Bàn về chính sách thắt chặt tiền tệ
)
Nền kinh tế Việt Nam tính từ năm 1990 đến nay chưa bao giờ lại
bấy ổn như hiện nay. Thị trường tiền tệ tín dụng có nhiều dấu
hiệu giảm tính thanh khoản; thị trường chứng khoán luôn trong
tình trạng bất ổn; thị trường bất động sản đóng băng và ngày
càng có dấu hiệu sa sút nghiêm trọng. Tình trạng lạm phát các
mặt hàng hóa chủ yếu của nền kinh tế chưa có dấu hiệu khả
quan. Vấn đề nghiêm trọng hơn mà nền kinh tế phải đối mặt là
các DN trong nền kinh tế bao gồm DN nhà nước, DN tư nhân
đang đứng trước muôn vàn khó khăn mà chưa có lối ra.
Nguyên nhân nào đã đẩy nền kinh tế Việt Nam đến nguy cơ
khủng hoảng như hiện nay? Xét một cách khách quan thì các
nguyên nhân tác động tới thực trạng nền kinh tế của Việt Nam nói
trên trước hết là do khủng hoảng kinh tế của quốc tế, trong đó
đặc biệt là giá dầu tăng cao. Thứ đến là những thiên tai, bệnh
dịch xảy ra triền miên đối với nền kinh tế của Việt Nam trong hơn
một năm qua như rét đậm, rét hại; cúm gia cầm H5N1; bệnh lợn
tai xanh; bệnh lở mồm long móng ở động vật bốn chân…
Tuy nhiên, một nhân tố có tác động không nhỏ tới tình hình trên
phải xét đến là các chính sách điều hành tiền tệ tín dụng, các giải
pháp chống lạm phát của chúng ta chưa thích hợp.
Sau đây, chúng tôi xin phân tích theo quan điểm cá nhân một số
khía cạnh có liên quan đến chính sách thắt chặt tiền tệ để chống
lạm phát của Việt Nam.
Các giải pháp chống lạm phát dựa trên chính sách thắt chặt tiền
tệ của Việt Nam bao gồm các vấn đề cơ bản như tăng lãi suất cơ
bản, tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc đối với các ngân hàng, rút bớt tiền
khỏi lưu thông, rút bớt tiền trong thanh toán các ngân hàng
thương mại để chống lạm phát. Sau hơn một năm, các giải pháp
thắt chặt tiền tệ của chúng ta đã phát huy kết quả như thế nào?

Để bảo đảm chi phí cho bộ máy hành chính vốn nặng nề và cấp
bù lỗ cho các mặt hàng nhà nước khống chế giá đầu ra, Nhà
nước có lẽ không có cách nào khác là phải phát hành tiền hoặc đi
vay để bù đắp. Tình trạng này sẽ dẫn đến tình hình lạm phát vốn
đã trầm trọng sẽ trầm trọng hơn. Bài học về lạm phát năm 1982
đến 1986 vẫn còn nóng hổi đối với Việt Nam.
Thứ hai, việc thắt chặt tiền tệ, tín dụng bằng cách bắt buộc các
ngân hàng thương mại tăng tỉ lệ dự trữ bắt buộc, yêu cầu các
ngân hàng thương mại mua trái phiéu với lãi suất thấp…làm cho
số vốn khả dụng để cho vay của các ngân hàng giảm đi, dẫn đến
họ phải đầu tư số vốn còn lại sau khi trừ phần dự trữ cất kho vào
những lĩnh vực có rủi ro cao như cho vay chứng khoán; cho vay
kinh doanh bất động sản…với lãi suất cao nhằm bù đắp cho số
vốn huy động lãi suất cao đang phải để dự trữ trong kho hoặc
mua trái phiếu chính phủ với lãi suất thấp. Kết quả là, nguy cơ
các ngân hàng thương mại bị mất vốn, thua lỗ đang ngày càng