VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ HẢI YẾN

ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP XÃ Ở HUYỆN THẠCH THẤT,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

HÀ NỘI, 2017


VIỆN HÀN LÂM
KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ HẢI YẾN

ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ
CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP XÃ Ở HUYỆN THẠCH THẤT,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY
Chuyên ngành: Chính trị học
Mã số: 60 31 02 01

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH TRỊ HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN THỊ HOÀI

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ...................................................................................................................1
Chương 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG
LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI NGŨ CÁN BỘ CẤP XÃ .......................8
1.1. Khái niệm lý luận chính trị và đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị ....... 8
1.2. Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ cấp xã ............................................... 16
1.3. Sự cần thiết và những yêu cầu đối với việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận
chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp xã ............................................................. 22
Chương 2: ĐÀO TẠO, BỒI DƯỠNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO ĐỘI
NGŨ CÁN BỘ CẤP XÃ Ở HUYỆN THẠCH THẤT HIỆN NAY –
THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP ......................................................................29
2.1. Khái quát về huyện Thạch Thất và đội ngũ cán bộ cấp xã ở huyện
Thạch Thất hiện nay ..................................................................................... 29
2.2. Thực trạng đào tạo bồi dưỡng lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp
xã ở huyện Thạch Thất từ năm 2010 đến nay .............................................. 36
2.3. Một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng
lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp xã ở Huyện Thạch Thất ............... 60
KẾT LUẬN ............................................................................................................70
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ........................................................72


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
BDCT

Bồi dưỡng chính trị

CNTT

Công nghệ thông tin


Ủy ban nhân dân


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên là một trong
những nhiệm vụ rất quan trọng mang tính chiến lược, góp phần quyết định đến chất
lượng đội ngũ cán bộ của Đảng nói chung, đến phẩm chất chính trị, tư tưởng của
cán bộ, đảng viên nói riêng.
Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, đặc biệt là trong công cuộc đổi
mới đất nước, Đảng ta luôn chăm lo công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; trong đó
có bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ các cấp, các ngành. Cùng với quá trình
đổi mới toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công tác bồi dưỡng lý luận
chính trị cho cán bộ, đảng viên cũng có nhiều đổi mới cả về nội dung, hình thức,
phương pháp. Số lượng cán bộ được bồi dưỡng lý luận chính trị trong những năm
qua tăng lên đáng kể. Nhờ đó, nhận thức chính trị, ý thức chính trị của đội ngũ cán
bộ ngày càng được nâng cao.
Cấp xã có vị trí, vai trò quan trọng trong tổ chức thực hiện đường lối, chủ
trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước và sự phát triển mọi mặt của
các địa phương. Thực tế cho thấy, cấp xã chỉ có thể đảm bảo được chức năng,
nhiệm vụ của mình khi có đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, có trình
độ lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực tổ chức thực tiễn… bởi đây
là những người dành phần lớn làm việc công để thực hiện chức trách, nhiệm vụ
được giao, giữ vai trò lãnh đạo, quản lý trực tiếp ở cơ sở, có mối liên hệ mật thiết
với nhân dân, giải quyết các công việc liên quan đến nhân dân. Để có đội ngũ cán
bộ cấp xã đáp ứng vai trò đó, phải thực hiện tốt tất cả các khâu của công tác cán bộ,
trong đó đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị là một nội dung và cũng là một nhiệm
vụ quan trọng được các cấp ủy đảng, địa phương đặc biệt quan tâm, nhất là trong
thời kỳ đổi mới hiện nay.

2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Do tầm quan trọng đặc biệt của vấn đề đào tạo, bồi dưỡng trình độ lý luận
chính trị trong công tác tư tưởng của Đảng mà cho đến nay đã có rất nhiều tài liệu,
văn kiện, sách báo, bài nghiên cứu của Đảng, nhà nước, các cơ quan khoa học và
nhiều nhà nghiên cứu đã đề cập đến vấn đề ở những mức độ khác nhau. Những
công trình đó có thể chia thành các nhóm như sau:
* Nhóm các công trình nghiên cứu về đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị
cho đội ngũ cán bộ cấp xã:

2


- Đề tài cấp bộ năm 2004: “Nhu cầu đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị của
đội ngũ cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp xã hiện nay (qua khảo sát ở một số tỉnh, thành
phố phía Bắc nước ta)” do tiến sĩ Trần Hậu Thành [52] (Phân viện Hà Nội, Học
viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) làm chủ nhiệm đề tài. Đề tài KX 10-08 năm
(2002) “Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học Mác – Lênin ở Việt
Nam – những vấn đề chung” [85]do GS.TS Nguyễn Hữu Vui làm chủ nhiệm.
- Tô Huy Rứa, “Một số vấn đề về công tác lý luận, tư tưởng và tổ chức của
Đảng trong thời kỳ đổi mới"[54]. Công trình này là tập hợp hơn 70 bài viết và nói
của tác giả khái quát về những thành tựu mà đất nước ta đã đạt được dưới sự lãnh
đạo Đảng Cộng sản Việt Nam sau hơn 25 năm đổi mới. Trong đó, nổi bật là thành
tựu về mặt lý luận, đó là đã hình thành và phát triển những nhận thức lý luận mới về
CNXH và con đường đi lên xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta.
- Luận án tiến sĩ Triết học của tác giả Nguyễn Đình Trãi (2001): Nâng cao
năng lực tư duy lý luận cho cán bộ, giảng viên lý luận Mác – Lênin ở các trường
chính trị tỉnh. Trong luận án này, tác giả đã chỉ ra đặc thù của công tác giảng dạy
các môn lý luận chính trị, các môn khoa học Mác – Lênin, đồng thời tác giả tiến
hành khảo sát năng lực tư duy lý luận của đội ngũ cán bộ giảng dạy các môn lý luận
Mác – Lênin ở các trường chính trị tỉnh. Trên cơ sở đó, tác giả đã đề xuất một số

Ngọc Am (2003) “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tư tưởng cho cán bộ, đảng
viên ở cơ sở”; tác giả Ngô Ngọc Thắng với công trình “Đào tạo, bồi dưỡng lý luận
chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở trong thời kỳ đổi mới” xuất bản năm 2004;
Đào Duy Quát, (2006): Đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng hiệu quả công tác
giáo dục Lý luận chính trị trong tình hình mới, Tạp chí tư tưởng - văn hóa số 6; Vũ
Hữu Ngoạn (2008) "Nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác tư tưởng trong giai
đoạn hiện nay”, tạp chí lý luận chính trị (số 12); Tác giả Mạch Quang Thắng với
“Phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lý luận chính trị theo quan điểm Hồ Chí
Minh”[58]. Tạp chí Tuyên giáo số 11/2008. Những công trình này đã làm rõ công
tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ lãnh đạo trong tình hình mới. Từ
đó đưa ra các phương pháp cụ thể, định hướng cho việc nâng cao chất lượng đào
tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị trong thời gian tới.
* Nhóm các công trình nghiên cứu về địa bàn huyện Thạch Thất (Hà Nội).

4


Cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào cụ thể và toàn diện về đào tạo, bồi
dưỡng lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ cấp xã. Tuy nhiên, đã có một số công trình, đề
cập đến một số mặt khác nhau của công tác này.
Một số những công trình nghiên cứu về Đảng bộ thành phố Hà Nội: PGS.TS
Lê Mậu Hãn (chủ biên), (1995), Lịch sử Đảng bộ thành phố Hà Nội 1954 –1975,
(nxb Hà Nội, Hà Nội). GS.TS Phùng Hữu Phú (chủ biên), (2004), Lịch sử Đảng bộ
thành phố Hà Nội (1930 –2000) (nxb Hà Nội, Hà Nội); GS.TS Phùng Hữu Phú,
(2004) HĐND Thành phố Hà Nội những chặng đường lịch sử(1945 –2004) (nxb Hà
Nội, Hà Nội),...
Lịch sử cách mạng của Đảng bộ và nhân dân huyện Thạch Thất (tập I (1938
–1954),tập II (1954 –1975), tập III (1975 –2008)) (in tại công ty Mỹ thuật
Hoàng Gia, Hà Nội) viết về quá trình hình thành và phát triển của huyện
Thạch Thất qua các thời kỳ cách mạng và công cuộc xây dựng kinh tế-xã hội của

- Làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận
chính trị cho cán bộ cấp xã ở huyện Thạch Thất.
- Đánh giá đúng thực trạng công tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ
cấp xã ở huyện Thạch Thất từ năm 2010 đến nay.
- Đề xuất một số giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, bồi
dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã ở huyện Thạch Thất giai đoạn hiện nay.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Luận văn nghiên cứu công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán
bộ cấp xã ở huyện Thạch Thất giai đoạn hiện nay.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Luận văn tập trung nghiên cứu công tác đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị
cho cán bộ cấp xã của trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Thạch Thất từ năm 2010
đến nay.
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
Luận văn chủ yếu sử dụng phương pháp luận biện chứng duy vật của
chủ nghĩa Mác - Lênin và các phương pháp nghiên cứu của các khoa học liên
ngành và chuyên ngành, trong đó đặc biệt chú trọng sử dụng các phương pháp
phân tích – tổng hợp, logic - lịch sử, phương pháp so sánh, thống kê, tổng kết
thực tiễn.

6


6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn
6.1. Ý nghĩa lý luận
Kết quả nghiên cứu của luận văn góp phần làm rõ thêm cơ sở lý luận về công
tác bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã ở huyện Thạch Thất trong bối
cảnh và điều kiện mới. Chỉ ra nét đặc thù riêng của công tác bồi dưỡng lý luận
chính trị cho cán bộ cán bộ cấp xã ở huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

tiễn, là tổng hợp những tri thức về tự nhiên, xã hội đã được tích lũy trong quá trình
hoạt động lịch sử của con người; phản ánh mối liên hệ bản chất, mang tính quy luật
của các sự vật, hiện tượng trong một lĩnh vực nào đó của hiện thực khách quan và
có vai trò hướng dẫn hoạt động thực tiễn.
Trong thời đại ngày nay, lý luận lại càng có vai trò quan trọng đối với sự
phát triển của xã hội. Bởi lẽ, thế giới mà chúng ta đang sống có vô vàn các sự vật,
hiện tượng mới nảy sinh. Trong xã hội cũng vậy, có rất nhiều lĩnh vực, ngành nghề
khác nhau mà mỗi ngành nghề, mỗi lĩnh vực cụ thể đều có một loại lý luận riêng
biệt nhất định. Do đó, muốn tránh được sự mò mẫm hoặc sai lầm trong quá trình
phát triển thì tất cả đều phải bắt đầu từ việc phát triển lý luận và lý luận đó ngày

8


càng được bổ sung, phát triển hoàn thiện. Chính vì vậy, cho đến nay nhân loại có rất
nhiều loại lý luận khác nhau trong mỗi ngành, mỗi lĩnh vực khác nhau. Trong phạm
vi luận văn, người viết (tác giả) cũng muốn xoay quanh làm rõ hơn vấn đề lý luận
chính trị trong việc đào tạo cán bộ cấp xã.
Khi đề cập đến chính trị thì cũng có rất nhiều quan điểm khác nhau, tùy theo
cách tiếp cận cũng như việc bảo vệ lợi ích cho giai cấp mình mà họ đưa ra các quan
điểm khác nhau. Nhưng theo quan điểm của các nhà kinh điển thì chính trị là mối quan
hệ giữa các giai cấp, dân tộc, quốc gia đối với quyền lực nhà nước.
Tư tưởng chính trị của C.Mác, Ph.Ăngghen được hình thành từ cuộc đấu
tranh của giai cấp vô sản chống giai cấp tư sản và chủ nghĩa tư bản đầu thế kỷ XIX.
Với tinh thần phê phán và cách mạng, C.Mác, Ph.Ăngghen đã xây dựng nên cơ sở
thế giới quan duy vật và phương pháp luận biện chứng cho việc hình thành quan
niệm khoa học mới về chính trị. Chính trị là vấn đề giai cấp, quan hệ giai cấp, đấu
tranh giai cấp và đỉnh cao của cuộc đấu tranh này là đấu tranh giành quyền lực của
một giai cấp nhất định. Bước ngoặt của cuộc đấu tranh chính trị là đi đến cách mạng
xã hội, giành lấy chính quyền nhà nước, lật đổ chế độ cũ và thiết lập nên chế độ

– Lênin về chính trị với việc đưa nội dung đạo đức mới vào quan niệm về chính trị.
Người quan niệm chính trị với đúng ý nghĩa của nó, phải xuất phát từ mục tiêu của
hành động vì con người, vì nước, vì nhân loại tiến bộ. Trong quan niệm của Hồ Chí
Minh, đạo đức là cơ sở của chính trị, đạo đức cách mạng là gốc của người cách
mạng. Chính trị là đạo đức, là thanh khiết là to đến nhỏ. Mọi hoạt động chính trị
phải dựa trên cơ sở đạo đức, hướng tới những hành vi có đạo đức mà cụ thể xây
dựng và thực hiện quyền làm chủ của nhân dân.
Theo Từ điển tiếng Việt: “Chính trị là những vấn đề về tổ chức và điều khiển
bộ máy nhà nước trong nội bộ một nước và về quan hệ chính thức giữa các nước
với nhau” [77, tr.158].
Từ những quan niệm về chính trị như trên, chúng ta có thể hiểu theo một
quan niệm tổng quát về chính trị như sau: Chính trị là những vấn đề về điều hành
bộ máy nhà nước hoặc những hoạt động của giai cấp, chính đảng nhằm duy trì
quyền điều hành nhà nước.
Trên cơ sở của sự hiểu biết về lý luận và chính trị như đã trình bày ở trên, có
thể khẳng định lý luận chính trị là lý luận trong lĩnh vực chính trị. Lý luận chính trị
ra đời trong xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp để đại diện cho lợi ích của một

10


đảng, một giai cấp nhất định trong xã hội. Trên góc độ tiếp cận khái niệm lý luận và
khái niệm chính trị có thể đưa ra một khái niệm lý luận chính trị như sau: Lý luận
chính trị là hệ thống các quan điểm, chủ trương, đường lối chính sách của một
đảng, một giai cấp để giành, giữ và thực thi quyền lực nhà nước.
Đảng Cộng Sản Việt Nam lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh
làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động cách mạng. Đồng thời
Đảng ta căn cứ vào những điều kiện, hoàn cảnh cụ thể của đất nước trong từng giai
đoạn cách mạng để xây dựng, bổ sung, phát triển và vận dụng lý luận cho phù hợp
đối với thực tiễn nước ta hiện nay. Việc học tập bồi dưỡng, giáo dục lý luận chính

những kiến thức, kỹ năng mới và có tính hệ thống cho đối tượng đào tạo.
Đào tạo cán bộ là một loại hình đào tạo con người chuyên biệt: Đó là
quá trình tác động đến những người đang làm việc cho một cơ quan, tổ chức
nhằm làm cho họ lĩnh hội và nắm vững những tri thức, kỹ năng cần thiết một
cách có hệ thống, chú trọng về phương pháp luận đảm bảo cho người đó có thể
đảm nhận và hoàn thành tốt những nhiệm vụ, công vụ được cơ quan, tổ chức
giao phó. Ở Việt Nam, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được xác định là một khâu
trong công tác cán bộ của Đảng.
 Khái niệm bồi dưỡng cán bộ
Theo Từ điển Tiếng Việt của Trung tâm Từ điển ngôn ngữ Hà Nội thì “bồi
dưỡng” là “làm cho tốt hơn, giỏi hơn” [77, tr.285].
Theo Điều 5 Nghị định số 18/2010/NĐ-CP ngày 05/03/2010 của Chính phủ
về đào tạo, bồi dưỡng công chức đã nêu rõ: “Bồi dưỡng là hoạt động trang bị, cập
nhật, nâng cao kiến thức, kỹ năng làm việc” [39].
Như vậy, giống như đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cũng là quá trình tác động
đến tâm lý, nhân cách của người cán bộ, làm cho họ tốt hơn về đạo đức và giỏi hơn
về năng lực chuyên môn nghiệp vụ. Xét một cách tổng quát thì khái niệm “đào tạo
cán bộ” bao hàm cả ý nghĩa “bồi dưỡng cán bộ”, vì vậy cụm từ “đào tạo, bồi dưỡng
cán bộ” thường được sử dụng trong thực tế.
Tuy nhiên, bồi dưỡng cán bộ có những đặc điểm cơ bản khác với đào tạo là:
Bồi dưỡng cán bộ chủ yếu là bổ sung, cập nhật kiến thức, thông tin vào những tri
thức mà cán bộ đã có.
Thời gian bồi dưỡng cán bộ trong thực tế thường trong khoảng một vài tuần
đến một vài tháng. Hình thức bồi dưỡng cán bộ có thể được tổ chức một cách mềm

12


dẻo hơn, thậm chí trong một số hoàn cảnh không nhất thiết phải tập trung (ví dụ
như thông qua việc cung cấp tài liệu, sách vở hoặc những lời chỉ dẫn...cho người


lý điều hành và thực thi công vụ, hoàn thành chức trách, nhiệm vụ được giao, đáp
ứng tốt yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
 Đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã
Chủ thể tiến hành bồi dưỡng lý luận cho cán bộ cấp xã bao gồm: Ban
Thường vụ, Ban Chấp hành Đảng bộ quận, huyện, thành phố trực thuộc tỉnh, Ban
thường vụ các huyện uỷ.
Lực lượng tham gia công tác bồi dưỡng bao gồm: trường Chính trị tỉnh, các
trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện.
Đối tượng được đào tạo bồi dưỡng lý luận chính trị trong đề tài là cán bộ cấp
xã, phường, thị trấn. Đây là đối tượng bồi dưỡng đặc biệt có vai trò “kép”: khi theo
học họ là đối tượng bồi dưỡng, khi ra trường họ đóng vai trò chủ thể trong việc giải
thích, hướng dẫn nhân dân thực hiện chính sách pháp luật của Nhà nước. Việc đào
tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã phải đảm bảo các tiêu chuẩn cán
bộ xã, phường, thị trấn theo quy định hiện hành.
 Nội dung đào tạo, bồi dưỡng
Nội dung đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị dành cho đội ngũ cán bộ cơ sở
nói chung rất rộng, đó là những khối kiến thức cơ bản, có hệ thống về lý luận của
chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, lý luận về Đảng và xây dựng Đảng
cầm quyền; những kiến thức cơ bản về nghiệp vụ công tác đảng, chính quyền, đoàn
thể; các kĩ năng vận dụng, hoạt động xử lý tình huống cụ thể trong thực tiễn hoạt
động lãnh đạo quản lý của cán bộ.
Tùy theo đối tượng, nhu cầu thực tế, đòi hỏi của cơ sở mà nội dung đào tạo,
bồi dưỡng lý luận chính trị sẽ được cụ thể đối với từng loại cán bộ, với chương trình
cụ thể, nhằm trang bị những kiến thức phù hợp với vị trí, chức năng, nhiệm vụ và
phương thức công tác của cán bộ; đảm bảo tính thiết thực, đồng thời chú trọng cả
bồi dưỡng, rèn luyện về phẩm chất đạo đức cán bộ; tạo thành mối liên hệ mật thiết
giữa cả lý luận và thực tiễn, bồi dưỡng kiến thức cơ bản và kỹ năng thực hành.
Cán bộ xã, phường, thị trấn rất cần được đào tạo, bồi dưỡng các kiến thức
chung, cơ bản về lý luận chính trị giúp cho họ củng cố niềm tin vào lý tưởng cộng

dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ thông qua thực hành công việc.
Cho đến nay, việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ cấp xã có
nhiều phương thức như: đào tạo, bồi dưỡng tập trung tại các cơ sở đào tạo như
trường chính trị tỉnh, các trung tâm bồi dưỡng chính trị các huyện; đào tạo, bồi
dưỡng thông qua các buổi sinh hoạt đảng, chính quyền, mặt trận tổ quốc và các

15


đoàn thể chính trị xã hội; đào tạo,bồi dưỡng thông qua các phương tiện thông tin đại
chúng như sách, báo, phát thanh, truyền hình...; đào tạo, bồi dưỡng thông qua hình
thức tự học, tự bồi dưỡng của đội ngũ cán bộ.
1.2. Vị trí, vai trò của đội ngũ cán bộ cấp xã
1.2.1. Khái niệm đội ngũ cán bộ cấp xã
Như thế nào được gọi là đội ngũ cán bộ lãnh đạo quản lý cấp xã
Theo Hiến pháp năm 2013, ở nước ta có cơ cấu tổ chức của hệ thống chính
trị chia làm 6 cấp: Trung ương (nhà nước); Chính phủ, (tối cao); Nông thôn, (đô thị
cấp cao); Tỉnh; Thành phố, (quận, huyện trực thuộc trung ương) và cơ sở. Cấp cơ sở
(xã, phường, thị trấn) là cấp cuối cùng trong sự phân cấp hành chính. Cấp cơ sở
(còn gọi là cấp xã ) là nơi nhân dân cư trú, sinh sống gắn bó chặt chẽ trong các quan
hệ kinh tế, văn hóa và dòng tộc. Cấp xã có một vị trí rất quan trọng, là nơi trực tiếp
giải quyết các mối quan hệ giữa nhà nước với nhân dân, là địa bàn tổ chức thực hiện
các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, là nơi
khởi đầu của những sáng kiến, kinh nghiệm nhằm bổ sung, điều chỉnh chủ trương,
đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cho phù hợp với thực tiễn,
đồng thời là nơi trực tiếp sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội, nơi có thể tổ chức,
huy động, phát huy cao độ nội lực của quần chúng nhân dân trong phát triển kinh tế xã hội. Ngoài ra, cấp xã còn là trường học thực tiễn để giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng
viên, giúp họ trưởng thành về mọi mặt và phát huy được năng lực trong thực tiễn công
tác, nhờ đó uy tín, ảnh hưởng của Đảng, Nhà nước đối với nhân dân ngày càng được
củng cố và nâng cao. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tổng kết và rút ra bài học có ý nghĩa vô

22/10/2009 của Chính phủ, về chức danh, số lượng, một số chính sách đối với đội
ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, thị trấn và những người hoạt động không
chuyên trách ở cấp xã bao gồm “cán bộ chuyên trách, công chức và những người
hoạt động không chuyên trách”[15].
Cán bộ chuyên trách cấp xã: là những người giữ chức vụ bầu cử theo nhiệm
kỳ ở cấp xã (gọi chung là cán bộ cấp xã) bao gồm: Bí thư, Phó Bí thư Đảng uỷ; Chủ
tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân; Chủ tịch, Phó Chủ tịch Uỷ ban nhân dân;
Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Bí thư Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ
Chí Minh; Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam; Chủ tịch Hội Nông dân Việt
Nam; Chủ tịch Hội Cựu chiến binh Việt Nam.
Công chức cấp xã: là những người được tuyển dụng gồm: Trưởng công an;
Chỉ huy trưởng quân sự; Văn phòng - Thống kê; Địa chính - Xây dựng - Đô thị và

17


Môi trường (đối với phường, thị trấn) hoặc Địa chính Nông nghiệp - Xây dựng và
Môi trường (đối với xã); Tài chính - Kế toán; Tư pháp - Hộ tịch; Văn hóa - Xã hội.
Những người hoạt động không chuyên trách cấp xã: gồm Chủ tịch Hội
người cao tuổi; Chủ tịch Hội chữ thập đỏ; Phó Chủ tịch Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc;
Phó Chủ tịch các đoàn thể; Phó Trưởng Công an, Phó Chỉ huy trưởng quân sự, cán
bộ Văn phòng Đảng uỷ, cán bộ Dân số - Gia đình - Trẻ em.
1.2.2. Vị trí và vai trò của cán bộ cấp xã
Vị trí của cán bộ cấp xã
Cán bộ cấp xã giữ một vị trí vô cùng quan trọng sống còn ở địa bàn cấp xã.
Họ phải chịu trách nhiệm giải quyết toàn bộ mối quan hệ, các vấn đề liên quan giữ
nhà nước và nhân dân. Là nơi thực hiện những chủ trương, chính sách, đường lối
của Đảng và nhà nước. Là nơi họ đưa ra những sang kiến kinh nghiệm để đưa ra
những điều chỉnh bổ sung chủ trương, đường lối ấy một cách toàn vẹn hiệu quả hơn
sau khi thi hành để phù hợp với tình hình thực tiễn tránh đưa ra những đường lối,

lý luận và thực tiễn đã lãnh đạo, tổ chức phong trào vô sản giành thẳng lợi to lớn.
Trở thành cầm quyền, lãnh đạo xây dựng CNXH và bảo vệ Tổ quốc, cán bộ lại càng
có vai trò quan trọng. Theo V.I.Lênin, những cán bộ tốt, có bản lĩnh chính trị vững
vàng là người quyết định trên thực tế đường lối, chủ trương, nghị quyết của Đảng
thành hiện thực. Người viết, nếu không có những cán bộ đó “thì tất cả mọi mệnh
lệnh và quyết định sẽ chỉ là mớ giấy lộn” [90, tr.449].
Ở nước ta, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng và tiến hành công tác xây
dựng Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã luôn coi trọng công tác cán bộ,
luôn đào tạo, bồi dưỡng nhằm nâng cao bản lĩnh chính trị và năng lực công tác của
đội ngũ cán bộ, đáp ứng yêu cầu của cách mạng, lãnh đạo nhân dân thực hiện thắng
lợi mục tiêu độc lập dân tộc, tiến lên chủ nghĩa xã hội. Theo quan điểm của Người,
cán bộ là “người đem chính sách của Chính phủ, của đoàn thể thi hành trong nhân
dân, nếu cán bộ dở thì chính sách hay cũng không thể thực hiện được”; “cán bộ là
dây chuyền của bộ máy. Nếu dây chuyền không tốt, không chạy thì động cơ dù tốt,
dù chạy thì toàn bộ máy cũng tê liệt” [34, tr.273]. Để xứng đáng là người lãnh đạo,
dẫn dắt nhân dân thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng, theo Người, cán bộ phải là
người tận tụy phục vụ nhân dân, đem lại cuộc sống ấm no, hạnh phúc cho nhân dân,
có như vậy, cán bộ mới hoàn thành nhiệm vụ do Đảng giao phó.
Trong 30 năm đổi mới, các nghị quyết của Trung ương và Bộ chính trị về
công tác lý luận chính trị của Đảng trong tình hình mới đã đặc biệt nhấn mạnh tới

19