Số hóa bởi trung tâm học liệu
ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
––––––––––––––––––––

TRẦN THỊ HỒNG THU
QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY – HỌC
TRONG MÔI TRƢỜNG PHÁT TRIỂN CÔNG NGHỆ
THÔNG TIN TRUYỀN THÔNG Ở CÁC TRƢỜNG THCS
THÀNH PHỐ UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2013
Số hóa bởi trung tâm học liệu


i
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các kết
quả nghiên cứu là trung thực và chưa được công bố trong bất kỳ công trình
nào khác.

Tác giả luận văn
Trần Thị Hồng Thu Số hóa bởi trung tâm học liệu

ii
LỜI CÁM ƠN

Lời cam đoan i
Lời cám ơn ii
Mục lục iii
Danh mục những cụm từ viết tắt iv
Danh mục các bảng v
Danh mục biểu đồ, sơ đồ vi
MỞ ĐẦU 1
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Mục đích nghiên cứu 2
3. Khách thể, đối tượng nghiên cứu 3
4. Giả thuyết khoa học 3
5. Nhiệm vụ nghiên cứu 3
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu 3
7. Phương pháp nghiên cứu 4
8. Cấu trúc luận văn 5
Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
CỦA HIỆU TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
TRONG MÔI TRƢỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN VÀ
TRUYỀN THÔNG 6
1.1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 6
1.1.1. Ngoài nước 6
1.1.2. Trong nước 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 9
1.2.1. Quản lí hoạt động dạy học 9
1.2.2. Môi trường công nghệ thông tin truyền thông 11
1.2.3. Quản lí hoạt động dạy học trong môi trường CNTTTT 13
1.3. Đặc điểm của môi trường dạy học trong thế kỉ 21 14
Số hóa bởi trung tâm học liệu

iv


v
1.7.4. Quản lý hoạt động trong môi trường CNTTTT đòi hỏi Hiệu trưởng phải
có kĩ năng điều hành các hoạt động của nhà trường thông qua các phần mềm
quản lí 33
1.7.5. Quản lý hoạt động trong môi trường CNTTTT đòi hỏi Hiệu trưởng phải
tạo môi trường và thói quen dạy học ứng dụng CNTTTT cho giáo viên bằng
các biện pháp quản lý 35
Tiểu kết chương 1 36
Chƣơng 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC TRONG
MÔI TRƢỜNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CỦA HIỆU
TRƢỞNG CÁC TRƢỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ THÀNH
PHỐ UÔNG BÍ TỈNH QUẢNG NINH 37
2.1. Vài nét về vị trí địa lý, tình hình kinh tế - giáo dục của thành phố Uông Bí
tỉnh Quảng Ninh 37
2.1.1. Khái quát đặc điểm tình hình kinh tế-xã hội Thành phố Uông Bí 37
2.1.2. Khái quát đặc điểm tình hình phát triển giáo dục Thành phố Uông Bí 37
2.2. Đánh giá chất lượng học sinh của các trường THCS thành phố Uông Bí từ
năm học 2007-2008 đến năm học 2011-2012 39
2.2.1. Chất lượng rèn luyện và kết quả học tập 39
2.2.2. Vài nét về trình độ CNTTTT 39
2.2.3. Những thành tựu và nguyên nhân 39
2.2.4. Những yếu kém và nguyên nhân 41
2.3. Vài nét về môi trường dạy học ứng dụng CNTTTT của các trường THCS
thành phố Uông Bí 41
2.3.1. Tình trạng cơ sở vật chất nói chung, của CNTTTT nói riêng 41
2.3.2. Kiến thức và kĩ năng về CNTTTT của đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lí42
2.3.3. Thực trạng ứng dụng CNTTTT trong dạy học 43
2.4. Thực trạng các biện pháp xây dựng môi trường CNTTTT của Sở GD&ĐT
Phòng GD&ĐT thành phố Uông Bí 44

của các trường THCS thành phố Uông Bí 64
3.2. Các nguyên tắc đề xuất các biện pháp 65
3.2.1. Đảm bảo tính hệ thống đồng bộ 65
Số hóa bởi trung tâm học liệu

vii
3.2.2. Đảm bảo tính khoa học, sáng tạo 65
3.2.3. Đảm bảo tính kế thừa và hướng đích 65
3.2.4. Đảm bảo tính khả thi, phổ biến và có hiệu quả 65
3.3. Một số biện pháp của Hiệu trường quản lý hoạt động dạy học trong môi trường
phát triển CNTTTT ở các trường THCS thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh 65
3.3.1. Biện pháp 1: Lập kế hoạch chiến lược để xây dựng môi trường CNTTTT
trong các trường THCS 65
3.3.2. Biện pháp 2: Tuyên truyền phổ biến các văn bản quy định về CNTTTT,
đào tạo tập huấn bồi dưỡng nâng cao trình độ CNTTTT cho CBGV 67
3.3.3. Biện pháp 3: Bồi dưỡng phát triển năng lực và kĩ năng sử dụng CNTTTT
cho học sinh 70
3.3.4. Biện pháp 4: Đẩy mạnh ứng dụng CNTTTT trong quản lý hoạt động
dạy học 72
3.3.5. Biện pháp 5: Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đổi
mới phương pháp dạy học ứng dụng CNTTTT nhằm phát triển tư duy sáng tạo
cho học sinh 73
3.3.6. Biện pháp 6: Tổ chức các cuộc thi vận dụng sáng tạo công nghệ thông tin
trong dạy học cho giáo viên và học sinh 77
3.3.7. Mối quan hệ giữa các biện pháp 79
3.4. Khảo sát tính cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý hoạt động
dạy học trong môi trường CNTTTT của Hiệu trưởng các trường THCS thành
phố Uông Bí 79
Tiểu kết chương 3 84
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

Giáo viên
HĐH
Hiện đại hoá
HĐDH
Hoạt động dạy học
HS
Học sinh
HT
Hiệu trưởng
ICT
Information and Comunication Technology
PPDH
Phương pháp dạy học
PMST
Phần mềm sáng tạo
QL
Quản lý
THCS
Trung học cơ sở
TB
Trung bình
UBND
Uỷ ban nhân dân

Số hóa bởi trung tâm học liệu

v

MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài
Trong QTGD hiện đại Công nghệ thông tin truyền thông được ứng dụng
mạnh mẽ vào quá trình dạy học và giáo dục làm thay đổi các quá trình này. Dạy
học không còn là quá trình truyền thụ kiến thức một chiều từ giáo viên đến học
sinh mà giáo viên phải là người giúp các em tìm kiếm thông tin, khám phá các
nguồn thông tin từ Internet, từ các tư liệu sách báo in và sách báo điện tử, từ
cuộc sống xung quanh…Vai trò quản lí và lãnh đạo của Hiệu trưởng rất quan
trọng để thúc đẩy quá trình đổi mới này.
Hoạt động dạy học ở nhà trường phổ thông giữ một vị trí trung tâm
bởi hoạt động này chiếm hầu hết thời gian, khối lượng công việc của thầy và
trò trong một năm học; nó là nền tảng quan trọng để thực hiện thành công
mục tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông; đồng thời, nó quyết
định kết quả đào tạo của nhà trường. Chính vì thế, nhiệm vụ trọng tâm của
Hiệu trưởng trường phổ thông là tập trung thời gian và công sức cho công
tác quản lý hoạt động dạy học nhằm nâng cao chất lượng đào tạo của nhà
trường, đáp yêu cầu ngày càng cao của xã hội. Hoạt động này đòi hỏi người
Hiệu trưởng sử dụng các chức năng quản và các phương pháp quản lí vào
thực tiễn hoạt động dạy học để làm cho hoạt động dạy học diễn ra có hiệu
quả đứng với yêu cầu đổi mới.
Ở Việt Nam Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo có nhiều chỉ thị, nghị
quyết về vấn đề phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin vào sản xuất và
giáo dục. Quyết định số 246/2005/QĐ-TTg ngày 06 tháng 10 năm 2005 của
Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển công nghệ thông tin và
truyền thông Việt Nam đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020; chỉ thị số
55/2008/CT-BGDĐT về tăng cường giảng dạy, đào tạo và ứng dụng CNTTTT
trong ngành giáo dục giai đoạn 2008-2012; quyết định số 698/QĐ-TTg ngày 01
tháng 06 năm 2009 phê duyệt kế hoạch tổng thể phát triển nguồn nhân lực công
Số hóa bởi trung tâm học liệu

lượng dạy học của các trường THCS thành phố Uông Bí.
Số hóa bởi trung tâm học liệu

3
3. Khách thể, đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các trường Trung học cơ sở
trong môi trường phát triển công nghệ thông tin truyền thông.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong môi trường phát triển công
nghệ thông tin truyền thông của Hiệu trưởng các trường Trung học cơ sở trên
địa bàn thành phố Uông Bí.
4. Giả thuyết khoa học
Hiện nay công nghệ thông tin truyền thông được áp dụng rộng rãi trong
dạy học và giáo dục. Nhiều trường THCS thành phố Uông Bí đã có những ứng
dụng thành công CNTTTT vào dạy học làm thay đổi hình thức và phương pháp
dạy học. Nếu có các biện pháp quản lý tạo dựng môi trường CNTTTT và thúc
đẩy việc ứng CNTTTT trong các trường THCS thì sẽ giúp nâng cao chất lượng
giáo dục của các trường THCS ở thành phố Uông Bí.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu lý luận về quản lý GD nói chung, quản lý hoạt động dạy học
của Hiệu trưởng trường Trung học cơ sở nói riêng trong môi trường CNTTTT.
5.2. Nghiên cứu thực trạng quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng các
trường THCS trên địa bàn thành phố Uông Bí trong môi trường CNTTTT và
nguyên nhân của thực trạng đó
5.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng trong
môi trường CNTTTT ở các trường THCS trên địa bàn thành phố Uông Bí góp
phần nâng cao hiệu quả giáo dục.
6. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu
Nghiên cứu các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong môi trường

một cách khách quan các biện pháp quản lý dạy học của Hiệu trưởng theo
chương trình THCS.
Số hóa bởi trung tâm học liệu

5
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và khuyến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục,
nội dung chính của luận văn được trình bày trong 3 chương
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học của Hiệu trưởng
các trường THCS trong môi trường công nghệ thông tin truyền thông
Chương 2: Thực trạng quản lý dạy học trong môi trường công nghệ
thông tin truyền thông của Hiệu trưởng các trường THCS thành phố Uông Bí
tỉnh Quảng Ninh.
Chương 3: Đề xuất các biện pháp quản lý dạy học trong môi trường
công nghệ thông tin truyền thông ở các trường THCS thành phố Uông Bí
tỉnh Quảng Ninh.
7
như:
thông tin,
năng linh hoạt và thích
ăng lực tìm kiếm, phân tích, xử lí và sử
.
-
QLGD
21.
Các biện pháp quản lí của lãnh đạo nhà trường để tạo dựng một môi
trường CNTT như vậy bao gồm lập kế hoạch đầu tư công nghệ thông tin, tổ
chức thực hiện kế hoạch, nâng cao trình độ đội ngũ, có các khen thưởng kịp
thời cho những thành tích ứng dụng CNTTTT trong dạy học, giáo dục.
1.1.2. Trong nước
Ở Việt Nam Đảng và Nhà nước đã nhận thức và xác định được vai trò
quan trọng của giáo dục đối với sự phát triển công nghiệp hoá và hiện đại hóa
đất nước. Nghị quyết Trung ương II khóa VIII của Đại hội đại biểu Đảng cộng
Số hóa bởi trung tâm học liệu

8
sản Việt Nam xác định “cùng với khoa học và công nghệ giáo dục và đào tạo là
quốc sách hàng đầu”. Bước vào thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
giáo dục và đào tạo trở thành một trong những nhân tố có ý nghĩa quyết định
tới tốc độ và quy mô của sự phát triển của đất nước.
Giáo dục Việt Nam đang từng bước hội nhập với giáo dục thế giới và các
kĩ năng kĩ thuật, kĩ năng CNTTTT và lãnh đạo CNTTTT là một trong những
vấn đề quan trọng được nhắc đến nhiều khi nói về chuẩn và các kĩ năng lãnh
đạo của Hiệu trưởng. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã ban hành qui định chuẩn Hiệu
trưởng trung học cơ sở, trường trung học phổ thông và trường phổ thông có
nhiều cấp học kèm theo thông tư số 29/2009/TT-BGDĐT ngày 22 tháng 10

nó có tính khoa học và nghệ thuật cao, nhưng đồng thời nó là sản phẩm có tính
lịch sử, tính đặc thù của xã hội.
Quản lý là sự kết hợp giữa tri thức với lao động, quản lý còn được xem là
tổ hợp các cách thức, phương pháp tác động vào đối tượng để phát huy khả
năng của đổi tượng nhằm thúc đẩy sự phát triển của xã hội.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là những tác động có định
hướng, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến đối tượng quản lý trong tổ chức để
vận hành tổ chức, nhằm đạt mục đích nhất định” [34].
Tuy có nhiều cách diễn đạt khái niệm về quản lý khác nhau nhưng chúng
đều có một điểm chung thống nhất như sau: Quản lý là một quá trình tác động
có định hướng phù hợp quy luật khách quan của chủ thể quản lý đến đối tượng
quản lý nhằm khai thác và tận dụng hiệu quả những tiềm năng và cơ hội của
đối tượng quản lý để đạt được mục tiêu quản lý trong một môi trường luôn biến
động, chủ thể quản lý tác động bằng các chế định xã hội, tổ chức về nhân lực,
tài lực và vật lực, phẩm chất và uy tín, chế độ chính sách đường lối chủ chương
trong các phương pháp quản lý và công vụ quản lý để đạt mục tiêu quản lý.
1.2.1.2. Chức năng quản lý
Dưới góc độ chức năng thì quản lý có 4 chức năng quản lý cơ bản.
- Lập kế hoạch
Số hóa bởi trung tâm học liệu

10
- Tổ chức
- Lãnh đạo/ Điều phối (chỉ đạo)
- Kiểm tra
Bốn chức năng đó quan hệ với nhau tạo thành một chu trình quản lý. Chủ
thể quản lý sử dụng thông tin như một công cụ quản lý.

11
- Giáo dục là cơ hội để học sinh khám phá và áp dụng kinh nghiệm vào
những tình huống mới (dạy và học là quá trình khám phá);
- Xây dựng mối quan hệ hợp tác giữa người học và giáo viên và giữa
người học với người học (hay dạy học tương tác);
- Học tập là trách nhiệm cá nhân (tự học, học tập suốt đời);
- Học tập gắn với thực tiễn cuộc sống, để người học nhúng mình vào cuộc
sống thật (học thật, dạy thật và đánh giá thật).
+ Quản lý hoạt động dạy học
Quản lý hoạt động dạy - học thực chất là việc chủ thể quản lý tác động vào
quá trình dạy học thông qua việc sử dụng các chức năng quản lý và các phương
pháp quản lí nhằm góp phần hình thành và phát triển toàn diện nhân cách học
sinh theo mục tiêu đào tạo của nhà trường.
+ Vị trí của quản lý hoạt động dạy - học trong công tác quản lý nhà trường
Công tác quản lý hoạt động dạy - học giữ vị trí quan trọng trong công tác
quản lý nhà trường. Mục tiêu quản lý chất lượng đào tạo là nền tảng, là cơ sở
để nhà quản lý xác định các mục tiêu quản lý khác trong hệ thống mục tiêu
quản lý của nhà trường. Quản lý hoạt động dạy - học là nhiệm vụ trọng tâm của
người Hiệu trưởng. Xuất phát từ vị trí quan trọng của hoạt động dạy học, người
Hiệu trưởng phải dành nhiều thời gian và công sức cho công tác quản lý hoạt
động dạy học nhằm ngày càng nâng cao chất lượng đào tạo của nhà trường, đáp
ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội.
1.2.2. Môi trường công nghệ thông tin truyền thông
1.2.2.1. Môi trường
Từ điển Triết học định nghĩa: Môi trường bao gồm các yếu tố tự nhiên và
yếu tố vật chất nhân tạo quan hệ mật thiết với nhau, bao quanh con người, có
ảnh hưởng tới đời sống, sản xuất, sự tồn tại, phát triển của con người và thiên
nhiên. Là nơi xảy ra các hiện tượng, các hoạt động của con người trong mối
tương tác với nhau [29].
Số hóa bởi trung tâm học liệu

Số hóa bởi trung tâm học liệu

13
thức mới trên mạng, phát triển web, blog của riêng mình, sáng tạo, trình bày và
bảo vệ các quan điểm cá nhân…
- Nhà trường là một cộng đồng học tập: Mọi hoạt động của nhà trường
phải tập trung vào việc học tập của học sinh, cân đối việc dạy học và giáo dục,
hoạt động học tập trên lớp và ngoài lớp, học tập và vui chơi…cộng đồng học
tập suốt đời.
- Nhà trường phục vụ cộng đồng với các dịch vụ tư vấn, giáo dục gia
đình, huy động cộng đồng làm giáo dục…
- Nhà trường như một cộng đồng tự quản, tự phê phán và tự đánh giá:
nhà trường có viễn cảnh và các giá trị của riêng mình, lắng nghe học sinh, giáo
viên và cộng đồng, tự đánh giá để không ngừng nâng cao chất lượng.
- Tạo dựng hình mẫu mới về tổ chức, về cách tư duy, thay đổi phương
thức dạy và học đảm bảo mọi học sinh đạt được những kết quả học tập tốt nhất
và phát triển tốt nhất.
1.2.3. Quản lí hoạt động dạy học trong môi trường CNTTTT
Theo cách hiểu truyền thống, quản lí lãnh đạo quá trình dạy học là việc
người Hiệu trưởng sử dụng các chức năng quản lí, các biện pháp quản lý huy
động nguồn lực để phục vụ quá trình dạy học diễn ra trong nhà trường phát
triển tối đa năng lực của người học bao gồm các hoạt động quản lí mục đích,
mục tiêu giáo dục, việc thực hiện nội dung chương trình, quá trình dạy học, các
điều kiện dạy học-giáo dục và kết quả của quá trình này.
Quản lý trường học trong môi trường CNTTTT bao gồm:
- Nhận thức được các xu thế phát triển của CNTTTT từ đó có định hướng và
kế hoạch chiến lược phát triển CNTTTT và ứng dụng trong nhà trường.
- Ứng dụng CNTTTT vào dạy học, giáo dục và quản lý.
- Tạo môi trường CNTTTT để dạy học, quản lý có hiệu quả và sáng tạo.
- Tạo ra cộng đồng học tập trong, ngoài nhà trường tạo mối quan hệ liên kết