Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

I. ĐẶT VẤN ĐỀ:
1. Lý do chọn đề tài:
Trong thời kỳ đổi mới và phát triển mọi mặt về Kinh tế - Văn hoáChính trị và xã hội hiện nay Đảng và Nhà nước ta luôn coi trọng vấn đề Giáo dục
con người phát triển toàn diện, đặc biệt là thế hệ trẻ.
Giáo dục đã trở thành nhân tố tích cực, một động lực thúc đẩy sự phát
triển của sản xuất mà sản phẩm chính là nguồn nhân lực cho xã hội, mở đường
cho sự phát triển kinh tế, khoa học, công nghệ, văn hoá. Đại hội VIII của Đảng ta
khẳng định: “Phát triển giáo dục và khoa học là quốc sách hàng đầu nhằm xây
dựng chiến lược con người trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước, đưa đất nước phát triển nhanh chóng và bền vững, mau chóng sánh vai
được với các nước phát triển trong khu vực và trên thế giới”. Từ ý nghĩa và tầm
quan trọng ấy mà đòi hỏi ngành giáo dục phải đổi mới mục tiêu, nội dung, hình
thức, phương pháp đào tạo, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo một cách toàn diện
có hiệu quả cao, thiết thực. Đặc biệt là hệ thống giáo dục phổ thông, một bậc học
vô cùng quan trọng. Đây là bước tạo nên sự hình thành và phát triển nhân cách
của lớp trẻ Việt Nam. Một trong những môn học có ý nghĩa to lớn và tích cực
trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh đó là môn
Âm nhạc.
Âm nhạc là món ăn tinh thần không thể thiếu trong đời sống sinh hoạt
hàng ngày từ khi con người xuất hiện. Ở Việt Nam một số loại hình nghệ thuật
âm nhạc như: Nhã nhạc Cung đình Huế; Không gian văn hóa cồng chiêng Tây
Nguyên; Ca trù; Hát xoang ... đã được UNESCO công nhận là: “Di sản văn hóa
phi vật thể của nhân loại”.
Mục đích của giáo dục âm nhạc trong nhà trường THCS nói chung là
vô cùng quan trọng, bởi đã đưa âm nhạc vào đời sống của học sinh góp phần giáo
dục thẩm mỹ, đạo đức lối sống, phát triển trí tuệ, thể chất ở học sinh, khích lệ các
em có khả năng phát triển toàn diện để sau này trở thành những con người “Vừa
hồng vừa chuyên” xây dựng đất nước đáp ứng yêu cầu đòi hỏi của cách mạng
dưới sự lãnh đạo của Đảng ta.

từ câu bài hát một là một việc khó khăn với các em. Bởi vậy tôi luôn cố gắng
vươn lên để học tập nghiệp vụ, lý luận về chuyên môn thật giỏi. Nắm bắt phong
tục tập quán của các em, hiểu rõ tâm lý của từng độ tuổi của các em. Bám sát
đường lối chủ trương của đảng nhà nước về đường lối văn hoá văn nghệ của
Đảng, nắm vững yêu cầu và sự đòi hỏi của ngành giáo dục đào tạo trong giai
đoạn hiện nay cũng như qua kinh nghiệm giảng dạy tôi đã chọn và nghiên cứu
với tên đề tài:
“Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại
trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi"
2. Mục đích nghiên cứu:
Trong những năm qua, từ khi nước ta bước sang thế kỷ XXI, sự nghiệp
giáo dục đào tạo âm nhạc có điều kiện phát triển những bước cao hơn. Cho đến
ngày nay việc đưa âm nhạc vào học đường đã được chú trọng vì những lợi ích
quan trọng của nó trong việc giáo dục hình thành nhân cách cho học sinh trở
thành những con người toàn diện.
Môn học nào cũng có khả năng gây hứng thú cho học sinh. Nhưng
riêng bộ môn Âm nhạc thì bản thân nó cũng là nguồn cảm hứng cho nhiều người.
Việc tạo cho các em hứng thú trong học tập môn âm nhạc không chỉ nâng cao
hiệu quả dạy học mà còn làm cho các em vui tươi phấn khởi thoải mái hơn về
tinh thần.Và ca hát luôn là món ăn tinh thần cho con người cũng như trong
chương trình giáo dục ở các cấp học. Môn âm nhạc ở THCS thì đây còn là những
kiến thức ban đầu giúp cho học sinh được học và biết ca hát theo một quy định

Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

2



khảo sát, đánh giá phân tích trung thực và khách quan trong quá trình học hát và
kết quả học hát của học sinh thật khoa học. Theo quy định mỗi giáo viên trong
trường phải thao giảng 2 tiết trong năm học tới dự giờ có các thành viên trong
nhà trường nhưng do chuyên môn có khác nhau nên việc đánh giá kết luận khó có
thể đạt mức chính xác được. Do tính đặc thù của môn học nên khi tổ chức dự giờ
để nhận xét đánh giá kết quả. Ngành giáo dục cấp huyện cần bố trí xắp xếp thành
cụm bố trí các giáo viên âm nhạc đến lần lượt dự giờ ở từng trường vừa mang
tính khách quan, vừa học hỏi được với nhau tạo thành sức mạnh tổng hợp trong
phương pháp giảng dạy môn âm nhạc .
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

3


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

4. Đối tượng nghiên cứu:
Tôi chọn lựa đối tượng nghiên cứu là học sinh Trường PTDTBT-THCS
Đăk Kôi. Vì đối tượng học sinh Trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi có cả học sinh
DTTS và học sinh người Kinh, nên từ những đối tượng này có thể giúp tôi đi sâu
nghiên cứu có thể giúp tôi sớm đưa ra những giải pháp nâng cao chất lượng dạy
phân môn học hát tại Trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi giúp các em say mê học
tập.
5. Những phương pháp nghiên cứu chính:
Các phương pháp cơ bản giúp cho tôi tập trung vào nghiên cứu chính đó là:
- Phương pháp điều tra.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp phân tích tổng hợp.


trẻ trong những trò chơi ngây thơ, hồn nhiên như: Tập tầm vông, rồng rắn lên
mây, thả đỉa ba ba, …
Đó là những trò chơi dân gian của các em học sinh vùng thuận lợi, của
các em học sinh người kinh, còn các em ở vùng sâu vùng xa, vùng miền núi,
vùng đồng bào dân tộc thiểu số như học sinh trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi thì
những trò chơi ấy, những bài đồng giao ấy các em chưa được tiếp xúc, còn quá
mơ hồ.
Nếu như các em học sinh người Kinh vùng thuận lợi được tiếp xúc với
âm nhạc từ rất sớm, từ khi nằm trong nôi đã được nghe câu hát ru của mẹ, của
bà... Còn các em học sinh ở vùng miền núi, vùng đồng bào DTTS rất khó xác
định được các em được tiếp xúc với âm nhạc tự lúc nào. Bởi vì âm nhạc dân gian
của các em không được gìn giữ cẩn thận, hay nói cách khác âm nhạc dân gian của
các em dang bị mai một và mất dần. Phần lớn học sinh trường PTDTBT-THCS
Đăk Kôi, chỉ được tiếp xúc vối âm nhạc khi các em bắt đầu đi học ở bậc Mầm
non và ở các cấp học tiếp theo.
Có lẽ các em học sinh trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi được sinh ra
và lớn lên giữa núi rừng Trường Sơn đại ngàn, nơi có những huyền thoại về
chàng Đam San đi tìm nữ Thần Mặt Trời, những lễ hội cồng chiêng hoành trán
của buôn làng… mà thiên nhiên đã ban tặng cho các em học sinh nói riêng và
người dân ở đây nói chung có một giọng ca thật ngọt ngào, truyền cảm, sự cảm
thụ âm nhạc thật tinh tế và sức sống mạnh mẽ giống như tiếng dòng sông Đăk
Kôi vẫn cuồn cuộn ngày đêm bù đắp phù sa cho buôn làng.
Đối với trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi ca hát là một hoạt động giáo
dục nhẹ nhàng và hấp dẫn mang lại hiệu quả cao. Những nội dung phong phú, bổ
sung vốn sống cho các em, cung cấp thêm từ ngữ và làm rung động các cảm xúc
thẩm mỹ cho các em. Hoạt động ca hát cũng là người bạn đồng hành của các em
trong mọi hoạt động về mặt sinh lý như: Học sinh thở sâu hơn rất có lợi cho hệ
hô hấp và tuần hoàn, dây thanh đới được rung động tinh tế giúp giọng nói của các
em thêm truyền cảm, thính giác phát triển, thần kinh hưng phấn, sức khoẻ tăng

âm nhạc nhất định và có hiểu biết về xã hội một cách sâu sắc. Giáo viên phải
thường xuyên học tập chuyên môn nghiệp vụ, học tập lý luận chính trị, tìm tòi
các phương pháp hay nhất để áp dụng vào bài giảng có hiệu qủa cao nhất.
Người giáo viên phải tăng cường nhiệm vụ tự học tập mọi lúc, mọi nơi,
mọi cách để mở rộng và cập nhập kiến thức, nhuần nhuyễn kỹ năng có vốn tích
luỹ rộng để xử lý linh hoạt mọi tình huống xảy ra trong giảng dạy. Trên thực tế
người giáo viên không chịu học hỏi, tư duy sáng tạo thì việc giảng dạy gặp nhiều
khó khăn hạn chế về chuyên môn, ví như: sử dụng nhạc cụ, giọng hát…Điều này
đã ảnh hưởng không nhỏ đến quá trình giảng dạy chính vì vậy mà việc học tập
càng có ý nghĩa với giáo viên.
Một vấn đề quan trọng nữa yêu cầu mỗi giáo viên phải luôn bám sát
vào những mục tiêu quan điểm, nhiệm vụ và hướng chỉ đạo của cấp trên. Vì thực
tế trong chương trình Âm nhạc của trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi nói riêng và
các trường THCS nói chung là, hàng năm vẫn có sự thay đổi, nhằm cải tiến từng
bước cho phù hợp với thực tế. Do vậy các giáo viên chuyên trách phải chủ động
nắm bắt kịp thời những chủ trương, nội dung chỉ đạo, hay chỉnh lý, thay sách của
bộ giáo dục và đào tạo. Nắm vững các hướng dẫn cụ thể của cấp trên người giáo
viên chủ động xây dựng kế hoạch chương trình làm việc đúng đắn có nội dung
chất lượng thiết thực bổ ích.
Về tài liệu giảng dạy giáo viên cần có đầy đủ giáo trình, sách giáo khoa
theo quy định, tăng cường sưu tầm, nghiên cứu các tài liệu nghiệp vụ để bổ sung
kiến thức về con người, tự nhiên, xã hội có liên quan đến bài giảng.
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

6


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

nhạc của các em học sinh có nhưng các em chưa biết phát huy, thực tế cho thấy
vì quá lệ thuộc vào các bài hát trong sách giáo khoa, đây cũng là hạn chế vốn
hiểu biết về phân môn học hát trong chương trình, trong giờ học hát có nhiều em
bước đầu còn e thẹn, rụt rè không chủ động xây dựng bài. Giáo viên cần hướng
cho các em nên nghe và nên yêu thích những dòng nhạc nào cho hợp lý. Vì trên
thực tế thị trường âm nhạc hiện nay có rất nhiều thể loại, với nhiều lời ca thiếu
lành mạnh, ca sỹ thì ăn mặc hở han thiếu văn hoá. Giáo viên nên quan tâm đến
thị hiếu âm nhạc của học sinh.
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

7


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

Để điều tra một cách chính xác về mức độ yêu thích môn âm nhạc của
học sinh trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi, tôi chọn đối tượng điều tra là khối lớp
7, khối 8 và khối 9, bên cạnh việc phát phiếu thăm dò các em, tôi thường quan sát
thái độ biểu hiện cử chỉ của các em trong các giờ lên lớp. Nếu yêu thích môn học
các em sẽ chăm chú lắng nghe thầy giảng ghi chép bài đầy đủ. Về nhà các em sẽ
tự giác học bài và chép các bài TĐN chu đáo. Sau một thời gian quan sát và căn
cứ vào kết quả bài kiểm tra cho thấy :
Kết quả điều tra tự bạch :
Tên
lớp

Sĩ
số

Khả năng
hát trước
mọi người
Có

Khôn
g

7A

23

8

15

16

4

3

15

5

3

7


12

23

25

4

6

22

9

4

12

23

9A

33

14

19

20



trang

8


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

cụ thể tách rời việc rèn luyện một số kĩ năng hát chung mà phải đi chính kĩ năng
chung và kĩ năng cụ thể của bài hát đó đúng với yêu cầu.
Các kĩ năng hát cần rèn luyện cho học sinh gồm có:
* Tư thế hát:
Trong quá trình học hát trước hết phải luyện tư thế hát, hát tập thể có
thể tiến hành ở tư thế đứng hoặc ngồi.
- Khi đứng hát: người thẳng, đầu không nghiêng, không so vai, hai tay
buông dọc theo thân thoải mái, toàn bộ thân thể dồn vào 2 chân đều nhau.
- Khi ngồi hát: đầu và thân người giống như khi đứng hát, hai tay đặt
trên đầu gối, lưng thẳng không tựa vào ghế, không vắt chân nọ lên chân kia.
- Tập tư thế hát đúng giúp cho việc hô hấp thuận lợi mà hô hấp là một
việc rất quan trọng trong quá trình ca hát.
* Hơi thở:
Trong ca hát hơi thở là một trong những vấn đề hết sức quan tâm, cách
thở đúng là biết cách hít vào một lượng hơi vừa đủ để hát hết một câu hát (câu
hát có thể dài ngắn khác nhau). Khi tập hít hơi vào không nên hít nhiều quá, hơi
sẽ bị căng phải lên gân không điều tiết được hơi. Giáo viên cần phải hướng dẫn
học sinh lấy hơi bằng mũi, không hít bằng miệng. Lấy hơi bằng miệng cổ họng
chóng bị khô, rát…
Khi hát các bài hát có nhịp độ chậm vừa phải, cần phải hướng dẫn cho
các em lấy hơi chậm hít bằng mũi, nên đánh dấu những chỗ lấy hơi trong bài hát
để học sinh có thể thực hiện đúng, biết cách lấy hơi, lấy hơi hợp lý mới có thể hát

học sinh DTTS, tiếng Việt không phải là tiếng mẹ đẻ, các em còn nhút nhát, rụt
rè. Bản thân tôi trong lúc giảng dạy luôn hướng dẫn nhẹ nhàng và ân cần, không
la rầy khiến các em tự ti, mặc cảm không phát huy được khả năng ca hát của
mình.
* Hát chính xác:
Trong ca hát, việc hát chính xác có tầm quan trọng đặc biệt. Hát chính
xác có nghĩa là hát đúng giai điệu, tiết tấu của bản nhạc. Mức độ hát chính xác
của từng học sinh phụ thuộc vào khả năng nghe nhạc và khả năng của các cơ
quan phát âm. Nếu học sinh tập trung chú ý, phân biệt được rõ độ cao thấp, nhanh
chậm của âm thanh, ghi nhớ được giai điệu, tiết tấu của bản nhạc thì khi giáo
viên hát mẫu các em có thể nhắc lại chính xác, nếu học sinh phải hát cao hơn
hoặc thấp hơn giọng trung bình của bản thân thì có thể ảnh hưởng ngay tới việc
hát chính xác. Một trong những điều kiện để giúp cho học sinh phát triển kĩ năng
hát chính xác là việc lựa chọn giọng bài hát cho phù hợp với âm vực giọng của
các em.
1.5.1. Thực hiện chương trình dạy hát:
Đối với những học sinh có năng khiếu ca hát, tai nghe và trí nhớ âm
nhạc tốt thì khi tiếp xúc với bài hát mới các em chỉ cần nghe qua một vài lần là
thuộc và có thể hát đúng giai điệu. Việc dạy hát theo một trình tự quy định và
trình tự là tất yếu không thể bỏ qua bởi dạy hát là một quá trình rèn luyện tai
nghe, nhạc cảm, xử lí hơi thở, cách phát âm, nhả chữ cùng với những kĩ năng ca
hát thông thường khác.
Quy trình dạy hát thường chia thành 3 bước:
Một là: Giới thiệu bài hát và hát mẫu.
Hai là: Luyện thanh và dạy học bài hát.
Ba là: Luyện tập củng cố biểu diễn bài hát.

* Giới thiệu bài hát và hát mẫu:
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi


Đây là việc quan trọng gắn lí luận với thực tiễn trong dạy hát của giáo viên
cho học sinh. người giáo viên phải hát đúng, diễn cảm, trình bày hấp dẫn…Lưu ý
những chỗ khó, phải nhắc bảo các em để các em có ấn tượng và cảm xúc đối với
bài hát, giúp các em cảm nhận về nội dung tính chất âm nhạc qua giai điệu, lời
ca, sắc thái tình cảm của bài hát. Khi giáo viên trình bày lần đầu tiên bài hát
chuẩn bị cho học sinh nếu có chất lượng cao sẽ gây ngay ấn tượng mạnh mẽ, tác
động nhiều mặt tạo nên hưng phấn sự yêu thích và tự có nhu cầu say mê học bài
hát đó.
* Hát mẫu thể hiện các hình thức:
- Giáo viên trực tiếp trình bày bài hát, hát một cách nhiệt tình bằng
giọng hát tốt, đúng, giàu sức biểu cảm mới gây được sự ham thích của các em
học sinh. Giáo viên dạy hát phải sử dụng nhạc cụ để tăng thêm sự hấp dẫn và lí
thú đối với các em, tránh lối hát “chay” trong tiết dạy.
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

11


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

- Khi dạy hát giáo viên cũng có thể cho các em nghe tách biệt phần
nhạc, phần lời và phân tích rõ cho các em hiểu để các em xác nhận được tính chất
âm nhạc của bài hát như: hùng hồn, trang nghiêm, sôi nổi hay nhẹ nhàng, tình
cảm…Sau khi nghe nhạc, giáo viên mới hát lời ca cho các em để các em tiếp thu
một các trọn vẹn.
- Trong lúc dạy, giáo viên phát hiện có học sinh hát đúng bài hát đang
dạy, thì giáo viên sẽ lấy em đó hát trình bày cho cả lớp nghe, đó là một hình thức
hay làm cho khoảng cách giữa người dạy hát và người học hát gần nhau hơn. Đây

Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

12


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

1.5.3. Phương pháp dạy hát:
Trong phương pháp dạy hát cho học sinh, bất cứ một người giáo viên
nào cũng phải nắm vững và tiến hành các bước trình tự trong dạy hát. Ta phải ghi
nhận rằng: âm nhạc vốn là môn nghệ thuật các em ham thích và hứng thú, có sức
thu hút mạnh đối với tuổi học sinh, nhưng việc giảng dạy truyền thụ như thế nào
để các em tiếp thu có hiệu quả cao nhất. Điều này người giáo viên cần phải có
được kể từ khi bước vào lớp. Đó là: cử chỉ, nét mặt vui tươi, tự nhiên, tâm hồn
thoải mái…để đi vào nội dung bài giảng. Trong nội dung bài giảng gắn kết hài
hoà với sử dụng trực quan sinh động để minh hoạ ý tứ của bài giảng nhằm thu hút
học sinh dẫn dắt các em tiếp thu bài hát mẫu đến đọc một câu nhạc có sắc thái.
Khi lên lớp cũng như vào giảng bài giáo viên phải chuẩn bị rất chu đáo, đây là sự
tôn trọng học sinh. Bản thân việc thể hiện phần âm nhạc là sinh động và hấp dẫn,
do vậy giáo viên phải tận dụng triệt để sức mạnh đó làm cho giờ học thêm sinh
động tạo thành niềm say mê của học sinh. Tất cả các kĩ năng ca hát, đọc nhạc,
trình bày nhạc cụ minh hoạ đều yêu cầu giáo viên phải thành thạo trước các em.
Cũng cần tôn trọng quy luật chung của sự phát triển tâm lý trẻ em đó là tính
không đồng đều của sự phát triển tâm lí trẻ em ở mỗi cá thể, không nên đòi hỏi
kết quả như nhau.
Dạy phân môn Học hát ở học sinh Trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi là
xây dựng cho các em những kĩ năng học hát tối thiểu, tuy nhiên quan trọng hơn là
thức tỉnh trong các em những cảm xúc nội tâm, sự ham thích hào hứng say mê

+ Hát với nhịp độ vừa phải, không vội vàng.
+ Hát với âm lượng vừa phải, không cố gắng hát to quá.
+ Hát giai điệu, câu luyện thanh theo tên nốt chính xác.
+ Tập bật môi, lưỡi khi hát các phụ âm và mở khẩu hình theo các
nguyên âm khi hát các từ: ma, mê, mi, mô.
+ Tập hít hơi bằng mũi vào bụng một cách nhẹ nhàng, lấy vào đủ hơi
dể hát trôi chảy từng hai nhịp một. Không lấy hơi vào ngực vì khi hát như thế các
em dễ bị đuối hơi và khô họng.
* Sau khi tiến hành luyện thanh, giáo viên phân câu hát thành từng đoạn ngắn để
các em đủ hơi và không mệt khi tập, giáo viên hát mẫu từng câu, sau đó cho các
em nhắc lại. Sau khi hát mẫu, mỗi câu chừng hai đến ba lần, giáo viên đàn lại giai
điệu để các em lắng nghe thêm một vài lần nữa trước khi tập hát tiếp theo. Dạy
hát từng câu theo lối móc xích cho đến hết bài rồi quay lại từ đầu là phương pháp
thường dùng, không cần dạy câu trước thuộc rồi mới dạy câu sau. Dạy hát từng
câu nhưng liên tiếp sẽ giúp học sinh nhận biết trọn vẹn bài hát. Việc gọt giũa, trau
chuốt nên dành đến khi luyện tập, củng cố.
Có thể dùng đàn kết hợp nhưng chỉ nên đàn giai điệu sau khi đã được
nghe hát mẫu và đệm theo khi các em đã thuộc bài. Hướng dẫn hát kết thúc bài là
một yêu cầu đáng quan tâm. Thông thường khi hát đến câu cuối cùng và tiếng
cuối cùng của bài, các em ngắt giọng ngay. Đó là thói quen cần khắc phục. Phải
hát câu cuối cùng của bài thật đầy đủ, chú trọng đến âm kết để câu kết thúc được
khắc hoạ đậm nét, rõ ràng, có tác dụng mạnh đến tình cảm và nhận thức của
chính bản thân người hát và người nghe.
Khi dạy hát, giáo viên không nên hát cùng học sinh. Lúc các em tái
hiện các câu hát mẫu là lúc giáo viên tạm nghỉ ngơi tích cực bằng cách lắng nghe
để phát hiện những chỗ các em hát sai, kịp thời chỉ ra và sửa chữa. Giáo viên cần
luôn nhắc nhở các em khi hát phải biết tự kiểm tra chính bản thân mình, lắng
nghe và tự điều chỉnh, việc này không phải em nào cũng làm được. Do đó, giáo
viên phải biết sửa sai. Khi sửa sai giáo viên nên động viên khuyến khích tinh thần
cho các em là chính. Tránh chê bai nặng lời, khiến các em thiếu tự tin.

mạnh dạn, tự tin có ý thức cố gắng trong quá trình học tập, để có thể biểu diễn
được, các em có ý thức về một giá trị thẩm mỹ do chính bản thân mình cùng góp
sức sáng tạo thực hiện, nhất là tính đồng đội trong biểu diễn tập thể được nâng
cao. Việc biểu diễn có thể tiến hành dưới hình thức hát cá nhân, hát 2-3 người,
hoặc một nhóm 5-8 người hoặc đồng ca.
Giờ học hát là dịp để các em tập biểu diễn , tập làm quen với việc hát
trước mọi người, qua đó các em tự khẳng định mình và đồng cảm với sự ngưỡng
mộ hưởng ứng của tập thể.
1.5.4. Ban giám hiệu:
Ban giám hiệu trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi rất quan tâm tới bộ
môn Âm nhạc. Có được sự quan tâm như vậy thì bản thân người giáo viên Âm
nhạc phải thật sự có năng lực chuyên môn, trình độ, lòng yêu nghề để đẩy mạnh
công tác giảng dạy đạt hiệu quả cao.
1.5.5. Kết quả dạy hát trong trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi những năm gần
đây:
BGH Trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi đã nắm bắt được tinh thần chỉ
đạo của Sở GD&ĐT và phòng GD&ĐT đã đưa môn âm nhạc vào giảng dạy từ
năm học 2005-2006 cho đến nay.
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

15


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

Kết quả giảng dạy qua những năm học gần đây môn Âm nhạc ở nhà
trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi đã có nhiều chuyển biến rõ rệt khi giáo viên
áp dụng các phương pháp đổi mới làm cho các em hăng say, hứng thú học tập tốt

Giỏi

7A

25

11

13

5

9

12

5

9

12

8A

24

10

14


9

9A

37

18

17

5

14

18

5

14

18

Kết quả đánh giá xếp loại môn âm nhạc năm học: 2009-2010:
Tên
lớp

Sĩ số

Kết quả HK I


8A

25

6

9

10

5

8

12

9B

25

6

13

6

4

10


bài của thiếu nhi, 1 hát của nước ngoài. Các em đều đã học thuộc và hát đúng giai
điệu, đạt được kết quả rất tốt.
Kết phần 1:
Âm nhạc đóng vai trò quan trọng trong nhiệm vụ xây dựng đời sống
văn hoá cơ sở. Đảng và nhà nước ta đã rất quan tâm và đề ra nhiệm vụ quan trọng
để toàn Đảng toàn dân nhận thức đúng đắn và cùng thực hiện một cách có hiệu
qủa nhất đó là: “ Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội” mà âm nhạc cũng
chính là văn hoá.
Để môn Âm nhạc và phân môn học hát ở các trường PTDTBT-THCS
Đăk Kôi đạt yêu cầu như mong muốn của sở GD&ĐT, và Phòng GD&ĐT. Giáo
viên dạy môn âm nhạc ngoài sự nhiệt tình yêu nghề, yêu học sinh, có tinh thần
trách nhiệm cao, có năng lực nghiệp vụ chuyên môn giỏi và sự ham mê yêu
thích .
Phần 2:
MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY PHÂN
MÔN HỌC HÁT TẠI TRƯỜNG PTDTBT-THCS ĐĂK KÔI
1.Nâng cao nhận thức :
1.1. Đối với cán bộ quản lý:
- Cán bộ quản lý phải không ngừng nâng cao nhận thức một cách toàn
diện để quản lý, hướng dẫn cho giáo viên âm nhạc .
- Trước hết người quản lý phải nhận thức chuyên sâu về chuyên môn
nghiệp vụ có khả năng đánh giá một tiết dạy của giáo viên như thế nào, đánh giá
về công tác chuẩn bị của giáo viên như: soạn giáo án đúng quy định chưa, các nội
dung bài dạy có sát thực không…
- Đánh giá về nội dung giảng dạy của giáo viên có khoa học và chính
xác không.
- Đánh giá về phương pháp giảng dạy của giáo viên đã phát huy tính
tích cực của học sinh hay chưa, phương pháp đổi mới giảng dạy trong mỗi tiết
học, khả năng bao quát lớp, sử dụng đồ dùng dạy học…
- Đánh giá về nghệ thuật sư phạm của giáo viên: tư thế, tác phong, ứng

giao lưu, học hỏi để bổ sung cho nhau những kiến thức, kinh nghiệm trong giảng
dạy, trau dồi nghiệp vụ sư phạm phấn đấu trở thành người giáo viên âm nhạc
giỏi.
Muốn được như vậy trước hết phải có lòng yêu nghề, có tinh thần trách
nhiệm cao về môn học mình giảng dạy. Đối với người giáo viên môn âm nhạc thì
không chỉ là một người giáo viên truyền thụ cho các em kiến thức mà còn mang
lại cho các em một đời sống tinh thần phong phú. Bởi vậy nâng cao chất lượng
đội ngũ giáo viên âm nhạc là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng và cần thiết.
Người giáo viên âm nhạc phải thực sự là người “vừa hồng, vừa chuyên” theo
định hướng phát triển về GD&ĐT của chủ nghĩa xã hội khoa học.
- Giáo viên phải thường xuyên học hỏi nhằm trang bị cho mình một
lượng kiến thức đầy đủ để truyền dạy cho học sinh.
- Giáo viên phải tìm hiểu kĩ các dạng bài học để truyền dạy cho học
sinh có hướng giải quyết phù hợp với từng đối tượng học sinh.
- Phải luân phiên thay đổi hình thức dạy học và sử dụng đồ dùng dạy
học phù hợp với đặc trưng bộ môn để gây hứng thú cho học sinh.
- Phải nắm bắt hiểu được tâm sinh lý của học sinh, đặc biệt là học sinh
DTTS.
Muốn có được kết quả cao trong việc dạy học, ngoài vốn tri thức mà
mỗi giáo viên cần phải trang bị cho mình thì người giáo viên cần phải nhiệt tình
năng động sáng tạo và linh hoạt, luôn có sự nỗ lực tìm tòi học hỏi, quyết tâm kiên
trì khám phá cái mới, rút kinh nghiệm sau mỗi tiết dạy.
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

18


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

- Luyện thanh (khởi động giọng).
- Dạy hát từng câu.
- Tổng hợp cả bài hát.
- Luyện tập củng cố theo nhóm, cá nhân, tổ chức cho học sinh hoạt
động và biểu diễn .
Để đổi mới, cải tiến phương pháp dạy hát cần xem xét một số việc cụ
thể như sau:
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

19


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

+ Giới thiệu bài: Cùng với việc giới thiệu bài hát, tên tác giả, xuất xứ,
nội dung bài hát. Giáo viên tìm hiểu một vài thông tin về tác giả, những tác phẩm
của tác giả hoặc những tác phẩm của tác giả khác cùng đề tài với tác phẩm sắp
học. Nếu là dân ca nên có thông tin về vùng miền xuất xứ bài dân ca ấy và ví dụ
một vài bài dân ca khác cùng địa phương hoặc cùng dân tộc.
+ Hát mẫu: Giáo viên có thể trình bày hoặc cho học sinh nghe bài hát
qua băng, đĩa nhạc khi máy và băng đĩa có âm thanh chuẩn.
+ Luyện thanh: Đây là việc khởi động giọng trước khi học hát, giáo
viên nên cho học sinh luyện giọng theo đàn và dùng nguyên âm ghép những phụ
âm “m”, ví dụ: ma.a.a…, mô.ô.ô…, mi.i.i… Mỗi mẫu âm luyện giọng nên dùng
5, 6 nốt.
+ Dạy hát từng câu: Nhất thiết giáo viên phải hát mẫu từng câu hát 2
lần sau đó đàn giai điệu cho học sinh tập hát theo. Tuyệt đối không nên chỉ đánh
đàn rồi cho học sinh tập hát mà giáo viên không hát mẫu.


trình bày , biểu diễn dưới các hình thức khác nhau nằm khơi gợi, hấp dẫn, thuyết
phục người học. Giai điệu vang lên sẽ gợi được cảm xúc và mang đến những yếu
tố thẩm mĩ. Vì vậy, giáo viên cần phải giới thiệu tác phẩm qua lời nói (xuất xứ,
tác giả, nội dung, nghệ thuật..). Trình bày tác phẩm bằng giọng hát, tiếng đàn (do
giáo viên thể hiện hạn chế dùng băng đĩa). Khi giáo viên trình bày tác phẩm thì
lúc đó giáo viên đóng vai trò như một “ Nghệ sĩ biểu diễn”. Thông qua đó, giáo
viên mang đến cho học sinh những vẻ đẹp của tác phẩm bằng sự xúc động thật sự
và diễn cảm sâu sắc. Qua mỗi lần như thế, giáo viên có thể gợi lên trong tâm hồn
trẻ em niềm vui, sự hứng khởi, sự thán phục và càng làm tăng thêm lòng yêu
thích môn âm nhạc. Có thể nói, đây là phương pháp nhanh nhất, mạnh nhất tác
động đến học sinh, đưa trẻ vào thế giới âm nhạc diệu kì một cách sống động và
trực tiếp.
Giáo viên cần nghiên cứu kĩ tác phẩm để chuẩn bị trình bày như: Tìm
hiểu nội dung, những đoạn khó, chia câu, chia đoạn, cách lấy hơi…
Trước và trong lúc trình bày, biểu diễn: chuẩn bị tư thế như một diễn
viên trình bày trên sân khấu mà khán giả là học sinh, hát một cách truyền cảm kết
hợp một vài động tác phụ hoạ nhẹ nhàng giúp học sinh tăng cường trí tưởng
tượng, sáng tạo.
2.3 Phương pháp thực hành luyện tập:
- Thực hành luyện tập bao gồm: thực hành hát, thực hành nghe nhạc…
Những hoạt động đó xuyên suốt quá trình học âm nhạc trên lớp và cả hoạt động
ngoài lớp. Thực hành, rèn luyện chính là để hình thành kĩ năng thể hiện âm nhạc,
nắm được thuộc tính của âm nhạc.
- Với một bài hát dài, giáo viên chia thành các đoạn, câu nhỏ cho học sinh
luyện tập nhiều lần. Có thể lúc đầu chưa đúng, sau thực hiện nhiều lần học sinh
sẽ dần dần điều chỉnh để hát đúng hát đều.
2.4 Phương pháp dùng lời(còn gọi là thuyết trình, diễn giải, giảng thuật)
- Phương pháp này thường được dùng các nội dung sau đây:
+ Giới thiệu tác phẩm, tác giả, kể chuyện âm nhạc, giải thích cách thể

tra- đánh giá. Với âm nhạc có thể kiểm tra như sau:
+ Kiểm tra hát theo nhóm, cách này chỉ mất ít thời gian và có thể kiểm
tra được cả lớp.
+ Đánh giá bằng quá trình học tập như: chăm chỉ, có khả năng đạt,
chưa đạt, hoặc khá, giỏi.
2.7 Phương pháp tạo ấn tượng sâu sắc cho học sinh:
Để tạo ấn tượng cho các em, trước hết người giáo viên phải có năng lực
âm nhạc. Khi đã có năng lực người giáo viên đã hội tụ đầy đủ những yêu cầu cơ
bản mà bộ môn yêu cầu. Có trình độ chuyên môn âm nhạc tối thiểu, vững vàng ,
phải nắm vững phương pháp giảng dạy một cách sáng tạo, cần phải nghiên cứu kĩ
chương trình giảng dạy ngay từ đầu để quán triệt toàn bộ nội dung của cấp học
hoặc từng cấp học.
2.8 Phương pháp sửa sai cho học sinh:
Trong quá trình học hát giáo viên cần giúp các em phân biệt sự khác
nhau giữa hát và nói, khi hát âm thanh được phát ra phải có độ ngân, mỗi âm
vang đều đặn nhưng cần phải rõ và đẹp. Có thể đàn giai điệu cho học sinh nghe
đồng thời luyện cách ghi nhớ và đệm theo giai điệu khi các em đã thuộc bài. Để
tránh cho học sinh hát sai, theo kinh nghiệm của bản thân tôi thì có một số biện
pháp sau:
Khi trình bày một ca khúc, tác phẩm nếu học sinh hát sai giáo viên phải
nắm rõ được học sinh hát sai ở câu nào, từ nào, đoạn nào sau đó giáo viên sửa sai
cho học sinh bằng cách giáo viên đàn và hát mẫu lại cho học sinh nghe những
câu, từ trong đoạn mà học sinh hát sai.
- Dự kiến những chỗ các em sai.
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

22


với nội dung bài học.
Kết phần 2:
Qua quá trình áp dụng những phương pháp mới vào việc giảng dạy
môn học âm nhạc của mình tại PTDTBT-THCS Đăk Kôi, cụ thể là khối 7, 8, 9,
tôi nhận thấy mức độ yêu thích và tiếp thu học tập của học sinh đã được nâng lên
một các rõ rệt. Việc áp dụng các phương pháp mới đã tạo những hiệu quả rõ rệt
và tôi đã rút ra được những kinh nghiệm sau:
+ Từ trước đến nay, ở trường PTDTBT - THCS Đăk Kôi tôi vẫn tiến
hành dạy hát theo phương pháp truyền thống, đó là dạy truyền miệng từng câu
hát ngắn theo lối móc xích, giáo viên hát mẫu rồi học sinh hát theo. Nên bổ sung
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

23


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

thêm một vài phương pháp đó là, ta có thể đánh đàn cho học sinh từng câu hát
ngắn và tự tập lời ca.
+ Khi bước vào dạy bài hát, giáo viên cần dành một vài phút cho học
sinh luyện thở, luyện âm thanh như một hoạt động khởi động giọng và luyện tai
nghe để chuẩn bị vào bài.
+ Trong quá trình học hát giáo viên cần giúp các em phân biệt sự khác
nhau giữa hát và nói, khi hát âm thanh được phát ra phải có độ ngân, mỗi âm
vang lên đều đặn nhưng phải rõ và đẹp. Có thể đàn giai điệu cho học sinh nghe
đồng thời luyện cách ghi nhớ và đệm theo giai điệu khi các em đã thuộc bài. Để
tránh cho học sinh hát sai theo kinh nghiệm của bản thân tôi thì có một số biện
pháp sau:

bài hát
Khá

Trung

Khả năng
hát trước
mọi người

Thích

Không

bình

Bình

Rất

thường

thích

thích

không

Có

Khôn

11

12

14

04

05

12

08

03

07

16

8B

25

11

14

16


05

06

15

23

Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

24


Đề tài: “ Một số giải pháp nâng cao chất lượng dạy phân môn học hát tại trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi”

*Sau khi áp dụng sáng kiến trên vào cuối năm học qua kết quả như sau:
Kết quả điều tra sau khi áp dụng: tháng 04 năm 2014
Tên
lớp

Sĩ
số

HỌC KỲ I

HỌC KỲ II

ĐẠT


23

23

00

23

00

23

01

8A

38

35

03

37

01

37

01

trên toàn quốc trong đó có PTDTBT-THCS Đăk Kôi của tôi đang công tác là
hoàn toàn phù hợp với đường lối chiến lược phát triển con người của Đảng và
Nhà nước.
Xuất phát từ thực tiễn đó, sáng kiến kinh nghiệm của tôi không chỉ phát
hiện những khó khăn trở ngại của giáo viên và học sinh trường THCS Đăk Kôi
trong việc giảng dạy và học tập phân môn Học hát mà còn đề xuất một số giải
pháp khắc phục những khó khăn nhằm nâng cao hiệu quả dạy và học phân môn
Trần Văn Ngân – GV trường PTDTBT-THCS Đăk Kôi

trang

25