Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

Thông qua hoạt động tạo hình và sử dụng vật thật có làm tăng hứng thú làm văn miêu
tả cho học sinh lớp 4/3 trường tiểu học Phú Cường không ?
MỤC LỤC

Stt
1

Nội dung
Tóm tắt

Trang
1

2

Giới thiệu

2-4

3

Khách thể nghiên cứu

4

4


Vận dụng giải pháp của đề tài

6

10

Kết luận và khuyến nghị

11

Tài liệu tham khảo

12

Phụ lục

6-7
7
8-35

1


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Vẻ đẹp của một bài văn hay không chỉ ở ý nghĩa nội dung , thể hiện vẻ đẹp của Tiếng Việt mà
còn được thể hiện thông qua việc bộc lộ cảm xúc . Vì vậy muốn viết được bài văn hay trước hết

Hứng thú của học sinh trong việc làm văn miêu tả có ý nghĩa vô cùng quan trọng trong quá
trình dạy và học bộ môn Tiếng Việt nói chung và phân môn Tập làm văn nói riêng .Vì ở lớp 4,
văn miêu tả là thể loại chính trong phân môn Tập làm văn , nó xuyên suốt từ học kì I đến cuối
học kì II .
Qua tìm hiểu ở đồng nghiệp và qua việc giảng dạy lớp 4 ở những năm trước , tôi nhận thấy
rằng phần lớn học sinh chưa ham thích học phân môn Tập làm văn ,cụ thể là văn miêu tả. HS
miêu tả sự vật một cách chung chung , chưa rõ ràng ,chi tiết các đặc điểm của sự vật .HS chưa
ham thích quan sát các sự vật khi miêu tả . Tiết học Tập làm văn thường nặng nề mang tính
gượng ép.Các chuyên đề nhằm làm tăng hứng thú cho học sinh khi làm văn miêu tả cũng chưa
tìm ra được biện pháp hữu hiệu .
Để thay đổi hiện trạng này , tôi đã đưa ra nhiều biện pháp và đã áp dụng vào tiết dạy Tập
làm văn miêu tả ở những năm trước như:
1. Cho quan sát tranh , ảnh phóng to
2. Cho quan sát vật thật .
3. Động viên khuyến khích HS có câu văn miêu tả hay
4. Hướng dẫn HS miêu tả sự vật bằng những hình ảnh so sánh , nhân hóa
5.Cho HS sưu tầm những bài văn miêu tả hay và đọc cho nhau nghe trước lớp
6. GV sưu tầm những bài văn miêu tả hay và đọc cho HS nghe …
3


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

Tuy nhiên , tôi nhận thấy rằng các biện pháp trên tuy có mang lại hứng thú cho HS khi học phân
môn Tập làm văn nói chung , thể loại văn miêu tả nói riêng nhưng hiệu quả chưa cao .
Vì thế, ngoài việc áp dụng những biện pháp trên ,tôi đã áp dụng thêm một biện pháp mới vào
việc dạy thể loại văn miêu tả cho HS .Giải pháp của tôi là lồng ghép hoạt động tạo hình và sử
dụng vật thật vào tiết dạy thể loại văn miêu tả một cách đều đặn nhằm kích thích hứng thú làm


học cách quan sát , phải biết phân tích , đánh giá , so sánh vật này với vật khác và ghi nhớ để tái
tạo lại trong các sản phẩm một cách tự nhiên và phải dùng ngôn ngữ để miêu tả . Với sự giúp đỡ
của giáo viên , các em được thực hành ngôn ngữ mạch lạc , học cách diễn ý một cách rõ ràng ,
diễn cảm .
Học sinh muốn miêu tả tốt phải quan sát sự vật từ tổng thể đến chi tiết,vì vậy mục đích của
việc lồng ghép hoạt động tạo hình này nhằm giúp các em hình dung , quan sát sự vật một cách
tổng thể rồi đến các chi tiết của sự vật được miêu tả qua sản phẩm tạo ra.
Các kiến thức trên cho thấy rằng biện pháp lồng ghép hoạt động tạo hình trong tiết dạy mang
lại tác dụng rất lớn trong việc dạy thể loại văn miêu tả trong phân môn Tập làm văn ở lớp 4
Lồng ghép hoạt động tạo hình vào trong tiết dạy là phương pháp hỗ trợ giúp HS học tốt hơn
vì thế chúng ta chỉ lồng ghép vào một hoạt động của tiết dạy ( với tiết dạy thể loại văn miêu tả
,hoạt động tạo hình chủ yếu được lồng ghép vào bài tập thực hành làm văn của HS )

Ví dụ :
- Bài : Thế nào là miêu tả ( tiết 27 ) tôi lồng ghép hoạt động tạo hình vào bài tập 2 phần luyện
tập ( bài tập 2 yêu cầu HS viết 1 hoặc 2 câu văn miêu tả hình ảnh mình thích trong bài thơ Mưa
của Trần Đăng Khoa )
+ Cách tổ chức : Tôi cho HS nêu hình ảnh mình thích , phát giấy A4 và yêu cầu HS vẽ thật
nhanh hình ảnh mình thích trong bài thơ Mưa ( chỉ vẽ phác họa đơn sơ )và viết 1 hoặc 2 câu văn
miêu tả thật hay hình ảnh đó phía dưới hình .
- Bài : Cấu tạo bài văn miêu tả cây cối ( tiết 42 ) tôi lồng ghép hoạt động tạo hình vào bài tập 2
phần luyện tập (bài tập 2 yêu cầu HS miêu tả một cây ăn quả quen thuộc theo một trong hai cách
đã học )
+ Cách tổ chức : Tôi cho HS nêu tên một cây ăn quả mình thích ,phát giấy A4 cùng với các
mảnh ghép của một cây ăn quả mà HS thích theo nhóm ( nhóm cùng sở thích mà tôi đã thống kê
tiết trước ) và yêu cầu HS ghép thật nhanh các mảnh của hình vẽ sao cho hoàn chỉnh vào giấy

5


sinh về mức độ hứng thú của các em đối với phân môn Tập làm văn nói chung và thể loại văn
miêu tả nói riêng , kế đến tôi thực hiện tác động bằng cách áp dụng lồng ghép hoạt động tạo hình
và sử dụng vật thật vào giảng dạy thể loại văn miêu tả , cuối cùng tôi khảo sát lại mức độ hứng
thú của các em một lần nữa. Kết quả cho thấy có sự chênh lệch điểm khảo sát trung bình giữa

6


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

khảo sát trước tác động và sau khi tác động. Sau đó, tôi dùng phép kiểm chứng T-test phụ thuộc
để phân tích dữ liệu.
Bảng thiết kế nghiên cứu:
Nhóm
Lớp 4/3

Kiểm tra trước
tác động
O1

Tác động

Kiểm tra sau

Dạy văn miêu tả lồng ghép hoạt động

tác động
O2


Tiết 27: Thế nào là miêu tả

30/11/2011

Thứ sáu

Tập làm văn

4/3

2/12/2011
Thứ Tư

Tập làm văn

4/3

7/12/2011
Thứ sáu

Tập làm văn 4/3

Tiết 28: Cấu tạo bài văn miêu tả đồ vật
Tiết 29: Luyện tập miêu tả đồ vật
Tiết 30: Quan sát đồ vật
7


Nguyễn Thị Mai Khanh

Chấm khảo sát sau tác động.

Văn phòng trường Tiểu học Phú Cường

10/12/2011

d/ Đo lường:
Thang đo thái độ mức độ hứng thú học tập môn Tập làm văn của học sinh lớp 4/3 được
chính tôi biên soạn với 10 câu, mỗi câu có 4 mức độ trả lời, ứng với mỗi mức độ trả lời có số
điểm được quy định. Thang đo này được áp dụng chung cho cả khảo sát trước và sau tác động.
Tiến hành khảo sát và chấm khảo sát:
Sau khi tiến hành khảo sát theo bảng thang đo thái độ (trình bày ở phụ lục) tôi cùng 2 GV hỗ
trợ tiến hành chấm bài khảo sát theo đáp án đã cho sẵn.

Bảng thời gian tiến hành khảo sát và chấm khảo sát

Phân tích dữ liệu và kết quả:
Bảng so sánh điểm trung bình trước và sau khi tác động:

8


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

Sau khi kiểm chứng độ chênh lệch điểm trung bình T-test cho kết quả p=0.0036 cho thấy sự
chênh lệch điểm khảo sát trung bình giữa trước và sau tác động là có ý nghĩa, tức là sự chênh lệch
điểm trung bình khảo sát trước và sau tác động là không xảy ra ngẫu nhiên mà là do tác động.
Trước tác

5.76. Điều này cho thấy điểm trung bình khảo sát sau tác động lớn hơn điểm khảo sát trung bình
trước tác động.

9


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

Chênh lệch giá trị trung bình chuẩn: SMD=0.90. Điều này có nghĩa là mức độ ảnh hưởng là
lớn.
Phép kiểm chứng T-test của điểm trung bình trước và sau tác động p=0.0036
Cần mở lớp tập huấn , bồi dưỡng kiển thức về hoạt động tạo hình và lồng ghép hoạt động tạo
hình trong tiết dạy cho GV .
Với kết quả của đề tài nghiên cứu, tôi mong các quý đồng nghiệp quan tâm, chia sẻ, đóng góp ý
kiến cho việc nâng cao hứng thú làm văn miêu tả của học sinh lớp 4 trong phân môn tập làm văn
ngày càng hiệu quả.

TÀI LIỆU THAM KHẢO
-

Mạng Internet:

www.violet.vn
www.catlinhschool.edu.vn
www.giaovien.net …
Tài liệu Dạy học phát triển tính sáng tạo cho học sinh tiểu học qua hướng dẫn hoạt động
tạo hình do Nhà xuất bản Đại học sư phạm Huế ấn hành.
Phương pháp dạy học Tiếng Việt - Nguyễn Văn Bản.

11


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

12


Nguyễn Thị Mai Khanh



10/5

10/3

1/1

Cuối học kì II

7/5

11/6

8/2

2/ BẢNG THANG ĐO THÁI ĐỘ HỌC MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 4/3 TRƯỜNG
TIỂU HỌC PHÚ CƯỜNG TRƯỚC VÀ SAU TÁC ĐỘNG
Họ và tên học sinh:
Khoanh tròn vào ý mà em chọn
Câu 1 : Em rất thích học môn Tập làm văn
a) Rất đồng ý

c) Không đồng ý

b) Đồng ý

d) Rất không đồng ý

Câu 2 : Em rất thích đọc những bài văn miêu tả hay
a) Rất đồng ý


d) Rất không đồng ý

Câu 5 : Thời gian gần nhất em đọc sách có liên quan đến môn Tập làm văn là :
a) Ngày hôm qua

c) Cách đây một tháng hoặc mấy tháng trước.

b) Cách đây mấy ngày hoặc mấy tuần

d) Không bao giờ đọc .

Câu 6 : Trong một ngày ,em dành bao nhiêu thời gian để làm văn ?
a) Một giờ trở lên

c) Chỉ từ 15 phút đến 30 phút

b) Gần một giờ

d) Không dành thời gian nào .

Câu 7 : Em có thường lên mạng Internet hoặc đọc sách tìm hiểu về các cách để làm một bài
văn miêu tả hay không ?
a) Thường xuyên

c) Chỉ đúng 1 lần

b) Thỉnh thoảng

d) Không bao giờ .

( * GHI CHÚ : Đáp án a : 4 điểm .Đáp án b: 3 điểm .Đáp án c: 2 điểm .Đáp án d: 1 điểm )
14


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

3/ BẢNG TỔNG HỢP KHẢO SÁT TRƯỚC VÀ SAU TÁC ĐỘNG:
A/ BẢNG TỔNG HỢP KẾT QUẢ KHẢO SÁT TRƯỚC TÁC ĐỘNG:
STT Họ và tên HS
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19

Nguyễn Bá Thức
Lâm Thanh Trường
Huỳnh Ngọc Thịnh
Trần Thị Ánh Tuyết

C1
3
2
2
2
1
2
4
3
2
2
2
2
3
3
4
4
3
1
1
3
2
4
2
1


C3C4
2 2
2 2
2 2
2 2
2 2
2 2
3 3
3 3
2 2
2 1
2 2
2 2
3 3
3 3
3 3
3 3
2 2
1 1
1 1
2 2
2 2
3 3
1 1
1 1
1 1
3 3

Câu

3
1
3
2
2
1
3
3
2
1
2
2
3
4
4
4
2
1
1
2
2
4
1
1
1
3

C7
2
3

1 3
2 3
2 4
2 4
1 3
1 3
1 3
2 3
2 3
3 4
3 4
3 4
2 3
1 2
1 2
2 3
2 3
3 4
1 3
1 3
1 2
3 4

C10
2
1
2
2
1
2


Nguyễn Thị Mai Khanh

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26


Đào Nguyễn Thảo Nguyên 4
Nguyễn Thị Tuyết Nhung 3
Nguyễn Thị Huỳnh Như
2
Nguyễn Ngọc Phát
2
Lê Ngọc Sang
3
Huỳnh Thị Tiến Thanh
3
Hà Thị Thanh Thúy
4
Nguyễn Bá Thức
2
Lâm Thanh Trường
2
Huỳnh Ngọc Thịnh
2
Trần Thị Ánh Tuyết
4

Trường TH Phú Cường

C2
4
3
3
3
3
2

3
2
2
2
3
3
4
4
3
1
2
3
3
3
2
2
2
4

C4
3
2
2
2
2
2
3
3
2
2

3
3
4
4
2
2
2
3
2
3
2
3
1
4

C6
4
3
3
2
3
2
3
3
3
3
2
3
3
4

3
1
2
3
2
4
2
2
2
3

C8
3
3
2
2
3
3
3
3
2
2
2
2
3
3
4
4
3
2

3
4
3
3
2
4

C10
3
2
3
2
2
2
3
3
2
2
3
3
3
3
3
4
3
1
1
3
3
3

15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26

HỌ TÊN
Nguyễn Thị Ngọc Châu
Bùi Văn Cường
Nguyễn Thị Hồng Diễm
Huỳnh Văn Dương
Lê Văn Đại
Nguyễn Minh Tiến Đạt
Trương Ngọc Giàu
Nguyễn Thị Kim Hằng
Trần Thị Thu Hiếu
Trần Thái Hoàng
Phạm Đức Huy
Nguyễn Tuấn Kiệt
Nguyễn Anh Khoa
Nguyền Thị Xuân Mai
Nguyễn Thị Huỳnh Nga
Đào Nguyễn Thảo Nguyên

12
23
20
30
13
13
12
31
570

Bài KT sau TĐ
33
27
26
24
25
22
32
32
25
22
23
25
33
34
39
39
29
16
19


25
26

21.92

27.69

7.22

6.38

KIỂM CHỨNG T-TEST
p0,05 : Không có ý nghĩa, chênh lệch lớn, chênh lệch xảy ra ngẫu nhiên

T-TEST THEO CẶP (2 BÀI KT)

Giá trị p
Nhóm duy nhất

Kết luận
0.0036494673316

Có ý nghĩa

MỨC ĐỘ ẢNH HƯỞNG (ES)
Bảng tiêu chí Cohen
Giá trị mức độ ảnh hưởng


0.0036494673316
0.904299933

Điểm TB cộng
Độ lệch chuẩn
Giá trị p xủa T-test
Mức độ ảnh hưởng
4/ KẾ HOẠCH BÀI DẠY:

a/ KẾ HOẠCH BÀI DẠY TIẾT 27:
Môn

: Tập làm văn

Bài

: Thế nào là miêu tả

Ngày dạy : 30/11/2011
Người dạy : Nguyễn Thị Mai Khanh
I/ Mục Tiêu
Giúp học sinh :
- Hiểu được thế nào là miêu tả
- Tìm được những câu văn miêu tả trong đoạn văn ,đoạn thơ
- Biết viết đoạn văn khoảng 1,2 câu miêu tả sự vật đúng ngữ pháp , giàu hình ảnh ,chân thực,
và sáng tạo
- Ham thích làm văn miêu tả và yêu thiên nhiên .
II/ Đồ dùng dạy –học
- Giáo viên : Bảng phụ kẻ sẵn nội dung bài tập 2 phần nhận xét , giấy A4
19


mở đầu và kết thúc theo cách nào ?

trước và trả lời câu hỏi .

- Nhận xét HS kể chuyện , HS trả lời câu
hỏi và cho điểm từng HS
B/ Bài mới (35 phút )
* Giới thiệu bài : Khi nhà em lạc mất con

- Một số HS trả lời

mèo ( con chó ) muốn tìm được đúng con

+ Em phải nói rõ cho mọi người biết

vật nhà mình em phải nói thế nào khi muốn con mèo ( chó) nhà em to hay nhỏ , lông
hỏi mọi người xung quanh?

màu gì ,…

- Nói như vậy là em đã miêu tả con mèo

- Lắng nghe

(chó) nhà mình rồi đó . Tiết học hôm nay sẽ
giúp các em hiểu thế nào là miêu tả .
1/ Hoạt động 1 :Tìm hiểu thế nào là miêu tả
( Tìm hiểu phần nhận xét ) (20 phút )
Mục tiêu : Giúp HS hiểu được thế nào là

- Gọi HS đọc yêu cầu

- 1 HS đọc thành tiếng – lớp đọc thầm

- GV hướng dẫn cách làm ,sau đó phát bảng

- Hoạt động trong nhóm

phụ cho nhóm 4 HS yêu cầu các
nhóm trao đổi và hoàn thành bảng
.Nhóm nào xong trước dán lên bảng .
- Gọi HS nhận xét , bổ sung .

- Nhận xét , bổ sung bài làm trên bảng

- Nhận xét , kết luận lời giải đúng .

- Lắng nghe

Bài 3 ( 7 phút )
- Gọi HS đọc yêu cầu

- 1 HS đọc thành tiếng – lớp đọc thầm

- Yêu cầu HS suy nghĩ và trả lời câu hỏi của - HS suy nghĩ tìm câu trả lời
bài tập
- Gọi một số HS trả lời

- Một số HS trả lời – lớp nhận xét , bổ
sung .


Trường TH Phú Cường

Bài 1 (4 phút )

- 1 HS đọc thành tiếng – lớp đọc thầm

-Yêu cầu HS đọc yêu cầu.

- HS tự làm bài

- Yêu cầu HS tự làm bài – Đọc thầm truyện
Chú đất Nung , dùng bút chì gạch
chân những câu văn miêu tả trong bài
.

- Một số HS trả lời – Lớp nhận xét , bổ
sung .

- Gọi HS phát biểu , nhận xét cho tới câu trả
lời đúng .
- Nhận xét , kết luận

- 1 HS đọc thành tiếng – lớp đọc thầm

Bài 2 (8 phút)

- HS quan sát tranh minh họa và lắng

- Gọi HS đọc yêu cầu và nội dung

- GV chọn khoảng 6- 7 nhóm trình bày
22


Nguyễn Thị Mai Khanh

Trường TH Phú Cường

( Vừa chỉ vào hình vẽ vừa đọc đoạn
văn miêu tả phía dưới hình )
-Sau mỗi bài GV yêu cầu HS nhận xét bạn
vẽ có giống sự vật miêu tả không ,

- Một số HS trả lời

câu văn miêu tả thế nào – GV nhận
xét sửa lỗi dùng từ , diễn đạt và cho

- Lắng nghe và ghi nhớ .

điểm các nhóm . ( Các nhóm còn lại
GV thu về nhà chấm )
3 Hoạt động 3 : Củng cố - dặn dò ( 3 phút )
- Hỏi : Thế nào là miêu tả?
- Nhận xét tiết học
- Dặn HS về nhà ghi lại đoạn văn miêu tả sự
vật của bài tập 3 vào vở và viết 1,2
câu miêu tả sự vật mà em thấy trên
đường đi học về .


A.KTBC : (5 phút )

Hoạt động của học sinh

- Gọi HS trả lời câu hỏi :Thế nào là miêu -2 HS thực hiện : đứng tại chỗ trả lời .
tả?
- Gọi HS đọc lại đoạn văn miêu tả sự vật - 2 HS đọc bài – lớp lắng nghe và nhận xét
của bài tập 3 .
- GVnhận xét chung và cho điểm HS .
B.Dạy bài mới :
*Giới thiệu bài :
- GV nêu mục tiêu giờ học .

-Lắng nghe.

1/ Hoạt động 1 : Tìm hiểu phần Nhận xét
Mục tiêu :Giúp HS Nắm được cấu tạo bài
văn miêu tả đồ vật , các kiểu mở bài, kết
bài , trình tự miêu tả trong phần thân bài .
Bài 1:
-Yêu cầu HS đọc đề bài .

- 1 HS đọc thành tiếng.

-Yêu cầu học sinh đọc phần chú giải .

- 1 HS đọc chú giải.

-Yêu cầu cả lớp quan sát tranh minh hoạ - Quan sát và lắng nghe .
và giới thiệu cối xay tre để xay lúa