1

MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Để thực hiện thành công Chiến lược phát triển giáo dục Việt Nam
2011–2020, Nghị quyết 29-NĐ/TW ngày 04 tháng 01 năm 2013 của Ban
chấp hành Trung Ương Đảng khóa XI đã thông qua Đề án “Đổi mới căn
bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa,
hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ
nghĩa và hội nhập quốc tế”. Như vậy, đổi mới giáo dục nói chung và đổi
mới phương pháp dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học
sinh nói riêng đang trở thành yêu cầu bức thiết của giáo dục phổ thông
nước ta, nhằm tạo ra một nguồn lực phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa,
hiện đại hóa nước nhà.
Trong Trường trung học phổ thông thì môn Toán có vai trò, vị trí, ý
nghĩa rất quan trọng, nó không chỉ là môn thi bắt buộc trong kỳ thi tốt
nghiệp trung học phổ thông quốc gia mà nó còn góp phần vào việc phát
triển nhân cách, năng lực, phẩm chất, khả năng phân tích, khả năng tổng
hợp, tính trìu tưởng hóa, tính khái quát hóa, …, rèn luyện cho người học
đức tính cẩn thận, tính kỷ luật, tính phê phán, tính sáng tạo, bồi dưỡng óc
thẩm mỹ, …Ngoài ra môn Toán còn là công cụ giúp học các môn học
khác.
Ở Trường trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố
Hà Nội, môn Toán luôn được coi trọng và được quan tâm đặc biệt của ban
giám hiệu, từ công tác bồi dưỡng đội ngũ giáo viên môn Toán đến công tác
điều hành, kiểm tra, đánh giá việc giảng dạy môn Toán của giáo viên và
việc học tập môn Toán của học sinh. Tuy nhiên, về phía giáo viên, việc
giảng dạy vẫn mang tính truyền thụ kiến thức, ít chú trọng đến phát triển


2


4.2. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực
học sinh ở Trường trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành
phố Hà Nội.
4. Giả thuyết khoa học
Hiện nay hoạt động dạy học môn Toán ở Trường trung học phổ thông
Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội đã có nhiều đổi mới tích cực
nhưng hiệu quả chưa cao. Nếu xây dựng và thực hiện được các biện pháp
quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực của
học sinh một cách đồng bộ, có hệ thống thì sẽ góp phần phát triển năng lực
học tập của học sinh, nâng cao chất lượng hoạt động dạy học môn Toán và
giáo dục của nhà trường.
5. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học
môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ
thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội trong ba năm gần đây.
Từ đó, đề xuất những biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh.
6. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận, đặc trưng của hoạt động dạy học môn
Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường trung học phổ
thông.
- Nghiên cứu, đánh giá thực trạng hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông Đoàn
Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.


4


- Phương pháp phân tích, tổng hợp
Phương pháp này được sử dụng với mục đích đánh giá những mặt
tích cực và hạn chế của quản lý HĐDH môn Toán theo hướng phát triển
năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng,
thành phố Hà Nội, từ đó đề xuất các biện pháp quản lý khả thi, phù hợp.
7.3. Nhóm phương pháp hỗ trợ
Sử dụng thống kê toán học để xử lý các kết quả nghiên cứu, sử
dụng phần mềm tin học để biểu đạt các kết quả nghiên cứu như bảng
biểu.
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo và
phụ lục, nội dung chính luận văn được trình bày trong 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Toán
theo hướng phát triển năng lực học sinh trung học phổ thông.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông Đoàn
Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.
Chương 3: Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông Đoàn
Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.


6

CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TOÁN THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Khổng Tử (551- 479 trước công nguyên) với quan điểm dạy học gắn

Quản lý là một khái niệm rộng bao gồm nhiều lĩnh vực, trong mỗi
lĩnh vực khác nhau thì quan niệm về quản lý cũng khác nhau dựa vào mục
đích đạt được trên các lĩnh vực đó. Xét một cách tổng quát thì “Quản lý là
sự tác động có chủ đích, phù hợp với quy luật khách quan của chủ thể
quản lý tới đối tượng quản lý thông qua kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo,
kiểm tra để nhằm đạt đến những mục tiêu nhất định”.
1.2.2. Các chức năng cơ bản của quản lý
Qua nghiên cứu lý luận và thực tế công tác quản lý, có thể tóm lược
rằng: Quản lý bao gồm bốn chức năng cơ bản: chức năng kế hoạch hóa,
chức năng tổ chức, chức năng lãnh đạo, chỉ đạo và chức năng kiểm tra
đánh giá.
1.2.3. Năng lực
Có nhiều khái niệm về năng lực nhưng khái niệm của tổ chức OECD
đưa ra là toàn diện và khái quát nhất. Cụ thể, tổ chức này đã khẳng định
“Năng lực là khả năng cá nhân đáp ứng các yêu cầu phức hợp và thực
hiện thành công nhiệm vụ trong một bối cảnh cụ thể”
1.2.4. Năng lực học môn Toán của học sinh
Năng lực môn Toán của học sinh được hiểu là khả năng học sinh đáp
ứng được tri thức môn Toán, kỹ năng làm Toán (kỹ năng phân tích đề, kỹ
năng tìm ra lời giải hợp lý, kỹ năng trình bày lời giải, kỹ năng liên hệ, liên


8

kết các kiến thức,…), thái độ tình cảm đối với bộ môn Toán thông qua
những năng lực cụ thể như: Năng lực tính toán, năng lực suy luận logíc,
năng lực giải quyết vấn đề, năng lực sáng tạo, năng lực tự học, năng lực
siêu nhận thức (nghĩ về cách suy nghĩ), năng lực vượt khó, năng lực quan
sát, năng lực tập trung chú ý.
1.2.5. Dạy học phát triển năng lực của học sinh

năng tổng hợp, tính trìu tưởng hóa, tính khái quát hóa, v.v…, rèn luyện cho
người học đức tính cẩn thận, chính xác, tính kỷ luật, tính phê phán, tính
sáng tạo, bồi dưỡng óc thẩm mỹ, v.v…
1.3.3. Chương trình môn Toán
Chương trình môn Toán THPT hiện nay căn cứ vào chương trình
giáo dục phổ thông, ban hành kèm theo Quyết định số: 16/2006/QĐ
BGDĐT ngày 05/5/2006 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT và hướng dẫn điều
chỉnh nội dung dạy học môn toán, cấp THPT kèm theo Công văn số
5842/BGDĐT-VP ngày 01 tháng 9 năm 2011 của Bộ GD&ĐT.
1.3.4. Đối tượng học sinh trung học phổ thông
Học sinh THPT đã phát triển rất tốt năng lực tự học, chủ động tiếp
nhận kiến thức, có tư duy động lập, có khả năng hoạt động nhóm, có tính
kỷ luật cao, có khả năng phân tích, tổng hợp, khả năng khái quát phát triển
mạnh. Đó là những điểm thuận lợi cho việc học tập môn Toán theo hướng
phát triển năng lực người học.
1.3.5. Một số PPDH theo hướng phát triển theo năng lực học sinh
Một số PPDH theo hướng phát triển năng lực học sinh gồm: dạy học
tích hợp, dạy học giải quyết vấn đề, dạy học theo dự án, dạy học theo tình
huống, dạy học theo phương pháp bàn tay nặn bột, dạy học theo phương
pháp hoạt động nhóm.


10

1.4. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng
lực học sinh
1.4.1. Mục đích quản lý
- Nhằm đảm bảo các yếu tố về mục tiêu, chất lượng dạy học môn
Toán theo yêu cầu của chương trình môn Toán trung học phổ thông.
- Hướng tới phát triển năng lực học Toán cho học sinh THPT.

Đổi mới phương pháp dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng
lực học sinh không phải là hoạt động từ phía thầy hay trò mà nó phụ thuộc
rất nhiều vào tư duy, năng lực lãnh đạo của Hiệu trưởng. Người hiệu
trưởng có vai trò quan trọng trong việc lập kế hoạch, triển khai thực thi,
kiểm tra đánh giá chất lượng hoạt động đổi mới phương pháp dạy học theo
hướng phát triển năng lực học sinh. Những hoạt động chỉ đạo của Hiệu
trưởng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động đổi mới phương pháp dạy học
theo hướng phát triển năng lực học sinh.
Kết luận chương 1
Chương 1, luận văn đã hệ thống hóa được cơ sở lý luận về quản lý
giáo dục, quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng
lực học sinh. Nội dung của chương đã đề cập đến các khái niệm cơ bản
liên quan đến quản lý, năng lực, năng lực học tập môn Toán của học sinh
trung học phổ thông, dạy học phát triển năng lực, quản lý hoạt động dạy
học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh và xây dựng được
nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng
lực học sinh và xác định được các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến quản lý
hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh.


12

CHƯƠNG 2
THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN
THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐOÀN KẾT – HAI BÀ
TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
2.1. Quá trình hình thành và phát triển Trường trung học phổ thông
Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
2.1.1. Khái quát về lịch sử hình thành và cơ sở vật chất của nhà trường

Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh.
- Thực hiện phỏng vấn trực tiếp các cán bộ quản lý và giáo viên giàu
kinh nghiệp trong việc đổi mới phương pháp dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực của học sinh.
- Tổng hợp, phân tích và đánh giá kết quả khảo sát các hoạt động dạy
học môn Toán và các nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông Đoàn
Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.
2.2.3. Phương pháp khảo sát
Điều tra bằng phiếu hỏi, phỏng vấn và phương pháp thống kê toán
học để xử lý và định hướng kết quả nghiên cứu.
Tổng hợp số liệu qua các phiếu điều tra, các thông tin, ý kiến thông
qua phỏng vấn, trao đổi với các đối tượng khảo sát thể hiện qua các bảng
biểu số liệu, từ đó dùng kiến thức toán học để đánh giá mức độ nhận thức,
mức độ tổ chức thực hiện của các nội dung khảo sát.


14

2.3. Thực trạng hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển
năng lực học sinh ở trường trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà
Trưng, thành phố Hà Nội
2.3.1. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh
về hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực HS
2.3.2. Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học và hình thức tổ chức
dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh
2.3.3. Thực trạng sử dụng phương tiện dạy học môn Toán theo hướng
phát triển năng lực học sinh
2.3.4. Thực trạng về hoạt động học tập môn Toán của học sinh theo
hướng phát triển năng lực

thấy gần như BGH nhà trường chưa khi nào KT-ĐG.
2.4.5. Quản lý hoạt động dạy học môn Toán của giáo viên theo hướng
phát triển năng lực học sinh
Bảng 2.16 cho thấy: Công tác xây dựng và bồi dưỡng đội ngũ giáo
viên môn Toán vẫn chưa được chú ý. Đặc biệt là quản lý việc chấm, nhận
xét bài kiểm tra môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh.
2.4.6. Quản lý hoạt động học tập môn Toán của học sinh theo hướng
phát triển năng lực
Bảng 2.17 cho thấy: Hiệu trưởng quản lý đồng đều các hoạt động,
xong chưa có nội dung quản lý nào vượt trội.
2.4.7. Quản lý cơ sở vật chất, phương tiện dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh
Bảng 2.18 cho thấy: Quản lý thư viện, cơ sở vật chất và các phương
tiện dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh có 35,9% cho rằng
Hiệu trưởng chưa bao giờ quản lý đến nội dụng này.
2.5. Thực trạng những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy
học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh


16

2.6. Đánh giá chung về quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông
Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
2.6.1. Thuận lợi
2.6.2. Khó khăn
2.6.3. Nguyên nhân
- Nguyên nhân chủ yếu là do quan điểm, nhận thức, cách làm của ban
giám hiệu vẫn theo kinh nghiệm, theo phương pháp quản lý truyền thống,
chưa tiếp cận việc quản lý hoạt động dạy học nói chung, việc quản lý dạy

đua, nhiệm vụ cấp bách trong nhà trường.
Ban giám hiệu đã thực hiện cải tiến đổi mới quản lý để nâng cao chất
lượng giáo dục nói chung và chất lượng dạy học môn Toán theo hướng
phát triển năng lực học sinh nói riêng. Nhưng trong quá trình điều hành
công việc, xây dựng kế hoạch, chỉ đạo hoạt động dạy học còn thiếu tính
cương quyết, còn nặng về tình nhiều hơn lý khi xử lý công việc. Công tác
đổi mới phương pháp quản lý, tổ chức, điều hành các hoạt động trong nhà
trường chưa thật sự đi vào chiều sâu và có chất lượng.
Để việc quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển
năng lực học sinh đạt kết quả cao, cần có những biện pháp quản lý của
hiệu trưởng trên cơ sở phát huy những mặt tích cực, khắc phục những vấn
đề còn hạn chế của thực trạng. Những biện pháp này sẽ được trình bày ở
chương 3.


18

CHƯƠNG 3
BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TOÁN
THEO HƯỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỌC SINH
Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG ĐOÀN KẾT - HAI BÀ
TRƯNG, THÀNH PHỐ HÀ NỘI.
3.1. Những nguyên tắc đề xuất các biện pháp
3.1.1. Nguyên tắc về mặt pháp lí
3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính phát triển
3.1.5. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, khả thi
3.2. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo
hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông

các mặt nhận thức về nội dung học tập, các kỹ năng làm Toán, tinh thần,
thái độ học tập trên lớp và ở nhà.
3.2.6. Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học, thiết bị dạy học môn
Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh
Mục đích của biện pháp: Đưa công nghệ thông tin vào quá trình tổ
chức thực hiện hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng
lực học sinh là việc làm mang tính cấp thiết trong giai đoạn hiện nay.
3.3. Mối quan hệ giữa các biện pháp quản lý
Mỗi biện pháp đều có ưu điểm và hạn chế nhất định, không có biện
pháp nào là tối ưu. Do đó, trong quá trình quản lý hoạt động dạy học môn
Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh, Hiệu trưởng phải thực hiện
một cách linh hoạt và đồng bộ các biện pháp đã nêu trên.


20

3.4. Khảo nghiệm tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề
xuất
Nhằm xác định tính hợp lý, cấp thiết và khả thi của các biện pháp,
tác giả đã tiến hành lấy ý kiến của 78 đối tượng là cán bộ quản lý và giáo
viên trong nhà trường. Mỗi biện pháp được đánh giá ở 3 mức độ:
- Tính cấp thiết gồm: Rất cần thiết; Cần thiết; Ít cần thiết
- Tính khả thi gồm: Rất khả thi; Khả thi; Ít khả thi
Qua khảo sát tính cần thiết cho thấy, thứ tự các biện pháp rất cần
thiết được sắp xếp như sau: Biện pháp 1, Biện pháp 4, Biện pháp 2, Biện
pháp 5, Biện pháp 3, Biện pháp 6.
Qua khảo sát tính khả thi cho thấy, thứ tự các biện pháp rất khả thi
được sắp xếp như sau: Biện pháp 1, Biện pháp 2, Biện pháp 4, Biện pháp
6, Biện pháp 3, Biện pháp 5.
Mức tương quan của các biện pháp chỉ ra rằng việc chỉ đạo đổi mới

thực hiện đúng sự chỉ đạo của cấp trên và thành công mục đích đổi mới
giáo dục hiện nay.


22

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
1. Kết luận
Quản lý hoạt động dạy học Môn Toán theo hướng phát triển năng lực
học sinh là một yêu cầu cấp thiết và có ý nghĩa chủ đạo nhằm đáp ứng mục
tiêu trên. Việc nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học Toán
theo hướng phát triển năng lực học sinh ở Trường trung học phổ thông
Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội có ý nghĩa thiết thực đối với
công tác giáo dục toàn diện trong nhà trường nhằm nâng cao chất lượng
dạy học và đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục và nhu cầu xã hội hiện
nay của đất nước.
Luận văn nghiên cứu các cơ sở lý luận và thực tiễn một cách có hệ
thống liên quan đến lý luận quản lý, quản lý nhà trường, quản lý giáo dục,
quản lý dạy học, quản lý dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực
học sinh và các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động dạy học môn Toán ở
Trường trung học phổ thông Đoàn Kết - Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội.
Luận văn đã hệ thống hóa các khái niệm cơ bản liên quan đến quản
lý và quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực
học sinh ở trường trung học phổ thông, tập trung phân tích các nội dung
quản lý hoạt động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực của
học sinh.
Nội dung chương 1 đã giải quyết được nhiệm vụ lý luận đặt ra dưới
góc nhìn nhà quản lý. Đây là chương làm nổi bật bản chất của hoạt động
dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh ở trường THPT
từ đó làm cơ sở để tiếp tục nghiên cứu, khảo sát thực trạng về quản lý hoạt

bộ quản lý trường trung học phổ thông tham quan, học hỏi ở các nước có
nền giáo dục phổ thông tiên tiến ở khu vực và trên thế giới.


24

Ngoại việc bồi dưỡng nâng cao nhận thức và chuyên môn cho giáo
viên môn Toán thì cần tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra các hoạt
động dạy học môn Toán theo hướng phát triển năng lực học sinh.
2.2. Đối với nhà trường
Thường xuyên tham mưu, đề xuất với các cấp ủy Đảng, chính quyền,
Sở Giáo dục và Đào tạo, Ban đại diên cha mẹ học sinh phối kết hợp chặt
chẽ để đạt được mục tiêu giáo dục toàn diện nhà trường. Đó là điều kiện
tiên quyết để nhà trường ngày một phát triển mạnh mẽ hơn, luôn là địa chỉ
tin cậy của phụ huynh học sinh và học sinh.
Chỉ đạo quyết liệt các hoạt động chuyên môn, đặc biệt là hoạt động
đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát triển năng lực học sinh,
tăng cường khai thác sử dụng phương tiện - kĩ thuật hiện đại vào giảng
dạy.
Xây dựng quy chế làm việc, quy chế phối hợp, quy chế dân chủ, quy
chế chi tiêu nội bộ,…phù hợp, khả thi được áp dụng trong nhà trường để
hoạt động chuyên môn nhà trường có đủ các điều kiện thực hiện nhiệm vụ
một cách có hiệu quả nhất. Tạo mọi điều kiện thuận lợi cho giáo viên môn
Toán trong nhà trường được tham gia hoạt động, cống hiến, nghiên cứu,
học hỏi kinh nghiệm để nâng cao chất lượng giáo dục trong nhà trường.