A. ĐẶT VẤN ĐỀ
B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1

I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CƠ BẢN VỀ ĐƯỜNG CƠ SỞ
TRONG LUẬT BIỂN QUỐC TẾ

1

1. Khái niệm đường cơ sở theo Công ước về luật biển năm 1982

1

2. Khái niệm đường cơ sở thẳng.

1

II. PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG CƠ SỞ THẲNG THEO
CÔNG ƯỚC CỦA LIÊN HỢP QUỐCVỀ LUẬT BIỂN NĂM 1982

2

III. THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHƯƠNG PHÁP XÁC ĐỊNH ĐƯỜNG
CƠ SỞ THẲNG THEO QUY ĐỊNH UNCLOS 1982 TẠI MỘT SỐ

4

QUỐC GIA ĐÔNG NAM Á
1. Thực tiễn áp dụng tại Philippines


B. GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. MỘT SỐ VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CƠ BẢN VỀ ĐƯỜNG CƠ SỞ TRONG
LUẬT BIỂN QUỐC TẾ
1. Khái niệm đường cơ sở theo Công ước về luật biển năm 1982
Trong UNCLOS 1982 không quy định cụ thể khái niệm đường cơ sở. Tuy
nhiên, do đường cơ sở là cơ sở pháp lý quan trọng nhất để quốc gia ven biển
hoạch định và tuyên bố các vùng biển thuộc chủ quyền và các vùng biển thuộc
quyền chủ quyền quốc gia nên trong UNCLOS 1982 có nhiều điều luật quy định
các nội dung liên quan đến đường cơ sở, cụ thể theo Điều 5 và Điều 7.
Qua nghiên cứu các điều luật có liên quan, chúng ta có thể rút ra khái niệm
pháp lý về đường cơ sở như sau: Đường cơ sở của quốc gia trên biển là “cột
mốc pháp lý”được vạch dựa vào ngấn nước thủy triều xuống thấp nhất dọc theo
chiều hướng chung của bờ biển hoặc là đường thắng gãy khúc nối liền các mũi,
các đỉnh, các đảo ven bờ để các quốc gia xác định chiều rộng các vùng biển
thuộc chủ quyền và quyền chủ quyền của quốc gia. Đường cơ sở chính là ranh
giới phía trong của lãnh hải và ranh giới phía ngoài của nội thủy.
Theo quy định tại Điều 5 và Điều 7 của UNCLOS 1982, có hai phương pháp
để xác định đường cơ sở. Đó là phương pháp đường cơ sở thông thường và
phương pháp đường cơ sở thẳng.
2


2. Khái niệm đường cơ sở thẳng.
Cũng tương đồng với khái niệm đường cơ sở, UNCLOS 1982 cũng không
quy định một khái niệm cụ thể nào về đường cơ sở thẳng, tuy vậy thông qua
những điều luật có liên quan ta có thể hiểu đường cơ sở thẳng là đường cơ sở nối
liền các điểm thích hợp và được áp dụng “ở những nơi nào bờ biển bị khoét sâu
và lồi lõm hoặc nếu có một chuỗi đảo nằm sát ngay và chạy dọc theo bờ biển”,
hoặc “ở nơi nào bờ biển cực kỳ không ổn định do có một châu thổ và do những
điều kiện tự nhiên khác” (Điều 7, UNCLOS 1982)

và sử dụng trong một quá trình lịch sử lâu dài nhưng không có sự phản đối hoặc
tranh chấp của các quốc gia trong khu vực và trên thế giới.( Khoản 4 Điều 7)
• khi hoạch định đường cơ sở theo phương pháp này, quốc gia ven biển
không được vạch sang lãnh thổ trên biển của quốc gia khác (vạch đường cơ sở
không theo chiều hướng chung của đường bờ biền) để làm cho lãnh hải của quốc
gia đó bị tách khỏi biển cả hoặc vùng đặc quyền kinh tế của họ, xâm phạm chủ
quyền của quốc gia khác về lãnh thổ và quyền chủ quyền khác về mặt kinh tế,
quyền chủ quyền về tài phán trên các lĩnh vực hải quan, thuế quan, y tế, nhập cư,
bảo vệ môi trường…
UNCLOS 1982 không quy định cụ thể tiêu chí bị khoét sâu, lồi lõm. Chính
vì thế, các quốc gia ven biển thường bằng mọi cách có thể xác định đường cơ sở
bằng đường thẳng gãy khúc (toàn bộ tuyến đường cơ sở hoặc một đoạn đường cơ
sở). Nhằm tránh tình trạng này, văn phòng pháp luật của Liên Hợp Quốc đã đưa
ra định nghĩa thế nào là “bờ biển bị khoét sâu, lồi lõm”, “chuỗi đảo nằm sát và
chạy dọc theo bờ biền”
Về chiều dài các đoạn đường cơ sở và góc lệch mà đường cơ sở tạo ra với bờ
biển, văn phòng pháp luật của Liên Hợp Quốc cũng khuyến cáo: Chiều dài của
đoạn đường cơ sở thẳng không nên quá 60 hải lý; Góc lệch lớn nhất của đoạn cơ
sở thẳng so với bờ biền không quá 20 độ.
Đối với các quốc gia quần đảo, khi xác định đường cơ sở, tại khoản 1 Điều
47, công ước 1982 quy định: “Một quốc gia quần đảo có thể vạch các đường cơ
sở thẳng của các quần đảo nối liền các điểm ngoài cùng của các đảo xa nhất và
các bãi đá lúc chìm lúc nổi của các quần đảo, với điều kiện là đường cơ sở này
bao lấy các đảo chủ yếu, và xác lập một khu vực mà tỉ lệ diện tích nước so với
đất, kể cả vành đai san hô phải ở giữa tỷ lệ 1/1 và 9/1”.

4


Khu vực trong đường cơ sở quần đảo phải có tỷ lệ diện tích nước so với đất,


khoản kết hợp của Hiến pháp 1987, UNCLOS đã đưa ra cho Philippines sự
lựa chọn xác định vùng biển của mình bằng phương pháp xác định đường

5


cơ sở quần đảo – một dạng đặc biệt của phương pháp xác định đường cơ sở
thẳng.(3)
Vào tháng 3/2009, Quốc hội Philippines đã sửa đổi đạo luật RA 3046 (Luật
đường cơ sở 1961) bằng việc ban hành đạo luật RA 9522 (Luật đường cơ sở
2009). Sự thay đổi này là kết quả của việc cần thiết phải thay đổi Đạo luật RA
3046 phù hợp với các điều khoản của UNCLOS 1982 mà Philippines phê chuẩn
ngày 27/2/1984. Bộ luật mới đã sử dụng một công thức hồn hợp đế sửa lại các
đường cơ sở. Dựa trên Điều 121 và Điều 14 của UNCLOS 1982 cho phép “một
sự kết hợp của các phương pháp xác định đường cơ sở... đế phù hợp các điều
kiện khác nhau”. Đường cơ sở theo Đạo luật RA 9522 của bao gồm 100 đoạn nối
liền 101 điểm(4) đơn thuần nối tiếp các điếm cơ sở được bộ luật năm 1961 vạch ra
và giữ lại ít nhất 9 điểm cơ sở mà bộ luật mới đã bỏ qua để tận dụng tối đa vị trí
các điếm cơ sở và chỉ sửa đổi chiều dài của một đường cơ sở và do đó thực hiện
theo quy định giới hạn của UNCLOS 1982 về độ dài tối đa của các đường cơ sở.
Theo Đạo luật RA 3046, cũng như theo Đạo luật RA 9522, nhóm đảo Kalayaan
và bãi cạn Scaborough nằm ngoài đường cơ sở được vẽ xung quanh quần đảo
Philippines.(3)
Mặc dù phù hợp với UNCLOS 1982 cũng như được ủng hộ bởi các quốc gia
trên thế giới nhưng đạo luật RA 9522 này đã bị bác bỏ một phần tại Toà án tối
cao Philippines trong vụ kiện giữa Magallona và thư ký điều hành (G.R No.
187167, ngày 16 tháng 8 năm 2011). Toà đã quyết định rằng luật đường cơ sở
RA 9522 chính là luật thực thi trong nước cho UNCLOS 1982 nhưng nó không
hoàn toàn vứt bỏ các đường hiệp ước. Phần lớn các quy định về lãnh hải, vùng

này làm cho đường cơ sở của Việt Nam bị chỉ trích.(7)
Có ba lý do ảnh hưởng đến quyết định chọn đường cơ sở của Việt Nam năm
1982:
Thứ nhất, đường cơ sở này vạch trước khi UNCLOS 1982 có hiệu lực và
vào thời điểm nhiều nước sử dụng biện pháp đường cơ sở thẳng như một phương
tiện để mở rộng các vùng biển cùa mình. Bởi vì tất cả các vùng biển gồm nội
thủy, lãnh hải, đặc quyền kinh tế và thềm lục địa đều được tính từ đường cơ sở.
Trong khu vực, Cam-pu-chia đã sử dụng phương pháp này từ năm 1957, 1972;
Thái Lan năm 1973; Malaysia năm 1979.. Trong hoàn cảnh có sự cạnh tranh
mạnh mẽ và trong giai đoạn luật quốc tế về biển còn chưa có hiệu lực đối với
những sự mở rộng đơn phương như vậy thì việc Việt Nam có cùng một tham
vọng như các quốc gia láng giềng là điều dễ hiểu.

7


Thứ hai, đường cơ sở năm 1982 ra đời vào lúc nước ta đang bị một số
cường quốc khu vực o ép. Việc vạch đường cơ sở lúc đó căn cứ vào nhu cầu an
ninh quốc phòng cấp thiết, có tác dụng đẩy lùi yêu sách của Trung Quốc, bảo vệ
quyền và lợi ích chính đáng của Việt Nam trên các vùng biển.
Thứ ba, có bờ biển đối diện với hai quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới, Việt
Nam là nạn nhân của thuyết quốc gia quần đảo, thuyết cho phép quốc gia quần
đảo vạch các đường cơ sở thẳng của quần đảo nối các điểm ngoài cùng của các
đảo xa nhất và các bãi đá lúc chìm lúc nổi của quần đảo… Do vậy, trong trường
hợp phân định biển của các quốc gia quần đảo sẽ có lợi thế hơn so với các quốc
gia ven biển, các nước không thể kéo đường cơ sở thẳng ra các đảo ngoài cùng
của mình, ở khoảng cách lớn hơn 24 hải lý tính từ bờ. Việc đẩy đường cơ sở ra
xa bờ có mục tiêu giảm bớt sự thua thiệt so với các quốc gia quần đảo.
Hiện nay, Việt Nam đã phê chuẩn UNCLOS 1982, Nghị quyết của Quốc hội
ngày 23/06/1994 về việc phê chuẩn Công ước của Liên hợp quốc về Luật biển


2

: Theo

http://www.un.org/Depts/los/reference_files/chronological_lists_of_ratifications.htm

c. Pangalangan “Recent Developments on the Philippine Baselines Law”
Bài tham luận tại Hội thảo Khoa học Quốc tế lần thứ ba: “Biển Đông: Hợp tác vì
An ninh và Phát triển trong Khu vực” do Học viện Ngoại giao và Hội Luật gia
đồng tổ chức tại Hà Nội từ 4-5/11/2011.
3

4

: Raul

: Bản đồ Philippines :


Các điểm nối đường cơ sở của philippines:

5

Theo Đạo luật RA 9522 March 10, 2009 An act to amend certain provisions of
Republic ACT No.3046, as amended by Republic ACT No.5446, to define the
Archipelagic Baseline of the Philippines and for other Purposes
: Bản đồ và tọa độ đường cơ sở Việt Nam:
Điểm 0 nằm trên vùng nước lịch sử của nước CHND Căm-pu-chia và CHXHCN Việt Nam.
Điểm A1 tại đảo Hòn Nhạn quần đảo Thố Chu, Kiên Giang, tọa độ N 9015’0; kinh độ E 103027’0.

: SỔ

8. Các tài liệu tham khảo khác:
a) Trường ĐH Luật Hà Nội, Giáo trình Luật quốc tế, Nxb. Công an nhân
dân, Hà Nội, 2011.
b) ThS. Ngô Hữu Phước, Khoa Luật quốc tế, Trường ĐH Luật Thành phố Hồ
Chí Minh, Luật quốc tế ( sách chuyên khảo), Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội,
2010.
c) TS. Trần Mai Anh (chủ biên), Luật biển quốc tế hiện đại, Nxb. Lao động –
xã hội, Hà Nội, 2005.
d) Công ước Luật biển quốc tế năm 1982
e) Các website:
http://www.un.org/Depts/los/index.htm
http://tuphaptamky.gov.vn/
http://www.lawphil.net/
http://nghiencuubiendong.vn/
http://vinavigation.net/
http://www.vinamarine.gov.vn/