Trang 1

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ
KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ
----------

LUẬN VĂN TỐT NGHIỆP
ĐẢNG BỘ KHOA KHOA HỌC CHÍNH TRỊ TRƯỜNG ĐẠI HỌC CẦN THƠ THỰC HIỆN CÔNG
TÁC GIÁO DỤC LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ CHO SINH
VIÊN TRONG KHOA
TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2010
Chuyên nghành: sư phạm giáo dục công dân
Mã ngành: 52140204

Giảng Viên Hướng Dẫn
TS. Phạm Văn Búa

Sinh Viên Thực Hiện
Trịnh Thị Ngọc Điệp
MSSV: 6088025
Lớp: SP.GDCD - K34

CẦN THƠ – 5/2012
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp

Lớp:


Trang 2


SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 3

NHẬN XÉT CỦA GIÁO VIÊN
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................
............................................................................................................................

GVHD: TS. Phạm Văn Búa

PHỤ LỤC 4...........................................................................................................78

GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 5

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Chủ tịch Hồ Chí Minh là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hóa thế
giới; tư tưởng của Người là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta, là ngọn cờ
thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Trong quá trình đấu tranh cách mạng, đội ngũ cán
bộ đảng viên của Đảng đã được rèn luyện và trưởng thành; đã thể hiện bản lĩnh chính
trị vững vàng trước những bước ngoặt của cách mạng. Phẩm chất tốt đẹp của đội ngũ
cán bộ, đảng viên không phải tự nhiên mà có. Đó là quá trình tự rèn luyện của bản thân
đồng thời gắn liền với công tác giáo dục của Đảng; trong đó có công tác giáo dục lý
luận chính trị của Đảng - một bộ phận của công tác xây dựng Đảng về tư tưởng vô
cùng quan trọng.
Hồ Chí Minh rất coi trọng vấn đề giáo dục lý luận chính trị. Trong suốt cuộc
đời hoạt động cách mạng của mình, Người thường xuyên quan tâm tới công tác giáo
dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên. Những quan điểm của Người về giáo dục
lý luận chính trị mãi mãi soi sáng công tác giáo dục lý luận chính trị của Đảng... Hồ
Chí Minh xác định "Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân
chính nhất, chắc chắn nhất, cách mệnh nhất là chủ nghĩa Lênin" [23, tr.268]; vì vậy,
"Nói tóm lại là phải theo chủ nghĩa Mã Khắc Tư và Lênin" [23, tr.280]. Thực tế đã chỉ
ra rằng, công tác tư tưởng nói chung, công tác giáo dục lý luận chính trị nói riêng đã tham
gia vào tất cả các mặt của đời sống kinh tế - chính trị - xã hội, nó không chỉ là nguồn lực
của xã hội mà còn là yếu tố cấu thành các thành tựu đạt được và những yếu kém, khuyết

sinh viên, mà đặc biệt là Khoa Khoa học Chính trị thực hiện công tác giáo dục lý luận
chính trị cho sinh viên sư phạm giáo dục công dân nhằm đào tạo cho họ bản lĩnh chính
trị vững vàng để thực hiện thành công sứ mệnh lịch sử của mình. Như vậy, thực tiễn
trên đặt ra là phải nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đặc biệt là giáo dục
lý luận chính trị trong sinh viên, nghĩa là truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh, đường lối, quan điểm của Đảng, nâng cao phẩm chất cách mạng và năng
lực hoạt động thực tiễn, hướng dẫn họ vận dụng những hiểu biết ấy vào cuộc sống.
Là một sinh viên Khoa Khoa học Chính trị, qua quá trình học tập và rèn luyện,
tôi muốn góp phần tìm hiểu và nghiên cứu công tác giáo dục lý luận chính trị trong
sinh viên của Khoa dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Khoa Khoa học Chính trị, qua đó đề
xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục lý luận chính trị trong
sinh viên. Từ lý do đó, tôi quyết định chọn đề tài: "Đảng bộ Khoa Khoa học Chính trị
thực hiện công tác giáo dục lý luận chính trị cho sinh viên trong khoa dưới ánh
sáng tư tưởng Hồ Chí Minh (giai đoạn từ năm 2006 đến năm 2010 )” làm luận văn
tốt nghiệp của mình.

GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 7

2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích của luận văn là tìm hiểu sự lãnh đạo của Đảng bộ Khoa Khoa học
Chính trị về công tác giáo dục lý luận chính trị trong sinh viên từ năm 2006 đến năm
2010, từ đó đưa ra một số giải pháp mang tính định hướng nhằm nâng cao vai trò lãnh
đạo của Đảng bộ Khoa về công tác giáo dục lý luận chính trị trong sinh viên.
Để đạt được mục đích trên, luận văn giải quyết các nhiệm vụ sau:
Thứ nhất, Nghiên cứu những vấn đề cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác

1.1. Cơ sở hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác giáo dục lý luận chính
trị
Công tác giáo dục lý luận chính trị có thể hiểu theo nghĩa là công tác truyền bá
những tri thức lý luận chính trị, những thông tin cần thiết về công tác xây dựng chính
đảng của giai cấp; cụ thể hiện nay là: chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh;
các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng Cộng sản Việt Nam và Nhà nước
Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; định hướng các lĩnh vực khoa học và công nghệ,
kinh tế, các thành tựu khoa học xã hội và nhân văn, các thông tin chính trị, xã hội và
văn hoá. Bên cạnh đó, công tác giáo dục lý luận chính trị góp phần quan trọng vào việc
nâng cao trình độ giác ngộ của quần chúng nhân dân, khơi dậy tinh thần kiên cường
bất khuất, dũng cảm hy sinh chống áp bức, bóc lột giành độc lập tự do; là động lực
thúc đẩy cán bộ, đảng viên và quần chúng hăng hái thi đua hoàn thành tốt nhiệm vụ
chính trị cụ thể được Đảng và Nhà nước giao cho tiến tới giải phóng dân tộc, giải
phóng xã hội, giải phóng con người.
Ngoài ra, công tác giáo dục lý luận chính trị tác động trực tiếp đến tư tưởng, tình
cảm, đạo đức và khả năng thực hành công việc của mỗi người trong thực tiễn cuộc sống,
giúp họ khắc phục những tư tưởng lạc hậu, nâng cao trình độ chính trị, tinh thần tự giác và
tính tích cực trong quá trình xây dựng xã hội mới. Không những thế giáo dục lý luận
chính trị còn nhằm góp phần xây dựng và hoàn thiện giá trị, nhân cách con người Việt
Nam, bảo vệ và phát huy bản sắc văn hoá dân tộc trong thời kỳ công nghiệp hoá, hiện
đại hoá đất nước, hội nhập kinh tế quốc tế. Bồi dưỡng các giá trị văn hoá như: lý tưởng
sống, lối sống, năng lực trí tuệ đạo đức và bản lĩnh văn hoá con người Việt Nam.
Quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin về công tác giáo dục lý luận chính trị
Công tác giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận của công tác tư tưởng, có vai
trò rất quan trọng đối với sự nghiệp cách mạng. C. Mác đã chỉ rõ: “Vũ khí của sự phê
phán cố nhiên không thể thay thế được sự phê phán của vũ khí, lực lượng vật chất chỉ
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Thực tiễn công tác giáo dục lý luận chính trị cho thanh niên
Nhằm thực hiện sứ mệnh thức tỉnh thanh niên, tháng 6 năm 1925, Hồ Chí Minh
lập nên Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên, quy tụ tất cả thanh niên Việt Nam yêu
nước đầy nhiệt huyết vào trong một tổ chức nhằm giác ngộ chủ nghĩa Mác – Lênin và con
đường cứu nước mà Người đã tìm thấy. Công lao to lớn của Hội Việt Nam Cách mạng
Thanh niên đã có tác dụng giúp cho giai cấp công công nhân Việt Nam nhanh chóng phát
triển thành một lực lượng chính trị độc lập, giác ngộ nhiều người yêu nước đi theo. Trong
nội dung bồi dưỡng thế hệ trẻ cho đời sau, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt lên hàng đầu vấn đề
bồi dưỡng lý tưởng chí khí và đạo đức cách mạng.

GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 11

Như vậy, Hồ Chí Minh là người đầu tiên của nước ta quan tâm tới lý luận cách
mạng và thực hành kiên trì, bền bỉ việc giáo dục lý luận chính trị cho các thế hệ người
Việt Nam yêu nước. Người đã để lại cho cách mạng Việt Nam cả một di sản to lớn về
giáo dục lý luận chính trị. Đó là cả một hệ thống quan điểm của Người về khái niệm
giáo dục lý luận chính trị, về vị trí và mục đích của giáo dục lý luận chính trị, cũng
như về nội dung, phương châm, phương pháp giáo dục lý luận chính trị.
Trong đào tạo - giáo dục các thế hệ cách mạng Việt Nam, Hồ Chí Minh đặc biệt
quan tâm công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên. Đó là một trong
những vấn đề quán xuyến suốt cả cuộc đời hoạt động cách mạng của Hồ Chí Minh. Tư
duy nhất quán và nổi trội ở Chủ tịch Hồ Chí Minh là sau khi tìm ra con đường tất yếu
của cách mạng Việt Nam, Người xác định: Cách mệnh trước hết phải có cái gì?. Và
câu trả lời của Người là: Trước hết phải có đảng cách mệnh. Theo Hồ Chí Minh, đảng
cách mệnh có sứ mệnh lịch sử là “để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì

mạng và năng lực hoạt động thực tiễn của họ, hướng dẫn họ vận động những hiểu biết ấy
vào cuộc sống [29, tr.169]. Với Hồ Chí Minh, công tác giáo dục lý luận chính trị là một
bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng; là hoạt động có chủ đích của
Đảng Cộng sản nhằm xác lập thế giới quan khoa học trên cơ sở hệ tư tưởng, lập trường
của giai cấp công nhân, đó là chủ nghĩa Mác - Lênin.
Theo Hồ Chí Minh, cách mạng trước hết phải giáo dục lý luận chính trị và đạo
đức cách mạng thật tốt cho cán bộ, đảng viên. “Có như thế mục đích mới đồng; mục
đích có đồng, chí mới đồng; chí có đồng, tâm mới đồng; tâm đã đồng, lại phải biết
cách làm thì làm mới chóng” [23, tr.261]. Hơn nữa, công tác giáo dục lý luận chính trị
không phải là một việc làm trừu tượng, một sự thuyết pháp, rao giảng chung chung mà
là một công việc xuất phát từ thực tiễn cuộc đấu tranh giai cấp mang tính chiến đấu,
tính tư tưởng, tính khoa học, tính giáo dục; nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị trong
từng giai đoạn cách mạng cụ thể, nhất định. Do vậy, công tác giáo dục lý luận chính trị
phải được trình bày một cách khoa học, tâm lý, nghệ thuật, rõ ràng, dễ hiểu, dễ nhớ, dễ
thuyết phục, dễ phổ biến.
Từ nhận thức cán bộ là cái gốc của mọi công việc, là tiền vốn của Đoàn thể, Hồ
Chí Minh quan niệm “huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” [26, tr.269].
Người luôn quan tâm xây dựng đội ngũ cán bộ đông về số lượng, bảo đảm về chất
lượng, đủ sức đảm bảo sứ mệnh lịch sử trong mọi giai đoạn cách mạng;vì vậy, cần
xây dựng chiến lược đào tạo, bồi dưỡng và huấn luyện cán bộ. Theo Hồ Chí Minh,
“Phải huấn và luyện. Huấn là dạy dỗ, luyện là rèn giũa cho sạch những vết xấu xa
trong đầu óc” [27, tr.49]; bao gồm: huấn luyện nghề nghiệp, huấn luyện chính trị, huấn
luyện văn hoá và huấn luyện lý luận. Trong đó, huấn luyện lý luận được Người đặt
trên nền tảng của trình độ học vấn, trình độ chính trị và trình độ nghề nghiệp nhấtđịnh;
đây là một điều kiện cần và đủ, vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn sâu sắc trong
công tác giáo dục lý luận chính trị. Như vậy, từ thực tiễn cho thấy rằng, qua các cuộc
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


yêu nước. “Phong trào công nhân và phong trào yêu nước là cơ sở vật chất và chủ
nghĩa Mác - Lênin, là cơ sở tinh thần cho sự ra đời của đảng cộng sản. Không có sự
truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào phong trào công nhân thì không có cơ sở tinh
thần cho sự ra đời của đảng cộng sản” [37, tr.172]. Sự truyền bá rộng rãi chủ nghĩa
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 14

Mác - Lênin làm cho giai cấp công nhân hiểu rõ được địa vị và sứ mệnh lịch sử của
mình, chuyển từ đấu tranh tự phát lên tự giác. Các lực lượng cách mạng chỉ có thể hoạt
động tự giác khi họ hiểu được quy luật phát triển của xã hội và có đường lối chiến lược
và phương pháp cách mạng đúng đắn hướng dẫn. Chủ nghĩa Mác - Lênin chính là cơ
sở để các đảng cộng sản đề ra đường lối, chính sách của mình. Sự thấm nhuần chủ
nghĩa Mác - Lênin, biểu hiện ở năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của các đảng cộng
sản. Trong tác phẩm “Đường cách mệnh”, Bác khẳng định: “Không có lý luận cách
mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng”. Để có được một đội ngũ cán bộ
tốt, ngang tầm với đòi hỏi của nhiệm vụ cách mạng, thì Bác yêu cầu cán bộ phải luôn
luôn học tập về mọi mặt để nâng cao trình độ. Cán bộ phải là những người tiên tiến,
nếu bị tụt hậu thì không thể xứng đáng là người lãnh đạo, là người đầy tớ thật trung
thành của nhân dân. Hồ Chí Minh đã dạy: “Làm nghề gì cũng phải học, vậy làm cách
mạng cũng phải học. Nếu không giáo dục cho đảng viên làm cách mạng mà cứ yêu cầu
họ làm cách mạng thì họ không làm tròn được nhiệm vụ” [32, tr.224]. Làm cách mạng
cũng là một nghề, hơn nữa đây là một nghề đặc biệt - nghề lãnh đạo, quản lý, nghề
phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân, hướng dẫn nhân dân làm cách mạng, xây dựng
xã hội mới thì càng phải học, càng phải được đào tạo, bồi dưỡng một cách cơ bản và
có hệ thống những kiến thức liên quan đến lĩnh vực công tác của cán bộ. Cán bộ, đảng
viên không được đào tạo, bồi dưỡng đúng đắn thì khó có được đội ngũ cán bộ, đảng

và dân tộc ta đã lựa chọn.
- Thứ tư, việc giáo dục nâng cao lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo
chủ chốt cấp cơ sở còn là nhân tố tác động tích cực đến việc chỉnh đốn Đảng, nâng cao
năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng; đấu tranh chống tình trạng suy thoái về
tư tưởng chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống, bệnh cơ hội, giáo điều, bảo thủ, chủ
nghĩa cá nhân và tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trong một bộ phận không nhỏ cán
bộ, đảng viên và các tệ nạn, những tiêu cực xã hội.
- Thứ năm, lý luận chính trị giúp cho cán bộ lãnh đạo chủ chốt cấp cơ sở xác
định niềm tin khoa học vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối,
chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Qua đây, Hồ Chí Minh kết luận:

- Ban Tuyên giáo Trung ương cần căn cứ vào trình độ khác nhau của đảng viên
mà soạn ra các chương trình học tập, bảo đảm cho đảng viên ở cơ sở có thể thường
xuyên học tập.
- Các cấp uỷ phải quan tâm hơn nữa đến việc giáo dục đảng viên. Từ nay trở
đi công tác giáo dục đảng viên phải là một điều quan trọng trong chương trình công tác
của cấp uỷ. Phải bồi dưỡng giảng viên lý luận cho các chi bộ.
- Tất cả các đảng viên phải cố gắng học tập, coi việc học tập lý luận và chính
trị là một nhiệm vụ quan trọng của mình [32, tr.95].
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 16

Quá trình giáo dục lý luận chính trị cho các thế hệ cán bộ, đảng viên Chủ tịch
Hồ Chí Minh đã để lại cho chúng ta những quan điểm về phương châm, phương pháp
giáo dục lý luận chính trị mang tính nguyên lý, có giá trị lâu dài.

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 17

vụ cách mạng được” [27, tr.50]. Hồ Chí Minh yêu cầu đảng viên ra sức học tập lý
luận, mở rộng tự phê bình và phê bình đấu tranh với những tư tưởng phi vô sản.
Người học phải tự nguyện, tự giác và xem việc học tập là một nhiệm vụ mà người
cách mạng phải làm thường xuyên, “do đó mà tích cực, tự động hoàn thành kế hoạch
học tập, nêu cao tinh thần chịu khó, cố gắng, không lùi bước trước bất kỳ khó khăn
nào trong việc học tập” [29, tr.499].
Hồ Chí Minh yêu cầu Đảng phải chống lại cái thói xem nhẹ học tập lý luận.
Vì không học tập lý luận thì chí khí kém kiên quyết, không trông xa thấy rộng, trong
lúc đấu tranh dễ lạc phương hướng, kết quả là mù chính trị, thậm chí hủ hoá, xa rời
cách mạng. Phải “khiêm tốn, thật thà. Đào sâu suy nghĩ khi nghiên cứu các tác phẩm
của Mác - Lênin, các bài giảng của các đồng chí giáo sư bạn, khiêm tốn học tập các
đồng chí giáo sư bạn, cái gì biết thì nói biết, không biết thì nói không biết. Kiêu ngạo,
tự phụ, tự mãn là kẻ thù số một của học tập” [29, tr.499].
Thứ hai, để tu dưỡng đạo đức cách mạng
Hồ Chí minh dạy rằng: “Có đạo đức cách mạng thì mới hy sinh tận tụy với
cách mạng, mới lãnh đạo được quần chúng đưa cách mạng tới thắng lợi hoàn toàn”
[27, tr.50].
Thể hiện đạo đức cách mạng theo Người là quyết tâm suốt đời đấu tranh cho
Đảng, cho cách mạng. Hết lòng hết sức phục vụ nhân dân. Vì Đảng, vì dân mà đấu
tranh quên mình, gương mẫu trong công việc. Hồ Chí Minh rất quan tâm đến mối
quan hệ giữa giáo dục lý luận chính trị và giáo dục đạo đức. Có giáo dục lý luận chính
trị tốt mới củng cố được quan điểm lập trường, quan điểm lập trường cách mạng được
củng cố, nâng cao thì chí khí cách mạng càng cao, tinh thần cách mạng càng triệt để.
Nói cách khác, đạo đức cách mạng là để phục vụ sự nghiệp cách mạng: giải phóng dân
tộc, giải phóng xã hội, giải phóng con người; sự nghiệp chính trị đó mang lại giá trị

Theo Hồ Chí Minh, “Người cách mạng phải học suốt đời, học lý luận, học
quần chúng, học thực tế. Người không học thì như đi ban đêm không có đèn, không có
gậy, dễ vấp té” [38, tr.200]. “Mỗi cán bộ, mỗi đảng viên phải học lý luận, phải đem lý
luận áp dụng vào công việc thực tế. Phải chữa cái bệnh kém lý luận, khinh lý luận và
lý luận suông” [26, tr.234-235]; lúc học rồi, họ có thể tự mình tìm ra phương hướng
chính trị, có thể làm những công việc thực tế, có thể trở thành người tổ chức và lãnh
đạo và chỉ thực hành mà không có lý luận “cũng như một mắt sáng, một mắt mờ” [26,
tr.234]. Vì vậy, phải đảm bảo mục đích của công tác giáo dục lý luận chính trị là: “Học
với hành phải đi đôi. Học mà không hành thì học vô ích. Hành mà không học thì hành
không trôi chảy” [27, tr.50]. Mục đích này ngày nay vẫn soi sáng cho công tác giáo
dục lý luận chính trị của Đảng là phải bồi dưỡng, xây dựng được các lớp cán bộ tin
tưởng tuyệt đối vào đường lối đổi mới, kiên quyết đấu tranh với những quan điểm sai
trái ngăn trở con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; đồng thời họ phải là những người đi

GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 19

đầu trong sự nghiệp đổi mới, được nhân dân tin yêu và lãnh đạo nhân dân thực hiện
sáng tạo đường lối đổi mới của Đảng.
1.2.2. Quan điểm về nội dung, phương châm, phương pháp giáo dục lý luận
chính trị
1.2.2.1. Nội dung giáo dục lý luận chính trị
Nội dung giáo dục lý luận chính trị bao giờ cũng phải phù hợp với mục đích và
bảo đảm cho giáo dục lý luận chính trị đạt mục đích.
Nội dung của giáo dục lý luận chính trị rất rộng, bao gồm hệ thống những
nguyên lý, luận điểm, đề cập đến nhiều mặt, quy luật khác nhau của đời sống xã hội;

đường cứu dân cứu nước; Hồ Chí Minh đã tìm thấy ở chủ nghĩa Mác - Lênin cái cẩm
nang thần kỳ cần thiết cho sự nghiệp giải phóng dân tộc của nhân dân ta, tìm thấy ánh
sáng con đường cứu nước của dân tộc Việt Nam; điều đó tựa như là người đi đường
đang khát mà có nước uống, đang đói mà có cơm ăn. Người khẳng định: “Muốn cứu
nước và giải phóng dân tộc, không có con đường nào khác con đường cách mạng vô
sản” [30, tr.314]. Từ đó, Người vừa nghiên cứu, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin,
đồng thời Người ra sức truyền bá chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam; và vì thế,
ngay từ khi ra đời Đảng ta đã lấy chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và vận
dụng vào thực tiễn Việt Nam. Điều lệ vắn tắt của Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930,
trong mục III. Lệ vào Đảng ghi: “Ai tin theo chủ nghĩa cộng sản, chương trình Đảng và
Quốc tế Cộng sản, hăng hái tranh đấu và dám hy sinh phục tùng mệnh lệnh Đảng và đóng
kinh phí, chịu phấn đấu trong một bộ phận Đảng thời được vào Đảng” [24, tr.5]; trong
Mục V, trách nhiệm của đảng viên, ở điểm a ghi: “Tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản và cổ
động quần chúng theo Đảng” và điểm c ghi: “Phải thực hành cho được chính sách và nghị
quyết của Đảng và Quốc tế Cộng sản” [24, tr.6]. Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác Lênin như một sự gặp gỡ tất yếu và tự nhiên giữa chủ nghĩa yêu nước, phong trào yêu
nước Việt Nam với phong trào công nhân quốc tế và với học thuyết cách mạng của
thời đại và Người là người Việt Nam đầu tiên truyền bá chủ nghĩâ Mác - Lênnin vào
Việt Nam.
Hồ Chí Minh đặc biệt nhấn mạnh vai trò to lớn của chủ nghĩa Mác - Lênin
trong thành lập, giữ vững sự lãnh đạo của Đảng và vận dụng đúng đắn chủ nghĩa Mác
- Lênin vào tình hình thực tế của nước ta, đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này
đến thắng lợi khác. Ngay trang mở đầu tác phẩm Đường Cách mệnh, một quyển sách
mà Hồ Chí Minh đã tập hợp những bài giảng cho những thanh niên yêu nước Việt
Nam trong những năm 1925-1927 tại Quảng Châu, Trung Quốc, Người đã trích câu nói
nổi tiếng của V.I Lênin trong tác phẩm Làm gì?: “Không có lý luận cách mệnh, thì không
có cách mệnh vận động... Chỉ có theo lý luận cách mệnh tiền phong, đảng cách mệnh mới
làm nổi trách nhiệm cách mệnh tiền phong” [23, tr.259]. Theo Hồ Chí Minh: Chủ nghĩa
Mác - Lênin soi phương hướng, đường lối cho chúng ta đi. Có phương hướng đúng thì
GVHD: TS. Phạm Văn Búa


những con người thuộc sách làu làu, cụ Mác nói thế này, cụ Lênin nói thế kia, nhưng
nhiệm vụ của mình được giao quét nhà lại để cho nhà đầy rác [39, tr.192]. Chủ nghĩa
Mác - Lênin là lý trí đồng thời còn là tình cảm nữa. “Hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin là
phải sống với nhau có tình có nghĩa. Nếu thuộc bao nhiêu sách mà sống không có tình
có nghĩa thì sao gọi là hiểu chủ nghĩa Mác - Lênin được” [32, tr.554].
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 22

Từ nhận thức: Lý luận là đem thực tế trong lịch sử, trong kinh nghiệm, trong
các cuộc tranh đấu, xem xét, so sánh thật kỹ lưỡng rõ ràng, làm thành kết luận. Rồi lại
đem nó chứng minh với thực tế. Đó là lý luận chân chính. Lý luận như cái kim chỉ
nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế [26, tr.233]. Hay “Lý
luận là sự tổng kết những kinh nghiệm của loài người, là tổng hợp những tri thức về tự
nhiên và xã hội tích trữ lại trong quá trình lịch sử” [29, tr,497]. Hồ Chí Minh đã đi đến
định nghĩa khái quát về lý luận Mác - Lênin là “sự tổng kết kinh nghiệm của phong
trào công nhân từ trước đến nay của tất cả các nước. Nó là: “Khoa học về các quy luật
phát triển của tự nhiên và xã hội; khoa học về cách mạng của quần chúng bị áp bức và
bị bóc lột; khoa học về thắng lợi của chủ nghĩa xã hội ở tất cả các nước; khoa học về
xây dựng chủ nghĩa cộng sản” [29, tr.497].
Hồ Chí Minh kết luận: “Chủ nghĩa Mác rất cao, rất rộng. Những người cách
mạng phải học tập chủ nghĩa Mác. Nhưng có thể nói một cách tóm tắt là chủ nghĩa
Mác dạy chúng ta phải tuyệt đối trung thành với Đảng, phải hết lòng hết sức phục vụ
giai cấp công nhân. Mác dạy chúng ta: "Vô sản tất cả các nước đoàn kết lại! Lênin
người học trò thiên tài của Mác bổ sung thêm: Vô sản tất cả các nước và các dân tộc bị
áp bức đoàn kết lại! Hai câu khẩu hiệu đó là những ngọn cờ vĩ đại dẫn giai cấp vô sản
và dân tộc bị áp bức đến thắng lợi hoàn toàn” [39, tr.173]. “Chủ nghĩa Lênin đối với

trong cuốn Đường Kách mệnh (1927), lần cuối cùng là bài Nâng cao đạo đức cách
mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân và trong Di chúc của Người (1969); qua đó giáo
dục cán bộ đảng viên phải suốt đời hy sinh phấn đấu cho chủ nghĩa cộng sản, đấu tranh
để xoá bỏ áp bức bóc lột, xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, văn minh, hạnh
phúc.
Theo Hồ Chí Minh: Đạo đức cách mạng là đạo đức mới, nó tiếp thu, kế thừa
truyền thống đạo đức cổ truyền, nhưng khác về bản chất với đạo đức cũ, đạo đức
phong kiến, tư sản; đạo đức mới là sự kết hợp giữa đạo đức của giai cấp công nhân với
truyền thống đạo đức tốt đẹp của dân tộc và tinh hoa đạo đức nhân loại. “Đạo đức cũ
như người đầu ngược xuống đất, chân chổng lên trời. Đạo đức mới như người hai chân
đứng vững được dưới đất, đầu ngửng lên trời” [27, tr.320-321]. Đạo đức mới - Đạo
đức cách mạng là: “Quyết tâm giúp đỡ loài người ngày càng tiến bộ và thoát khỏi ách áp
bức, bóc lột, luôn luôn giữ vững tinh thần chí công vô tư”; “Lo, thì trước thiên hạ; hưởng,
thì sau thiên hạ” [28, tr.568]; là “tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân” [30,
tr.285]; “là vô luận trong hoàn cảnh nào, người đảng viên cũng phải đặt lợi ích của
Đảng lên trên hết” [30, tr.289]; “là hòa mình với quần chúng thành một khối, tin quần
chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng” [30, tr.290]. “Tuy năng lực
và công việc của mỗi người khác nhau, người làm việc to, người làm việc nhỏ; nhưng
ai giữ được đạo đức đều là người cao thượng” [28, tr.568]. “Sức có mạnh mới gánh được
GVHD: TS. Phạm Văn Búa

SVTH: Trịnh Thị Ngọc Điệp


Trang 24

nặng và đi được xa. Người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng, mới
hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang” [30, tr.283]. “Có đạo đức cách mạng thì
khi gặp khó khăn, gian khổ, thất bại, cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước”. “Có đạo đức
cách mạng thì khi gặp thuận lợi và thành công cũng vẫn giữ vững tinh thần gian khổ,



Trang 25

Hồ Chí Minh đã giải thích rõ ràng, cụ thể, dùng những ví dụ sinh động dể
hiểu về những vấn đề đạo đức cách mạng, vừa bổ sung hoàn thiện cụ thể hơn các quan
điểm về đạo đức mới - đạo đức cách mạng, đạo đức xã hội chủ nghĩa; vừa phê phán
những quan điểm lệch lạc, những hành vi phi đạo đức; những vấn đề Bác nêu ra không
chỉ có giá trị lý luận - đặt nền móng cho các chuẩn mực đạo đức mới ở Việt Nam mà
có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc trong công tác xây dựng Đảng, đặc biệt trong điều kiện
đảng cầm quyền.
Ba là, giáo dục đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng và chính sách,
pháp luật của Nhà nước.
Theo Hồ Chí Minh, một nội dung quan trọng khác không thể thiếu trong công
tác giáo dục lý luận chính trị là phải giáo dục đường lối, chính sách, nghị quyết của
Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. “Những chỉ thị, nghị quyết, luật, lệnh của
Đoàn thể và Chính phủ” [27, tr.50].
Đây là những nội dung không chỉ định tính trong nhận thức lý luận cho cán
bộ, đảng viên mà còn định hướng, định lượng cho cán bộ, đảng viên hành động; cũng
chính là một biểu hiện của nội dung gắn liền lý luận với thực tiễn, học đi đôi với hành.
Người viết: “Những chính sách và nghị quyết của Đảng đều vì lợi ích của nhân dân. Vì
vậy, đạo đức cách mạng của người đảng viên là bất kỳ khó khăn đến mức nào cũng
kiên quyết làm đúng chính sách và nghị quyết của Đảng” [30, tr.288]. “Vì vậy, các cô,
các chú phải chịu khó học tập lý luận Mác - Lênin, học tập đường lối, chính sách của
Đảng; đồng thời phải học tập văn hoá, kỹ thuật và nghiệp vụ” [32, tr.92]. Có học tập
đường lối, nghị quyết mới thực hiện được “nhiệm vụ cách mạng mà nhân dân ta hiện
nay đòi hỏi mỗi đảng viên phải: tuyệt đối tin tưởng vững chắc vào đường lối, chủ
trương của Đảng” [32, tr.91-92].
Giáo dục lý luận chính trị thông qua giáo dục đường lối, chính sách, nghị
quyết của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đòi hỏi người đi giáo dụcnhững giảng viên lý luận chính trị, trước hết, phải có sự hiểu biết sâu rộng, có hệ thống