MỤC LỤC
MỞ ĐẦU
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN QUẢN LÝ XÃ HỘI HÓA

GIÁO DỤC MẦM NON
1.1.
Các khái niệm cơ bản của đề tài
1.2.
Đặc điểm và nội dung quản lý xã hội hóa giáo dục
mầm non
1.3.
Những yếu tố tác động đến quản lý xã hội hóa giáo
dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
Chương 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ XÃ HỘI
HÓA GIÁO DỤC MẦM NON Ở QUẬN BA
ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1.
Khái quát tình hình giáo dục mầm non quận Ba Đình
2.2
Thực trạng xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận
Ba Đình, thành phố Hà Nội
2.3.
Thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở
quận Ba Đình, thành phố Hà Nội, nguyên nhân của
những thành tựu, hạn chế
Chương 3. YÊU CẦU VÀ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ XÃ HỘI
HÓA GIÁO DỤC MẦM NON Ở QUẬN BA
ĐÌNH, THÀNH PHỐ HÀ NỘI ĐÁP ỨNG YÊU
CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC
3.1.
Yêu cầu xã hội hóa giáo dục mầm non của quận Ba

94
96
100


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Xã hội hóa giáo dục là một chủ trương lớn, có tầm chiến lược của Đảng
và Nhà nước ta, nhằm tạo ra và phát huy mọi nguồn lực trên cơ sở có sự tham
gia của toàn xã hội để phát triển một nền giáo dục có tính nhân dân, tính dân
tộc, tính khoa học và tính hiện đại, thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục,
tạo cơ hội để mọi người đều được học hành. Trên ý nghĩa đó, mục tiêu cải
cách giáo dục và mục tiêu của xã hội hóa giáo dục đều cùng chung một định
hướng: Đào tạo con người phát triển toàn diện cả về nhân cách, bản lĩnh chính
trị lẫn kỹ năng nghề nghiệp, nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của
thời kỳ mới.
Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc
dân, bậc học nền tảng cho sự phát triển nguồn lực con người, phục vụ trực
tiếp cho mục tiêu phổ cập giáo dục ở các bậc học. Việc chăm lo phát triển
giáo dục mầm non là trách nhiệm chung của các cấp chính quyền, của mỗi
ngành, mỗi gia đình và toàn xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng và sự quản lý
của Nhà nước.
Hiện nay, ngành giáo dục mầm non ở nước ta đã có những tiến bộ
nhiều mặt trong việc nâng cao chất lượng giáo dục trẻ. Tại các thành phố,
quận, huyện… ngành giáo dục mầm non phát triển khá mạnh mẽ cả về chất
lượng và số lượng. Các bậc cha mẹ đã có niềm tin vào các trường mầm non
và có nhu cầu bức thiết đưa con đến trường.
Một trong những con đường phát triển giáo dục mầm non có hiệu quả
là xã hội hóa giáo dục. Xã hội hóa giáo dục là tư tưởng chiến lược được Đảng
và Nhà nước ta xác định ngay sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công và

chưa có công trình nào nghiên cứu về xã hội hóa giáo dục mầm non.
Xuất phát từ những lý do trên, tác giả chọn vấn đề: “Quản lý xã hội
hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu

4


cầu đổi mới giáo dục” làm đề tài nghiên cứu với mong muốn góp phần đẩy
mạnh sự phát triển toàn diện giáo dục mầm non của quận Ba Đình trong giai
đoạn tiếp theo.
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Hướng thứ nhất, các công trình nghiên cứu cơ bản về xã
hội hóa giáo dục
- Trên thế giới, trong lịch sử giáo dục, thuật ngữ xã hội hóa đã được các
nhà khoa học sử dụng nhằm biểu đạt một số vấn đề thuộc các lĩnh vực nghiên
cứu về kinh tế, xã hội học và giáo dục học. Khái niệm xã hội hóa xuất hiện
lần đầu trong bài giảng về “Giáo dục, đạo đức và xã hội” của Emile Dukheim
(1858 - 1977) tại Sorbonne Paris từ những năm 1902 - 1903 [42, tr.30].
Các nhà khoa học Phương tây, tiêu biểu là F.W.Kron trong tác phẩm
Grundwissen Padagogik, Mst Reinhardt Verlag Munchen Basel cho rằng: “Xã
hội hóa được hiểu chung như là một quá trình biện chứng, trong đó mỗi người
với tư cách là thành viên của xã hội trở nên có năng lực hành động trong xã
hội đó và mặt khác, thông qua quá trình này duy trì và tái sản xuất xã hội”
[27, tr.84].
Qua các tài liệu nghiên cứu, cho thấy xã hội hóa giáo dục không phải là
vấn đề hoàn toàn mới, nó có nguồn gốc lâu đời và là bước phát triển của chủ
trương phát triển giáo dục được thực hiện từ nhiều năm qua.
- Ở nước ta, dưới chế độ phong kiến và Pháp thuộc, giai cấp thống trị và
thực dân chỉ mở rất ít trường học, chủ yếu dành cho con em giai cấp thống trị và
con nhà giàu. Con em nhân dân lao động không được chính quyền quan tâm,

Tác giả Mạc Văn Trang thì cho rằng: “Xã hội hóa là quá trình con
người hấp thụ nền văn hóa của cộng đồng, xã hội để đạt được những đặc
trưng xã hội của bản thân, học được cách suy nghĩ và ứng xử được coi là thích
hợp trong xã hội. Đó cũng chính là quá trình con người học hỏi, lĩnh hội

6


những kinh nghiệm xã hội để thích ứng, hòa nhập, thực hiện các vai trò xã hội
của mình. Xã hội hóa là quá trình liên tục diễn ra suốt đời người. [39, tr 53]
Tác giả Nguyễn Trần Bạt trong bài “Xã hội hóa giáo dục” sau khi nêu
rõ “Xã hội hóa giáo dục là tinh thần, là nội dung quan trọng nhất của cải cách
giáo dục, bảo đảm sự thành công của cải cách giáo dục”, đã khẳng định: “Xã
hội hóa giáo dục có nghĩa là Nhà nước phải tạo ra không gian xã hội, phát luật
và chính trị cho việc hình thành một khu vực giáo dục mà ở đấy ai cũng có
quyền đóng góp vì sự nghiệp giáo dục, thực hiện sự cạnh tranh về chất lượng
giáo dục, tức là giáo dục phải thuộc về xã hội. tác giả nhấn mạnh: “Xã hội hóa
giáo dục không chỉ là đa dạng hóa hình thức và các nguồn đàu tư cho giáo dục
và đào tạo, mà quan trọng nhất là đa dạng hóa, hiện đại hóa chương trình giáo
dục thích ứng với những đòi hỏi của xã hội”.
Tác giả Phạm Tất Dong trong tác phẩm: “Những nhân tố mới về giáo
dục trong công cuộc đổi mới” cũng nhấn mạnh “phát triển giáo dục theo tinh
thần xã hội hóa” và đề cao việc huy động toàn dân vào sự nghiệp cách mạng,
coi đó là chiến lược tư tưởng của Đảng “được tổng kết lại không chỉ là một
bài học kinh nghiệm có tầm cỡ lịch sử, mà trở thành một nguyên lý cách
mạng của Việt Nam” [14, tr.112].
Tác giả Trần Kiềm trong bài báo “Dân chủ về giáo dục - cơ sở của xã
hội hóa giáo dục” đăng trên Tạp chí Thông tin Khoa học giáo dục, số 93, Viện
khoa học giáo dục đã đề cập đến những cơ sở của xã hội hóa giáo dục. Tác
giả luận bàn về vấn đề dân chủ trong giáo dục, ý nghĩa của nó đối với xã hội

cao chất lượng hiệu quả công tác xã hội hóa giáo dục cho các trường tiểu học
trên địa bàn thị xã Phúc Yên, tỉnh Vĩnh Phúc” (2010) đã làm rõ những vấn đề
về xã hội hóa giáo dục tiểu học như quan niệm, nội dung, trên cơ sở đó đề
xuất những biện pháp nâng cao chất lượng hiệu quả công tác xã hội hóa giáo
dục các trường tiểu học trên địa bàn thị xã Phúc yên, tỉnh Vĩnh Phúc.

8


Trong luận văn thạc sĩ quản lý gíáo dục: “Biện pháp thực hiện xã hội
hóa giáo dục đối với ngành học mầm non trên địa bàn quận Hai Bà Trưng (Hà
Nội) đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục” (2011) của tác giả Phạm Thị Tâm,
trên cơ sở luận giải lý luận về xã hội hóa giáo dục và phân tích những nét đặc
thù của giáo dục mầm non và xã hội hóa giáo dục mầm non trên địa bàn quận
Hai Bà Trưng đã đề xuất những biện pháp thực hiện xã hội hóa giáo dục.
Tác giả Hồ Thu Phương, đã bảo vệ thành công luận văn thạc sĩ quản lý
giáo dục: “Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Hoàn Kiếm, thành
phố Hà Nội” (2014). Tác giả đã phân tích đặc điểm phát triển kinh tế, xã hội
và giáo dục mầm non của quận Hoàn Kiếm, đề xuất những biện pháp quản lý
xã hội hóa giáo giáo dục mầm non phù hợp với đặc điểm của quận.
Nhận xét chung: Các công trình nghiên cứu, các bài báo, các đề tài luận
văn thạc sĩ tiếp cận nghiên cứu xã hội hóa giáo dục từ nhiều góc độ khác
nhau, nhưng đều tập trung vào những vấn đề cơ bản sau:
Một là, các công trình đều khẳng định tầm quan trọng của xã hội hóa
giáo dục trong phát triển sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Coi xã hội hóa giáo
dục là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp
hóa, hiện đại hóa đất nước và là điều kiện để tạo và phát huy lợi thế cạnh
tranh của Việt Nam về nguồn lực con người trong quá trình toàn cầu hóa.
Hai là, hầu hết các tác giả đều khẳng định rằng, xã hội hóa giáo dục
phụ thuộc vào đặc điểm phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và giáo dục của

- Đề xuất các biện pháp quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận
Ba Đình, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục.
4. Khách thể, đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Khách thể nghiên cứu
Quản lý xã hội hóa giáo dục ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.
* Đối tượng nghiên cứu
Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.

10


* Phạm vi nghiên cứu
Xã hội hóa giáo dục là một vấn đề rộng và phức tạp, đề tài chỉ giới hạn
nghiên cứu vấn đề xã hội hóa giáo dục và quản lý xã hội hóa giáo dục bậc học
Mầm non ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Các số
liệu điều tra khảo sát để nghiên cứu chỉ hạn chế trong vòng 3 năm tính từ năm
2013 đến nay.
5. Giả thuyết khoa học
Xã hội hóa giáo dục mầm non là tất yếu khách quan trong sự nghiệp
phát triển giáo dục ở nước ta. Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non bị quy
định và phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nếu chủ thể quản lý làm rõ được những
cơ sở lý luận quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non và đánh giá khách quan
thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở quận Ba Đình, thành phố
Hà Nội, đồng thời thực hiện có hiệu quả, đồng bộ những vấn đề như: Tuyên
truyền, nâng cao nhận thức về xã hội hóa giáo dục mầm non; xây dựng và tổ
chức thực hiện kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non; huy động và quản lý
các nguồn lực, các lực lượng xã hội tham gia xã hội hóa giáo dục mầm non;
đổi mới quản lý, thực hiện dân chủ và phối hợp chặt chẽ các hoạt động xã hội
hóa giáo dục mầm non thì sẽ huy động được các nguồn lực trong xã hội cho
sự phát triển giáo dục mầm non, góp phần nâng cao chất lượng nuôi dưỡng,

+ Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi: Sử dụng phiếu trưng cầu ý kiến
để khảo sát cán bộ lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo quận Ba Đình; Cán
bộ quản lý các trường mầm non công lập và tư thục về thực trạng xã hội hóa
giáo dục mầm non và thực trạng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non. Khách
thể điều tra gồm 200 người trên đị bàn quận. Trong đó, cán bộ quản lý giáo
dục ở nhà trường mầm non và Phòng Giáo dục quân là 35 người; giáo viên
các trường mầm non trong quận là 65 người; cán bộ phường, phụ huynh học
sinh và các lực lượng xã hội trên địa bàn quận là 100 người.

12


+ Phương pháp phỏng vấn: Thực hiện trao đổi, tọa đàm với cán bộ lãnh
đạo các cấp từ Thành phố đến Quận; các bộ phận ở các cơ quan như Sở Giáo
dục và Đào tạo Thành phố, Phòng Giáo dục và Đào tạo Quận và cán bộ, giáo
viên ở một số trường mầm non công lập và tư thục.
+ Phương pháp tổng kết kinh nghiệm thực tiễn để rút ra những nguyên
nhân, hạn chế và kinh nghiệm xã hội hóa giáo dục mầm non.
- Các phương pháp bổ trợ:
Sử dụng phương pháp thống kê toán học để xử lý báo cáo số liệu điều
tra, khảo sát.
7. Ý nghĩa của đề tài
Đề tài góp phần làm sáng tỏ cơ sở lý luận về xã hội hóa giáo dục mầm
non. Đánh giá đúng thực trạng của xã hội hóa giáo dục mầm non và quản lý
xã hội hóa giáo dục mầm non, xác định rõ nguyên nhân hạn chế để quản lý có
hiệu quả xã hội hóa giáo dục mầm non góp phần phát triển giáo dục mầm non
ở quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.
Luận văn được nghiên cứu thành công có thể dùng làm tài liệu tham
khảo cho cán bộ lãnh đạo, các cơ quan hữu quan trong hoạch định chính sách
xã hội hóa giáo dục, chỉ đạo và tổ chức thực hiện việc xã hội hóa giáo dục nói

hay nhóm đó” [42, tr.31].

14


Theo các quan niệm trên, cốt lõi của xã hội hóa là quá trình cá nhân
thông qua các hoạt động, giao lưu để hòa nhập vào xã hội hay một nhóm xã
hội để tiếp thu, học hỏi những chuẩn mực, giá trị của xã hội và cộng đồng.
Giáo dục là một hiện tượng xã hội đặc biệt chỉ có ở xã hội loài người.
Quá trình phát triển của giáo duc luôn gắn chặt với quá trình phát triển xã hội.
Vì vậy, mọi hoạt động của giáo dục cho dù ở bất cứ thời điểm lịch sử nào đều
mang tính chất và bản chất xã hội. Xã hội hóa giáo dục thực chất là xã hội hóa
các hoạt động giáo dục, là quá trình hướng mọi hoạt động của giáo dục tham
gia vào mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Dựa theo trục lý luận trên, khái
niệm xã hội hóa giáo dục được hiểu như sau:
Xã hội hóa giáo dục là huy động mọi tổ chức, lực lượng, cá nhân và
gia đình có trách nhiệm cùng tham gia vào giáo dục, chăm lo, phát triển sự
nghiệp giáo dục nhằm thực hiện mục tiêu giáo dục của Đảng đã xác định.
Xã hội hóa giáo dục và “xã hội học tập” là hai khái niệm, hai phạm trù
có quan hệ biện chứng với nhau. Mọi tổ chức, mọi tập thể, mọi cá nhân theo
khả năng của mình đều có thể cung ứng cơ hội học tập cho cộng đồng. Mặt
khác, mọi người dân trong cộng đồng đều phải học tập để tồn tại, để nâng cao
chất lượng cuộc sống cho bản thân.
Bản chất xã hội của xã hội hóa giáo dục là tổ chức được thực hiện xây
dựng một nền giáo dục xã hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân. Giảm bớt
được những gánh nặng và sự “khoán trắng” về đầu tư ngân sách của Nhà
nước cho giáo dục. Xã hội hóa giáo dục chính là: “giáo dục cho tất cả mọi
người; tất cả mọi người cho sự nghiệp giáo dục”, đưa giáo dục gắn với xã hội,
với cộng đồng và giáo dục phục vụ cho mục tiêu xã hội, phục vụ cộng đồng.
Cơ sở tư duy của xã hội hóa giáo dục là đặt giáo dục vào đúng vị trí của nó.

Giáo dục mầm non bao gồm giáo dục nhà trẻ và giáo dục mẫu giáo là
bậc học đầu tiên của hệ thống giáo dục quốc dân Việt Nam. Giáo dục mầm non
thực hiện việc nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ em từ 3 tháng tuổi đến 6

16


tuổi. Mục tiêu của giáo dục mầm non là: “giúp trẻ em phát triển về thể chất,
tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành yếu tố đầu tiên của nhân cách, chuẩn bị
cho trẻ em vào học lớp 1” [34, tr.44]. Giáo dục mầm non có vai trò đặc biệt
quan trọng đối với quá trình phát triển toàn diện của trẻ. Xã hội hóa giáo dục
mầm non là vấn đề có ý nghĩa cáp bách hiện nay. Sự phối hợp giữa nhà trường
với gia đình và xã hội là một yêu cầu đặc trưng nổi trội nhất của bậc học giáo
dục mầm non, là những yếu tố cơ bản để xây dựng và thực hiện xã hội hóa giáo
dục mầm non. Dựa theo trục lý luận trên đây và theo cách tiếp cận của đề tài
này, khái niệm xã hội hóa giáo dục mầm non được hiểu như sau:
Xã hội hóa giáo dục mầm non là một bộ phận của xã hội hóa giáo dục,
nhằm huy động các nguồn lực của cả cộng đồng xã hội cho phát triển giáo
dục mầm non, đảm bảo cho giáo dục mầm non những điều kiện tốt nhất trong
nuôi dưỡng, giáo dục trẻ, tạo cơ sở ban đầu cho sự phát triển hài hòa về thể
chất, trí tuệ và hình thành nhân cách theo mục tiêu giáo dục đã xác định.
Bản chất của xã hội hóa giáo dục mầm non: Luận giải về khái niệm và
bản chất của xã hội hóa giáo dục mầm non, các nhà khoa học của Viện Khoa
học giáo dục trong tác phẩm “Xã hội hóa giáo dục” cho rằng “xã hội hóa giáo
dục mầm non thực chất là một quá trình hình thành nhân cách trẻ nhỏ từ 0-6
tuổi. Nó diễn ra theo con đường xã hội hóa cá nhân, trong đó, trẻ tiếp thu các
chuẩn mực, giá trị xã hội và có sự luyện tập, học hỏi dưới sự hướng dẫn của
giáo viên và những người lớn khác. Qua đó, trẻ tiếp nhận kinh nghiệm xã hội
bằng cách thâm nhập vào môi trường xã hội, vào hệ thống quan hệ xã hội với
người khác” [42, tr.79]. Xã hội hóa giáo dục mầm non là quá trình huy động

hội hóa giáo dục mầm non như sau: Một là, vận dụng phương thức xã hội hóa
nhằm nâng cao nhận thức, cung cấp tri thức và kinh nghiệm sư phạm nuôi dạy
trẻ một cách liên tục có hệ thống và có tổ chức; Hai là, vận dụng phương thức
xã hội hóa trong phát triển quy mô giáo dục mầm non; Ba là, vận dụng
phương thức xã hội hóa trong nuôi dạy trẻ; Bốn là, vận dụng phương thức xã

18


hội hóa trong việc khai thác, huy động các nguồn lực cho sự phát triển giáo
dục mầm non cả về quy mô lẫn chất lượng.
1.1.3. Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non
Mặc dù có nhiều định nghĩa khác nhau về quản lý, song quản lý được
hiểu là một loại hoạt động xã hội, luôn gắn liền với một nhóm người hay một
tổ chức xã hội nào đó. Bản chất của hoạt động quản lý, là sự tác động có mục
đích của chủ thể quản lý tới đối tượng quản lý thông qua các chức năng quản
lý là kế hoạch hóa, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra giúp cho hệ thống ổn định,
thích ứng, tăng trưởng và phát triển.
Quản lý xã hội hóa giáo dục là một bộ phận của quản lý giáo dục, quản lý
xã hội. Cũng như quản lý giáo dục nói chung, quản lý con người là yếu tố trung
tâm của quản lý giáo dục mầm non. Trình độ và năng lực của người cán bộ quản
lý giáo dục thể hiện trước hết ở khả năng làm việc với những con người, biết
đánh giá, bồi dưỡng và phát huy những khả năng của mỗi con người, động viên
mọi người làm việc tự giác, tích cực, với tinh thần trách nhiệm cao.
Giáo dục mầm non được xem là một lĩnh vực đang được xã hội hóa
mạnh mẽ. Sự đa dạng hóa các loại hình trường, lớp mầm non dân lập, tư thục
và đẻ đảm bảo cho các cơ sở giáo dục mầm non nâng cao chất lượng chăm
sóc, nuôi dưỡng, giáo dục trẻ theo mục tiêu đào tạo của ngành học và đường
lối giáo dục của Đảng càng cần thiết phải thực hiện tốt quản lý xã hội hóa
giáo dục mầm non. Từ các khái niệm về xã hội hóa giáo dục mầm non và

mầm non.
Chủ thể quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non ở Quận là cấp ủy Đảng,
chính quyền các cấp trong Quận, Phòng Giáo dục với tư cách là cơ quan quản
lý Nhà nước về giáo dục và đào tạo trong Quận và Ban Giám hiệu các trường
mầm non. Phòng Giáo dục Quận không chỉ là cơ quan trực tiếp quản lý các cơ
sở giáo dục mầm non trong Quận mà còn là cơ quan tham mưu, vận động
tuyên truyền để xã hội nhận thức đầy đủ, sâu sắc về vị trí, vai trò của xã hội

20


hóa giáo dục mầm non. Từ đó huy động mọi lực lượng xã hội trong Quận
tham gia vào các hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non.
Đối tượng quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là quá trình xã hội hóa
giáo dục mầm non. Bao gồm các nguồn nhân lực, vật lực, tài lực, tin lực và
các thành tố tạo nên quá trình xã hội hóa giáo dục mầm non. Các thành tố này
luôn vận động trong một hệ thống và trong một môi trường với các điều kiện
kinh tế, xã hội cụ thể. Trong đó, quản lý nguồn nhân lực tham gia vào quá
trình xã hội hóa giáo dục mầm non giữ vai trò quyết định.
Cơ chế quản lý là quản lý giáo dục nhà trường. Nhà trường phải xây
dựng hệ thống tổ chức quản lý của nhà trường theo đúng quy định hiện hành.
Trong đó Ban giám hiệu nhà trường là đầu mối quản lý trung tâm của nhà
trường. Ban giám hiệu nhà trường có sứ mệnh liên kết, phối hợp với các lực
lượng chức năng của phòng Giáo dục quận và các cơ quan, tổ chức chính
quyền địa phương để thực hiện các nhiệm vụ xã hội hóa giáo dục mầm non.
Phương thức và công cụ quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non là quản lý
bằng kế hoạch. Mọi hoạt động xã hội hóa giáo dục mầm non phải được kế hoạch
hóa mang tính khoa học, tính thực tiễn, thiết thực khả thi. Kế hoạch xã hội hóa
giáo dục mầm non phải thống nhất với kế hoạch phát triển kinh tế, xã hội và giáo
dục của địa phương. Quản lý xã hội hóa giáo dục mầm non phải nhằm vận dụng

chương trình giáo dục mầm non để ngày càng nâng cao chất lượng giáo dục
học sinh, chất lượng nguồn nhân lực. Xã hội hóa giáo dục mầm non sẽ mang
lại nguồn lực phục vụ cho mọi hoạt động của giáo dục mầm non. Huy động
các nguồn lực và đa dạng hóa các nguồn lực là tính đến một phạm vi rất rộng
rãi bao gồm: Nguồn lực vật chất (nhân lực, vật lực, tài lực), nguồn tinh thần
(sáng kiến kinh nghiệm, góp ý tư vấn), nguồn lực vừa có ý nghĩa vật chất và
tinh thần (thông tin và công nghệ thông tin). Những nguồn lực này sẽ góp
phần giải quyết được mâu thuẫn, khắc phục những khó khăn của quá trình
phát triển giáo dục tiểu học.

22


Ở đây, chúng ta cần lưu ý rằng, huy động các nguồn lực của xã hội
không có nghĩa là khoán trắng cho xã hội, ngược lại xã hội không được khoán
trắng cho Nhà nước. Xã hội hóa giáo dục mầm non không có nghĩa là giảm
nhẹ trách nhiệm và vai trò của Nhà nước. Trái lại, Nhà nước phải tăng cường
đầu tư ngân sách cũng như tăng cường quản lý Nhà nước đối với giáo dục nói
chung và giáo dục mầm non nói riêng.
Ba là, xã hội hóa giáo dục mầm non góp phần nâng cao hiệu quả quản
lý Nhà nước, phát huy truyền thống giáo dục của dân tộc
Giáo dục phải đặt trong sự quản lý của Nhà nước, không chuyển giao
hoặc phó thác cho ai khác. Nhà nước quản lý các hoạt động giáo dục thông
qua hệ thống pháp luật, thông qua các cơ chế chính sách, tạo mọi điều kiện để
các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp và các cá nhân có thể tham gia đóng góp
vào phát triển giáo dục. Chính vì vậy, để có thể tạo động lực tốt nhất cho xã
hội hóa giáo dục, vai trò quản lý của Nhà nước, chính quyền địa phương và sự
chủ động, tích cực của ngành giáo dục là vô cùng quan trọng . Mọi chủ trương
đường lối, văn bản pháp quy chỉ trở thành hiện thực khi được quần chúng
nhận thức đúng đắn và thực hiện đầy đủ. Từ quan điểm: “Phát triển giáo dục

mầm non là phương thức quan trọng để thực hiện công bằng xã hội trong phát
triển giáo dục mầm non. Công bằng xã hội thể hiện ở việc đa dạng hóa các
hình thức học tập, các loại hình trường, lớp mở rộng cơ hội cho mọi thành
phần kinh tế, cho mọi tầng lớp nhân dân chủ động và bình đẳng tham gia vào
các hoạt động giáo dục tiểu học. Công bằng trong giáo dục tiểu học chính là
việc hưởng thụ một cách công bằng những phúc lợi giáo dục, làm cho mọi
học sinh được hưởng lợi các dịch vụ giáo dục, có cơ hội được học tập bình
đẳng như nhau. Ngoài ra nó còn thể hiện nghĩa vụ cống hiến cho giáo dục tiểu
học theo khả năng thực hiện của từng người, từng cộng đồng và địa phương.
Dân chủ hóa giáo dục là một chủ trương lớn trong đường lối giáo dục
của Đảng và Nhà nước ta. Thực hiện dân chủ hóa giáo dục tiểu học là nhằm

24


xoá bỏ tính khép kín của hệ thống giáo dục và trường học, để học sinh có cơ
hội được hưởng mọi quyền lợi về giáo dục và để mọi người dân có thể thực
hiện quyền làm chủ với sự nghiệp giáo dục. Dân chủ hóa quá trình giáo dục
tiểu học là dân chủ hóa việc thực hiện mục tiêu, nội dung, phương pháp,
phương tiện đánh giá giáo dục tiểu học, thực hiện dân chủ của người dạy và
người học. Xã hội hóa giáo dục mầm non là tạo điều kiện cho các lực lượng
xã hội, gia đình và cộng đồng phát huy tinh thần dân chủ, thực hiện quyền và
trách nhiệm đối với các hoạt động giáo dục tiểu học như quyền tham gia,
hưởng thụ lợi ích giáo dục tiểu học...
Xã hội hóa giáo dục mầm non đã đưa hệ thống giáo dục nhà trường
thoát khỏi tình trạng khép kín của một thể chế, trở thành sự nghiệp của toàn
xã hội, tạo điều kiện thuận lợi để các thành phần dân cư trong xã hội đóng
góp về mọi mặt cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Làm tốt xã hội hóa giáo
dục mầm non thì các lực lượng, các tổ chức chính phủ và phi chính phủ, các
nhà hảo tâm với giáo dục, các tổ chức quốc tế, với gia đình, gia tộc và cộng

Kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non phải thể hiện tính khoa học, tính
thực tiễn, tính khả thi trong tổ chức thực hiện. Đặc biệt phải thể hiện rõ tính định
hướng, sát thực, làm rõ chức năng, nhiệm vụ cụ thể của từng bộ phận, của từng
tổ chức, từng cá nhân liên quan đến công tác nuôi dương, chăm sóc giáo dục
mầm non. Kế hoạch hóa mọi hoạt động của nhà trường, của lớp học phải được
truyền đạt sâu rộng đến từng thành viên trong nhà trường cũng như các tổ chức
xã hội, các hội phụ huynh, các gia đình trên địa bàn.
Quá trình triển khai thực hiện kế hoạch xã hội hóa giáo dục mầm non
phải được tổ chức chặt chẽ có kiểm tra, giám sát và hướng dẫn, nhằm khuyến
khích, động viên kịp thời những điển hình năng động, sáng tạo trong việc
thực thi kế hoạch. Đồng thời cũng kịp thời uốn nắn những lệch lạc, những tiêu
cực trong việc thực hiện những mục tiêu mà kế hoạch đã đặt ra.
* Quản lý các nguồn lực xã hội hóa giáo dục mầm non

26