VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

NGUYỄN THỊ PHƯƠNG HIẾU

QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
TẠI BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ VIỆT ĐỨC
Ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 8 34 04 10

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

PGS.TS. NGUYỄN THỊ HOÀI LÊ

HÀ NỘI, 2018


LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan luận văn này là do tự bản thân thực hiện có sự hỗ trợ từ
giáo viên hướng dẫn và không sao chép các công trình nghiên cứu của người khác.

Các dữ liệu thông tin thứ cấp sử dụng trong nghiên cứu này là có nguồn gốc và trích
dẫn rõ ràng.
Tôi xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về lời cam đoan này!
TÁC GIẢ

Nguyễn Thị Phương Hiếu



DANH MỤC BẢNG, SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ
Bảng 1.1: Kết quả hoạt động của bệnh viện xanh pôn ..............................................31

Bảng 1.2: Mức tự đảm bảo chi phí hoạt động thường xuyên của đơn vị ...................32
Bảng 2.1: So sánh số dự toán và số thực hiện ........................................................45
Bảng 2.2: Tình hình nguồn thu từ NSNN cấp của Bệnh viện HN Việt Đức giai đoạn

2013 – 2017 .............................................................................................................46
Bảng 2.3: Tình hình nguồn thu viện phí của Bệnh viện HN Việt Đức giai đoạn 2013
– 2017………………………. ...................................................................................50
Bảng 2.4: Tình hình nguồn thu từ BHYT của Bệnh viện HN Việt Đức giai đoạn 2013 –

2017……… ...............................................................................................................53
Bảng 2.5: Tình hình nguồn thu khác của Bệnh viện HN Việt Đức giai đoạn 2013 –

2017 ……….. ............................................................................................................55
Bảng 2.6: Nội dung chi của Bệnh viện HN Việt Đức giai đoạn 2013 – 2017 ...........56
Bảng 2.7: Phân phối chênh lệch thu chi của Bệnh viện HN Việt Đức giai đoạn 2013 –

2017……….. ............................................................................................................62
Bảng 3.1. Chiến lược quốc gia chăm sóc sức khoẻ nhân dân ....................................69
Biểu đồ 2.1: Số lượng giường thực tế sử dụng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức giai
đoạn 2013-2017 .......................................................................................................39

Biểu đồ 2.2: Số người bệnh điều trị tại Bệnh việt HN Việt Đức từ 2013 - 2017.......40
Biểu đồ 2.3: Định mức NSNN cấp trên giường bệnh kế hoạch các năm ...................47
Biểu đồ 2.4: Tình hình nguồn thu từ SNYT của bệnh viện giai đoạn 2013 -2017 .....48
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức ..................................38
Sơ đồ 2.2: Trình tự lập dự toán ngân sách hằng năm của bệnh viện .........................43


khám bệnh, chữa bệnh của các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh công lập . Do đó, việc
đảm bảo nguồn lực tài chính và nâng cao hiệu quả hoạt động của các bệnh viện
công lập là những vấn đề đang được quan tâm hàng đầu.
Sở y tế thành phố Hà Nội đã xây dựng đề án tự chủ tài chính đối với các

1


bệnh viện công lập trên địa bàn. Trong thời vừa qua, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức
cũng không nằm ngoài xu thế chung của tự chủ hoạt động và tự chịu trách nhiệm.
Trong bối cảnh mới đó, công tác quản lý tài chính của Bệnh viện Hữu nghị Việt
Đức cũng cần phải có những chuyển biến cho phù hợp. Đặc biệt là giai đoạn hiện

nay, công tác quản lý tài chính tại Bệnh viện vẫn còn nhiều hạn chế cần phải khắc
phục. Mức độ thực hiện xã hội hóa còn chưa cao, không tận dụng nguồn lực tài
chính, nguồn nhân lực (hoạt động khám chữa bệnh dịch vụ, …), không nâng cao
được tính chủ động về tài chính (ngân sách cấp bao nhiêu phải chi bấy nhiêu, chi
phải đúng như dự toán được duyệt), không nâng cao được tính tự chịu trách nhiệm
là nguyên nhân tạo ra sức ỷ lại, dựa dẫm vào ngân sách, hiệu quả chi không cao,
không gắn chi tiêu với kết quả khám chữa bệnh,….
Xuất phát từ các lý do trên, tôi đã chọn đề tài “Quản lý tài chính tại Bệnh
viện Hữu nghị Việt Đức” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn của mình.

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Quản lý tài chính tại các bệnh viện công lập là vấn đề đã được nhiều tác giả
quan tâm trong những năm gần đây. Tiêu biểu có một số công trình nghiên cứu sau:
“Hoàn thiện hoạt động quản trị tài chính tại bệnh viện Chợ Rẫy”, luận văn
thạc sỹ của Tôn Văn Tài (2013), Trường Đại học công nghệ Tp.Hồ Chí Minh. Luận
văn đã hệ thống cở sở lý luận về tài chính và quản trị tài chính trong bệnh viện, đặc
biệt là các vấn đề liên quan đến nội dung quản lý tài chính doanh nghiệp như:

thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý tài chính của Bệnh viện công lập;

Phân tích thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn
2011-2014; Đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại Bệnh viện Đa khoa
tỉnh Hà Tĩnh giai đoạn 2015-2020. Để giải quyết các vấn đề đặt ra, luận văn sử dụng
nguồn dữ liệu từ nguồn báo cáo tài chính hàng năm của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Hà
Tĩnh từ năm 2011– 2014, và kết hợp với tình hình thực hiện các văn bản pháp luật
của Nhà nước quy định về quản lý tài chính của đơn vị sự nghiệp.
“Hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ” của tác
giả Lê Thị Kim Oanh, Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh - Đại học Thái
Nguyên. Tác giả dựa trên lý luận và nghiên cứu thực tế tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh
Phú Thọ, để làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về cơ chế quản lý tài chính đối với
đơn vị sự nghiệp công lập thuộc lĩnh vực Y tế; Đánh giá thực trạng cơ chế tự chủ tài
chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ; Chỉ ra những hạn chế, tồn tại và đề xuất
nhằm hoàn thiện cơ chế tự chủ tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ. Tuy
nhiên bài luận văn vẫn chưa nêu được những biện pháp kiểm soát và đánh giá hiệu
quả hoạt động khi Bệnh viện áp dụng cơ chế tự chủ tài chính trong hoạt động.
Như vậy, đã có một số đề tài nghiên cứu về quản lý tài chính tại các bệnh
viện công lập. Tuy nhiên, hiện tại phạm vi nghiên cứu của các đề tài này chủ yếu là
tại các bệnh viện công lập tuyến huyện hoặc tỉnh. Chưa có đề tài nào nghiên cứu ở

3


phạm vi một bệnh viện công lập tuyến đầu, quy mô lớn như Bệnh viện Hữu nghị
Việt Đức. Do đó, nghiên cứu của tác giả là hoàn toàn không trùng lắp với các công
trình đã công bố.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu:
Mục đích tổng quát của đề tài là dựa trên cơ sở lý luận về công tác quản lý

- Phương pháp thu thập số liệu: Dữ liệu thứ cấp được sử dụng để phân tích
cơ sở lý luận, thực trạng và xu hướng hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại Bệnh

4


viện Hữu nghị Việt Đức.

- Phương pháp tổng hợp thông tin: Thực hiện tổng quan tài liệu từ nhiều
nguồn thu thập khác nhau, tác giả đã cân nhắc và lựa chọn những nguồn thông tin,
tài liệu có tính pháp lý và đảm bảo độ tin cậy. Mục đích chính của khảo cứu tài iệu là
để tổng hợp các quan điểm, các khung lý thuyết từ các nghiên cứu trước về những chủ
đề liên quan đến quản lý tài chính bệnh viện công lập thành một phân tích liền mạch,
mang tính hệ thống và nhất quán. Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng khung lý thuyết cho
toàn bộ quá trình nghiên cứu của luận văn.
Các thông tin thứ cấp mang tính định lượng thu thập đã được tác giả tổng
hợp dưới hình thức các biểu bảng thống kê, đồ thị thống kê được sắp xếp và kết cấu
lại phù hợp theo mục đích phân tích thực trạng của chương 2.

- Phương pháp phân tích thông tin: Tác giả đã sử dụng các phương pháp
phân tích thông tin, mô tả dựa trên sơ sở tính toán các chỉ tiêu tuyệt đối, tương đối,
các chỉ số, hệ số,... để phản ánh bản chất, đặc điểm của đối tượng nghiên cứu. Trong
đó, phương pháp được sử dụng phổ biến là phương pháp so sánh.
6. Ý nghĩa lý luân và thực tiễn

- Ý nghĩa khoa học: Nêu được những vấn đề lý luận về công tác quản lý tài
chính ở bệnh viện công lập.

- Ý nghĩa thực tiễn: Đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại Bệnh viện Hữu
nghị Việt Đứ.c Chỉ ra những hạn chế, tồn tại và đề xuất các giải pháp nhằm hoàn

đầy đủ cơ sở hạ tầng, đội ngũ nhân lực có trình độ kỹ thuật để khám, chữa bệnh,
chăm sóc và cung cấp các dịch vụ y tế cho nhu cầu người bệnh. Đảm bảo cho người
dân được chăm sóc toàn diện về mặt y tế, đồng thời là nơi đào tạo các cán bộ y tế,
và nghiên cứu y sinh học” [9,12]
Ở nước ta, bệnh viện công lập là một đơn vị sự nghiệp y tế. “Đơn vị sự
nghiệp y tế công lập là tổ chức do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập và
quản lý theo quy định của pháp luật, có tư cách pháp nhân, con dấu, tài khoản và tổ
chức bộ máy kế toán theo quy định của pháp luật về kế toán để thực hiện nhiệm vụ
cung cấp dịch vụ công hoặc phục vụ quản lý nhà nước trong các lĩnh vực chuyên
môn y tế như: Y tế dự phòng; khám bệnh, chữa bệnh; điều dưỡng và phục hồi chức
năng; giám dịnh y khoa, pháp y, pháp y tâm thần; y dược cổ truyền; kiểm nghiệm
dược, mỹ phẩm, trang thiết bị y tế; an toàn vệ sinh thực phẩm; dân số - kế hoạch
hóa gia đình; sức khỏe sinh sản; truyền thông giáo dục sức khỏe” (Theo Nghị định
số 85/2012/NĐ-CP ngày 15 tháng 10 năm 2012)
Cơ quan có thẩm quyền quản lý đơn vị sự nghiệp y tế gọi là “Cơ quan quản
lý cấp trên”: Đối với các đơn vị sự nghiệp y tế do trung ương quản lý là các Bộ, cơ
quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ. Điển hình như các bệnh viện tuyến trung
ương chịu sự quản lý của Bộ Y tế, các bệnh viện của quân đội chịu sự quản lý đồng

thời của Bộ y tế và Bộ Quốc Phòng…. Đối với các đơn vị sự nghiệp y tế do địa

6


phương quản lý là Sở Y tế. Cũng như các đơn vị sự nghiệp khác, được xác định dựa
vào các tiêu chuẩn:

- Có văn bản quyết định thành lập đơn vị sự nghiệp của cơ quan có thẩm
quyền ở Trung ương hoặc địa phương.


điều trị, chăm sóc được gắn kết chặt chẽ với nhau.
* Vai trò của bệnh viện công lập

- Bệnh viện công giữ vai trò chủ đạo trong công tác khám chữa bệnh, đáp ứng
phần lớn dịch vụ y tế cho người dân, đảm bảo sức khỏe cơ bản cho người dân. Qua đó,
bệnh viện công lập phần đảm bảo mục tiêu phát triển quốc gia về con người.

- Bệnh viện công luôn là một tổ chức đứng đầu trong hệ thống ngành y tế về

7


cung cấp dịch vụ y tế mang tính chất phúc lợi xã hội. Đảm bảo cho người dân đều
được hưởng chế độ chăm sóc sức khỏe tốt nhất với chi phí hợp lý, và phù hợp với
tình hình phát triển kinh tế xã hội của đất nước. Đặc biệt, cùng với sự phát triển nền
kinh tế thị trường hiện nay, sự phân hóa giữa các tầng lớp thu nhập ngày càng tăng.
Các tổ chức y tế ngoài công lập đều hoạt động vì mục đích lợi nhuận, thì vai trò của
tuyến công lập càng được coi trọng để đảm bảo tính công bằng trong chăm sóc sức
khỏe với nhiều đối tượng người dân trong xã hội.

- Hiện nay, theo chủ trương xã hội hóa các bệnh viện tuyến công lập, thì các bệnh
viện công có vai trò tiên phong trong nhiều mặt. Cụ thể là đi đầu trong công tác nghiên
cứu và phát triển các phương pháp chuẩn đoán, khám chữa bệnh kỹ thuật cao. Là nơi đào
tạo nhiều y bác sĩ giỏi cho cộng đồng. Thực hiện cơ chế tự chủ tài chính cũng giúp cho
các bệnh viện công nâng cao chất lượng khám chữa bệnh góp phần thực hiện mục tiêu
phúc lợi xã hội, mà tiến tới còn đóng góp nhất định vào ngân sách nhà nước.
1.1.2. Quản lý tài chính đối với các bệnh viện công lập
1.1.2.1. Khái niệm quản lý tài chính bệnh viện công lập
“Quản lý là sự tác động của chủ thể quản lý lên đối tượng quản lý một cách
liên tục và có hướng đích nhằm đạt được mục tiêu đề ra. Xét theo quá trình thì quản