ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ PHƢƠNG THẢO

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KỸ NĂNG SỐNG
CHO HỌC SINH TIỂU HỌC DÂN TỘC BRU - VÂN KIỀU
Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ
HUYỆN LỆ THỦY, TỈNH QUẢNG BÌNH
Demo Version - Select.Pdf SDK

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC
TS. NGUYỄN THANH HÙNG

Thừa Thiên Huế, năm 2017
i


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số
liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng
tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công
trình nào khác.

Tác giả

những thiếu sót, tôi rất mong nhận được những lời chỉ dẫn của thầy giáo, cô
giáo, ý kiến đóng góp trao đổi của các bạn đồng nghiệp để luận văn được
hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn!

Huế, tháng 11, năm 2017
Tác giả
Nguyễn Thị Phƣơng Thảo

iii


MỤC LỤC
Trang
Trang phụ bìa............................................................................... ..................................i
Lời cam đoan................................................................................ .......... .....................ii
Lời cảm ơn..................................................................................... .......... ...................iii
Mục lục ......................................................................................................................... 1
Danh mục các chữ viết tắt ............................................................................................. 5
Danh mục bảng ............................................................................................................. 6
PHẦN MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 7
1. Lí do chọn đề tài ................................................................................................... 7
2. Mục đích nghiên cứu ............................................................................................ 9
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ...................................................................... 9
4. Giả thiết khoa học ................................................................................................. 9
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................................ 9
6. Phương pháp nghiên cứu ...................................................................................... 9
7. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................ 10
8. Đóng góp mới của luận văn ................................................................................ 11
9. Cấu trúc của luận văn ......................................................................................... 11

SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC DÂN TỘC BRU - VÂN KIỀU Ở CÁC
TRƢỜNG PTDTBT HUYỆN LỆ THỦY, TỈNH QUẢNG BÌNH ........................ 38
2.1. Khái quát tình hình KT-XH và giáo dục huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình ....... 38
2.1.1. Điều kiện tự nhiên - KTXH...................................................................... 38
2.1.2. Tình hình GD&ĐT huyện Lệ Thủy ......................................................... 39
2.2. Khái quát quá trình khảo sát .............................................................................. 42
2.2.1. Mục đích khảo sát .................................................................................... 42
2.2.2. Đối tượng khảo sát ................................................................................... 42
2.2.3. Địa bàn khảo sát ....................................................................................... 42
2.2.4. Nội dung khảo sát ..................................................................................... 43

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.2.5. Phương pháp khảo sát .............................................................................. 43
2.3. Thực trạng về hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học dân tộc
Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình ................ 44
2.3.1. Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học dân tộc Bru-Vân Kiều ........ 44
2.3.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh về vai trò
của việc giáo dục kỹ năng sống .......................................................................... 45
2.3.3. Thực trạng KNS của học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều các trường
PTDT huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình ............................................................ 48
2.3.4. Thực trạng nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học dân tộc
Bru - Vân Kiều ................................................................................................... 48
2.3.5. Thực trạng về phương pháp và hình thức giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ................................................................. 51
2.3.6. Các yếu tổ ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
tiểu học Bru - Vân Kiều ..................................................................................... 54
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học dân
tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình .......... 56
2

3.1. Cơ sở đề xuất biện pháp .................................................................................... 69
3.1.1. Các chủ trương, chính sách của Đảng và nhà nước về đổi mới giáo dục và
đào tạo ................................................................................................................ 69
3.1.2. Các văn bản hướng dẫn, chỉ đạo của Bộ, ngành, địa phương về giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh ................................................................................. 69
3.2. Các nguyên tắc đề xuất biện pháp ..................................................................... 69
3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu ........................................................... 70
3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn........................................................... 70
3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ ............................................................ 70
3


3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính hiệu quả và khả thi .......................................... 70
3.3. Các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học
dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thuỷ .................................. 70
3.3.1. Nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên, học sinh,
phụ huynh và các lực lượng xã hội trong xã về tầm quan trọng của hoạt động
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ................................................................... 70
3.3.2. Xây dựng kế hoạch tổ chức quản lý các hoạt động giáo dục kỹ năng sống
theo năm học, từng học kỳ và từng tháng phù hợp với đối tượng học sinh và
điều kiện thực tế của nhà trường ........................................................................ 73
3.3.3. Xây dựng chương trinh HĐNGLL cụ thể và quản lý công tác giáo dục kỹ
năng sống cho học sinh thông qua hoạt động ngoài giờ lên lớp ........................ 75
3.3.4. Chỉ đạo GV thực hiện triệt để việc tích hợp giáo dục kỹ năng sống vào
các môn học ........................................................................................................ 79
3.3.5. Tăng cường các điều kiện về cơ sở vật chất và tài chính phục vụ hoạt
động GDKNS ..................................................................................................... 81
3.3.6. Tăng cường sự kết hợp giữa nhà trường, gia đình và xã hội nhằm nâng
cao hiệu quả giáo dục kỹ năng sống ................................................................... 83
3.3.7. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá và thi đua khen thưởng trong


Ban giám hiệu

CBQL

Cán bộ quản lý

CLB

Câu lạc bộ

CMHS

Cha mẹ học sinh

CSVC

Cơ sở vật chất

GD&ĐT

Giáo dục và đào tạo

GDKNS

Giáo dục kỹ năng sống

GDNGLL

Giáo dục ngoài giờ lên lớp


HĐGDNGLL

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

HS

Học sinh

HSTH

Học sinh tiểu học

KNS

Kỹ năng sống

LLGD

Lực lượng giáo dục

LLXH

Lực lượng xã hội

QLGD

Quản lý giáo dục

QLHĐGD

Bảng 2.9. Khảo sát HS về mức độ thực hiện các hình thức giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT. ............................52
Bảng 2.10. Khảo sát CB, GV về mức độ thực hiện các hình thức giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT. .............53
Bảng 2.11. Khảo sát các yếu tố ảnh hưởng đến việc thiếu kns của hs .......................54
Bảng 2.12. Nhận
thứcVersion
của CBQL,
GV về tầm quan
trọng trong việc quản lý hoạt
Demo
- Select.Pdf
SDK
động giáo dục kỹ năng sống cho HS...........................................................................56
Bảng 2.13. Hiệu quả thực hiện việc quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho
học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ...................................................................57
Bảng 2.14. Thực hiện về quản lý xây dựng kế hoạch, nội dung, chương trình, hình
thức thực hiện giáo dục KNS của nhà trường .............................................................58
Bảng 2.15. Thực trạng quản lý xây dựng và bồi dưỡng về đội ngũ GV thực hiện giáo
dục KNS ......................................................................................................................59
Bảng 2.16. Thực trạng quản lý sự phối hợp của các lực lượng giáo dục ...................61
Bảng 2.17. Thực trạng quản lý về các điều kiện hỗ trợ thực hiện hoạt động GDKNS......62
Bảng 2.18. Thực trạng quản lý việc kiểm tra, đánh giá hiệu quả hoạt động GDKNS .......63
Bảng 2.19. Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả công tác quản lý hoạt
động giáo dục kỹ năng sống .......................................................................................66
Bảng 3.1. Đánh giá mức độ cấp thiết của các biện pháp ............................................90
Bảng 3.2. Đánh giá mức độ khả thi của các biện pháp ...............................................91

6


Ngân Thủy, Kim Thủy và Lâm Thủy. Đây là các địa phương có điều kiện sống rất
khó khăn, nền kinh tế - văn hóa chậm phát triển và còn lạc hậu. Người dân ở đây
quanh năm chỉ quanh quẩn với núi rừng, họ không đề cao việc học hành của con em,
đối với họ, học sinh đến trường không phải để tiếp thu kiến thức mà vì trách nhiệm
và bắt buộc. Điều họ quan tâm là việc hôm nay, ngày mai họ sẽ ăn gì, sống sao, họ
không biết rằng chính cái chữ là phương tiện giúp họ vươn lên, thoát khỏi cái nghèo.
Khác với học sinh người Kinh, đa số những học sinh dân tộc thiểu số chưa biết sử
dụng tiếng Việt, hoặc vốn kiến thức về tiếng Việt của các em còn rất hạn chế. Trong
sinh hoạt cộng đồng, các em chỉ sử dụng vốn ngôn ngữ đặc trưng của người Bru 7


Vân Kiều nên khi bước vào môi trường giáo dục phổ thông, tiếng Việt trở thành thứ
ngôn ngữ thứ hai. Khi đến trường trong trường hợp bắt buộc giao tiếp với giáo viên,
các em có thể sử dụng tiếng Kinh nhưng khi giao tiếp với bạn bè, gia đình các em sử
dụng ngôn ngữ của mình nên việc để các em sử dụng tiếng Việt một cách thuần thục,
tự nhiên hết sức khó khăn. Môi trường các em sống bốn bề là núi rừng và cây cỏ nên
khi bước vào môi trường giáo dục là một môi trường mới mẻ và xa lạ, dẫn đến tâm lí
rụt rè và sợ sệt. Về phía giáo viên, phần lớn các giáo viên giảng dạy các em đều là
người Kinh, họ không nắm bắt được ngôn ngữ và phong tục tập quán của các em,
chính điều này tạo khoảng cách giữa học sinh và giáo viên. Học sinh ở đây gặp rất
nhiều khó khăn trong cuộc sống, trong học tập và sinh hoạt, đặc biệt các em còn
thiếu kỹ năng tự vệ, thoát hiểm, vượt qua khó khăn,… Học sinh dân tộc Bru - Vân
Kiều vốn chăm ngoan, thật thà nhưng vô cùng nhút nhát, e ngại. Đặc biệt kĩ năng
giao tiếp của các em rất vụng về, khi đối diện với người lạ các em rất rụt rè, sợ sệt,
không thể trả lời một cách đầy đủ và tự nhiên khi được hỏi. Hơn nữa, trong thời kỳ
hội nhập quốc tế, nhiều kĩ năng sống cần được trang bị cho các em để các em có thể
hoà nhập được với môi trường xung quanh. Chính vì vậy việc giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh dân tộc Bru- Vân Kiều là một việc làm vô cùng cần thiết và có ích đối

Demo Version - Select.Pdf SDK

tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình.
4. Giả thiết khoa học
Nếu vận dụng đồng bộ các biệp pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh tiểu học dân tộc Bru- Vân Kiều được đề xuất trong luận văn thì sẽ
góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học
dân tộc Bru - Vân kiều trên địa bàn huyện Lệ Thuỷ, tỉnh Quảng Bình, đáp ứng mục

Demo
Version
- Select.Pdf
SDK
tiêu đào tạo của
các trường
phổ thông
dân tộc bán
trú trong giai đoạn hiện nay.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về giáo dục kỹ năng sống và quản lý hoạt động
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học.
5.2 Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống
cho học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thủy,
tỉnh Quảng Bình.
5.3 Đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thủy, tỉnh
Quảng Bình.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
6.1. Phương pháp nghiên cứu lý luận
Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa những tài liệu trong và ngoài nước liên
quan đến vấn đề nghiên cứu nhằm xây dựng cơ sở lý luận, từ đó xác lập cơ sở để xây
dựng bảng hỏi khảo sát thực trạng, cũng như xây dựng hệ thống các biện pháp quản

Quảng Bình, đề tài tập trung khảo sát các đối tượng khách thể như sau:
- Cán bộ quản lý trường tiểu học
- Giáo viên tiểu học
- Học sinh tiểu học
7.2. Phạm vi về nội dung
Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu: (1) Cơ sở lý luận về giáo dục kỹ năng sống,
quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân
Kiều. (2) Thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học
dân tộc Bru - Vân Kiều.
10


8. Đóng góp mới của luận văn
8.1. Về lí luận
- Hệ thống cơ sở lí luận về quản lí hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh tiểu học.
8.2. Về thực tiễn
- Xây dựng được hệ thống các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục kỹ năng
sống cho học sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều.
9. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận
văn gồm có 03 chương:
Chƣơng 1: Cơ sở lí luận về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh tiểu học
Chƣơng 2: Thực trạng về quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thuỷ, Tỉnh
Quảng Bình
Chƣơng 3: Các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học
sinh tiểu học dân tộc Bru - Vân Kiều ở các trường PTDTBT huyện Lệ Thuỷ, Tỉnh