ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------------

VŨ THỊ HÀ PHƢƠNG

QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC TRẬN TẬP KÍCH SÂN BAY CÁT BI
(NGÀY 07/3/1954)

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

HÀ NỘI – 2008


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN
---------------------------------------------

VŨ THỊ HÀ PHƢƠNG

QUÁ TRÌNH TỔ CHỨC TRẬN TẬP KÍCH SÂN BAY CÁT BI
(NGÀY 07/3/1954)

Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
Mã số: 60-22-54

LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
PGS.TS. NGUYỄN ĐÌNH LÊ

HÀ NỘI - 2008

1.3. Sân bay Cát Bi trong chiến cuộc Đông xuân 1953 - 1954
Chƣơng II: QUÁ TRÌNH CHUẨN BỊ CHO TRẬN ĐÁNH
2.1. Trinh sát - gây dựng cơ sở
2.2. Xác định phƣơng án chiến đấu
2.3. Xây dựng lực lƣợng và chuẩn bị vật chất
2.4. Tổ chức luyện tập theo phƣơng án chiến đấu
Chƣơng III: DIỄN BIẾN, KẾT QUẢ CỦA TRẬN ĐÁNH
3.1. Tổ chức trận đánh và diễn biến
3.2. Kết quả
Chƣơng IV: ĐÁNH GIÁ
4.1. Một số đặc điểm của trận đánh
4.1.1.Vai trò lãnh đạo tiền phong của Đảng
4.1.2.Tính chất bí mật, bất ngờ
4.1.3. Lực lƣợng chiến đấu nhỏ nhƣng tinh nhuệ
4.1.4.Trận đánh là đỉnh cao của chiến tranh nhân dân ở Hải
Phòng - Kiến An trong kháng chiến chống thực dân Pháp
4.2. Ý nghÜa

1
8
8
21
27
34
34
45
54
56
63
63

cả quân và dân Hải Phòng chiến đầu ngoan cƣờng và làm nên những chiến thắng
vang dội, tiêu biểu là chiến thắng trong trận tập kích sân bay Cát Bi ngày 7 tháng 3
năm 1954.
Với Hải Phòng sân bay Cát Bi đã trở thành một cái tên gắn liền cuộc kháng
chiến chống Pháp. Ngay từ khi thực dân Pháp tấn công Hải Phòng ngày 20 tháng
11 năm 1946, quân và dân thành phố đã anh dũng đứng lên kháng chiến, và một
trong những trận đánh đầu tiên là trận đánh bảo vệ sân bay Cát Bi. Và trong chiến
cuộc Đông xuân 1953 - 1954, trận tập kích sân bay Cát Bi cũng trở một trận đánh
đỉnh cao của lực lƣợng vũ trang địa phƣơng, đóng góp quan trọng vào thắng lợi
của chiến dịch Điện Biên Phủ lịch sử.
Ngày nay Cát Bi trở thành sân bay dân dụng lớn của Hải Phòng, địa danh Cát
Bi đã đƣợc đặt tên cho một phƣờng, một con đƣờng của thành phố. Tuy nhiên
thực tế hiện nay cho thấy phần lớn ngƣời Hải Phòng không biết hoặc biết rất ít về
lịch sử địa phƣơng, trong đó có lịch sử kháng chiến chống Pháp và trận đánh sân
bay Cát Bi. Vì vậy, việc nghiên cứu về trận tập kích sân bay Cát Bi cũng chính là
tìm hiểu về một trong những sự kiện lịch sử của thành phố, thông qua trận đánh
cũng hiểu rõ hơn về đặc điểm của Hải Phòng trong kháng chiến chống Pháp, về
những khó khăn của lực lƣợng vũ trang Kiến An - Hải Phòng cũng nhƣ những


chiến công vẻ vang của họ. Đồng thời nội dung nghiên cứu của đề tài nếu đƣợc sử
dụng vào việc giảng dạy lịch sử địa phƣơng Hải Phòng sẽ có tác dụng thiết thực
trong việc đƣa lịch sử của thành phố đến gần hơn với ngƣời Hải Phòng.
Ngoài ra, việc nghiên cứu trận tập kích sân bay Cát Bi trong kháng chiến
chống Pháp của lực lƣợng vũ trang Hải Phòng - Kiến An cũng giúp tìm hiểu về
một cách đánh đầy táo bạo bất ngờ vào hậu cứ của địch, đạt hiệu quả rất cao, đó là
cách đánh của bộ đội đặc công tinh nhuệ - một cách đánh mới của lực lƣợng vũ
trang Việt Nam.
2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tƣợng nghiên cứu: Quá trình quân và dân Kiến An - Hải Phòng tổ chức

các trận tập kích nhƣ: ―Tập kích sân bay Cát Bi - Gia Lâm - Bạch Mai‖ của Cục
Chính trị liên khu 3, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1962.
Thứ ba, trận đánh này cũng đƣợc trình bày trong phần viết về lịch sử kháng
chiến chống Pháp của Đảng bộ Hải Phòng, Bộ Tƣ lệnh Hải Phòng, hay lịch sử
Đảng bộ của các xã của Hải Phòng nhƣ:
―Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng‖ (Tập 1: 1925 - 1955) của Ban chấp hành Đảng
bộ Hải Phòng, Nhà xuất bản Hải Phòng, Hải Phòng, 1991;
―Những sự kiện về lịch sử đấu tranh vũ trang của Hải Phòng‖ (Tập 1: 1930
- 1955) của Bộ Tƣ lệnh Hải Phòng, Nhà xuất bản Hải Phòng, Hải Phòng, 1979;
―Hải Phòng - Lịch sử kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược‖ của
Nguyễn Trƣờng Xuân, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1986;


―Lịch sử Đảng bộ huyện An Hải‖ của Ban thƣờng vụ huyện uỷ An Hải, Nhà
xuất bản Hải Phòng, Hải Phòng, 1990;
―Lịch sử Đảng bộ xã Hòa Nghĩa‖ (1940 - 2000) của thƣờng vụ Hòa Nghĩa,
Nhà xuất bản Hải Phòng, Hải Phòng, 2001;
―Lịch sử đấu tranh vũ trang thị xã Kiến An‖ (1945 - 1975) của Ban thƣờng
vụ huyện uỷ Kiến An , Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội, 1994.
Các tác phẩm này đã khái quát chân thực, sinh động những sự kiện lịch sử
chính yếu của các huyện, của thành phố trong cuộc kháng chiến chống Pháp và
một trong những sự kiện đó là trận tập kích sân bay Cát Bi.
Thứ tƣ, trận đánh vào sân bay Cát Bi đƣợc đề cập đến trong các hồi kí nhƣ:
“Hồi kí các nhân chứng lịch sử thành phố Hải Phòng‖ (quyển1) của Hội khoa học
lịch sử thành phố Hải Phòng, Nhà xuất bản Hải Phòng, Hải Phòng, 2003; hoặc
những tác phẩm viết để tuyên truyền về chiến thắng này nhƣ: ―Đánh trường bay‖
của Nguyễn Khắc Tƣờng, Nhà xuất bản Phổ thông, Hà Nội, 1957; ―Chiến thắng
trường bay Cát Bi Hải Phòng‖ của Ty tuyên truyền văn nghệ Hải Phòng, Hải
Phòng, 1954.
Tuy nhiên cho tới nay nhìn chung các tài liệu đề cập đến trận đánh Cát Bi còn

Chương I: Bối cảnh lịch sử của trận đánh, gồm 27 trang với các phần:
1.1. Hải Phòng - Kiến An trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp
1.2. Sân bay Cát Bi - Một căn cứ không quân lợi hại của thực dân Pháp
trong cuộc chiến tranh xâm lƣợc Việt Nam (1945 - 1954)
1.3. Sân bay Cát Bi trong chiến cuộc Đông xuân 1953 - 1954
Chương II: Quá trình chuẩn bị cho trận đánh, gồm 30 trang với các phần:


2.1. Trinh sát - gây dựng cơ sở
2.2. Xác định phƣơng án chiến đấu
2.3. Xây dựng lực lƣợng và chuẩn bị vật chất
2.4. Tổ chức luyện tập theo phƣơng án chiến đấu
Chương III: Diễn biến, kết quả của trận đánh, gồm 13 trang với các phần:
3.1. Tổ chức trận đánh và diễn biến
3.2. Kết quả
Chương IV: Đánh giá, gồm 15 trang với các phần:
4.1. Một số đặc điểm của trận đánh
4.1.1.Vai trò lãnh đạo tiền phong của Đảng
4.1.2.Tính chất bí mật, bất ngờ
4.1.3. Lực lƣợng chiến đấu nhỏ nhƣng tinh nhuệ
4.1.4.Trận đánh là đỉnh cao của chiến tranh nhân dân ở Hải Phòng Kiến An trong kháng chiến chống thực dân Pháp
4.2. ý nghĩa


TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tiếng việt
1.

Ban chấp hành Đảng bộ Hải Phòng (1991), Lịch sử Đảng bộ Hải Phòng

Bộ tƣ lệnh Quân khu 3 (1990), Quân khu 3 - Những trận đánh trong kháng
chiến chống Pháp, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.

8.

Bộ tƣ lệnh Quân khu 3 (1990), Quân khu 3 – Lịch sử kháng chiến chống
thực dân Pháp, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.

9.

Bộ tƣ lệnh Quân khu 3 (1997), Một số trận đánh điển hình của lực lượng vũ
trang Quân khu 3, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.

10. Bộ Tƣ lệnh Hải Phòng (1979), Những sự kiện về lịch sử đấu tranh vũ trang
của Hải Phòng (Tập 1: 1930 - 1955), Nhà xuất bản Hải Phòng, Hải
Phòng.


11. Cục Chính trị Quân khu 3 (1980), Truyền thống anh hùng của quân và dân
Khu Ba, Cục Chính trị Quân khu 3, Hà Nội.
12. Cục Chính trị liên khu 3 (1962)Tập kích sân bay Cát Bi - Gia Lâm - Bạch
Mai, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
13. Văn Tiến Dũng (1972), Mấy vấn đề về nghệ thuật chiến dịch tiến công, Nhà
xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
14. Đảng uỷ quân sự Trung ƣơng – Bộ quốc phòng (2004), Một số văn số văn
kiện chỉ đạo về chiến cuộc Đông xuân 1953 – 1954 và chiến dịch Điện
Biên Phủ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
15. Đảng ủy, Bộ tƣ lệnh Quân Khu Ba (2005), Tổng kết công tác Đảng, công tác
chính trị lực lượng vũ trang Quân Khu Ba, Nhà xuất bản Quân đội nhân
dân, Hà Nội.

29. Hồ Chí Minh (1966), Bàn về chiến tranh nhân dân và lực lượng vũ trang
nhân dân, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
30. Hoàng Minh (1972), Tìm hiểu tổ tiên ta đánh giặc, Nhà xuất bản Quân đội
nhân dân, Hà Nội.
31. Hoàng Phƣơng, (1997), Hậu phương chiến tranh nhân dân Việt Nam (1945
– 1975), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
32. Phòng chính trị Bộ tƣ lệnh Hải Phòng (1967), Hải Phòng chiến thắng, Nhà
xuất bản Hải Phòng, Hải Phòng.
33. Phạm Hồng Sơn (1998), Tư tưởng quân sự Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản
Quân đội nhân dân, Hà Nội.


34. Sở văn hoá thông tin Hải Phòng (1985), Chủ tịch Hồ Chí Minh với Đảng bộ
và nhân dân Hải Phòng, Sở văn hoá thông tin Hải Phòng , Hải Phòng.
35. Tăng Văn Miêu (2000), Lịch sử Bộ Tham mưu quân khu Ba, Nhà xuất bản
Quân đội nhân dân, Hà Nội.
36. Nguyễn Khắc Tƣờng (1957), Đánh trường bay, Nhà xuất bản Phổ thông, Hà
Nội.
37. Hoàng Văn Thái (1983), Cuộc tiến công chiến lược Đông xuân 1953 – 1954,
Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
38. Hoàng Minh Thảo (1994), Cát Bi - Đường 5 - Điện Biên Phủ, Nhà xuất bản
Hải Phòng, Hải Phòng.
39. Thƣờng vụ Đảng ủy Quân khu Ba (2001), Tổng kết chiến tranh địa phương,
Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội.
40. Ty tuyên truyền văn nghệ Hải Phòng (1954), Chiến thắng trường bay Cát Bi
Hải Phòng, Hải Phòng.
41. Viện lịch sử quân sự Việt Nam (1991), Một số trận đánh trong kháng chiến
chống Pháp, kháng chiến chống Mĩ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà
Nội.
42. Viện lịch sử quân sự Việt Nam (1994), Lịch sử quân đội nhân dân Việt Nam