Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

MỤC LỤC
Tên mục

Trang

Ghi chú

I. PHẦN MỞ ĐẦU
1. LÍ do chọn đề tài.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
3.Đối tượng nghiên cứu.

2

4. Giới hạn của đề tài.
5. Phương pháp nghiên cứu.
II. PHẦN NỘI DUNG
1. Cơ sở lý luận.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu.

3

3. Nội dung và hình thức của giải pháp.
3.a. Mục tiêu của giải pháp.
3.b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.

4 -> 10

3.c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp (nếu

nước nào thì cũng phải tồn tại ngôn ngữ và mang đậm nét đặc trưng của họ đó là
ngôn ngữ nói và viết. Ở Việt Nam ta, riêng với Tiếng Việt ngôn ngữ nói đã phong
phú, nhiều ngữ nghĩa nhưng ngôn ngữ viết càng phong phú hơn, đa dạng hơn.
Trong đó có phân môn chính tả cần phải viết theo luật một số chữ, nên phân môn
chính tả được coi là rất quan trọng.
Có thể nói chính tả là một vấn đề có tính phổ quát đối với mọi thứ chữ viết
ghi âm được dùng hiện nay trên thế giới. Ở mỗi thứ chữ viết ghi âm, bao giờ cũng
có vấn đề nên viết thế nào cho đúng chính tả.
Trong nhiều năm giảng dạy, nên phải chấm nhiều bài chính tả (nghe – viết) hay
hoặc chấm bài tập làm văn (phân môn tập làm văn) – đối với lớp 3; 4; 5, nhưng
điều mà làm tôi luôn trăn trở đó là các em nghe viết chính tả hay trong phân môn
tập làm văn cũng vậy. Khi nghe viết chính tả, các em vẫn viết sai luật chính tả
nhiều. hoặc phân môn tập làm văn các em phải dùng từ đặt câu, muốn để có bài
văn hay, câu văn có nghĩa, giúp người đọc hiểu được nội dung vấn đề, trước hết
các em phải viết đúng chính tả. Song biết là vậy nhưng các em không thể không
mắc lỗi chính tả. Để giúp các em khắc phục lỗi chính tả một cách tối đa. Tôi chọn
đề tài: “Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho
học sinh lớp 1”.
2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
Nhằm góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và bổ sung vốn kiến thức
cho các em. Giúp các em có kĩ năng viết chính tả đúng, nhanh, ngoài ra các em
mở rộng vốn kiến thức khi viết văn trong học tập và trong cuộc sống hằng ngày.
Giúp người đọc dễ hiểu, hiểu đúng nội dung văn bản. Góp phần nâng cao chất
lượng giáo dục toàn diện cho học sinh và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt
Đưa ra một số kinh nghiệm về luật chính tả âm, vần; luật chính tả về thanh
và phân biệt các âm dễ lẫn như: luật chính tả về: c/k/q; gh/ngh; vần có âm đôi iê/
yê; cơ sở để viết thanh điệu khi có âm cuối là (p; t; c; ch).
3. Đối tượng nghiên cứu.
Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả ( âm c/k/q; gh/ngh, vần
iê/yê; ghi dấu thanh tiếng có âm cuối là p; t; c; ch).

khắc phục lỗi này, chúng ta có nhiều cách. Tuy nhiên, trong khuôn khổ bài viết
này, chúng tôi sẽ đề cập tới giải pháp khắc phục lỗi chính tả một cách đơn giản và
tương đối hiệu quả, đó là dùng các mẹo chính tả.
2. Thực trạng vấn đề nghiên cứu.
- Học sinh lớp 1 đa số các em dễ nhớ nhưng lại mau quên nên việc ghi nhớ
lời thầy cô dạy là chưa bền vững.
- Tiếng Việt với học sinh lớp 1 bước đầu các em được học đọc, học viết từ
nhận diện âm và chữ ghi âm (đọc) ghi nhớ để viết là việc làm vô cùng khó khăn
vì tất cả đều là mới lạ với các em. Sau khi học âm và chữ ghi âm -> vần. Theo
chương trình SGKTV1 hiện hành thì sang tuần 25 trở đi, các em mới làm quen
phân môn tập đọc và phân môn chính tả (tập chép), chỉ có một vài bài nghe –
viết
3. Nội dung và hình thức của giải pháp:
a. Mục tiêu của giải pháp:
- Một bài chính tả, yêu cầu đầu tiên là các em viết đúng văn bản, sau đó mới
cần đẹp. Viết đúng chính tả, đúng nội dung văn bản sẽ giúp người đọc hiểu được
nội dung vấn đề. Khi nghe viết chính tả, để giúp các em hiểu và nghe viết đúng,
nhanh. Các em có điểm tựa để viết, biết vận dụng khi nghe viết hoặc dùng từ, đặt
câu khi viết văn, hoặc viết một văn bản giúp người đọc hiểu đúng nội dung văn
bản thì các em cần hiểu và ghi nhớ một số luật chính tả.

Phạm Thị Hòe - Tiểu học Hoàng Văn Thụ

3


Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.
* Dạy chính tả, giáo viên cần phải phát âm chuẩn đặc biệt khi nghe

chính tả âm gh/ngh thì hầu hết các em dựa vào luật chính tả để viết. Để tránh các
em quên, Tôi viết sẵn vào bảng phụ của lớp về luật chính tả âm gh/ (ngh)
* Âm g (gờ): đứng trước các âm e, ê, i được viết bằng âm gờ (kép - gh) và yêu
cầu học sinh học thuộc ngay từ khi các em đang học phần âm ( bài 23 – tiếng Việt
hiện hành). Cho đến khi sang phần học vần, tôi hướng dẫn thêm và các vần có âm
e, ê, i đứng đầu vần được viết bằng âm gờ ( kép - gh). Ngoài 3 âm (e, ê, i) ra thì
gờ (g) ghép được với các nguyên âm còn lại như a, o, ô, u, ư và các vần có những
âm a, o, ô, ơ, u, ư, ă, â đứng đầu vần). Tương tự với âm ngờ (kép – ngh) cũng vậy
nên bước đầu khi học phần âm, để kiểm tra phần viết bài của các em xem mức độ
nhận biết của các em tới đâu, tôi thường xuyên cho các em chơi trò chơi”rung
chuông vàng” yêu cầu viết từ do giáo viên đọc ngay sau khi học xong bài 23. Tôi
Phạm Thị Hòe - Tiểu học Hoàng Văn Thụ

4


Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

chia mỗi bàn làm hai số chẵn – lẻ ( tôi quy định các em ngồi bên tay phải ngược
chiều tôi là số 1, các em ngồi cùng bàn còn lại là số 2) theo dọc của dãy và lệnh
viết. VD: số 1 viết từ ghẹ; số 2 viết từ gà gô. Kết hợp tôi sẽ hướng dẫn em nào
viết xong từ của mình, viết từ của bạn. Như vậy cùng trong một khoảng thời gian,
tôi dạy phân hóa được các em học sinh của lớp. Nếu em nào hiểu, nhớ luật chính
tả thì các em viết đúng, nhanh (viết được hai từ), còn nếu em nào viết đúng nhưng
chỉ viết được một từ của mình thôi thì động viên các em. Tuy nhiên cũng có nhiều
em viết sai luật chính tả VD: gẹ; ghà gô … Khi gặp lỗi sai phổ biến như vậy,
buộc giáo viên cần sửa lỗi chung cho các em và giúp các em hiểu về luật chính tả.
Khi chia theo số chẵn, lẻ như vậy sẽ giúp các em phát huy tính độc lập suy nghĩ
của các em, tránh trường hợp nhìn bài của nhau và phát huy hiệu quả được dạy
phân hóa như yêu cầu tổ chức lớp học hiện nay.

luật chính tả c/k/q. Khi các em mắc lỗi chính tả vậy, giáo viên cần uốn nắn cách
đánh vần của qu (quờ) -> a -> qua, đơn giản cần giúp các em hiểu về cách đánh
vần đúng để viết đúng vậy. giúp các em hiểu về luật chính tả âm đầu k. Ghi bảng
k: e; ê; I (y) và hướng dẫn các em hiểu và học thuộc k (âm ca) chỉ ghép được với
âm e; âm ê; âm i/ (y) .
Và khi dạy TV1CGD, các em không được học cụ thể âm k (ca); q(quy), mà
cả ba âm c; k; q đều được đọc chung là c (cờ). Nhưng lại có luật chính tả: Âm c
(cờ_ đứng trước âm e, âm ê, âm i, được viết bằng con chữ k(ca). Âm c(cờ) đứng
Phạm Thị Hòe - Tiểu học Hoàng Văn Thụ

5


Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

trước âm đệm được viết bằng con chữ q (quy). Trong tiếng Việt, có hai âm được
gọi là âm đệm đó là âm o và âm u nếu âm o, âm u đứng trước âm chính. Nhưng
nếu âm o, âm u đứng sau âm chính thì được gọi là âm cuối. Vì vậy khi viết c(cờ)
đứng trước âm đệm của vần có âm đầu vần là o thì o được viết thành âm đệm
u.VD: viết tiếng qua: Đánh vần cờ -> oa -> coa. Lúc này viết đúng sẽ là: q (cờ) ->
oa-> qoa, (vì âm c(cờ) đứng trước vần có âm đệm là o nên phải viết là q(quy) và
âm đệm o sẽ viết là âm đệm u vì khi viết q (quy) chỉ ghép được với âm đệm u).
Sang đến phần vần yêu cầu các em hiểu và nhớ được thêm và các vần có
âm e; âm ê; âm I đứng đầu vần., yêu cầu học thuộc. cho đến tuần 25, sang phần
tập đọc các em được viết chính tả. Sau mỗi bài viết, sẽ có phần bài tập chính tả
nên hướng dẫn các em làm bài tập chính tả (vở bài tập tiếng Việt - VBTTV), Các
dạng bài tập tương đối phong phú nhưng chủ yếu nhất vẫn là điền âm dễ lẫn (l/n;
s/x; ch/tr; g/gh; ng/ngh; c/k/q và vần dễ lẫn iê/yê; ai/ay…thanh dễ lẫn như thanh
hỏi/ ngã). VD: Ngay bài chính tả đầu tiên (bài: Trường em – tuần 25) bài tập 3
(trang 25- VBTTV1/2) yêu cầu:

thước kẻ;

kiến lửa;

lá cọ

* Chốt ý: Yêu cầu học sinh nhắc lại luật chính tả âm k: ( âm k (ca) chỉ ghép được
với âm e, âm ê, âm i(y) và các vần có âm e, âm ê, âm i đứng đầu vần). Phần chốt
ý này chính là điểm tựa để giúp các em hiểu, nhớ lâu và vận dụng thực hành khi
viết tốt hơn.
- Với âm q (dạy theo TV1 hiện hành) thì q không thể ghép với bất kì âm
nào nếu thiếu (u). Như vậy q bắt buộc phải ghép với u tạo thành âm qu (quờ). Lúc
này GV giúp các em hiểu: qu ghép được với các âm a; e; ê; y (i dài) và các vần có
âm a; e; ê; ă; â đứng đầu vần, khi ghép với vần có âm u đứng đầu vần theo luật
chính tả phải bỏ đi một con chữ u. VD: viết chữ quyên: đúng phải viết là: qu ->
uyên -> quuyên. Nhưng do luật chính tả khi viết có 2 con chữ u liền nhau, phải bỏ
bớt đi 1 con chữ u, và viết đúng chính tả phải là quyên.
Phạm Thị Hòe - Tiểu học Hoàng Văn Thụ

6


Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

+ Riêng sang phần vần giáo viên hướng dẫn thêm ( và các vần có âm e; âm
ê; âm i đứng đầu vần). Do trí nhớ của các em phát triển chưa bền vững, nhanh
nhớ mau quên nên giáo viên phải thường xuyên giúp các em nhớ bằng cách hằng
ngày tôi chỉ vào bảng luật chính tả đó và yêu cầu đọc, làm vậy sẽ giúp các em
khắc sâu kiến thức về luật chính tả hơn.
e

người đọc cũng không hiểu nghĩa của từ đó. nên trong quá trình dạy học, sau
bài làm quen với các dấu thanh (5 thanh cụ thể là: thanh huyền, thanh sắc,
thanh hỏi, thanh ngã, thanh năng ) ra thì giáo viên cần cung cấp cho các em
hiểu thêm về thanh ngang. Những tiếng mà các em nhìn không thấy thanh
điệu nào, đó chính là tiếng có thanh ngang. Như vậy bất kì tiếng nào cũng có
dấu thanh. Nhưng khi viết những tiếng chứa vần có âm cuối là âm t; âm c;
âm ch; âm p chỉ kết hợp được với hai thanh, Đó là thanh sắc và thanh nặng
như ví dụ nêu trên. Ngoài ra, giáo viên cần giúp các em hiểu:
Phạm Thị Hòe - Tiểu học Hoàng Văn Thụ

7


Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

+ Dấu thanh được ghi ở vị trí âm chính. (VD: số bảy, túi vải, đồng bào, hồ
Hoàn Kiếm…)
+ Ở các nguyên âm có dấu mũ thì các dấu thanh được viết hơi cao lệch về
bên phỉa của dấu mũ. (VD: niềng niễng, chim Yểng…).
+ Khi viết tiếng có nguyên âm đôi, mà không có âm cuối thì dấu thanh được
ghi ở con chữ thứ nhất của âm đôi đó (VD: tỉa, múa, lửa…).
+Trong tiếng có nguyên âm đôi mà có âm cuối vần thì dấu thanh được viết
ở con chữ thứ hai của nguyên âm đôi (VD: ước muốn, chai rượu, cá biển.) Là
giáo viên chủ nhiệm lớp đàu cấp, tôi đảm nhiệm dạy ba môn trong đó có hai môn
học được coi là môn công cụ đó là môn toán và tiếng Việt, nên mỗi khi chấm bài,
gọi học sinh lên bảng làm bài tập chính tả, bản thân tôi luôn cảm thấy buồn và
chạnh lòng khi những chữ viết của các em có quá nhiều lỗi chính tả như âm đầu,
luật chính tả âm đầu mà các em còn hay nhầm giữa k/c/q; gh (ngh ) và vần có
iê/yê.
Như ở trường tôi hiện đang công tác, là trường khó khăn ( nhiều HSDTTS);



Kinh nghiệm rèn kĩ năng viết đúng luật chính tả một số âm, vần cho học sinh lớp 1

Dạy chính tả đúng theo chương trình môn tiếng Việt lớp 1 hiện hành rất ít (dạy
phân môn chính tả theo sách tiếng Việt hiện hành bắt đầu từ tuần 25 trớ đi). Theo
phân phối chương trình có 2 tiết/ tuần. Hầu như chính tả ở lớp 1 chủ yếu là tập
chép, nên việc khắc sâu kiến thức cho các em ít. Mà luật chính tả lại nhiều.
Không những luật chính tả tôi nêu trên, các em còn phải viết đúng chính tả âm
khác dễ lẫn như s/x; l/n; luật chính tả ghi dấu thanh khi âm cuối là các âm p; ch;
c; t… chính vì lý do đó mà tôi dạy chính tả ngay trong môn học toán như khi đến
tiết ôn luyện toán, tôi thường đọc dề toán dạng toán giải có lời văn cho các em
nghe viết, sau đó tôi chấm cả cách giải toán và phần đề (nghe viết). Như vậy giáo
viên đã giúp học sinh làm quen nghe viết. Khi đọc đề để các em tập làm quen với
nghe viết cần đọc chậm, các chữ đơn giản, đề ngắn gọn. VD: bà có 9 cái kẹo, bà
cho Lê 2 cái kẹo. Hỏi bà còn mấy cái kẹo?. Đây coi như TCTV trong môn học
toán. Việc các em viết đúng đề, sẽ góp phần giúp các em viết lời giải đúng hơn.
và trong quá trình kiểm tra, đánh giá, giáo viên cần giúp các em viết đúng chính
tả (viết dề) và làm bài giải.
- Trong môn âm nhạc và hoạt động tập thể.
Các em phát âm chuẩn, khi viết chính tả sẽ ít bị mắc lỗi chính tả hơn nên
GVCN cần phối kết hợp với giáo viên bộ môn như môn âm nhạc, sinh hoạt sao sẽ
giúp các em vui mà học, ngoài ra còn tăng cường tiếng Việt cho các em và vận
dụng để khi chép hoặc nghe viết chính tả đúng hơn.
* Sửa lỗi chính tả khi học sinh viết bài.
Khi sang phần dạy chính tả, ngoài việc dạy luật chính tả như nêu trên. Giáo
viên cần chú trọng việc sửa lỗi chính tả cho các em sau mỗi bài viết. Giáo viên
chữa lỗi trong vở của từng học sinh, nếu có những lỗi sai chung, phổ biến, giáo
viên phải chữa lỗi sai chung đó giúp học sinh khắc phục được lỗi chung để rút
kinh nghiệm trong quá trình viết tiếp theo.

- Giáo viên cần có ĐDDH đó là yêu cầu bắt buộc trong mỗi tiết dạy, chống
dạy chay. Với môn tiếng Việt, việc sử dụng đồ dùng trong dạy học là rất cần thiết.
Ở lớp 1, ngoài việc sử dụng ĐDDH của BGD-ĐT là bộ tranh tăng cường tiếng
Việt, tranh dạy kể chuyện nhằm giúp các em hứng thú trong học tập và giải nghĩa
từ qua tranh, ảnh đó ra thì quan trọng nhất, hữu hiệu nhất với tôi vẫn là ĐDDH
vốn có sẵn đó là miệng của chúng ta. Giáo viên cần phát âm chuẩn từng âm tiết
và phải biết phát huy được đồ dùng trực quan hữu hiệu này như hướng dẫn các
em mở khẩu miệng, môi, vị trí lưỡi, cách bật hơi khi phát âm….
* Tích cực, kiên trì và chủ động, sáng tạo đổi mới phương pháp dạy
học.
- Chuẩn bị bài trước khi lên lớp rất quan trọng nên việc xây dựng mục tiêu
bài học cũng như sắp xếp, tổ chức các hoạt động dạy - học cần được coi trọng.
- Ngoài ra giáo viên cần mạnh dạn trao đổi những vấn đề khó, những vấn
đề mới với ban giám hiệu, đồng nghiệp để được tư vấn.
- Trong giảng dạy có nhiều học sinh nhận thức chậm. Giáo viên phải kiên
trì, không nên khắt khe mà nên tạo điều kiện cho các em được tham gia vào các
hoạt động học tập, được chia sẻ để tự tin hơn…
- Giáo viên tích cực đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá học sinh
thường xuyên trao đổi với giáo viên trong tổ, tổ chức các chuyên đề, sinh hoạt
chuyên môn mới, chia sẻ, giải quyết kịp thời các khó khăn.
- Tăng cường khảo sát chất lượng học sinh ngay tại các giờ học, buổi học,
tuần học.
- Kiểm tra, đánh giá HS thường xuyên, uốn nắn, chỉnh sửa kịp thời ngay
trong quá trình viết và sau mỗi bài viết giúp các em khắc phục thiếu sót kịp thời.
* Dự giờ thăm lớp.
Tôi thường hay đi dự giờ và khảo sát học sinh, sau đó tôi cùng đồng nghiệp
nghiên cứu bài viết trên giấy của học sinh, phân tích tiết dạy tìm ra và cùng nhau
phân tích nguyên nhân học sinh mắc sai lầm hoặc không hiểu được bài để rút ra
kinh nghiệm nâng cao chất lượng cho học sinh.
c. Mối quan hệ giữa các giải pháp, biện pháp.

HS viết đúng
một số luật
chính tả (nghe
viết)

HS có vận dụng
luật chính tả
nhưng chưa đều

HS viết được
bài chính tả
nhưng vẫn
mắc lỗi luật
chính tả

HS viết
chưa đạt yêu
cầu về luật
chính tả

Số
lượng

Số
lượng

Số
lượng

Số


1B: 19

8

42,1

5

26,3

4

22

2

10,5

Đến GHK2
năm học:
2016 - 2017

1A: 21

10

50

5

- Mở chuyên đề cấp trường và cùng nhau thảo luận, góp ý để có giải pháp
tối ưu giúp HS hạn chế viết sai luật chính tả, lỗi chính tả.
- Đề tài còn bỏ ngỏ, đồng nghiệp tiếp tục nghiên cứu về luật chính tả âm
đêm (o; u), phân biệt âm đầu dễ lẫn l/n; s/x và các vần có âm cuối dễ lẫn (do tiếng
địa phương) n/ng; thanh dễ lẫn như thanh hỏi/ ngã. Hướng dẫn trình bày bài chính
tả cho khoa học kết hợp cách chữa lỗi; cách viết tên nước ngoài…
Cần phối hợp đồng bộ giữa giáo viên chủ nhiệm với giáo viên bộ môn, giáo
viên dạy thay; với cha mẹ học sinh; với giáo viên trong toàn khối 1 trong trường
được tốt.
2. Kiến nghị.
- Đối với cụm chuyên môn: Cần mở chuyên đề hoặc tham luận về chính tả
nghe viết khi sinh hoạt cụm chuyên môn đối với các trường có nhiều HSDTTS
nhằm giúp GV học hỏi để tìm giải pháp giúp học sinh khắc phục lỗi chính tả hiệu
quả cao hơn.
- Đối với lãnh đạo trường cần mở chuyên đề (một tiết dạy) cụ thê cho học
sinh như vùng có nhiều học sinh là học sinh dân tộc thiểu số đang theo học đặc
biệt là điểm trường vùng có hoàn cảnh khó khăn về bất đồng ngôn ngữ. (nhiều HS
là HSDTTS) để có giải pháp tháo gỡ những hạn chế của HS khi nghe viết chính
tả.
Người viết

Phạm Thị Hòe
NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ CỦA HỘI ĐỒNG CHẤM SKKN CẤP TRƯỜNG

1

CHỦ TỊCH HỘI ĐỒNG

Phạm Thị Hòe - Tiểu học Hoàng Văn Thụ


bồi dưỡng thường
xuyên

2

Một số biện pháp - Xem tài liệu qua
nâng cao hiệu quả dạy mạng internet
– học môn tiếng Việt
cho HS lớp 1

3

Tham khảo tài liệu
trên mạng internet

4

Sách giáo khoa tiếng
Việt 1/1; 2 (sách hiện
hành)

- Đặng Thị Lành (chủ
biên); Hoàng Cao
Cương; Trần Thị
Minh Phượng

Nhà xuất
bản

- Giáo