BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
…………/…………

BỘ NỘI VỤ
……/……
HỌ
C
VIỆ
N
HÀ
NH
CH
ÍN
H
QU
ỐC
GI
A

HOÀNG VŨ
LINH

GIÁO
DỤC
PHÁP
LUẬT
HÀNH
CHÍNH


CHO CÔNG CHỨC CẤP XÃ LÀ

U
Ố
C
G
IA

HOÀNG VŨ
LINH

GIÁO
DỤC
PHÁP


LUẬT HÀNH CHÍNH CHO
CÔNG CHỨC CẤP XÃ LÀ
NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ,
TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN
LÝ CÔNG

Chuyên ngành: Quản lý công
Mã số: 8 34 04 03

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. NGUYỄN KHÁNH
LY

THỪA THIÊN HUẾ - NĂM

Ly, người đã trực tiếp hướng dẫn và đóng góp nhiều ý kiến quan trọng và sâu
sắc cho tôi trong quá trình làm luận văn. Luận văn này được hoàn thiện bởi
sự cố gắng nỗ lực của bản thân, nhưng do khả năng có hạn, thời gian nghiên
cứu chưa nhiều nên không thể tránh khỏi những thiếu sót và hạn chế nhất
định, tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy,
Cô và các bạn học để giúp tôi hoàn thành công trình nghiên cứu của mình.
Tôi xin chân thành cảm ơn!

Tác giả luận văn

HOÀNG VŨ LINH


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU............................................................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài luận văn................................................................................................. 1
2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn............................................. 3
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu................................................................................. 6
3.1 Mục đích của luận văn................................................................................................. 6
3.2 Nhiệm vụ của luận văn................................................................................................ 6
4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu....................................................................................... 7
5. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu...................................................... 7
5.1. Phương pháp luận.......................................................................................................... 7
5.2. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................... 7
6. Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài.............................................................................. 9
7. Kết cấu của luận văn............................................................................................................. 9
Chƣơng 1. CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ GIÁO DỤC PHÁP LUẬT
HÀNH CHÍNH CHO CÔNG CHỨC CẤP XÃ LÀ NGƢỜI DÂN TỘC
THIỂU SỐ......................................................................................................................................... 10

Tiểu kết chương 1........................................................................................................................... 40
Chƣơng 2. THỰC TRẠNG GIÁO DỤC PHÁP LUẬT HÀNH CHÍNH
CHO CÔNG CHỨC CẤP XÃ LÀ NGƢỜI DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH THỪA THIÊN HUẾ............................................................................. 41
2.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến giáo dục pháp luật hành chính cho công
chức cấp xã là người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế .. 41

2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội của tỉnh Thừa Thiên Huế..........41
2.1.2. Cơ cấu, số lượng, trình độ, kiến thức của công chức cấp xã các
huyện miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế........................................................................ 43


2.2. Thực trạng giáo dục dục pháp luật hành chính cho công chức cấp xã là
người dân tộc thiểu số............................................................................................................. 53
2.2.1. Chủ thể, đối tượng giáo dục pháp luật hành chính cho công chức
cấp xã là người dân tộc thiểu số ở tỉnh Thừa Thiên Huế................................. 53
2.2.2. Nội dung giáo dục pháp luật hành chính cho công chức cấp xã là
người dân tộc thiểu số ở tỉnh Thừa Thiên Huế..................................................... 55
2.2.3. Hình thức giáo dục pháp luật hành chính cho công chức cấp xã là
người dân tộc thiểu số ở tỉnh Thừa Thiên Huế..................................................... 62
2.2.4. Phương pháp giáo dục pháp luật hành chính cho công chức cấp xã
là người dân tộc thiểu số ở tỉnh Thừa Thiên Huế................................................ 65
2.3. Đánh giá, nhận xét chung về giáo dục pháp luật hành chính cho công
chức cấp xã là người dân tộc thiểu số ở các huyện miền núi tỉnh Thừa
Thiên Huế...................................................................................................................................... 65
2.3.1. Những kết quả đạt được...................................................................................... 66
2.3.2. Khó khăn, hạn chế.................................................................................................. 68
2.3.3. Nguyên nhân hạn chế............................................................................................ 70
Tiểu kết chương 2........................................................................................................................... 77
Chƣơng 3. YÊU CẦU, PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO

3.3.5. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm những vi
phạm kỷ luật, pháp luật cũng như có các hình thức khen thưởng trong
hoạt động giáo dục pháp luật cho công chức cấp xã là người dân tộc
thiểu số.................................................................................................................................... 100
3.3.6. Tăng cường phối hợp thực hiện giữa các cơ quan, tổ chức trong
công tác giáo dục pháp luật hành chính................................................................. 101
3.3.7 Đảm bảo các điều kiện về pháp luật............................................................ 103
Tiểu kết chương 3......................................................................................................................... 106
KẾT LUẬN.................................................................................................................................... 107
TÀI LIỆU THAM KHẢO.................................................................................................... 109
PHỤ LỤC........................................................................................................................................ 113


DANH MỤC BẢNG BIỂU
Trang
Bảng 2.1: Số lượng chức danh công chức cấp xã người dân tộc thiểu số ở các
huyện miền núi tỉnh Thừa Thiên Huế........................................................................ 44
Bảng 2.2: Số lượng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số chia theo
độ tuổi........................................................................................................................................ 45
Bảng 2.3: Số lượng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số chia theo trình
độ chuyên môn...................................................................................................................... 48
Bảng 2.4: Số lượng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số chia theo trình
độ kiến thức pháp luật....................................................................................................... 49
Bảng 2.5: Số lượng công chức cấp xã người dân tộc thiểu số chia theo trình
độ chính trị............................................................................................................................... 50


MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài luận văn
Từ trước đến nay, Đảng ta luôn xác định vấn đề dân tộc và đoàn kết dân tộc

người “chân đi, miệng nói, tay làm”. Họ là những người có năng lực, uy tín
trong cộng đồng dân cư, nhiệt tình, tâm huyết với công việc được giao. Nhiều
vụ việc diễn ra trên địa bàn đã được giải quyết nhờ vai trò dân vận của những
cán bộ là người dân tộc thiểu số. Chính vì vậy, để xây dựng chính quyền cấp
xã ở các huyện miền núi nơi có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống
trong sạch, vững mạnh, hoạt động có hiệu quả thì một trong những yếu tố
quan trọng đó là chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực quản lý;
đặc biệt quan tâm việc giáo dục pháp luật hành chính để giúp công chức nâng
cao trình độ kiến thức về pháp luật, ý thức trong chấp hành pháp luật và việc
đưa các pháp lý vào giải quyết các công việc thực tiễn để đáp ứng yêu cầu
thực thi công vụ đạt hiệu quả.
Xác định được vai trò và tầm quan trọng của công chức cấp xã người dân
tộc thiểu số đối với sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, thời gian qua, Tỉnh
ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân tỉnh Thừa Thiên Huế quan tâm chỉ
đạo thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về công tác
dân tộc, nhất là việc đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện cán bộ là người dân tộc
thiểu số. Đến nay, đội ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số có tỷ lệ cơ cấu dân
tộc khá hợp lý, được đào tạo cơ bản ngày càng tăng, qua đó chất lượng đội
ngũ cán bộ người dân tộc thiểu số ngày càng nâng cao về nhiều mặt, có bản
lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất, đạo đức, có trình độ năng lực nghiệp
vụ và giữ các chức danh lãnh đạo, quản lý ở các cơ quan, đơn vị, địa
phương… Tuy nhiên, một bộ phận khá lớn cán bộ còn hạn chế về năng lực tư
duy, trình độ chuyên môn. Rõ nhất là trình độ kiến thức, hiểu biết pháp luật
của họ còn những hạn chế nhất định, chưa theo kịp và chưa được nâng tầm
2


tương xứng với sự đổi mới của hệ thống pháp luật, gây cản trở không nhỏ đến
nhận thức về nhu cầu hiểu biết pháp luật, khả năng nắm bắt và vận dụng vào
thực tiễn còn chưa cao, lúng túng.

ít người ở Việt Nam, nhận xét, đánh giá, đề xuất giải pháp để tìm ra mô hình
phù hợp, hiệu quả.
3


- Giáo dục pháp luật cho nhân dân các dân tộc ít người ở tỉnh Đắk Lắk thực trạng và giải pháp, Luận văn thạc sĩ Luật học của Phạm Hàn Lâm, 2001.
Đề tài này tập trung khai thác hoạt động giáo dục pháp luật cho đối tượng là
nhân dân các dân tộc ít người trên địa bàn tỉnh Đắk Lắk.
-

Nâng cao ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản lý hành chính ở

nước ta hiện nay, Luận án Phó tiến sĩ của Lê Đình Khiên, 1993. Đề tài này tập
trung nghiên cứu thực trạng ý thức pháp luật của đội ngũ cán bộ quản lý hành
chính ở Việt Nam, đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao ý thức pháp luật
của đối tượng này.
-

Phát huy vai trò của dư luận xã hội đối với công tác phổ biến giáo dục

pháp luật cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, Ngọ Văn Nhân, Tạp chí Luật học,
2011. Nội dung bài viết đánh giá vai trò quan trọng của dư luận xã hội có tác
động quan trọng đối với công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho đội ngũ
cán bộ cấp cơ sở, thông qua việc đưa ra những yêu cầu nhằm nâng cao ý thức
pháp luật cho đội ngũ này, thể hiện trên các phương diện sau: Thứ nhất, dư
luận xã hội đòi hỏi đội ngũ cán bộ cấp cơ sở phải có trình độ hiểu biết pháp
luật nhất định. Hai là, trước dư luận xã hội đòi hỏi cán bộ cấp cơ sở phải
thường xuyên cập nhật thông tin về các chính sách, văn bản pháp luật mới. Ba
là, dư luận xã hội đòi hỏi cán bộ cấp cơ sở phải có thái độ nghiêm túc, cầu thị,
học hỏi nhằm nâng cao trình độ hiểu biết về pháp luật. Thứ tư, dư luận xã hội

Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, 2002. Nội dung luận văn đề cập
đến nguồn cán bộ công chức tỉnh Bình Định qua các thời kỳ, khái quát thực trạng
công tác giáo dục pháp luật cho cán bộ công chức trên địa bàn tỉnh Bình Định
hiện nay. Đồng thời nêu lên những ưu điểm, các mặt hạn chế trong công tác giáo
dục pháp luật cho cán bộ công chức trên địa bàn tỉnh Bình Định trong thời gian
qua, chỉ ra những nguyên nhân của những ưu điểm, hạn chế trên và đưa ra những
giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác giáo dục pháp luật cho cán bộ công
chức trên địa bàn tỉnh Bình Định trong thời gian tiếp theo.
Nhìn chung, các bài viết trên tạp chí, các đề tài nghiên cứu nêu trên đã cung
cấp cơ sở lý luận về các vấn đề liên quan đến việc giáo dục pháp luật hành chính
cho công chức cấp xã cũng như nâng cao ý thức pháp luật cho đội ngũ cán bộ và
công chức cấp xã trong tình hình mới hiện nay. Những tài liệu đó là nguồn tư
liệu quý giúp bản thân tiếp thu tham khảo, làm định hướng cho đề tài nghiên cứu
của mình. Việc nghiên cứu giáo dục pháp luật hành chính cho đội ngũ công chức
cấp xã người dân tộc thiểu số trên địa bàn tỉnh Thừa Thiên Huế.
5


Tuy có nhiều công trình khoa học nghiên cứu nhưng mỗi công trình đề
cập đến vấn đề ở những khía cạnh khác nhau. Cho đến hiện nay chưa có công
trình khoa học nào nghiên cứu về "Giáo dục pháp luật hành chính cho công
chức cấp xã là người dân tộc thiểu số, tỉnh Thừa Thiên Huế". Những quan
điểm, nhận định, đánh giá của những công trình khoa học liên quan đến đề tài
đều được tác giả nghiên cứu, tham khảo có chọn lọc.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1 Mục đích của luận văn
Trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận chung và đánh giá thực trạng
về giáo dục pháp luật hành chính cho công chức cấp xã người dân tộc thiểu số tại
tỉnh Thừa Thiên Huế, luận văn đề xuất giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo
dục pháp luật hành chính cho công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số tại tỉnh


Đối tƣợng, phạm vi nghiên cứu
-

Đối tượng nghiên cứu: Công tác giáo dục pháp luật hành chính cho

công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số, tỉnh Thừa Thiên Huế.
+

Phạm vi nghiên cứu:
Phạm vi không gian: Chỉ tiến hành khảo sát tại một số huyện trên cơ

sở đảm bảo tiêu chí đặc thù có đa phần công chức chính quyền cấp xã là
người dân tộc thiểu số, đó là 02 huyện A Lưới và Nam Đông.
+ Phạm vi thời gian: Các số liệu thứ cấp được thu thập qua 03 năm (giai
đoạn 2015 - 2018).
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Phương pháp luận
Luận văn được xây dựng trên cơ sở lý luận chủ nghĩa Mác - Lênin và tư
tưởng Hồ Chí Minh về nhà nước và pháp luật. Quan điểm, đường lối, chủ
trương của Đảng Cộng sản Việt Nam và chính sách của Nhà nước pháp quyền
Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam về giáo dục pháp luật hành chính cho công chức
cấp xã là người đồng bào dân tộc thiểu số.
5.2. Phương pháp nghiên cứu
Để thực hiện mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài, trong quá
trình nghiên cứu luận văn sử dụng một số phương pháp nghiên cứu như sau:
* Phương pháp điều tra xã hội học
Là phương pháp điều tra bằng câu hỏi trắc nghiệm, nhằm thăm dò ý kiến
sơ cấp. Để thực hiện được phương pháp này trước hết phải thiết kế được bảng
câu hỏi khoa học và bao hàm đầy đủ nội dung cần thiết, giúp cho người đọc

huyện, Phòng Nội vụ huyện Nam Đông và A Lưới, Lãnh đạo Đảng ủy và
UBND các xã ở hai huyện, tôi đã tiến hành nghiên cứu các tài liệu, bao gồm:
Báo cáo thống kê về tình hình số lượng chức danh, độ tuổi, trình độ chuyên
môn, kiến thức pháp luật của công chức cấp xã người dân tộc thiểu số, quá
trình hình thành phát triển của các đơn vị, về con người phong tục tập quán…
để từ đó có được những số liệu cần thiết phục vụ cho việc phân tích đánh giá
8


thực trạng công tác giáo dục pháp luật hành chính cho đội ngũ công chức cấp
xã người dân tộc thiểu số của tỉnh Thừa Thiên Huế.
6. Ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài
Luận văn đề cập và phân tích một trong những vấn đề có tầm quan trọng,
tính cấp thiết trong việc giáo dục pháp luật hành chính cho công chức, đặc
biệt công chức cấp xã người dân tộc thiểu số. Vì vậy, luận văn góp phần làm
rõ cơ sở lý luận mà còn phân tích những nội dung, hình thức và phương pháp
đặc thù; đồng thời rút ra những kinh nghiệm, đề xuất những giải pháp nhằm
nâng cao chất lượng công tác giáo dục pháp luật hành chính cho công chức
cấp xã là người dân tộc thiểu số hiện nay góp phần bảo đảm cho Nhà nước
quản lý xã hội bằng pháp luật có hiệu quả, xây dựng đội ngũ công chức người
dân tộc thiểu số trong sạch, vững mạnh.
Kết quả nghiên cứu và những đề xuất được nêu trong đề tài có ý nghĩa lý
luận và thực tiễn trong việc nâng cao chất lượng giáo dục pháp luật hành
chính cho công chức nói chung và công chức người đồng bào dân tộc thiểu số
nói riêng. Đề tài có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo phục vụ cho cán
bộ làm công tác nghiên cứu, giảng dạy về công tác pháp luật và các cán bộ
thực tiễn đang công tác tại các cơ quan bảo vệ pháp luật cũng như các cá
nhân, tổ chức quan tâm đến đề tài.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận

1.1.1.2. Công chức cấp xã
Tại Khoản 3, Điều 61 Luật Cán bộ, công chức năm 2008 và Khoản 2
Điều 3 Nghị định số 92/NĐ-CP, ngày 22/10/2009 của Chính phủ về chức
danh, số lượng, một số chế độ chính sách đối với cán bộ, công chức ở xã,
phường, thị trấn và những người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã quy
định công chức cấp xã có các chức danh sau:
-

Trưởng Công an;
10


-

Chỉ huy trưởng Quân sự;

-

Văn phòng - thống kê;

-

Địa chính - xây dựng - đô thị và môi trường (đối với phường, thị trấn)

hoặc địa chính - nông nghiệp - xây dựng và môi trường (đối với xã);
-

Tài chính - kế toán;

-


có 54 dân tộc cùng chung sống trên lãnh thổ Việt Nam và là quốc gia đa dân
tộc, ngoài dân tộc Kinh là dân tộc đa số (chiếm hơn 86% dân số cả nước), 53
dân tộc còn lại là các dân tộc thiểu số (chỉ chiếm gần 14% dân số).
1.1.1.4. Công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số
Từ khái niệm công chức cấp xã và dân tộc thiểu số, thì ta có thể hiểu:
Công chức cấp xã người dân tộc thiểu số là những người dân tộc thiểu số
được tuyển dụng giữ một chức danh chuyên môn, nghiệp vụ thuộc Uỷ ban
nhân dân cấp xã, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.
1.1.2. Đặc điểm của công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số
* Về tiêu chuẩn chung
-

Tiêu chuẩn của công chức cấp xã được quy định tại Điều 3 Nghị định

số 112/2011/NĐ-CP, ngày 05/12/2011 của Chính phủ về công chức xã,
phường, thị trấn, Điều 2 Thông tư số 06/2012/TT-BNV, ngày 30/10/2012 của
Bộ Nội vụ hướng dẫn về chức trách, tiêu chuẩn cụ thể, nhiệm vụ và tuyển
dụng công chức cấp xã và được bổ sung, sửa đổi tại Nghị định số
34/2019/NĐ-CP, ngày 24/4/2019 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy
định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở
cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
Theo đó, công chức cấp xã phải có trình độ văn hóa tốt nghiệp trung học
phổ thông, trình độ chuyên môn tốt nghiệp từ trung cấp chuyên nghiệp trở lên
của ngành đào tạo phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ của chức danh công chức
được đảm nhiệm; có chứng chỉ tin học văn phòng trình độ A trở lên sau khi
được tuyển dụng phải hoàn thành lớp đào tạo, bồi dưỡng quản lý hành chính
nhà nước và lớp đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị theo chương trình đối với
chức danh công chức cấp xã hiện đảm nhiệm. Trường hợp ở địa bàn công tác
phải sử dụng tiếng dân tộc thiểu số trong hoạt động công vụ thì công chức cấp


Công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số ngoài những đặc điểm

chung của công chức cấp xã nêu trên thì còn có những đặc điểm riêng: đó là
người dân tộc thiểu số, sống tại địa phương, thành thạo ngôn ngữ của người
dân địa phương (chủ yếu là người dân tộc thiểu số), am hiểu tập tục truyền
thống, tín ngưỡng, tôn giáo, văn hóa của cộng đồng dân tộc mình. Mặt khác,
công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số lại làm việc trong bộ máy nhà
nước nên có sự hiểu biết về chủ trương, chính sách, hệ thống pháp luật của
Đảng và Nhà nước. Vì vậy, công chức cấp là xã người dân tộc thiểu số phải
biết vận dụng hài hòa giữa pháp luật của nhà nước và luật tục của địa phương
khi thi hành pháp luật.
13


1.1.3. Vị trí, vai trò của công chức cấp xã là người dân tộc thiểu số
Công chức cấp xã có vai trò rất quan trọng trong việc tổ chức thực hiện
đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước ở địa phương. Công
chức cấp xã là nguồn nhân lực quan trọng trong bộ máy chính quyền cơ sở.
Với tính chất và nhiệm vụ được giao, đội ngũ công chức cấp xã là cầu nối trực
tiếp của hệ thống chính quyền nhà nước với nhân dân, thực hiện hoạt động
quản lý nhà nước trên mọi lĩnh vực; đảm bảo cho các chủ trương, chính sách
của Đảng, pháp luật của Nhà nước được triển khai thực hiện trong cuộc sống;
tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy quyền làm chủ của nhân dân,
huy động các khả năng phát triển kinh tế, xã hội của địa phương và có vai trò
trung tâm trong quá trình cải cách hành chính, hoàn thiện nhà nước pháp
quyền xã hội chủ nghĩa.
Đặc biệt, đội ngũ công chức cấp xã người dân tộc thiểu số ở miền núi và
vùng dân tộc thiểu số đóng vai trò quan trọng đối với sự phát triển kinh tế,
chính trị, văn hóa, xã hội, giữ vững an ninh quốc phòng ở địa phương. Đội