BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
======

LÊ THỊ MINH THU

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
VÀ SÁNG TẠO THÔNG QUA DẠY HỌC
CHƢƠNG HALOGEN HÓA HỌC 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2
======

LÊ THỊ MINH THU

PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
VÀ SÁNG TẠO THÔNG QUA DẠY HỌC
CHƢƠNG HALOGEN HÓA HỌC 10

Chuyên ngành: Lí luận và phƣơng pháp dạy học bộ môn Hóa học
Mã số: 814 01 11

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: TS. PHẠM THỊ BÍCH ĐÀO



T PT L

T

ọ
V

T PT L Q

ọ

X
ọ
M

ọ

T

Lê Thị Minh Thu


MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN
MỤC LỤC
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
DANH MỤC BIỂU BẢNG
DANH MỤC ĐỒ THỊ VÀ H NH V

1.4.5. Thu thập kết quả và đánh giá kết quả điều tra ............................ 23
Tiểu kết chƣơng 1 .......................................................................................... 31
CHƢƠNG 2. BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC GIẢI QUYẾT
VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC
CHƢƠNG HALOGEN HÓA HỌC 10 Ở TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG .......................................................................................................... 32
2.1. Phân tích mục tiêu, chƣơng trình và đặc điểm về phƣơng pháp dạy
học chƣơng Halogen, Hóa học 10 ........................................................... 32
2.1.1. Mục tiêu của chương Halogen, Hóa học 10 ............................... 32
2.1.2. Cấu trúc chương Halogen, Hóa học 10 ...................................... 33
2.1.3. Đặc điểm về phương pháp dạy học chương Halogen ................. 34
2.2. Thiết kế công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
của học sinh trung học phổ thông trong dạy học hóa học ..................... 36
2.2.1. Cấu trúc của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học sinh
trung học ph th ng th ng qua các ch số hành vi ............................... 36
2.2.2. Biểu hiện của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của học
sinh trong dạy học chương Halogen, Hóa học 10 ................................ 37
2.2.3. Thiết kế c ng cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
của học sinh trung học ph th ng trong dạy học chương Halogen, Hóa
học 10 .................................................................................................... 41
2.3. Một số biện pháp phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
cho học sinh trung học phổ thông trong dạy học chƣơng Halogen – Hóa
học 10 ....................................................................................................... 46


2.3.1. Định hướng xác định các biện pháp ........................................... 46
2.3.2. Biện pháp 1: Vận dụng phương pháp dạy học theo góc ............. 46
2.3.3. Biện pháp 2: Vận dụng phương pháp dạy học dự án .................... 55
2.3.4. Biện pháp 3: Sử dụng bài tập nhằm phát triển năng lực giải quyết
vấn đề và sáng tạo ................................................................................. 65


DHDA

D

ọ

DHHH

D

ọ

SP

ọ

ọ

QV
GV

Giáo viên
ọ

HS
KTDH

Kĩ


ọ

SGK

Sách giáo khoa

ST

S

T

V

ọ
ọ

ụ

ọ

T

THPT

Trung ọ

TN

T

NL QV

4

NL QV

ST ........................38
ST

V ...42

Bảng 2.5. Phiếu tự đánh giá NL GQVĐ & ST của HS trong giờ học..........................
44
6 P

ọ

7

.................................................45

ụ
ở

ọ .......................47

......................................................................................47

8: D


7 K

..................................................86

8 K

V ........................................................88

T

8 –T

V

–

P

-Q

K
Q

–
–

N

P


L

ở

–T

T PT

...........................................................................90
............91

ọ

...............................................................................................................91


DANH MỤC ĐỒ THỊ VÀ H NH V
.................83
T PT L

T

V

.................................................................................83
.................84

T PT L Q

........................................................................................84

1. Lí do chọn đề tài
ụ
ị

8

ằ

XI

õ: “Tiếp tục đổi mới mạnh

mẽ phương pháp dạy và học theo hướng hiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động,
sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng của người học; khắc phục lối truyền thụ áp
đặt một chiều, ghi nhớ máy móc. Tập trung dạy cách học, cách nghĩ, khuyến khích
tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổi mới tri thức, kỹ năng, phát triển
năng lực. Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chức hình thức học tập đa dạng,
chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoa học. Đẩy mạnh ứng dụng
công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học.” M
ổ

ụ
ụ

ừ

ị
ọ V

ọ


T

ổ

S
ọ

ụ
ọ

ụ

ị

õ
ặ

S V

NL

õ

QV

S
ST

S


ụ

PPD

D

V

S
S
V

ặ

ù

ụ

ị

: “Phát triển

năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo th ng qua dạy học chương Halogen hóa
học 10”.
2. Mục đích nghiên cứu
S

ụ


3. Nhiệm vụ nghiên cứu
T

ở

ụ

ụ

:

3.1. Nghiên cứu cơ sở lí luận và thực tiễn
N

:N
QV

ST

NL QV

ST

N

ổ

PPD

ọ

QV

ĩ

ọ
ọ

& ST cho HS.

ọ
ằ

ọ

KTD
NL QV


3

3.3. Thiết kế và sử dụng bộ công cụ đánh giá năng lực giải quyết vấn đề
và sáng tạo trong dạy học chƣơng Halogen, Hóa học 10
V

S

…

3.4. Tiến hành thực nghiệm sƣ phạm tại một số trƣờng trung học phổ
thông kiểm nghiệm tính khả thi và hiệu quả của các biện pháp đề xuất


ổ
ụ

ụ ;

QV

N

ST;

PP

ổ

KTD

5.2. Nhóm các phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn
-N
QV

D
ST

ọ ở

T PT

ằ

ù


4

S

NL QV
ọ

ọ ở

ST

S

THPT.

7. Đóng góp mới của luận văn
ở

NL
ặ

QV

ST

S


-T

ụ

ọ

ọ

ọ
ọ

ụ
ọ

ọ
QV

NL

& ST

ọ

PPD

8. Cấu trúc của luận văn
N

ở


ST
T PT
S


5

CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ VÀ SÁNG TẠO CHO HỌC SINH
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TRONG DẠY HỌC CHƢƠNG
HALOGEN HÓA HỌC 10
1.1. Lịch sử nghiên cứu
T

ằ

NL

S

ổ

ụ
: TS

T ị T ặ

TSK



T ị

Phát triển năng lực sáng tạo cho học sinh

THPT trong dạy học Hóa học hữu cơ, chương trình nâng cao L
ọ

ụ

T

SP

N

L
ọ

M

ĩK

ở ở

PPD
T ịQ ỳ

T



ọ

T

T PT

6 Vận dụng dạy học dự án trong dạy học

phần hóa học hữu cơ ở trường THPT miền núi phía Bắc nhằm phát triển năng lực
giải quyết vấn đề cho học sinh L
N

T

T

õ
ọ

T

ĩK

T ị T

ọ
T

8

O

D

ở

–L

T ị

ỳ
Phát triển năng lực giải quyết vấn đề cho

học sinh thông qua dạy học chương Sự điện li – Hóa học lớp 11 nâng cao, L
ĩ

ụ T

SP

N

L

ổ

õ

ở



N

ù T ị

7 Phát triển năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo cho

học sinh trong dạy họcchương oxi – lưu huỳnh hóa học 10 L
ụ T

SP

ĩ

N

T

ở
ọ
QV
–

ổ

ọ
ST

S T PT




7

1.2. Năng lực, năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
1.2.1. Năng lực
Từ NL

ụ

ĩ

ụ

V

ù

ĩ

NL

khác nhau.
T

ọ tác

T

Tọ

ổ

7: “NL là thuộc tính cánhân

được hình thành, phát triển nhờ tố chất s n có và quá trình học tập, rèn luyện cho
phép con người huy động tổng hợp các kiến thức kỹ năng và các thuộc tính cá nhân
khác như hứng thú, niềm tin, ý chí, thực hiện thành công một loại hoạt động nhất
định, đạt kết quả mong muốn trong những điều kiện cụ thể”[8]
ụ

ổ

S
ọ

: NL
; N

ọ

õ

:N

ụ

NL

NL


D

1.2.2. Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
1.2.2.1. Năng lực giải quyết vấn đề
“GQVĐ là khả năng suy nghĩ và hành động trong những tình huống không có
quy trình, thủ tục, giải pháp thông thường có s n. Người GQVĐ có thể ít nhiều xác
định được mục tiêu hành động, nhưng không phải ngay lập tức biết cách làm thế
nào để đạt được nó. Sự am hiểu tình huống vấn đề, và lý giải dần để đạt mục tiêu đó
trên cơ sở việc lập kế hoạch và suy luận tạo thành quá trình GQVĐ” [24].
NL

QV

ổ

NL
ọ

ở

ĩ

ằ

ụ

bài toán.
T

ị


1.2.2.3. Cấu trúc năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo
T
NL QV

ổ
ST

ổ

7 [8]

S T PT

:

Bảng 1.1. Những biểu hiện/ tiêu chí của năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo của
học sinh trung học phổ thông
Năng lực thành

Biểu hiện/ tiêu chí

phần
P

P

T

nêu và phân

ừ

;P
ở
ọ

T

õ

;
QV ; L

pháp

ù
N

ở
ĩ

;S

;

ở

ổ

ổ

1.3.1.1. Dạy học theo góc
a. Khái niệm
Theo [30], “Dạy học theo góc là các HS của một lớp học được học tại các vị
trí/khu vực khác nhau để thực hiện các nhiệm vụ được giao trong một môi trường
học tập có tính khuyến khích hoạt động và thúc đẩy việc học tập. Các hoạt động có
tính đa dạng cao về nội dung và bản chất, hướng tới việc thực hành, khám phá và
thực nghiệm”.
b. Quy trình thực hiện học theo góc
b.1: Giai đoạn chuẩn bị: gồm 2 bƣớc.
Nội dung:

V

ị

ọ

ọ
Bƣớc 1: Xem

ổ

Thời gian học tập:
S

S ọ

V
ụ ọ



ở

S
T

ụở

ị

ở
ọ

ụ
ọ

…


11

b.2. Tổ chức học tập theo góc: 4 bƣớc
Bƣớc 1: S

ọ

Bƣớc 2:

ọ


c. Ƣu nhƣợc điểm của dạy học theo góc
* Ưu điểm
- Mở

S

- S

ọ

-T

S – HS, GV – HS.
ù

-V
ừ

S

:
ọ

i nhau.

ị

ặ

ừ


-K

ọ

ụ

- V

PP

ị

D

ọ

ở

ù

1.3.1.2. Dạy học dự án
a. Khái niệm
D

ị
ị

T


Định hướng thực ti n
ĩ

D

ọ

ọ

ọ
ụ

ĩ

Định hướng hứng thú

ù

ọ

ọ
ọ

ọ

NL
K

ọ


N

ổ

ọ
ĩ

Định hướng sản phẩm
K
…
Có tính phức hợp N
ặ

ĩ

ọ
ọ

D

ọ

ụ

QV

Cộng tác làm việc
ọ

ọ



14

Bƣớc 1. Quyết định chủ đề và lập kế hoạch
-X

ở

-L

ọ

.

-L

ụ ọ

.

Bƣớc 2. Thực hiện dự án
-T

.

-T

.



D D

PPD

:

-K

ọ
; P
; R

P

NL

ọ ;P
; R
;R

NL
NL

;


15

* Nhược điểm


V

S

ọ

ằ
ọ

ọ

S

PP

ụ
ọ [

].

ụ
ụ

ĩ

b. Ý nghĩa của bài tập hóa học trong dạy học tích cực
T

D


S
+Ô

K
ọ

+R

HS

T
ĩ

ọ
ọ

S
S

ằ
ọ …N


16

ĩ
ổ

ụ

S

ọ

ọ

ụ
ổ

N

ọ

T

ụ ọ

S

ụ

NL

QV
ST

ọ

ọ


-D

ị

ị

:

-D

ụ

-D

ọ :

ĩ

:

;

ở
-D

S:
ụ

ụ