Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

I. LÝ DO LỰA CHỌN ĐỀ TÀI
Như chúng ta đã biết, Bác Hồ kính yêu của chúng ta đã nói: “Tiếng nói là thứ
của cải vô cùng lâu đời và vô cùng quý báu của dân tộc, chúng ta phải giữ gìn nó,
quý trọng nó”.
Ngôn ngữ có vai trò to lớn trong sự hình thành và phát triển nhân cách của trẻ
em. Ngôn ngữ là phương tiện giữ gìn bảo tồn, truyền đạt và phát triển những kinh
nghiệm lịch sử, phát triển xã hội của loài người. Trẻ em sinh ra đầu tiên là những cơ
thể sinh học, nhờ có ngôn ngữ là phương tiện giao lưu bằng hoạt động tích cực của
mình, dưới sự giáo dục và dạy học của người lớn để trẻ em dần dần chiếm lĩnh được
những kinh nghiệm lịch sử xã hội của loài người, và biến nó thành cái riêng của
mình. Trẻ em lĩnh hội ngôn ngữ sẽ trở thành những chủ thể có ý thức, lĩnh hội kinh
nghiệm của loài người, xây dựng xã hội ngày càng phát triển hơn.
Ngôn ngữ là phương tiện để phát triển tư duy, là công cụ hoạt động trí tuệ và
là phương tiện để giáo dục tình cảm, thẩm mỹ cho trẻ. Như vậy ngôn ngữ có vai trò
to lớn đối với xã hội và đối với con người. Vấn đề phát triển ngôn ngữ một cách có
hệ thống cho trẻ ngay từ nhỏ là nhiệm vụ vô cùng quan trọng.
Là một giáo viên mầm non trực tiếp dạy trẻ 24-36 tháng tuổi, tôi luôn có
những suy nghĩ trăn trở làm sao để dạy các cháu phát âm chuẩn, chính xác, đúng
Tiếng Việt. Vì thế tôi đã dạy trẻ thông qua các môn học khác nhau và dạy trẻ ở mọi
lúc mọi nơi, và qua các hoạt động hàng ngày của trẻ, từ đó trẻ khám phá về mọi sự
vật hiện tượng, về thế giới xung quanh trẻ, để trẻ phát triển tư duy một cách toàn
diện. Tôi thấy mình cần phải đi sâu tìm hiểu kỹ vấn đề này để từ đó rút ra nhiệm vụ
giáo dục cho phù hợp với yêu cầu phát triển của lứa tuổi. Chính vì vậy nên tôi đã
chọn đề tài: “Một số biện pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi thông
qua hoạt động nhận biết tập nói mọi lúc mọi nơi" nhằm nâng cao chất lượng chăm
sóc giáo dục trẻ đối với chương trình GDMN mới hiện nay.
II. ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH
1.Thuận lợi:
- Được sự quan tâm của Ban giám hiệu nhà trường, các cấp lãnh đạo, các ban

Trung bình

Yếu

%

SL

%

SL

%

SL

%

Kỹ năng nghe, hiểu ngôn
ngữ và phát âm
4

15

9

35

9


7

27

10

39

5

19

III. MỘT SỐ BIỆN PHÁP
Phát triển ngôn ngữ cho trẻ là giáo dục kỹ năng nghe, hiểu ngôn ngữ và phát
âm, phát triển vốn từ, dạy trẻ nói đúng ngữ pháp, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, giáo
dục văn hoá giao tiếp bằng lời nói. Ngoài ra ngôn ngữ còn là phương tiện phát triển
thẩm mỹ, tình cảm, đạo đức. Đặc biệt nhờ có ngôn ngữ mà trẻ dễ dàng tiếp nhận
những chuẩn mực đạo đức của xã hội và hoà nhập vào xã hội tốt hơn. Chính vì vậy
mà trong quá trình dạy trẻ tôi đã mạnh dạn áp dụng một số biện pháp dạy trẻ phát
triển ngôn ngữ thông qua các hoạt động sau:
1. Giáo dục ngôn ngữ cho trẻ ở mọi lúc mọi nơi:
a. Giờ đón trẻ:
Giờ đón trẻ là lúc cần tạo không khí vui vẽ, lôi cuốn trẻ tới trường tới lớp, cô
phải thật gần gũi, tích cực trò chuyện với trẻ. Vì trò chuyện với trẻ là hình thức đơn
giản nhất để cung cấp vốn từ và phát triển ngôn ngữ cho trẻ, đặc biệt là ngôn ngữ
mạch lạc. Bởi qua cách trò chuyện với trẻ, cô mới có thể cung cấp, mở rộng vốn từ
cho trẻ.
VD: Với chủ đề "Mẹ và những người thân yêu" cô trò chuyện với trẻ về gia
đình của trẻ như:
+ Gia đình con có những ai?

+ Còn bạn Tiến xếp gì vậy? (Xếp cái ô)
+ Cái ô con xếp có màu gì ? (Màu đỏ ạ)
+ Sau lưng Tiến có cái gì thế? (Phao bơi ạ)
+ Phao bơi dùng để làm gì? (Để đi tắm biển)...

NTH: Nguyễn Thị Kiều

Trường mầm non Gio Thành


Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

VD4: Ở góc “Bé xem tranh” cũng ở chủ đề “Bé có thể đi khắp nơi bằng
phương tiện gì" bằng những miếng xốp thừa hoặc giấy màu vụn tôi đã tận dụng cắt
thành hình xe ô tô, xe máy, xe đạp, tàu thủy... và dán thành quyển, trẻ sẽ vào góc lấy
sách lật từng trang quan sát và gọi tên từng loại phương tiên tiện giao thông, tôi đến
bên trẻ trò chuyện và gợi hỏi kích thích nhiều trẻ trả lời nhằm phát triển ngôn ngữ
cho trẻ như:
+ Con đang làm gì vậy? ( Con đang xem sách )
+ Đây là xe gì con? (Xe ô tô ạ)
+ Xe ô tô có màu gì? ( Màu đỏ ạ)
+ Còn đây là xe gì ? ( Xe đạp ạ )
+ Xe đạp này có màu gì ? ( Màu vàng ạ)
+ Ô tô và xe đạp chạy ở đâu hã con ? ( Chạy trên đường bộ ạ )
+ Còn đây là phương tiện gì? (Thuyền buồm ạ)
+ Thuyền buồm chạy ở đâu? (Chạy ở dưới nước ạ)...
- Như vậy bằng những đồ chơi tự tạo thông qua hoạt động chơi không những
giúp cho trẻ phát triển nhận thức mà còn góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt
hơn.
VD5: Ở góc "Bé vận động" với chủ đề "Cây và những bông hoa đẹp" tôi đã

+ Lá cây có lá màu gì? ( Màu xanh ạ)
+ Các con nhìn thấy con gì đang bay đến không? ( Có ạ)
+ Con gì vậy? ( Con chim)
+ Con chim kêu như thế nào? ( Chích chích) ...
*Giáo dục:
NTH: Nguyễn Thị Kiều

Trường mầm non Gio Thành


Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

+ Các con nhớ cây xanh rất tốt cho sức khoẻ của con người và động vật, các
con hãy cùng cô tưới nước, bắt sâu để cây mau lớn nhé! (Vâng ạ)
- Qua những câu hỏi cô đặt ra sẽ giúp trẻ trả lời và tích lũy được những vốn từ
mới, ngoài ra còn giúp trẻ phát triển ngôn ngữ chính xác, rõ ràng hơn.
- Ở lứa tuổi này trẻ nhiều khi hay hỏi và trả lời trống không hoặc nói những
câu không có nghĩa. Vì vậy bản thân tôi luôn chú ý lắng nghe và nhắc nhở trẻ, nói
mẫu cho trẻ nghe và yêu cầu trẻ nhắc lại.

VD2: Giờ dạo chơi nhặt lá vàng.
- Dặn dò trẻ trước lúc ra sân, đưa trẻ đi xung quanh sân trường và hỏi gợi hỏi:
+ Các con thấy thời tiết hôm nay như thế nào? ( Có gió to và mát)
+ Gió to nên có rất nhiều lá vàng rụng (Cô chỉ cho trẻ xem)
+ Có nhiều lá vàng rụng thì sân trường như thế nào? (Rất bẩn ạ)
+ Mình phải làm gì để cho sân trường sạch sẻ? (Phải nhặt lá vàng ạ)
+ Nhặt lá vàng bỏ vào đâu? (Bỏ vào sọt rác ạ)
+ Mình có thể chơi gì với những chiếc lá vàng này? (Xếp máy bay, xếp
thuyền)...
*Giáo dục: Các con ơi lá vàng rụng nhiều trên sân trường rất bẩn, vì vậy khi

không được thò đầu thò tay ra ngoài cửa sổ mà nguy hiểm nhé!...
NTH: Nguyễn Thị Kiều

Trường mầm non Gio Thành


Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

VD3: Tiết nhận biết tập nói “Xe máy”
- Với tiết học này tôi tận dụng đồ dùng trực quan để cho trẻ nhận biết và tập
nói rõ ràng hơn, tiếp thu kiến thức thực tế tốt hơn. Khi vào bài cô và trẻ cùng chơi
bánh xe quay, khi xe dừng lại tôi hỏi luân phiên các trẻ:
+ Hàng ngày ai chở các con đi học? (Bố, mẹ...)
+ Bố mẹ chở các con đi học bằng phương tiện gì? (Xe máy, xe đạp...)
- Trẻ trả lời thì tôi cho trẻ quan sát xe máy và hỏi:
+ Đây là xe gì? (Xe máy ạ)
+ Xe máy có màu gì? ( Màu đỏ ạ, ...)
+ Xe máy chạy ở đâu? ( Chạy ở trên đường bộ )
+ Xe máy dùng để làm gì? (Dùng để chở người, chở hàng)
+ Ở trên xe có gì đây nữa? (Mũ bảo hiểm)
+ Mũ bảo hiểm dùng để làm gì? (Để đội)
+ Mũ này có màu gì? (Màu xanh ạ)
+ Ngồi trên xe máy thì phải như thế nào? (Đội mũ bảo hiểm...)
Qua đó tôi lồng ghép liên hệ thực tế giáo dục trẻ về an toàn giao thông khi
ngồi trên xe máy.
*Giáo dục: Khi được bố mẹ chở đi học các con nhớ phải đội mũ bảo hiểm,
ngồi ngay ngắn, mổi xe máy chỉ được phép chở hai người lớn và một trẻ em thôi, vì
vậy các con không được ngồi nhiều bạn trên một xe máy nhé...

NTH: Nguyễn Thị Kiều

Trường mầm non Gio Thành


Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

+ Vịt con đã cứu Gà con như thế nào?(Gà nhãy lên lưng Vịt, Vịt bơi ra xa).
+ Hai bạn Gà và Vịt yêu thương nhau như thế nào?(Vịt cổng Gà xuống nước
kẻo Cáo bắt)...
- Để trẻ khắc sâu hơn về câu truyện và phát triển ngôn ngữ tốt thì tôi cho trẻ kể
truyện theo tranh cùng cô 1-2 lần.
- Qua câu truyện đó tôi giáo dục trẻ phải biết yêu thương và giúp đỡ bạn trong
lúc khó khăn.

VD2: Qua bài thơ “Cây bắp cải” muốn cung cấp cho trẻ hiểu nội dung bài thơ
và phát triển vốn từ tốt thì phải cho trẻ quan sát đồ dùng trực quan, chuẩn bị một
cây bắp cải thật để cho trẻ quan sát sau đó giới thiệu tên bài thơ tên tác giả.
- Đọc thơ cho trẻ nghe 1-2 lần và cho trẻ nhắc lại tên bài thơ
- Muốn cho trẻ hiểu từ “Sắp vòng tròn” thì qua vật thật tôi sẽ giải thích cho trẻ
từ “Sắp vòng tròn” Các con nhìn này, đây là cây bắp cải mà hàng ngày mẹ các con
thường mua về để nấu cho các con ăn đấy, các con nhìn xem lá bắp cải rất to, có
màu gì nào? (Màu xanh ạ), khi cây bắp cải càng lớn thì lá càng cuộn thành vòng tròn
xếp chồng lên nhau, lá non thì nằm ở bên trong được bao bọc bằng những lớp lá già
ở ngoài.
- Bên cạnh đó tôi cũng chuẩn bị câu hỏi để giúp trẻ trả lời:
+ Cô vừa đọc cho các con nghe bài thơ gì? (Cây bắp cải)
+ Cây bắp cải trong bài thơ đẹp như thế nào? ( Xanh man mát )
+ Còn lá bắp cải được nhà thơ miêu tả ra sao? ( Sắp vòng tròn)
NTH: Nguyễn Thị Kiều

Trường mầm non Gio Thành



Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

+ Câu thứ hai: Hai chân trước đi trước, hai chân sau đi sau (Hai tay chống
hông hai chân nhấc lên nhấc xuống).
+ Câu cuối: Còn cái đuôi đi sau nốt, tôi xin kể nốt, câu chuyện con Voi (Một
tay chống hông, một tay đưa ra đằng sau giả vờ làm đuôi con Voi).

d. Thông qua giờ học vận động:
- Giờ học vận động " Đi bước vào các ô" của lớp, tôi đã sử dụng đồ dùng trực
quan để dạy trẻ.
- Muốn giáo dục trẻ đi bước vào các ô đúng kỹ năng, trước tiên giáo viên là
người giới thiệu tên vận động rõ ràng, làm mẫu chính xác kỹ năng đề tài, sau đó mời
1-2 trẻ làm mẫu lại, sau đó luyện tập theo lớp, từng tổ, cá nhân.
- Trong khi học mà chơi chơi mà học trẻ còn có thể vừa chơi vừa kết hợp phân
biệt màu xanh, đỏ của những chiếc vòng để khi trẻ phân biệt màu không bị nhầm
lẫn, thì khi trẻ bước vào vòng nào tôi có thể hỏi trẻ giúp ngôn ngữ của trẻ thêm mạch
lạc, rõ ràng hơn như:
+ Con đang bước vào vòng có màu gì?( Màu xanh ạ)
+ Thế những đường viền trên vòng có màu gì đây? ( Màu đỏ ạ)
+ Vòng để làm gì con có biết không? ( Để học, để chơi trò chơi ạ)
+ Con sẽ chơi gì với những chiếc vòng này nữa?( Con tập lái ô tô)...

NTH: Nguyễn Thị Kiều

Trường mầm non Gio Thành


Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi


Trường mầm non Gio Thành


Một số biện pháp PTNN cho trẻ 24-36 tháng thông qua hoạt động NBTN mọi lúc mọi nơi

Tốt

Khá

Phân loại kỹ năng

Trung
bình
SL %

SL

%

SL

%

Kỹ năng nghe hiểu ngôn ngữ
và phát âm

20

77

%

8

0

0

2

8

0

0

1

4

0

0

2. Về giáo viên
- Giáo viên đã tìm tòi, nghiên cứu và thực hiện nhiều biện pháp, các hình thức
mới, nhiều trò chơi mới đa dạng phong phú trên các giờ lên lớp, giúp giáo viên nâng
cao tay nghề trong quá trình công tác.
- Tạo được môi trường học tập đẹp, phong phú, đặc biệt là mảng chủ đề và các
góc .

dung của từng chủ đề và từng đề tài bài dạy.
5. Luôn tạo không khí vui tươi, thoải mái cho trẻ, tạo điều kiện quan tâm đến
trẻ, dành nhiều thời gian để gần gũi trò chuyện với trẻ giúp trẻ mạnh dạn, tự tin tham
gia vào các hoạt động.
6. Làm tốt công tác phối kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên và phụ huynh để
nắm được đặc điểm tâm sinh lý của trẻ, từ đó có kế hoạch dạy trẻ phát triển ngôn
ngữ tốt hơn.
VI. PHƯƠNG HƯỚNG VẬN DỤNG
- Tiếp tục thực hiện vận dụng những biện pháp trên, phát huy những thành
tích đã đạt được vào trong hoạt động thực tiển, khắc phục những thiếu sót trong quá
trình thực hiện.
- Bản thân không ngừng rèn luyện, học hỏi và bồi dưỡng về đạo đức cũng như
về nghiệp vụ sư phạm.
- Dự giờ tham quan các lớp, các trường bạn để tích luỹ kinh nghiệm cho bản
thân.
- Tổ chức tốt các hoạt động trong lớp, tạo môi trường học tập trong và ngoài
lớp thân thiện, sắp xếp khoa học....
*Một số ý kiến đề xuất:
- Nhà trường tạo điều kiện để tiếp tục cho giáo viên đi tham quan môi trường
sư phạm và dự giờ các tiết dạy mẫu ở trường bạn để học hỏi kinh nghiệm.
*Trên đây là một số kinh nghiệm mà bản thân tôi đã đúc rút được trong năm
học. Rất mong được sự góp ý của các cấp lãnh đạo, sự chia sẻ của bạn bè đồng
nghiệp, giúp tôi có nhiều kinh nghiệm hơn trong việc lựa chọn một số biện pháp
phát triển ngôn ngữ cho trẻ 24-36 tháng tuổi, xin chân thần cám ơn!.
Gio Linh, ngày 18 tháng 04 năm 2017
Người viết
Nguyễn Thị Kiều

NTH: Nguyễn Thị Kiều