1
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC DƯƠNG THỊ HƯỜNG
RÈN LUYỆN CHO HỌC SINH LỚP 11 KĨ NĂNG
LẬP LUẬN BÁC BỎ TRONG LÀM VĂN NGHỊ LUẬN
LUẬN VĂN THẠC SĨ SƯ PHẠM NGỮ VĂN
Chuyên ngành: LÝ LUẬN VÀ PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC
(BỘ MÔN NGỮ VĂN)

Mã số: 60 14 10
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
13
5. Đối tượng nghiên cứu
13
6. Phạm vi nghiên cứu
14
7. Phương pháp nghiên cứu
14
8. Dự kiến đóng góp của luận văn
15
9. Cấu trúc của luận văn
16
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
17
1.1. Cơ sở lí luận
17
1.1.1. Thao tác lập luận với tư cách là một hoạt động của tư duy
17
1.1.2. Bác bỏ với tư cách là một thao tác lập luận
20
1.1.3. Mối quan hệ giữa các thao tác lập luận trong văn nghị luận
26
1.1.4. Lập luận bác bỏ với tư cách là một bộ phận trong kĩ năng làm
văn nghị luận

32
1.1.5. Hình thành kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm văn nghị luận cho
học sinh dựa trên các lí thuyết liên quan

34

2.3.2. Bài tập luyện tập vận dụng
52
2.3.3. Bài tập chữa lỗi
58
2.4. Tổ chức cho học sinh rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm
văn nghị luận

60
2.4.1. Định hướng chung của việc rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ
trong làm văn nghị luận

60
2.4.2. Cách thức luyện tập
66
Chƣơng 3: THỰC NGHIỆM SƢ PHẠM
75
3.1. Mô tả thực nghiệm
75
3.1.1. Mục đích thực nghiệm
75
3.1.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm
76
3.1.3. Nội dung và tiến trình thực nghiệm
78
3.2. Giáo án thực nghiệm
79
3.4. Kết quả thực nghiệm
92
3.4.1. Tiêu chí đánh giá
92

cuối cùng của việc dạy học Làm văn không chỉ là cung cấp cho học sinh tri thức mà
còn phải rèn luyện cho học sinh những kĩ năng, kĩ xảo làm văn cơ bản.
1.3. Văn nghị luận là loại văn trong đó người viết đưa ra những lí lẽ, dẫn chứng về
một vấn đề nào đấy và thông qua cách thức bàn luận mà làm cho người đọc hiểu, tin,
tán đồng những ý kiến của mình và hành động theo những gì mình đề xuất. Xuất phát
từ thực trạng dạy học Làm văn hiện nay, cùng với mong muốn những bài làm văn của
học sinh ngày càng được nâng cao về chất lượng, tránh đi những lỗi đáng có, chúng
tôi chọn đề tài “Rèn luyện cho học sinh lớp 11 kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm văn
nghị luận”. Với đề tài này, chúng tôi sẽ tìm tòi và đề xuất một số biện pháp, cách
thức và hình thức cũng như hệ thống bài tập rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ trong
làm văn nghị luận cho học sinh, từng bước trang bị cho học sinh kĩ năng làm văn 4
khoa học và cũng từng bước trang bị cho các em những kiến thức, hành trang bước
vào cuộc sống.
2. Lịch sử vấn đề
Để tiện cho việc nghiên cứu, chúng tôi tạm chia các công trình đã được nghiên cứu về
lĩnh vực Làm văn thành cách nhóm sau đây:
2.1. Nhóm các công trình nghiên cứu các vấn đề lí luận chung về Làm văn và
phương pháp dạy học môn Làm văn
Với tầm nhìn của các nhà sư phạm, các công trình nghiên cứu và giáo trình ở nhóm
thứ nhất rất quan tâm tới việc dạy lí thuyết và thực hành làm văn. Các tác giả đã xác
định lại vị trí của Làm văn trong chương trình Ngữ văn ở THPT, ở những việc cụ thể
như dạy lí thuyết, luyện tập thực hành rèn kĩ năng, việc ra đề kiểm tra, việc chấm và
trả bài cho học sinh.
2.2. Nhóm các công trình nghiên cứu về việc nâng cao chất lượng dạy học môn
Làm văn.
Tác giả đề xuất việc rèn luyện kĩ năng làm văn nghị luận phải rèn kĩ năng suy nghĩ,
phải coi trọng cả hai mặt: cung cấp kiến thức và giúp học sinh rèn luyện thành thạo kĩ

3.1. Rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm văn nghị luận.
Việc rèn kĩ năng lập luận bác bỏ giúp học sinh nâng cao năng lực tư duy. Từ đó,
học sinh phát huy được năng lực cá nhân, óc tư duy phê phán, khả năng sáng tạo
cũng như sự tự tin bộc lộ ý kiến riêng trước những vấn đề văn học hay những vấn đề
của đời sống xã hội.
3.2. Nâng cao ý thức trách nhiệm cũng như khắc phục những hạn chế, thiếu sót
của giáo viên khi dạy học phần Làm văn.
Quá trình dạy học là sự tương tác giữa người dạy và người học. Muốn cho việc học
của học sinh đạt được những hiệu quả như ý muốn, đòi hỏi người thầy cũng phải
nâng cao ý thức và trách nhiệm nghề nghiệp. Mỗi giáo viên phải tự trau dồi chuyên
môn, suy nghĩ tìm tòi những hướng đi, cách làm có hiệu quả trong việc giúp học sinh
chiếm lĩnh kiến thức Làm văn cũng như giúp học sinh rèn luyện hình thành các kĩ
năng làm văn một cách hiệu qủa nhất.
3.3. Nâng cao hiệu quả giảng dạy của giáo viên cũng như chất lượng học tập của
học sinh trong việc dạy và học làm văn nghị luận.
Việc rèn kĩ năng lập luận bác bỏ là một phần rất quan trọng trong rèn kĩ năng làm
văn nghị luận. Công việc này giúp thêm một phần vào việc nâng cao hiệu quả dạy 6
học của giáo viên và chất lượng học tập của học sinh đối với phân môn làm văn. Từ
đó, giúp bước đầu xoá bỏ tình trạng thờ ơ, chán ghét của một bộ phận học sinh đối
với bộ môn này. Giúp cho học sinh và cả bản thân giáo viên có thể nối liền khoảng
cách văn chương và đời sống, biến những kiến thức sách vở trở nên sinh động trong
cuộc sống đời thường, khả năng ứng dụng trong thực tế sinh động và linh hoạt hơn.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống hoá cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài.
- Đề xuất một số cách rèn luyện kỹ năng lập luận bác bỏ trong làm văn nghị luận ở
lớp 11 THPT.
- Xây dựng hệ thống bài tập rèn kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm văn nghị luận.

- Giúp giáo viên và học sinh thuận lợi hơn trong quá trình dạy và học Làm văn nghị
luận.
9. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm 3 phần
Phần một: Mở đầu
Phần hai: Nội dung
Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của đề tài.
Chương 2: Tổ chức rèn luyện kỹ năng lập luận bác bỏ trong bài làm văn nghị luận ở
lớp 11 THPT.
Chương 3: Thực nghiệm sư phạm.
Phần ba: Kết luận. 8
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
1.1. Cơ sở lí luận
1.1.1. Thao tác lập luận với tư cách là một hoạt động của tư duy

+ Lập luận loại suy
+ Phép tương tự
1.1.2. Bác bỏ với tư cách là một thao tác lập luận
1.1.2.1. Khái niệm bác bỏ và thao tác lập luận bác bỏ
Theo từ điển Tiếng Việt, bác bỏ là bác đi, gạt đi, không chấp nhận. Bác bỏ ý kiến.
Bác bỏ luận điệu vu khống. Dự án bị bác bỏ.
Lập luận bác bỏ là thao tác dùng lí lẽ và dẫn chứng để phê phán, gạt bỏ những quan
điểm, ý kiến sai lệch hoặc thiếu chính xác, Từ đó, nêu ý kiến đúng của mình để
thuyết phục nghe. Có thể bác bỏ lập luận bằng cách bác bỏ luận điểm, luận cứ và
cách lập luận.
1.1.2.2. Các phương pháp bác bỏ
* Các phương pháp bác bỏ trong biện luận
- Bác bỏ bằng lôgíc
Bác bỏ bằng lôgíc rất đa dạng, phong phú, nhưng cốt lõi nhất vẫn là dựa vào những
quy luật tất yếu của nhận thức và tuy duy để công kích đối phương trong các loại
tranh luận và giao tiếp đời thường.
Bác bỏ bằng lôgic có rất nhiều cách như vạch trần mâu thuẫn, phép phản bác phản
chứng, lấy luận cứ chứng minh tại chỗ
- Bác bỏ bằng nghệ thuật ngôn từ
Ngôn ngữ vốn là vỏ của tư duy, xưa nay ngôn ngữ được sử dụng như thứ vũ khí lợi
hại trong tranh luận, bác bỏ một vấn đề sai lầm nào đó. Ngôn ngữ được sử dụng biến
hoá khôn lường trong nghệ thuật hùng biện. Cách bác bỏ bằng ngôn từ rất đa dạng
như: Hỏi khéo đối phương, phát vấn, hỏi để chặn hỏi, biết rõ mà vẫn hỏi
- Bác bỏ bằng mưu chước
Mưu chước là kết tinh trí tuệ con người hàng ngàn năm đấu tranh với thiên nhiên,
với xã hội; là hạt minh châu sáng nhất trong kho tàng tri thức loài người. Mưu chước
có thể khiến bạn cứ cười cười nói nói mà vẫn đánh bại kẻ địch, khiến bạn nhẹ nhàng
đạt được chiến thắng trong những cuộc tranh luận gay go. Bác bỏ sai lầm của đối
giúp tư duy học sinh phát triển, phương pháp bác bỏ còn khiến cho những bài làm 11
văn của các em thuyết phục hơn, chặt chẽ hơn, đồng thời nâng cao chất lượng làm
văn, tránh hiện tượng nan giải thường xảy ra trước đây là học sinh làm văn sáo rỗng,
máy móc, công thức.
1.1.3. Mối quan hệ giữa các thao tác lập luận trong văn nghị luận
1.1.3.1. Các thao tác lập luận cơ bản
Do đặc trưng của việc bàn luận, làm sáng tỏ một vấn đề xã hội hay văn học nào thì
rất cần có sự kết hợp thành thạo giữa các thao tác nghị luận, lập luận chặt chẽ, giàu
sức thuyết phục. Bên cạnh những thao tác diễn dịch, quy nạp các em đã được học ở
THCS, thì lên bậc THPT các em tiếp tục được làm quen với các thao tác lập luận sau
đây:
- Giải thích: Là thao tác sử dụng lí lẽ phân tích để lí giải , giảng giải, cắt nghĩa cho
người đọc, người nghe hiểu rõ về một vấn đề nào đó.
- Phân tích: Phân tích là chia tách đối tượng, sự vật hiện tượng thành nhiều bộ phận,
yếu tố nhỏ để đi sâu xem xét kĩ lưỡng nội dung và mối liên hệ bên trong của đối
tượng.
Tác dụng của phân tích là thấy được giá trị ý nghĩa của sự vật hiện tượng, mối quan
hệ giữa hình thức với bản chất, nội dung. Phân tích giúp nhận thức đầy đủ, sâu sắc cái
giá trị hoặc cái phi giá trị của đối tượng. Riêng đối với tác phẩm văn học, phân tích là
để khám phá ba giá trị của văn học: nhận thức, tư tưởng và thẩm mĩ.
Phân tích phải nắm vững đặc điểm cấu trúc của đối tượng để chia tách một cách
hợp lí. Sau khi phân tích tìm hiểu từng bộ phận, chi tiết phải tổng hợp khái quát lại để
nhận thức đối tượng đầy đủ, sâu sắc và trình bày ngắn gọn.
- Chứng minh: là đưa ra những cứ liệu - dẫn chứng xác đáng để làm sáng tỏ một lí lẽ
một ý kiến để thuyết phục người đọc người nghe tin tưởng vào vấn đề.
Để chứng minh chúng ta nên đưa lí lẽ trước khi chọn dẫn chứng và đưa dẫn chứng.
Cần thiết phải phân tích dẫn chứng để lập luận chứng minh thuyết phục hơn. Đôi khi

tác diễn dịch hoặc quy nạp, hoặc với người viết để được đưa ra thì có thể không cần
giải thích, chứng minh mà cần đi sâu vào phân tích, tổng hợp. Bởi thế trong một
đoạn văn một bàn văn nghị luận sẽ có một hoặc hai thao tác chính có vai trò nòng
cốt tạo nên mạch lập luận của vấn đề đưa ra để nghị luận và những thao tác phối
hợp giúp cho lập luận được sinh động có nhiều chiều" .
1.1.4. Lập luận bác bỏ với tư cách là một bộ phận trong kĩ năng làm văn nghị luận
1.1.4.1. Khái niệm văn nghị luận 13
Văn nghị luận là loại văn trong đó người viết (người nói) sử dụng lí luận, bao gồm
lí lẽ dẫn chứng, trình bày những ý kiến của mình để làm rõ một vấn đề nào đó nhằm
thuyết phục người đọc (người nghe) hiểu, tin theo những ý kiến đó. Văn nghị luận
bao gồm nghị luận văn học và nghị luận xã hội.
Đặc điểm văn nghị luận
- Về chức năng: Văn nghị luận trực tiếp trình bày các luận điểm, thể hiện tư tưởng về
chính trị, triết học, đạo đức, xã hội, hay bày giải quan điểm, đạo lí ở đời, …
- Về kết cấu: bài văn nghị luận thường gồm ba phần chính dưới dạng tổng – phân –
hợp: Vấn đề nghị luận; nội dung nghị luận; khái quát, bày tỏ quan điểm tư tưởng. -
Về tổ chức lời văn: Văn nghị luận đòi hỏi sự chặt chẽ của lập luận, sự xác đáng của
các luận cứ, sự thuyết phục của luận chứng, …
1.1.4.2. Khái niệm về kĩ năng
Theo từ điển Tiếng Việt, kĩ năng là khả năng vận dụng những kiến thức trong một
lĩnh vực nào đó vào thực tế.
Trong tâm lí học, kĩ năng được nghiên cứu nhiều, song chưa thống nhất, có hai
hướng quan niệm cơ bản như sau:
Coi kĩ năng như một phương thức, cách thức hành động được con người nắm vững,
là khả năng con người thực hiện hành động một cách có kết quả )
Chú ý đến mặt kĩ thuật của hành động và đề cao kết quả cuối cùng của hành động.
Nhóm tác giả này cho rằng: Kĩ năng là khả năng của con người tiến hành một cách có

Ngoài hai tiền đề lí thuyết gắn liền với việc Làm văn đã nêu ở trên, chúng ta không
thể không nhắc đến những lí thuyết lôgíc học và lí luận văn học, đặc biệt là khi chúng
ta tổ chức rèn luyện cho học sinh kĩ năng lập luận bác bỏ trong bài làm văn nghị luận.
Những vấn đề trong lôgíc như: nội hàm và ngoại diên, khái niệm và phán đoán,
khẳng định và bác bỏ là những vấn đề lí thuyết quan trọng trong kĩ năng lập luận.
Tuy vậy, những lí thuyết lôgíc là những lí thuyết rất rộng và khó tiếp cận, chúng ta
chỉ nên chú ý đến những vùng lí thuyết mang tính ứng dụng cao và phải phù hợp với
tư duy học sinh. Ví như khi rèn kĩ năng lập luận bác bỏ trong văn nghị luận, chúng ta
tiếp cận những lí thuyết về khẳng định và bác bỏ, các phương pháp khẳng định và các
phương pháp bác bỏ hiệu quả
Bên cạnh những vấn đề về mặt lôgíc, những vấn đề lí luận văn học cũng có quan hệ
chặt chẽ với việc rèn luyện kĩ năng làm văn cho học sinh. Những vấn đề của lí luận
văn học đặt ra và giải quyết, ví như: đặc trưng của văn học, chức năng của văn học, 15
hình tượng, nhân vật, thể loại là những tri thức nền không thể thiếu khi viết những
văn bản văn học.
1.2. Cơ sở thực tiễn
1.2.1. Khảo sát chương trình sách giáo khoa ngữ văn lớp 11 THPT về thao tác lập
luận bác bỏ trong làm văn nghị luận
* Chương trình Làm văn 11 gồm một số nội dung cơ bản sau:
- Ôn tập kĩ năng phân tích đề và lập dàn ý bài văn nghị luận đã học ở lớp 10 THPT.
- Các thao tác lập luận trong văn nghị luận và vận dụng kết hợp các thao tác lập luận
trong văn nghị luận.
- Tóm tắt văn bản nghị luận.
* Sách giáo khoa lớp 11 triển khai nội dung chương trình thành các tiết học cụ
thể:
- Phân tích đề, lập dàn ý bài văn nghị luận.
- Các thao tác lập luận trong văn nghị luận gồm 4 thao tác: phân tích, so sánh, bác bỏ,

Trong vài ba năm trở lại đây cùng với những thuận lợi của công cuộc đổi mới sách
giáo khoa đem lại thì vị trí của người học cũng có sự thay đổi. Người học không còn
là người thụ động tiếp nhận kiến thức nữa, người học được đặt ở trung tâm của hoạt
động giáo dục, được quyền chủ động, tích cực chiếm lĩnh kiến thức, được tự do sáng
tạo mà không phải chịu sự áp đặt của người thầy. Nhờ vậy, hoạt động học tập của học
sinh đã có những điểm mới, tình trạng sao chép, học đối phó, học vì điểm đã hạn chế
phần nào.
Tuy nhiên, những điểm tích cực và những cố gắng kể trên chưa phải là tất cả vì vẫn
còn một bộ phận những học sinh còn thơ ơ chán ghét môn Làm văn, học đối phó,
thiếu kinh nghiệm, thiếu bản lĩnh sống, thiếu kĩ năng và phương pháp làm văn, kiến
thức rỗng, xa rời thực tế, lười tư duy Và còn rất nhiều những hạn chế, đòi hỏi cần có
sự cố gắng hơn nữa trong việc trau dồi, rèn luyện trong làm văn nghị luận.
CHƢƠNG 2
TỔ CHỨC RÈN LUYỆN KỸ NĂNG
LẬP LUẬN BÁC BỎ TRONG BÀI LÀM VĂN NGHỊ LUẬN
2.1. Mục tiêu của việc rèn luyện kỹ năng lập luận bác bỏ cho học sinh lớp 11
trong bài làm văn nghị luận
Giờ học Làm văn là một giờ học rất quan trọng, mục tiêu của giờ học này là giúp
học sinh nhận biết và thông hiểu những vấn đề lí thuyết cơ bản như khái niệm, những 17
yêu cầu và cách thức tiến hành Mục tiêu của bài thao tác lập luận bác bỏ là giúp học
sinh hiểu được mục đích, yêu cầu của thao tác lập luận bác bỏ và biết cách lập luận
bác bỏ trong bài văn nghị luận, hình thành trong học sinh một tư duy phê phán, biết
phân biệt cái đúng, cái sai. Từ đó, nâng cao kĩ năng lập luận bác bỏ trong bài làm văn
nghị luận, biết sử dụng lợi thế của ngôn ngữ, của tư duy để bảo vệ chân lí và những
điều đúng đắn. Tuy nhiên, mục tiêu của giờ học không chỉ đơn thuần là hình thành
những kiến thức lí thuyết cơ bản mà quan trọng hơn là còn giúp học sinh thực hành,
luyện tập để củng cố kiến thức.

cách dễ dàng những kiến thức mà học sinh đã nắm bắt và chiếm lĩnh được trong quá
trình học tập.
2.3.1.3. Đề xuất qui trình rèn luyện
Để đạt được hiệu quả cao trong quá trình rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ thông
qua dạng bài tập nhận diện, chúng tôi xin đề xuất qui trình rèn luyện sau đây:
Bước 1: Đọc kĩ đề bài, xác định chính xác yêu cầu của đề bài.
Bước 2: Loại những phương án không chính xác nếu đó là bài tập trắc nghiệm. Ghi
nhanh những vấn đề quan trọng nếu đó là bài tập tự luận. Xác định cách thức bác bỏ
có trong đoạn văn dựa vào ba cách: bác bỏ luận điểm, bác bỏ luận cứ, bác bỏ lập
luận.
Bước 3: Kiểm tra độ chính xác của bài tập, sửa chữa kịp thời nếu có những sai sót.
2.3.2. Bài tập luyện tập vận dụng
2.3.2.1. Mẫu bài tập
Bài tập luyện tập vận dụng thường có những mẫu bài tập sau:
- Luyện viết một đoạn văn bác bỏ một ý kiến sai lầm theo cách thức bác bỏ luận
điểm.
- Luyện viết một đoạn văn bác bỏ ý kiến sai lầm theo cách thức bác bỏ luận cứ.
- Luyện viết một đoạn văn bác bỏ ý kiến sai lầm theo cách thức bác bỏ lập luận.
2.3.2.2. Phân tích mẫu
Có thể dùng ba dạng bài tập có sử dụng ba cách thức bác bỏ đã học: Bài tập bác bỏ
luận điểm, bài tập bác bỏ luận cứ, bài tập bác bỏ lập luận.
* Bài tập bác bỏ luận điểm: Đây là loại bài tập yêu cầu học sinh dùng cách diễn đạt
để vạch ra cái sai của bản thân luận điểm. Có thể sử dụng hai cách thông thường để
bác bỏ là dùng thực tế để bác bỏ và dùng phép suy luận để bác bỏ. 19
* Bài tập bác bỏ luận cứ: Đây là loại bài tập yêu cầu học sinh bác bỏ bằng cách chỉ
ra sự sai lầm trong lí lẽ và trong dẫn chứng.
*Bài tập bác bỏ lập luận là loại bài tập yêu cầu học sinh sử dụng cách vạch ra

luận
2.4.1. Định hướng chung của việc rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm
văn nghị luận
2.4.1.1. Cần căn cứ vào nội dung chương trình SGK để lựa chọn nội dung cũng như
cách thức, biện pháp cụ thể
2.4.1.2. Tuân thủ nguyên tắc bộ môn: lí thuyết thực hành
* Làm văn là môn học thực hành của các giờ ngôn ngữ và văn học.
* Về phương pháp dạy học bộ môn phải nhấn mạnh nguyên tắc thực hành
2.4.1.3. Căn cứ vào những yêu cầu cần đạt để định ra những tiêu chí nội dung của
bài tập rèn luyện
2.4.1.4. Căn cứ vào những tiền đề lí luận dạy học, lí luận nhận thức liên quan để đề
ra các bài tập rèn luyện kĩ năng
* Dựa trên cơ sở lí luận dạy học
* Dựa trên cơ sở lí luận nhận thức:
2.4.1.5. Rèn luyện kĩ năng lập luận bác bỏ phải đảm bảo quy trình
Quy trình đi từ lí thuyết đến thực hành bao gồm: Lí thuyết chung- Rèn luyện kĩ năng
bộ phận- Hoàn thành văn bản- Chấm, trả bài- Ôn tập.
Quy trình sản sinh văn bản: Định hướng- Lập đề cương- Triển khai đề cương thành
văn bản- Đánh giá- Kiểm tra văn bản.
Quy trình hệ thống hoá kiến thức cũ, giảng kiến thức mới và luyện tập thực hành.
2.4.2. Cách thức luyện tập
2.4.2.1. Rèn kĩ năng lập luận bác bỏ trong giờ học lí thuyết
* Mục đích
Rèn kĩ năng lập luận bác bỏ trong giờ học lí thuyết nhằm cũng cố sâu sắc những
kiến thức về khái niệm, yêu cầu và cách thức bác bỏ. Đồng thời biết vận dụng lí
thuyết vào thực hành, giải quyết những bài tập luyện tập.
* Nội dung
Có hai nội dung quan trọng trong giờ học lí thuyết là kiến thức lí thuyết đơn thuần
và vận dụng kiến thức lí thuyết để làm các bài tập.


gạt phăng những ý kiến trái chiều. 22
+ Giáo viên tổng kết, nhận xét và đánh giá khả năng luyện tập vận dụng của học sinh,
đưa một số tình huống tiếp theo để học sinh thảo luận ở nhà hoặc ở ngoài giờ học.
- Luyện kĩ năng viết cho học sinh trong giờ thực hành thao tác lập luận bác bỏ:
Bên cạnh kĩ năng nói thì kĩ năng viết cũng là một trong những kĩ năng quan trọng
trong làm văn. Kĩ năng viết được bộc lộ rõ nét nhất qua mỗi bài viết của học sinh
trong những giờ kiểm tra trên lớp, hay những bài tập giáo viên giáo cho các em làm ở
nhà. Việc rèn kĩ năng viết cho học sinh là một công việc đòi hỏi người giáo viên phải
tốn nhiều công sức và thời gian. Khi rèn kĩ năng viết giáo viên phải chú ý đến đề tài,
vấn đề vừa sức, có ý nghĩa thiết thực đối với học sinh, phát huy được tính sáng tạo, tư
duy độc lập và phải phù hợp với quỹ thời gian của học sinh. Bên cạnh đó, giáo viên
phải thu bài, chấm trả bài chính xác, kịp thời, biết động viên những bài có chất lượng
tốt, và giải quyết những vấn đề tồn đọng trong mỗi bài viết của học sinh.
Song song với việc rèn kĩ năng viết cho học sinh thông qua những bài trên lớp hay
ở nhà thì giáo viên cũng nên tổ chức cho học sinh quan sát, tìm hiểu cuộc sống xung
quanh sau đó viết bài thu hoạch. Bài thu hoạch là cách gián tiếp kiểm tra năng lực sử
dụng lập luận bác bỏ dưới hình thức ngoại khoá.
Giáo viên có thể tiến hành tổ chức rèn luyện kĩ năng viết theo các bước sau đây:
+ Giáo viên nêu vấn đề nghị luận, đưa đề tài, có thể là vấn đề xã hội hoặc vấn đề văn
học.
+ Giáo viên nêu nhiệm vụ thực hành và tổ chức cho học sinh luyện tập, học sinh có
thể luyện tập theo hình thức nhóm hoặc theo hình thức cá nhân độc lập.
+ Giáo viên yêu cầu học sinh báo cáo kết quả bằng văn bản, tổ chức cho học sinh so
sánh kết quả bài làm và đáp án.
+ Giáo viên chọn một bài tiêu biểu để chữa mẫu, rút kinh nghiệm làm bài cho cả lớp.
2.4.2.3. Rèn kĩ năng lập luận bác bỏ trong giờ trả bài
* Mục đích

vô nghĩa khi lí thuyết không được vận dụng vào thực tế. Để kiểm nghiệm, chứng
minh tính khả thi của đề tài, kịp thời phát hiện và điều chỉnh những vấn đề còn bất
cập, quy trình thực nghiệm dưới đây đã dựa trên những cơ sở về nội dung và hình
thức giáo dục.
3.1.2. Đối tượng và địa bàn thực nghiệm
Đối tượng thực nghiệm của chúng tôi là học sinh lớp 11 trường THPT Kinh Môn II,
Hải Dương. 24
3.1.3. Nội dung và tiến trình thực nghiệm
3.1.3.1. Nội dung thực nghiệm
Trong luận văn, chúng tôi có đề xuất việc rèn kĩ năng lập luận bác bỏ trong làm văn
nghị luận. Đây là một thao tác mới và khó đối với học sinh lớp 11 THPT, hơn nữa
chúng tôi cũng có mục đích là rèn luyện trên cả kĩ năng nói và kĩ năng viết. Vì vậy,
chúng tôi đã tận dụng toàn bộ những bài học về lập luận bác bỏ để rèn kĩ năng cho
học sinh, trong đó có một bài về lí thuyết, một bài thực hành và một giờ trả bài dạng
đề nghị luận xã hội.
3.1.3.2. Tiến trình thực nghiệm
- Tiến trình dạy thực nghiệm:
+ Tiến trình giảng dạy các tiết học thực nghiệm đúng như phân phối chương trình của
Bộ Giáo dục và Đào tạo, theo thời khóa biểu, kế hoạch giảng dạy của nhà trường đảm
bảo công việc diễn ra bình thường.
+ Giáo viên tham gia quá trình thực nghiệm sẽ dạy lớp thực nghiệm và lớp đối chứng
theo giáo án của họ và dạy lớp thực nghiệm của đề tài.
+ Chúng tôi tiến hành tham gia dự giờ các giờ giảng ở lớp có giáo án thực nghiệm -
Kiểm tra và thu nhận kết quả thực nghiệm
3.2. Giáo án thực nghiệm
3.4. Kết quả thực nghiệm
3.4.1. Tiêu chí đánh giá