ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN THỊ HUYỀN LÊ

PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƢỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƢỚC
THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP
VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI HÀ NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT
HỌC

Hà Nội - 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
KHOA LUẬT

TRẦN THỊ HUYỀN LÊ

PHÁP LUẬT VỀ BỒI THƢỜNG, HỖ TRỢ KHI NHÀ NƢỚC
THU HỒI ĐẤT NÔNG NGHIỆP
VÀ THỰC TIỄN ÁP DỤNG TẠI HÀ NAM

Chuyên ngành : Luật kinh tế
Mã số

: 60 38 01 07

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT
HỌC


1.2.1. Cơ sở của viêc̣ quy điṇ h về bồi thƣờng, hỗ trơ ̣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất
nông nghiêp̣ ..................................................................................................... 13
1.2.2. Khái niệm pháp luật về bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiêp̣ .............................................................................................................. 15
1.2.3. Khái niệm pháp luật về hỗ trơ ̣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiêp̣ . 17
1.2.4. Khái niệm áp dụng pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu
hồi đất nông nghiệp......................................................................................... 19
1.3. Sơ lƣợc pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp ......20

1.3.1. Giai đoaṇ trƣớc khi ban hanh Luâṭ Đất đai năm 1993.......................... 20
1.3.2. Giai đoaṇ tƣ̀ khi ban hanh Luâṭ

Đất đai năm 1993 đến khi ban hành

Luâṭ Đất đai năm 2003.................................................................................... 21
1.3.3. Giai đoaṇ tƣ̀ khi ban hanh Luâṭ Đất đai năm 2003 đến năm 2013 ....... 22
1.3.4. Giai đoaṇ tƣ̀ khi ban hanh Luâṭ Đất đai năm 2013 đến nay ................. 24
1.4. Nội dung cơ bản của bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp......25

1.4.1. Nguyên tắc bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp.25


1.4.2. Phạm vi, điều kiêṇ b ồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiệp .............................................................................................................. 30
1.4.3. Cách tính giá đất bồi thƣờng, hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiệp .............................................................................................................. 33
1.4.4. Trình tự thủ tục bồi thƣờng, hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiệp .............................................................................................................. 36
1.4.5. Giải quyết khiếu nại, tố cáo về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất

NGHIỆP QUA THỰC TIỄN TẠI TỈNH HÀ NAM .......................................................83 3.1.
Sự cần thiết phải hoàn thiện pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất
nông nghiệp ...................................................................................................83 3.2. Định
hƣớng hoàn thiện pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiệp ...............................................................................................................85 3.3. Kinh
nghiệm và thực tiễn pháp lý của một số nƣớc trên thế giới về bồi thƣờng khi nhà nƣớc
thu hồi đất nông nghiệp và những gợi mở cho Việt Nam...................86 3.4. Một số giải
pháp nâng cao hiệu quả pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiệp....................................................................................90

3.4.1. Nhóm giải pháp hoàn thiện các quy định của pháp luật về bồi thƣờng,
hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp .................................................. 90
3.4.2. Nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi
Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp ...................................................... 93
KẾT LUẬN ........................................................................................................................99
Danh mục tài liệu tham khảo ...........................................................................................100


DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT

Ký hiệu

Nguyên nghĩa

1

GCN


Ký hiệu

STT
1

Hiến phápnăm1980

Nguyên nghĩa
Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam năm 1980 ngày 18/12/1980

2
3
4

Hiến pháp năm 1992

Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam năm 1992 ngày 15/4/1992

Hiến pháp năm 2013

Hiến pháp nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
Việt Nam năm 2013 ngày 28/11/2013

Luật Đất đai năm 1987

Luật đất đai đƣ

ợc công bố tại Lệnh số


10

Luật Tố tụng Hành chính

Luật Tố tụng hành chính số 64/2010/QH12

năm 2010

ngày 24/11/2010

Nghị định số

Nghị định số

197/2004/NĐ-CP

3/12/2004 của Chính phủ về bồi thƣờng , hỗ

197/2004/NĐ-CP ngày

trơ ̣ và tái điṇ h cƣ khi Nhànƣớc thu hồi đất
11

Nghị định số 84/2007/NĐ-

Nghị định số

84/2007/NĐ-CP ngay


Nghị định số43/2014/NĐ-CP ngày15/5/2014của

CP

Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật
Đất đai

14

Nghị định số 44/2014/NĐ-

Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngay 15 tháng

CP

5 năm 2014 của Chính phủ quy định về giá
đất

15

Nghị định số 47/2014/NĐ-

Nghị định số

47/2014/NĐ-CP ngay

CP

15/5/2014 của Chính phủ quy định về bồi
thƣờng, hỗ trơ ̣ và tái điṇ h cƣ khi Nhà nƣớc


Quyết định số

Quyết định số 17/2011/QĐ-UBND ngày

17/2011/QĐ-UBND

27/5/2011 của UBND tỉnh Hà Nam về việc sửa đổi
quy định hình thức hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp
và tạọ việc làm khi nhà nƣớc thu hồi đất nông
nghiệp tại Điều 15 của Quyết định số
30/2009/QĐ-UBND

19

Quyết định số

Quyết định số 38/2014/QĐ-UBND ngày

38/2014/QĐ-UBND

12/9/2014 của UBND tỉnh Hà Nam về việc ban

iii


hành Quy định một số nội dung về bồi thƣờng,
hỗ trợ và tái định cƣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất
trên địa bàn tỉnh Hà Nam
20

1

Bảng 2.1

Nội dung
Đơn giá các loại đất nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Hà

Trang
68

Nam năm 2015-2019
2

Bảng 2.2

Thống kê về các dự án thực hiện công tác bồi thƣờng
GPMB trên địa bàn tỉnh Hà Nam qua các năm điều tra

69

3

Bảng 2.3

Khái quát tiến độ công tác bồi thƣờng GPMB qua các

70

năm điều tra
4


1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Đối với một nƣớc nông nghiệp nhƣ Việt Nam thì đất đai là nguồn tài nguyên
vô cùng quý giá, nguồn tƣ liệu sản xuất quan trọng. Tuy nhiên, trong quá trình phát triển công
nghiệp hóa- hiện đại hóa đất nƣớc, việc sử dụng đất đai vào các mục đích an ninh quốc
phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng để thực hiện mục tiêu phát triển đất nƣớc, đặc biệt
là các dự án phát triển đô thị, dự án sản xuất, kinh doanh phát triển kinh tế làm giảm diện tích đất
nông nghiệp là một điều không tránh khỏi. Hậu quả của việc thu hồi đất nông nghiệp, ngƣời
dân không còn đất sản xuất là một vấn đề bức xúc hiện nay. Vì vậy, việc bồi thƣờng thiệt
hại, hỗ trợ ngƣời dân khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp đang là một vấn đề mang tính
thời sự cấp bách.
Hà Nam là một tỉnh thuộc đồng bằng Bắc Bộ, đất nông nghiệp là loại đất chiếm
diện tích lớn nhất (gần 60%) với hơn 80% dân số nông thôn trong đó có gần 60% dân số
làm nghề nông, đất nông nghiệp chiếm một vị trí quan trọng trong phát triển kinh tế, xã hội
của Hà Nam. Với vị trí cửa ngõ phía Nam của thủ đô Hà Nội, cách trung tâm Hà Nội
gần 60 km theo tuyến đƣờng giao thông xuyên Bắc - Nam (QL 1A), tỉnh có điều kiện
thuận lợi về giao lƣu kinh tế, văn hoá giữa hai miền Nam - Bắc và các tỉnh trong khu vực,
nhất là Thủ đô Hà Nội. Hòa trong sự phát triển chung của đất nƣớc, nhiều dự án kinh tế, xã
hội đã đƣợc triển khai trên địa bàn tỉnh nhƣ dự án xây dựng khu công nghiệp đồng văn, dự án
xây dựng đƣờng cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình, dự án xây dựng cầu Thái Hà…. đã khiến cho
diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp đáng kể, nhiều ngƣời nông dân có đất bị Nhà nƣớc
thu hồi. Tuy bộ mặt nông thôn Hà Nam đã có nhiều đổi mới song vấn đề bồi thƣờng, hỗ
trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp vẫn nhận đƣợc sự quan tâm, nhiều ý kiến trái
chiều trong dƣ luận.
Qua thực tiễn thời gian qua, tuy Nhà nƣớc đã không ngừng bổ sung, hoàn thiện
các quy định về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nói chung, đất nông nghiệp
nói riêng nhƣng việc bồi thƣờng, hỗ trợ đảm bảo cân bằng lợi ích giữa

1


2


Nguyễn Thị Nga, Đại học Luật Hà Nội. Ngoài ra còn có một số bài viết tiêu biểu
nhƣ: viết "Chính sách hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất" của TS. Trần Quang Huy - Tạp
chí Luật học, số 10/2010; Vấn đề xung quanh khái niệm bồi thường, thu hồi đất, PGS.TS.
Nguyễn Quang Tuyến, Tạp chí Luật học số 01/2009; Pháp luật về hỗ trợ khi nhà nước
thu hồi đất nông nghiệp, Ths. Lê Ngọc Thạnh , Tạp chí Dân chủ và Pháp luật Số
4/2013…. Một số luận án, luận văn nghiên cứu xoay quanh vấn đề bồi thƣờng, hỗ trợ khi nhà
nƣớc thu hồi đất nông nghiệp trong thời gian gần đây nhƣ: Luận văn"Pháp luật về sử
dụng đất nông nghiệp ở việt Nam", Nguyễn Danh Kiên (2012); Luận văn"Pháp luật về
hỗ trợ, tái định cư người có đất bị thu hồi trong giải
phóng mặt bằng - thực trạng và giải pháp hoàn thiện" Đỗ Phƣơng Linh (2012) …
Các nghiên cứu này đã phân tích, làm rõ cơ sở lý luận của việc bồi thƣờng khi
Nhà nƣớc thu hồi đất; đánh giá thực trạng pháp luật về bồi thƣờng khi Nhà nƣớc thu hồi đất
nói chung trên phạm vi cả nƣớc. Tuy nhiên, trong bối cảnh Luật Đất đai năm 2013 mới
đƣợc triển khai, chƣa có nhiều công trình nào chuyên sâu về bồi thƣờng, hỗ trợ khi
Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp theo quy định của Luật Đất đai năm 2013 đặc biệt tập
trung xem xét thực tiễn áp dụng tại một tỉnh đồng bằng nhƣ Hà Nam. Luận văn nghiên cứu
và kế thừa các thành của các nhà nghiên cứu trƣớc nhƣng có sự tập trung về bồi thƣờng,
hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp một các chuyên sâu hơn qua thực tiễn áp dụng
tại tỉnh Hà Nam.
3. Mục tiêu, nhiệm vụ
Đề tài nghiên cứu nhằm đạt đƣợc các mục đích sau:
- Làm rõ một số vấn đề lý luận về khái niệm, đặc điểm, bản chất của bồi
thƣờng và hỗ trợ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp
- Tìm hiểu, hệ thống hóa các quy định pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi nhà nƣớc thu
hồi đất nông nghiệp.
- Đánh giá thực trạng pháp luật và thực tiễn thi hành về bồi thƣờng và hỗ trợ khi nhà
nƣớc thu hồi đất nông nghiệp và đƣa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật trong

- Phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp so sánh, phƣơng pháp lịch sử …đƣợc sử dụng
trong Chƣơng 1 khi nghiên cứu những vấn đề cơ bản mang tính lý luận của pháp luật về
bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp.
- Phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp phân tích, phƣơng pháp đánh giá…đƣợc

4


sử dụng trong Chƣơng 2 khi nghiên cứu thực trạng áp dụng pháp luật về bồi thƣờng, hỗ
trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hà Nam.
- Phƣơng pháp tổng hợp, phƣơng pháp diễn giải,... đƣợc sử dụng trong Chƣơng 3 khi
nghiên cứu định hƣớng và giải pháp hoàn thiện pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc
thu hồi đất nông nghiệp qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hà Nam.
6. Ý nghĩa của kết quả nghiên cứu
Qua thực tiễn quy định pháp luật và thực tiễn áp dụng trên địa bàn tỉnh Hà
Nam tạ một số dự án cụ thể, nghiên cứu đề tài sẽ cho thấy rõ hơn sự phù hợp, không phù
hợp của pháp luật và thực tiễn cuộc sống. Kết quả này có thể đƣợc sử dụng làm tài liệu
tham khảo đối với các cơ sở đào tạo và nghiên cứu về luật học cũng nhƣ có giá trị tham
khảo đối với các cơ quan xây dựng và thực thi pháp luật về bồi thƣờng, giải phóng mặt bằng ở
nƣớc ta.
7. Kết cấu luận văn
Ngoài Lời mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Những vấn đề cơ bản của pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà
nƣớc thu hồi đất nông nghiệp.
Chƣơng 2: Thực trạng pháp luật về bồi thƣờng, hỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi
đất nông nghiệp qua thực tiễn áp dụng tại tỉnh Hà Nam
Chƣơng 3 : Một số giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng pháp luật về bồi thƣờng,
bỗ trợ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiệp qua thực tiễn tại tỉnh Hà Nam
Với một đề tài nghiên cứu không hề mới, tiếp thu những kết quả, số liệu nghiên
cứu trƣớc đó, trong bối cảnh Luật Đất đai năm 2013 mới đƣợc thực thi 1 năm, hy vọng

đất đai đƣơc chia thanh cac nhóm: đất nông nghiêp̣ , đất phi nông nghiêp̣ và nhóm đất
chƣa sƣ̉ dung . Căn cƣ́ vào muc̣ đích sƣ̉ dung , Luâṭ Đất đai năm 2003 đƣa ra khái
niêm đất nông nghiêp̣ rông hơn với têngọi "nhóm đất nông nghiệp".
Luâṭ Đất đai năm 2013 tiếp tuc̣ giải thích đất nông nghiêp̣ dƣới daṇ g nhóm
đất, bao gồm cac loaị đất : Đất trồng cây hàng năm gồm đất trồng lúa và đất trồng
cây hàng năm khác ; Đất trồng cây lâu nă m; Đất rừng sản xuất ; Đất rừng phòng hộ ;
Đất rừng đặc dụng ; Đất nuôi trồng thủy sản ; Đất làm muối ; Đất nông nghiệp khác
gồm đất sƣ̉ dung để xây dƣng nhà kính và các loaị nhà khác phuc̣ vu ̣ muc̣ đích trồng
trọt, kể cả các hình thức trồng trọt không trực tiếp trên đất ; xây dƣng chuồng traị
chăn nuôi gia súc , gia cầm và các loaị đông vâṭ khác đƣơc pháp luâṭ cho phép ; đất
trồng troṭ , chăn nuôi , nuôi trồng thủy san cho muc̣ đich hoc̣ tâp̣

6

, nghiên cƣ́u thí


nghiêm; đất ƣơm taọ cây giống , con giống và đất trồng hoa , cây cảnh (Theo Khoản
1 Điều 10 Luâṭ Đất đai năm 2013.
Về cơ bản , cách hiểu đất nông nghiệp theo Luật Đất đai năm 2013 không có
nhiều điểm khac biêṭ so với vớ i Luâṭ Đất đai năm 2003. Luâṭ Đất đai năm 2013
không chỉ ra đất trồng có là môṭ loaị đất thuôc̣ loaị đất trồng cây lâu năm mà

gôp

loại đất này chung vào loại đất trồng cây hàng năm khác , vì loại đất này không phổ
biến và có chế độ quản lý nhƣ các loại đất trồng cây hàng năm khác . Đặc biệt, tránh
cách hiểu hạn hẹp , không bao quat đƣơc hết cac loaị đất nông nghiêp̣ , gây thiêṭ thòi
cho ngƣời dân khi tiến hành bồi thƣờng cũng nhƣ giải quyết các chếđô chí
̣ nh sách ,


tìm hiểu đầy đủ pháp luật về bồi thƣờng

, hỗ trơ ̣ khi nhà nƣớc thu hồi đất nông

nghiêp̣ ta cần xac điṇ h rõ khai niêm đất nông nghiêp̣ .
1.1.2. Khái niệm pháp luật về thu hồi đất nông nghiêp̣
Nhà nƣớc thực hiện quyền đại diện sở hữu thông qua việc định đoạt đất đai .
Môṭ điều dễ hiểu là Nhà nƣớc có quyền giao đất , cơ sở để phat sinh quan hê p̣ hap
luâṭ đất đai , phát sinh quyền sử dụng đất của ngƣời đƣợc Nhà nƣớc trao quyền thì
Nhà nƣớc sẽ có quyền thu hồi đất, chấm dƣ́t quan hê p̣ hap luâṭ đất đai.
Khái niệm thu hồi đất lần đầu tiên đƣợc ghi nhận tại Khoả5nĐiều 4 Luâṭ Đất đai
năm 2003 "Thu hồi đât́ là viêc̣ Nhà nước ra quyết điṇ h hành chính để thu lại quyền sử
dụng đất hoặc thu lại đất đã giao cho tổ chức, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn
quản lý theo quy định của Luật này". Dù đã có sự điều chỉnh, mở rông, song cách giải
thích này vẫn chƣa thật đầy đủThƣ́ nhất, nó dẫn đến cách hiểungƣời sƣ̉ dung đất bi ṭ hu
.
,
hồi chỉlàtổchƣ́c hay Ủy ban nhân dân x,ãphƣờng, thị trấn, trong khi đó, thƣc tếvàchủ
yếu đăc̣ biêṭ trong viêc̣ sƣ̉ dung đất nói chung, sƣ̉ dung đất nông nghiêp̣ nói riêng bi ṭ hu
còn là hộ gia đình cá nhân sử dụng đấ.tĐồng thời khái niệm này cũng chƣa bao quát hết ,
đƣơc các trƣờng hơp thu hồi đất của Nhànƣớc .
Với đăc̣ thù chế đô ̣ sở hƣu toan dân mà Nhà nƣớc là đaị diêṇ sở hƣu , có khá
nhiều các quan điểm bàn luâṇkhác nhau vềkhái niêm pháp lýnày

. Có quan điểm

cho rằng "thu hồi đất" chỉ thâṭ sƣ̣ phù hơp trong trƣờng hơp Nhà nƣớc thu hồi do vi
phạm pháp luật đất đai và thu hồi do chấm dứt sử dụng đất theo pháp luật đất đai
hoăc̣ tƣ̣ nguyêṇ , bởi lẽ khi nhà nƣớc giao đất , măc̣ dù ngƣời dân không có quyền sƣ̉

nghiệp. Có thể nói, các chi phí đầu tƣ vào đất và ngƣời sử dụng đất nông nghiệp bỏ ra
nhƣ phí san lấp mặt bằng, phí tôn tạo đất đƣợc giao… là không hề nhỏ. Khi thu hồi đất nông
nghiệp cần có có sự xem xét chính xác chi phí đầu tƣ này dựa trên các hồ sơ, chứng cớ chứng
minh.
Thứ ba, thiệt hại do ngừng việc, ngừng sản xuất kinh doanh khi ngƣời sử dụng
đất bị thu hồi đất nông nghiệp. Thu hồi đất nông nghiệp chính là thu hồi tƣ liệu, đối
tƣợng sản xuất của ngƣời nông dân, họ sẽ bị mất cơ hội lao động, mất nguồn sống. So
với việc thu hồi các loại đất khác, thu hồi đất nông nghiệp không chỉ gây thiệt hại trƣớc mắt mà
còn ảnh hƣởng lâu dài do khó có sự thay đổi, chuyển đổi việc làm cho ngƣời nông dân.
Nhìn chung, những thiệt hại khi thu hồi đất nông nghiệp không thể nào đo đếm
chính xác, nó không chỉ là những thiệt hại trƣớc mắt mà còn tác động trong tƣơng lai. Việc
thu hồi đất cho mục đích an ninh, quốc gia, công cộng và phát triển kinh tế có thể mang lại
kết quả tốt hoặc có thể dẫn đến bất ổn chính trị, kinh tế xã hội cho địa phƣơng.

10


1.1.3. Sự cần thiết của viêc̣ nhà nước thu hồi đất nông nghiêp̣
"Đất đai là tài nguyên đặc biệt của quốc gia , nguồn lực quan trọng phát
triển đất nước , được quản lý theo pháp luật ..." (Điều 54 Hiến pháp năm 2013). Viêc̣ nhà nƣớc thu
hồi đất nói chung , thu hồi đất nông nghiêp̣ nói riêng xuất phát tƣ̀
nhƣng lí do nhất điṇ h . Có thể do nhu cầu , mục đích sử dụng đất nông nghiệp của
nhà nƣớc, cũng có thể vì những lí do đƣơng nhiên hoặc do sự vi phạm pháp luật về
đất đai của ngƣời sử dụng đất nông nghiệp . Nếu nhƣ trong quá trinh sƣ̉ dung đất
nông nghiêp̣ , ngƣời sƣ̉ dung đất vô ý hoăc̣ cố ý có hành vi vi pham nhƣ sử dụng đất
không đúng mục đích, cố ý hủy hoại đất , đất bị lấn chiếm, ngƣời sử dụng đất không
thực hiện nghĩa vụ với nhà nƣớc … .thì việc nhà nƣớc thu hồi đất đƣợc coi là biệ n
pháp chế tài nhằm tƣớc đi quyền sử dụng đất của ngƣời vi phạm

. Viêc̣ thu hồi đất

Nhìn chung xuất phát từ vai trò của đất nông nghiệp , cũng nhƣ những đặc
trƣng của thu hồi đất nông nghiệp so với các loại đất khác mà trong quá trình điều
chỉnh, quản lý nhà nƣớc về bồi thƣờng , hỗ trơ ̣ cho ngƣời có đất nông nghiệp bị thu
hồi Nhà nƣớc cần có những quy định phù hợp với thực tế quy hoạch, sử dụng đất

12

,


nông nghiệp, bảo đảm quyền lợi cho các chủ thể trong quan hệ thu hồi đất, GPMB.
1.2. Khái quát về bồi thƣờng, hỗ trơ ̣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiêp.
1.2.1. Cơ sở của viêc̣ quy đinh về bồi thường , hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
nông nghiêp̣
Các quy định về bồi thƣờng , hỗ trơ ̣ khi Nhà nƣớc thu hồi đất nông nghiêp̣
đƣơc xây dƣng trên cơ sở lý luâṇ và thƣc tiễn chủ yếu sau :
Thƣ́ nhất, dƣa trên chế đô ̣ chinh sach bao hô ̣ quyền sở hƣu tai san hơp phap
̃̀̉
của cá nhân . Hiến pháp năm 1946 đã ghi nhâṇvà bảo hô ̣ quyền sở hƣ̃u tƣ nhân về
tài sản : "Quyền sở hữu về tài sản của công dân Viêṭ Nam được bảo đảm"
12). Quyền nay tiếp tuc̣ đƣơc khẳng điṇ h tr

(Điều

ong cac ban Hiến phap tiếp đó . Hiến

pháp 1992: "Công dân có quyền sở hữu về thu nhập hợp pháp
nhà ở tư liệu sinh hoạt , tư liệu sản xuất , vốn và các tài

, của cải để dành ,

hồi đất vào nhƣ̃ng muc̣ đích nhất điṇ h , thiêṭ haị về lơị ích của ngƣời sƣ̉ dung đất
nông nghiêp̣ là không tránh khỏi. Hâụ quả của viêc̣ thu hồi đất nông nghiêp̣ để laị
cho ngƣời sƣ̉ dung đất rất năṇ g nề , ảnh hƣởng đến nguồn sống , sƣ̣ phat triển tƣơng lai sau này.
Nếu nhƣ khi thu hồi đất ở , Nhà nƣớc có thể bồi thƣờng bằng tiền , bằng

14