MỤC LỤC
Thứ tự
1
2
3
4
Nội dung
Mục lục
Số trang
1
Mở đầu
Lý do chọn đề tài
Mục đích nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu
Phương pháp nghiên cứu
Nội dung sáng kiến
2
2
3
3
3
3
Cơ sở lý luận
Thực trạng vấn đề HĐ góc
đường học hành cũng như trong cuộc sống. Trẻ em ở độ tuổi mẫu giáo thì vui
chơi là hoạt động chủ đạo “ Trẻ học bằng chơi, chơi mà học”. Vì vui chơi có ý
nghĩa quan trọng trong việc hình thành ở trẻ những cơ sở đầu tiên của con
người. Chính vì vậy mà một trong những hình thức đổi mới đó là cho trẻ hoạt
động ở các góc.
Hình thức hoạt động góc tạo cơ hội cho trẻ lựa chọn hoạt động mà trẻ ưa
thích trong phạm vi có thể, trẻ được hoạt động theo trình độ và khả năng của
mình, có điều kiện để trẻ thao tác, thử nghiệm, tìm tòi và phát hiện, từ đó trẻ
tiếp thu tri thức một cách sâu sắc hơn. Ở các góc hoạt động trẻ được tự do giao
tiếp, tự do kết bạn, tự do chọn trò chơi, vì vậy, trẻ được sống trong không khí
thoải mái vui vẻ, được hợp tác, chia sẻ cùng nhau trong các hoạt động.
Qua hoạt động ở các góc, giáo viên có điều kiện tìm hiểu trình độ, năng
lực của từng trẻ và cơ hội nắm bắt trẻ ở các trình độ khác nhau theo cá nhân
hoặc nhóm trẻ.
Tuy nhiên trên thực tế cho thấy những năm đầu khi tiếp cận với chương
trình giáo dục mầm non, bản thân tôi và nhà trường cũng còn nhiều lúng túng
dẫn đến giờ hoạt động còn mang tính áp đặt nặng nề dẫn đến hiệu qủa hoạt
động chưa cao, chưa thực sự phát huy được tính tích cực sáng tạo ở trẻ. Qua
nhiều năm thực hiện tôi đã trăn trở để tìm ra những phương pháp hay nhất
hướng dẫn trẻ đi vào hoạt động có hiệu quả và tôi đã chọn đề tài: "Một số biện
pháp giúp trẻ mẫu giáo ghép 3-5 tuổi hoạt động góc đạt hiệu quả cao ở lớp
mẫu giáo thôn 13- trường Mầm non xuân Bình – Năm học 2015 – 2016 để
nghiên cứu ".
2. Mục đích nghiên cứu:
2
Để tài nghiên cứu nhằm tìm ra những giải pháp và biện pháp hữu hiệu
để hướng dẫn trẻ cho phù hợp, hấp dẫn giúp trẻ lĩnh hội và trải nghiệm tri thức
một cách tốt hơn, nhằm nâng cao chất lượng hoạt động góc của trẻ năm sau cao
cách trọn vẹn, có đặc điểm chung của độ tuổi nhưng cũng có nét riêng biệt tuỳ
thuộc vào điều kiện, hoàn cảnh, môi trường sống.
Muốn trẻ phát triển tốt thì cô giáo phải là người thể hiện tốt nhiệm vụ của
mình, luôn linh hoạt, sáng tạo, giúp trẻ thông qua trò chơi mà học, bằng cách
thông qua hoạt động góc
Hình thức hoạt động này tạo cơ hội cho trẻ lựa chọn hoạt động mà trẻ ưa
thích trong phạm vi có thể, trẻ được hoạt động theo trình độ và khả năng của
mình, có điều kiện để trẻ thao tác, thử nghiệm, tìm tòi và phát hiện, từ đó trẻ
3
tiếp thu tri thức một cách sâu sắc hơn. Ở các góc hoạt động trẻ được tự do giao
tiếp, tự do kết bạn, tự do chọn trò chơi, vì vậy, trẻ được sống trong không khí
thoải mái vui vẻ, được hợp tác, chia sẻ cùng nhau trong các hoạt động.
2. Thực trạng vấn đề hoạt động góc trẻ 3-5 tuổi .
2.1.Thuận lợi:
Trường MN Xuân Bình có cơ sở vật chất ở khu trung tâm rất khang
trang đảm bảo để chăm sóc, giáo dục trẻ tốt, hơn nữa trường có bề dày trong
việc chăm sóc và giáo dục trẻ. BGH nhà trường và đội ngũ giáo viên thường
xuyên được tiếp cận về xu hướng đổi mới trong giáo dục mầm non. Nhà trường
tạo điều kiện, thời gian cho các tổ chuyên môn sinh hoạt đều đặn để cho giáo
viên đưa ra ý kiến mới trong các hoạt động vui chơi, học hỏi để sưu tầm thêm
nhiều đồ chơi tự tạo cho trẻ.
Được sự quan tâm sát sao của chính quyền địa phương, phòng giáo dục.
100% giáo viên có trình độ đạt chuẩn trở lên, luôn giúp đỡ lẫn nhau tạo
điều kiện cho việc học hỏi kinh nghiệm.
Cảnh quan nhà trường thoáng mát, có cây che bóng mát, cây cảnh góp
phần rất lớn cho trẻ quan sát, từ đó cung cấp cho trẻ những biểu tượng thể hiện
sự hiểu biết của mình về thế giới xung quanh. Đồ dùng, đồ chơi cho các hoạt
động được nhà trường trang bị tương đối đầy đủ.
Chủ quan : Cô chưa khơi gợi hứng thú cho trẻ, chưa động viên khuyến
khích kịp thời để giúp trẻ tìm thấy niềm vui trong hoạt động. Kỹ năng của trẻ
còn yếu. Trong quá trình hoạt động, chưa bao quát hết tình hình, khả năng hoạt
động của trẻ để có sự đổi mới giúp trẻ hoạt động có kết quả. Chưa tìm được
các hoạt động phong phú cho các góc để phát huy tính tích cực sáng tạo của
trẻ, chưa thực sự đầu tư nguyên vật liệu cho hoạt động góc, chưa quan tâm đến
việc hướng dẫn trẻ cùng nhau hợp tác tạo nên những sản phẩm chung. Bên
cạnh đó việc rèn nề nếp để trẻ biết thực hiện những quy định chung vẫn chưa
tốt. Công tác tuyên truyền phối hợp với phụ huynh sưu tầm các nguyên vật liệu
còn hạn chế.
Xuất phát từ tình hình thực tế trên, qua nghiên cứu tìm tòi tôi đã tìm ra
được những biện pháp tối ưu để có hướng phát triển cho trẻ trong hoạt động
góc. Trước khi áp dụng các biện pháp mới tôi đã lập một bảng khảo sát chất
lượng đầu năm đối với trẻ và đã có kết quả như sau:
Bảng khảo sát chất lượng tháng 9 năm 2015
Kết quả
Tỷ lệ
Chưa đạt
(Số cháu)
(%)
(Số cháu)
Mức độ hứng thú, tích cực chủ động
sáng tạo. Có khả năng giao tiếp tốt
10/20
55
9
45
TT
Mức độ - khả năng
1
4
Đạt
Tỷ lệ %
Sự giao tiếp tích cực giữa trẻ và trẻ
11
Nhìn vào bảng số liệu ta thấy:
5
Một là, các cháu đã có khả năng chủ động lựa chọn góc chơi, vai chơi theo ý
thích mà không bị chi phối bởi một điều kiện nào khác. Quá trình chơi trẻ thể
hiện ngôn ngữ giao tiếp tích cực nhập vai chơi một cách sáng tạo, mức độ hứng
thú được duy trì đến cuối buổi chơi.
- Nửa lớp phía dưới, tôi bố trí góc xây dựng lắp ghép và góc phân vai, vì
đây là hai góc chơi động trẻ có sự giao lưu đi lại.
- Góc thiên nhiên được bố trí bên ngoài lớp.
Sau khi lựa chọn được các góc, tôi bố trí góc chơi động và góc chơi tĩnh
cách xa nhau, để tránh ảnh hưởng lẫn nhau. Giữa góc này với góc kia cần có sự
6
phân định ranh giới. Giữa các góc có lối đi thuận tiện, bố trí góc để cô có thể
bao quát được cả lớp.
Khi đã hình thành được các góc chính, từ góc chính tôi chia ra nhiều góc
nhỏ phù hợp với chủ đề để hoạt động của trẻ thêm phong phú và đạt nhiều yêu
cầu giáo dục (VD : Trong chủ đề "Gia đình" góc phân vai chia ra các góc nhỏ:
cửa hàng mua bán, gia đình, bác sỹ - Góc học tập được chia thành: lớp học, thư
viện)..
Biện pháp 3: Chuẩn bị phương tiện, đồ dùng đồ chơi phục vụ góc
hoạt động:
Như chúng ta đã biết trên địa bàn Huyện Như Xuân các trường Mầm non
đều sử dụng các đồ dùng, đồ cơi có sẵn mà ít để ý đến việc sử dụng đồ dùng
nguyên vật liệu từ thiên nhiên hoặc đồ phế thải. Chính vì thế căn cứ vào nội
dung của góc chơi, nhu cầu chơi của trẻ và chủ điểm, tôi đã chọn lựa nguyên
liệu thiên nhiên sẵn có của địa phương; đồ dùng, đồ chơi, tài liệu cho thích
hợp. Tận dụng các nguồn nguyên vật liệu sẵn có trong thiên nhiên, của địa
phương, đặc biệt là nguồn đóng góp từ phía phụ huynh. Đồ dùng, đồ chơi đơn
giản dễ tìm kiếm nhưng lại được trẻ yêu thích và đồng thời đồ dùng đồ chơi
phải phù hợp với nội dung của góc hoạt động và được thường xuyên bổ xung
thay đổi theo chủ điểm. Đồ dùng đồ chơi nguyên vật liệu phải đảm bảo an toàn
vệ sinh đối với trẻ.
VD: Tại góc phân vai ở chủ đề: "thế giới thực vật" ngoài đồ dùng đồ chơi
của nhà trường tôi đã bổ sung sử dụng các nguyên vật liệu như: các loại rau,
hiểu biết đã được học từ những môn học, tiết dạy vận dụng vào quá trình thực
tiễn của buổi chơi:
VD: Khi cho trẻ hoạt động vui chơi ở chủ đề "trường mầm non" từ hoạt
động tạo hình "vẽ trường mẫu giáo của cháu" tôi đã trò chuyện và hỏi trẻ: các
con đã vẽ trường mẫu giáo của mình như thế nào? Ai sẽ xây dựng được ngôi
trường giống như ngôi trường các bạn đã vẽ để mọi người đến tham quan.
Trẻ vốn hiếu động và rất thích được khen nên hàng ngày tôi luôn quan sát
và theo dõi xem trẻ thường hoạt động ở góc chơi nào, động hay tĩnh rồi khơi
gợi hứng thú, mong muốn của trẻ để trẻ được lựa chọn góc chơi một cách hào
hứng qua đó sẽ dẫn đến kết quả của góc chơi đạt hiệu quả cao.
VD : Với chủ đề "ngành nghề" thông qua giờ MTXQ "một số ngành nghề
phổ biến trong xã hội" tôi sẽ hỏi trẻ: ước mơ của các con sau này sẽ làm nghề
gì? Công việc của bác sỹ là gì? Bạn Hải Yến đang bị ốm, bác sỹ nào sẽ khám
cho bệnh nhân xem bị bệnh gì, có nguy hiểm không?
Tuy nhiên chúng ta cần chú ý: Không nên để trẻ ngày nào cũng chỉ lựa
chọn một góc chơi như vậy sẽ không mở rộng tầm nhận thức, mối quan hệ của
trẻ với bạn chơi, với vai chơi trong nhiều nhóm.
VD : Trẻ chỉ lựa chọn góc xây dựng với những công việc là tạo dựng nên
các công trình mà sẽ không biết được góc phân vai các bạn chơi những gì? các
bạn làm gì?
Để trẻ chơi say mê không có sự nhàm chán, tích cực với hoạt động trẻ lựa
chọn, tạo tình huống bất ngờ trong khi chơi. Cô giáo phải là người có nhận
thức, hiểu biết về thế giới xung quanh, xã hội, tự nhiên, con người thì mới dẫn
dắt được trẻ trong quá trình đóng vai chơi. Bởi vì hoạt động góc (hoạt động vui
chơi) là hoạt động mà qua đó trẻ phản ánh lại những hoạt động sinh hoạt của
người lớn, thông qua trẻ tái tạo lại, phản ánh lại, thu nhỏ lại…
VD : vai chơi bác thợ cả của góc xây dựng: cô giáo phải có sự hiểu biết để
gợi ý cho trẻ biết công việc của người thợ cả là làm những gì? Chỉ đạo công
nhân của mình ra sao? … Qua đó trẻ sẽ tiếp nhận để tái tạo lại và thể hiện bằng
vai chơi của mình.
Ví dụ: Khi trẻ đã vào các góc chơi, cô bao quát, quan sát trẻ, nếu thấy trẻ
ở góc bán hàng mà chưa biết cách nhập vai chơi,, cô có thể gợi hỏi "Bác ơi,
bác đang làm gì đấy? bác bán gì đấy?, mấy nghìn gói kẹo này…. Thế còn bao
nhiêu tiền một gói bánh này?… hoặc cô đến góc nghệ thuật, trẻ làm sách tranh
còn lúng túng thì cô gợi ý động viên, hướng dẫn và cùng làm với trẻ.
Trong giai đoạn này phải chú ý phát triển sự hứng thú hoạt động của trẻ,
kịp thời điều chỉnh nội dung để thoả mãn yêu cầu hoạt động của trẻ. Cho trẻ
tìm tòi, phát hiện, suy nghĩ tự giải quyết vấn đề. Kiên trì dạy trẻ có thói quen
thu dọn sắp xếp đồ dùng, đồ chơi nguyên vật liệu vào đúng nơi quy định.
Ví dụ: Đến góc xây dựng cô trò chuyện với trẻ: Bác thợ cả ơi, bác đang
xây dựng công trình gì đấy? Chưa hoàn thành nhưng tôi thấy rất đẹp, các bác
9
có thể giới thiệu chút ít cho tôi biết được không?… Cô có thể gợi ý để trẻ bổ
sung đồng thời tạo hứng thú để trẻ hoạt động tiếp tại góc chơi.
* Quan sát hoạt động của trẻ:
Cô chú ý xem trẻ tự chọn góc hoạt động nào?
Ví dụ : Trẻ gái thường chọn góc phân vai, trẻ trai chọn góc xây dựng.
Loại đồ chơi, đồ dùng nào trẻ thích chơi?
Ví dụ : Bút vẽ, màu, đồ dùng phế thải của người lớn như túi xách, giày,
dép, đồ dùng trang điểm (đồ dùng này con gái thường hay lựa chọn), đồ chơi
động dành cho trẻ trai chơi như ôtô, tàu hoả…
Vào góc chơi trẻ thường bắt đầu ở việc đi chợ, nấu ăn… hay ở góc nghệ
thuật thường bắt đầu từ vẽ, cắt dán … góc học tập thường bắt đầu từ việc xem
tranh ảnh, đọc sách (đọc mò) ...
Tìm hiểu xem tình hình hoạt động của trẻ ra sao, từ đó khuyến khích trẻ
chủ động trong hoạt động của mình, không nên thu mình lại mà nên tham gia
chơi cùng với các bạn, chia sẻ cùng với bạn.
Hay trong quá trình chơi, một vài trẻ nói năng thô tục, cục cằn, cộc lốc với
nhau, cô phải đến bên nhẹ nhàng uốn nắn.
Ví dụ : Bác sỹ ơi, bệnh nhân đang bị ốm đấy, bác phải động viên bệnh
nhân đi chứ sao bác lại gắt gỏng thế, bác phải hỏi bệnh nhân: "Thế bác đau ở
chỗ nào để tôi khám lại xem sao?
Hoặc: Cô bán hàng phải niềm nở chào mời khách đi chứ, sao cứ đứng như
thế, cô phải mời thế này: "Mời bác mua hàng đi, vâng để tôi lấy cho..."
Để có sự liên hoàn giữa vai nọ với vai kia trong nhóm chơi, trẻ phải thể
hiện được tính tích cực của ngôn ngữ giao tiếp.
Ví dụ: Tại góc chơi xây dựng: là một thợ cả phải phân công công việc cho
công nhân của mình như: (phải có sự bàn bạc) sắp xếp công việc cho mỗi
người: bác xây nhà, bác phụ trách cho tôi khu vui chơi giải trí của công viên
Phải thể hiện được tính biểu cảm của ngôn ngữ vai chơi.
Ví dụ: Thể hiện giọng nói của cô bán hàng như thế nào? trong gia đình
người bố xưng hô với con ra sao?...
Phải thể hiện được ngôn ngữ nhập vai (xưng hô)
Thường ngôn ngữ của trẻ vẫn là ngôn ngữ đời thường giữa vai nọ và vai
kia xưng hô : "bạn - tôi". Vì vậy ở cô giáo cần hoạt động gợi mở cho trẻ sử
dụng ngôn ngữ xưng hô của vai một cách phù hợp.
Ví dụ: Trong nhóm bán hàng: Cô bán hàng xưng hô "bác - tôi" ... làm cho
vai chơi thể hiện như thật.
Tóm lại khi những vai chơi được phát triển ở mức độ cao nhất, sẽ tạo điều
kiện cho hành động, thao tác vai của trẻ đạt tới mức hiệu quả, làm cho buổi
chơi của trẻ phản ánh đúng cuộc sống hiện thực.
Biện pháp 7: Để hoạt động góc đạt hiệu quả cao, một yếu tố không
thể thiếu được là vai trò của người lớn trong việc hướng dẫn trẻ chơi - đó
chính là cô giáo Mầm non
Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ em lứa tuổi mẫu giáo. Để
phát huy tối đa tác dụng giáo dục của hoạt động vui chơi đối với sự phát triển
toàn diện của trẻ, những người làm công tác giáo dục, các bậc cha mẹ, đặc biệt
Bảy là: Khi trẻ chơi các trò chơi thiếu tính giáo dục.
Tám là: Khi giáo viên thấy trẻ bị cô lập.
Tuỳ theo từng độ tuổi, trình độ phát triển hoạt động vui chơi và từng tình
huống xảy ra khi trẻ chơi, giáo viên có thể vận dụng các cách hướng dẫn sau:
Một là: Chơi cạnh trẻ:
VD : Quan sát thấy một trẻ trong góc học tập, cầm một cuốn sách lật đi lật
lại. Giáo viên đến cạnh trẻ, nói : "Cô cũng rất thích đọc chuyện. Đây cô thích
đọc truyện này. Cô cầm sách đúng chiều, giở lần lượt từng trang, đọc từ trái
sang phải, từ trên xuống dưới và chỉ vào từng chữ ..." và làm mẫu các hành vi
đọc cho trẻ xem.
Hai là: Chơi cùng trẻ:
Sau minh hoạ cách hướng dẫn trẻ chơi thông qua biện pháp "chơi cùng
trẻ"
12
Quan sát hai trẻ chơi trong góc chơi đóng vai, giáo viên thấy trẻ giả vờ
làm bánh từ bột nặn, hành động chơi của trẻ đơn điệu, lặp lại. Cô đến, tham gia
vào trò chơi của trẻ bằng cách đóng vai người mua hàng.
Cô : Bác bán cho tôi một cái bánh rán.
Trẻ : Đây, bánh rán của bác đây
Cô : Cám ơn bác, bánh ngon quá. Thế bác có bán nem rán không.
Trẻ : Có, Bác Linh ơi, bán cho bác này nem rán.
Cô : Cảm ơn bác, thế các bác làm nem rán như thế nào?
Trẻ : Tôi chỉ cho bác xem. Tôi làm như thế này này (giả vờ cuốn nem)
Cô : Bác khéo quá, cám ơn bác.
Ba là: Dạy trẻ chơi :
Dạy trẻ chơi trò chơi "bán hàng"
Cô : Bác Yến Nhi ơi, bác có nhiều hàng hoá thế. Bác đã bán đựoc gì chưa?
Trẻ : Chưa, tôi chưa bán được gì.
Chưa
đạt
%
(Số
cháu)
Tỷ
lệ
%
KQ Sau khi thực hiện
Đạt
Số
cháu
Tỷ
lệ
(%)
Tăn
g
(+);
Giả
m
Chưa
đạt
(Số
10/20
50
18
90
Biết phân
vai, đổi vai,
đổi nhóm
8/20
40
12/20
60
17
85
Biết thể hiện
vai chơi hợp
lý
12/20
(+)
30
(+)
35
(-)
2
10
3
15
2
10
2
10
40
(-)
45
(-)
30
(-)
35