A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết, trong cuộc sống của chúng ta có rất nhiều điều kỳ
diệu, kỳ diệu từ thế giới của con người, kỳ diệu từ thế giới của thiên nhiên…
và có một điều kỳ diệu hơn nữa từ những cái rất nhỏ đó là những nguồn
nguyên, vật liệu phế thải. Chúng ta có thể làm ra được nhiều thứ, tạo ra các đồ
dùng, đồ chơi (ĐDĐC) mới phục vụ cho con người và rất có ý nghĩa đặc biệt
đối với trẻ mầm non. Từ những đồ chơi đó trẻ sử dụng vào các trò chơi rất bổ
ích và có ý nghĩa.
Mọi người đều công nhận rằng: Đồ chơi, trò chơi là nhu cầu tự nhiên
không thể thiếu trong cuộc sống của trẻ, đặc biệt trong các hoạt động của trẻ ở
trường Mầm non. Đặc điểm của trẻ Mầm non là có nhu cầu chơi với những
ĐD ĐC có màu sắc đẹp, mới lạ, phong phú và hấp dẫn. Để thoả mãn được
điều đó của trẻ, đòi hỏi người giáo viên Mầm non phải luôn sáng tạo ra nhiều
ĐDĐC mới lạ, hấp dẫn và phù hợp với nội dung bài dạy, phù hợp với tình
huống giáo dục trong các hoạt động, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.
Trò chơi với những đồ chơi tự tạo luôn gần gũi và đáp ứng kịp thời nhu cầu
chơi của trẻ. Khi món đồ chơi do tự tay mình làm ra, các cháu sẽ cảm thấy
yêu quý và hứng thú hơn nhiều so với đồ chơi mua sẵn. Đây cũng là một hình
thức dạy trẻ biết yêu quý sức lao động từ khi còn bé, trẻ biết trân trọng giữ gìn
ĐDĐC, cảm thấy hứng thú khi tham gia vào tiết học. Đặc biệt đối với các
vùng nông thôn còn nghèo, việc mua sắm ĐDĐC gặp nhiều hạn chế. Vì vậy,
việc tạo ra ĐDĐC là một nhu cầu lớn của mọi trẻ nhất là đối với trẻ mầm non
ở nông thôn. Nếu như đứa trẻ thoả mãn với nhu cầu tìm hiểu và khám phá ra
những ĐDĐC thì trẻ sẽ biết cách sử dụng ĐDĐC đó một cách phù hợp sáng
tạo. Từ suy nghĩ đó, tôi thấy nhiều những nguyên, vật liệu phế thải có trong
cuộc sống hàng ngày rất bổ ích với việc làm đồ chơi, đặc biệt tại các vùng
nông thôn như hiện nay. Từ những nguyên, vật liệu phế thải ấy có thể làm ra
rất nhiều loại ĐDĐC và đặc biệt có thể hướng dẫn trẻ tạo ra đồ chơi cho mình
và qua đó giúp trẻ khám phá ra nhiều trò chơi. Như vậy, ĐDĐC có ý nghĩa rất
quan trọng đối với trẻ. Tôi đã đọc tài liệu, học hỏi kinh nghiệm, suy nghĩ và
tìm tòi để làm và khai thác đựơc nhiều ưu thế khi hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC.


Đối với Nhà trường cũng như các nhóm lớp luôn được các cấp lãnh
đạo, các ban ngành đoàn thể quan tâm, ủng hộ đầu tư về cơ sở vật chất, trang
thiết bị dạy và học. Đặc biệt, việc mua sắm ĐDĐC nhà trương luôn chủ động,
tạo những điều kiện thuận lợi nhất để các cháu được tham gia vào hoạt động
một cách nhanh nhất, phù hợp với lứa tuổi của trẻ mầm non.
Trong năm học 2011 - 2012, tôi tiếp tục giảng dạy tại lớp mẫu giáo 5- 6
tuổi, việc dạy trẻ, chăm sóc trẻ trực tiếp là điều kiện tốt để tôi tìm hiểu và
giảng dạy trẻ một cách phù hợp và hiệu quả.
Bản thân đã được tham gia các lớp học chuyên đề do nhà trường cùng
Phòng giáo dục tổ chức về việc thực hiện làm ĐDĐC tự tạo bằng các nguyên
vật liệu có sẵn, tạo góc mở cho trẻ hoạt động. Được sự quan tâm chỉ đạo sát
sao của Phòng giáo dục và sự quan tâm tạo điều kiện của Ban giám hiệu về cơ

2


sở vật chất, về việc tổ chức hội thi "Làm ĐDĐC tự tạo" từ đó giúp tôi có thêm
kinh nghiệm làm ĐDĐC cho mình và hướng dẫn trẻ làm.
Được học hỏi kinh nghiệm của một số trường bạn khi tham gia các lớp
học chuyên đề cũng như tại các trường về việc làm ĐDĐC tự tạo như trường
MN Thị Trấn, Trường MN Nga Liên, Trường MN Nga Văn...
Đối với học sinh: Trong lớp các cháu luôn chăm học và nghe lời cô
giáo, được sự quan tâm của phụ huynh đến việc học của con em mình. Việc
mua sắm đầy đủ ĐDĐC ở nhóm lớp luôn được phụ huynh quan tâm, đặc biệt
trong việc thu thập các nguồn nguyên vật liệu sẵn có được các cháu và các
bậc phụ huynh nhiệt tình ủng hộ, từ đó đã giúp tôi hoàn thành nhiệm vụ và
công việc của mình.
Tuy nhiên, trong thực tế trường Mầm non Nga Trường vẫn đang còn
gặp nhiều khó khăn về việc sưu tầm ĐDĐC tại các nhóm lớp. Các nhóm lớp

Số trẻ
%
Số trẻ
%
Số trẻ
%
Số trẻ
%
18/24
75
15/24
62,5
10/24
41,6
18/24
75
Từ những khó khăn trên tôi luôn trăn trở và suy nghĩ phải làm sao để
khắc phục được, chỉ còn cách đó là hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC. Vậy làm như

3


thế nào để hướng dẫn trẻ tự làm ĐDĐC cho mình? tạo sự tham gia hứng thú
của trẻ, sự quan tâm của phụ huynh?
III. GIẢI PHÁP VÀ TỔ CHỨC THỰC HIỆN

Đồ chơi tự tạo có ý nghĩa và tác dụng rất tốt, đồ chơi tự tạo góp phần to
lớn trong giáo dục phát triển trẻ toàn diện (5 lĩnh vực). Đồ chơi tự tạo có
muôn hình, muôn vẻ bởi chúng được tạo ra từ những vật có sẵn, dễ kiếm, dễ
làm. Nguồn đồ chơi tự tạo là vô tận, luôn sáng tạo, độc đáo, gần gũi hoạt động


Thân cói ở phần gần gốc phơi khô sắp xếp tạo thành chú hươu cao cổ

5


- Là vùng sản xuất nông nghiệp, với nghề trồng lúa nước, các nguyên
vật liệu dễ kiếm rất nhiều. Tôi được phụ huynh cùng các cháu ủng hộ, thu
thập rất nhiều để tạo ra các sản phẩm độc đáo và đẹp mắt.
Ví dụ: Phần cuống rạ tôi hướng dẫn trẻ phơi, rồi chọn ra các cuống đẹp
bện thành các chú gà, làm đống rơm…

Phần cuống rạ và vỏ bên ngoài tôi bện tạo thành con gà mái ngộ nghĩnh
Việc tận dụng các nguyên vật liệu dễ kiếm, rẻ tiền để làm đồ dùng giúp
giáo viên vừa có điều kiện tiết kiệm chi phí, vừa có thể phối hợp với phụ
huynh trong việc chăm sóc giáo dục trẻ. Trong năm học có thể chia làm nhiều
đợt huy động phụ huynh, cũng có thể phụ huynh đem vào ngay. Giáo viên có
thể trao đổi trước từ đầu năm học đến các chủ đề thì huy động thêm. Việc lựa
chọn nguyên vật liệu để làm ĐDĐC cần chú ý:
- Lựa chọn các nguyên vật liệu phải sạch, đảm bảo an toàn.
- Tận dụng những nguyên vật liệu phổ biến, rẻ tiền.
- Những vật liệu dễ vận động được từ phụ huynh, học sinh đóng góp.
- Vật liệu có màu sắc đẹp, có kích thước phù hợp vừa với tầm tay trẻ.

6


Ví dụ: Tôi dùng lịch cũ để dạy trẻ với các khái niệm về thời gian và các số tự
nhiên trong môn học toán. Dùng bìa, xốp, giấy màu, bút màu hướng dẫn trẻ
tạo câu chuyện trong các câu chuyện của văn học…


2. Phương pháp tiến hành các bước làm đồ chơi rõ ràng, dễ hiểu
Như chúng ta đã biết, đặc trưng của trẻ mầm non là thích khám phá. Vì
thế ĐDĐC làm ra phải đảm bảo an toàn, không gây thương tích, có độ bền
cao. Đặc biệt, các ĐDĐC phải đẹp mắt thì trẻ sẽ rất hứng thú khi sử dụng.
Khi tôi làm ĐDĐC tôi thường kết hợp nhiều màu sắc để tạo đồ dùng đẹp, sinh
động, hợp sở thích của trẻ. Chất liệu làm đồ dùng đẹp, bền, giá thành thấp tiết
kiệm, hiệu quả sử dụng cao, nhiều nhất đó là xốp màu. Vì vậy có rất nhiều
ĐDĐC phong phú được tôi làm từ xốp màu

Cây hoa và cỏ hàng rào được làm từ xốp màu

Khi hướng dẫn cho trẻ làm, chúng ta phải biết cách gợi ý cho trẻ làm
ĐDĐC sao cho đảm bảo phù hợp với sự phát triển của trẻ, đặc biệt trẻ đã lớn.
Cho trẻ làm từ dễ, đơn giản đến phức tạp dần, phù hợp với tình hình lớp, địa

9


phương. Phát huy được sự sáng tạo, linh hoạt giúp trẻ hứng thú tham gia các
hoạt động.
Trong khi làm đồ chơi phải có các bước cụ thể rõ ràng, dễ hiểu để trẻ
có thể làm được.
Ví dụ: - Cần chuẩn bị những nguyên vật liệu gì, đồ dùng gì?
- Khi thực hiện gồm những bước như thế nào?
Tuy nhiên khi trẻ làm ĐDĐC không yêu cầu trẻ tự làm hết mà cần có
người lớn giúp đỡ, hỗ trợ đặc biệt là cô giáo hay phụ huynh.
Ví dụ: Khi làm mô hình "Vườn dừa" cô giúp trẻ gắn keo vào những
chỗ khó, tạo thân cây cho trẻ gắn lá, hoa… Khi làm "Lọ hoa sắc màu" cô uốn
thép tạo nhuỵ cho các bông hoa…

Bước 6: Đặt miếng xốp vào trong lọ hoa, cắm các bông hoa vào lọ. Như
vậy đã thực hiện xong " Lọ hoa sắc màu"

Hình ảnh các bé đang cắm hoa vào lọ
* Phương pháp thực hiện "các chú cá, chú gà con"

11


- Chuẩn bị vật liệu: Vỏ trai to - nhỏ, xốp màu, bìa cứng, keo, kéo, bút màu.
- Thực hiện:
Bước 1: lấy keo gắn các vỏ trai đã chuẩn bị tạo thành thân con cá, con gà
Bước 2: Vẽ đầu, đuôi con cá, con gà vào xốp rồi cắt ra
Bước 3: Gắn đầu, đuôi vào thân tạo con cá, con gà
Bước 4: Gắn bìa cứng tạo môi trường sống. Đã thực hiện xong mô hình
con cá, con gà.
Khi trẻ làm xong cô yêu cầu trẻ nêu ý tưởng của mình, nói lại cách làm
và cách sử dụng hợp lý nhất ở sản phẩm mà mình làm ra.

Hình ảnh các bé đang nêu ý tưởng cho sản phẩm của mình
* Phương pháp thực hiện mô hình “Trường học của bé”
- Chuẩn bị vật liệu: Vỏ trai, xốp màu, bìa cứng, vỏ rau câu các loại, que đay,
giấy màu, keo, kéo, đá sỏi nhỏ...
- Thực hiện:
Bước 1: Vẽ, cắt các hình tạo hình hộp, làm mái, bọc giấy màu tạo ngôi
trường, cắt và dán các cửa hình chữ nhật, hình vuông. Tạo các hình hộp riêng
biệt để khi chơi trẻ ghép tạo thành ngôi nhà hay trường lớp...

12


làm những đồ chơi về sau.
Với hoạt động về trò chơi, tôi tạo các đồ chơi sử dụng trong trò chơi
dân gian, giúp trẻ khám phá thêm về cuộc sống của nhân dân từ xa xưa, tạo
cho trẻ hiểu thêm về cội nguồn dân tộc như trò chơi: Chơi ô ăn quan, Chọi
trâu, Ném coòn…

Hình ảnh trò chơi dân gian: Chơi ô ăn quan
Trong các tiết làm quen với tác phẩm văn học tôi tạo các mô hình đẻ
dạy trẻ trong các tiết học, giúp trẻ có biểu tượng thêm về bài học có trong câu
chuyện, bài thơ. Tạo cho trẻ có thêm kiến thức hiểu biết về quê hương, đất
nước, con người Việt Nam.

14


Mô hình Hồ gươm trong tác phẩm văn học “ Sự tích Hồ gươm”
Ví dụ: Trong hoạt động học có chủ định "Làm quen với toán " về các
khối. Để trẻ dễ liên hệ số lượng với các khối đã học, tôi đã tận dụng những
ngày sinh nhật của trẻ, cho trẻ gói quà tặng nhau bằng các khối do cô và trẻ
sưu tầm để trẻ quan sát và nhận xét (số lượng các khối bằng tháng sinh của
trẻ). Từ đó trẻ được trải nghiệm, sử dụng có hiệu quả và ghi nhớ đặc điểm của
bản thân.
Ví dụ: Trong hoạt động góc trẻ sử dụng đồ chơi của mình làm ra, xây
dựng mô hình theo chủ đề, từ đó trẻ thấy được các ĐDĐC tuy giống nhau
nhưng có thể sử dụng được với các chủ đề khác nhau, tạo ra các mô hình phù
hợp các chủ đề đó. Trẻ biết cách giữ gìn, biết bảo vệ môi trường, biết tiết
kiệm, thấy được ý nghĩa của đồ chơi mình làm.
Sản phẩm đồ chơi của trẻ cần được trưng bày nơi đẹp, dễ quan sát để
trẻ có thể giới thiệu sản phẩm của mình với người thân, bạn bè.
Ví dụ: Tôi để sản phẩm làm ra ở các góc, trang trí tuỳ nội dung chủ đề,


nguyên vật liệu cao, trẻ hứng thú và sáng tạo trong việc làm ĐĐĐC, tất cả trẻ
đều có ý thức trân trọng và giữ gìn sản phẩm của cô và trẻ làm ra.
Ý thức thu thập
NVL có sẵn

Trẻ hứng thú
trong việc làm
ĐDĐC

Trẻ sáng tạo, linh
hoạt trong việc
làm ĐDĐC

Ý thức biết trân
trọng và giữ gìn SP
do mình làm ra

Số trẻ

%

Số trẻ

%

Số trẻ

%


- Qua một năm thử nghiệm tôi thấy rằng việc tận dụng những nguyên
vật liệu phế thải ở xung quanh làm ra những ĐDĐC là một điều hết sức kỳ
diệu có trong cuộc sống. Luôn tạo điều kiện cho trẻ được học, được chơi một
cách hứng thú, thoả mãn nhu cầu trong hoạt động tìm tòi, khám phá … của
trẻ, giúp trẻ phát triển nhiều kỹ năng, tư duy, biết sáng tạo và giữ gìn ĐDĐC
do mình làm ra.
- ĐDĐC làm ra sử dụng được trong nhiều hoạt động.
- Việc hướng dẫn trẻ làm ĐDĐC rất bổ ích và có nhiều ý nghĩa sâu sắc,
được các cháu tham gia nhiệt tình cũng như việc hưởng ứng, hoan nghênh rất
nhiều từ phía các bậc phụ huynh.
- Từ việc làm được ĐDĐC, giáo dục cho các cháu tính tiết kiệm, yêu
quý sức lao động , ý thức bảo vệ môi trường và bước đầu làm quen với
phương pháp làm công việc.

17


- Qua việc học - chơi trẻ sinh động hơn, thoải mái hơn, học hứng thú và
tích cực hơn. Mối quan hệ giữa cô và trẻ trở nên gần giũ, trẻ mạnh dạn, linh
hoạt, nhanh nhẹn hơn, giữa trẻ - trẻ đoàn kết, biết giúp đỡ nhau.
- Ngoài ra tôi còn tham khảo thêm sách vở, các bạn đồng nghiệp để tạo
thêm vốn hiểu biết và kinh nghiệm cho mình.
Với những vấn đề trong bài sáng kiến kinh nghiệm của tôi, tôi rất mong
đợc sự ủng hộ của các ban ngành chỉ đạo, sự thông cảm và hiểu rõ hơn về đặc
điểm, tâm sinh lý của lứa tuổi mầm non, tạo thêm điều kiện về vật chất cũng
như tinh thần để mọi trẻ em đều có quyền bình đẳng, được phát triển toàn
diện về mọi mặt.
Trên đây, là bài viết sáng kiến kinh nghiệm của tôi về việc hướng dẫn
trẻ 5 - 6 tuổi tự tạo đồ dùng đồ chơi cho mình. Rất mong được sự góp ý của
Hội đồng khoa học ngành cũng như của các ban đồng nghiệp.