HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
KHOA PHÁT THANH-TRUYỀN HÌNH
TIỂU LUẬN
ĐỀ TÀI : KỸ NĂNG SỬ DỤNG TIẾNG ĐỘNG TRONG BÁO
PHÁT THANH
1
MỤC LỤC
A.MỞ ĐẦU…………………………………………………… 3
B.NỘI DUNG…………………………………………………… 4
I.Khái niệm Báo phát thanh…………………………………… 4
II.Tiếng động báo phát thanh………………………………… 4
III.Khảo sát thực trạng sử dụng tiếng động trong tác phẩm báo
phát thanh………………………………………………………….7
IV.Kỹ năng sử dụng tiếng động trên báo phát thanh……………9
1.Những yêu cầu cơ bản về tiếng động được sử dụng trong
báo phát thanh.
2.Cách thức khai thác và sử dụng tiếng động trong tác phẩm
báp phát thanh.
C.KẾT LUẬN……………………………………………………28
2
A.MỞ ĐẦU
Trong số các thể loại báo chí hiện nay,báo phát thanh ( báo nói ) đã từ lâu
đóng một vai trò hết sức quan trọng trong việc truyền tải thông tin đến với
người nghe trên sóng Radio.Lời nói, tiếng động, âm nhạc là 3 yếu tố cấu
thành của ngôn ngữ báo nói. Nhưng để lời nói, tiếng động và âm nhạc gắn
quyện vào nhau để tạo cho người nghe thoải mái, dễ hiểu nội dung thông tin
mà tác giả muốn truyển tải đến công chúng thì tiếng động phát thanh có vai
trò hết sức quan trọng trong việc cung cấp thời gian,không gian,bối
cảnh,nhịp điệu từ đó tạo sự chân thực,khách quan cho thông tin mà nhà đài
muốn truyền tải,làm tăng sắc thái biểu cảm cũng như tạo sự liên tưởng mạnh
mẽ cho người nghe.

thấy được.
4
-Mức cường độ tiếng động ( âm thanh ) mà tai người có thể nghe thấy được
là trong khoảng 20 Hz đến 20 kHz.
2.Tiếng động phát thanh
2.1 Khái niệm
-Tiếng động trong báo phát thanh là những âm thanh của cuộc sống được
phát ra trong quá trình vận động và phát triển của con người và vạn vật hoặc
là những âm thanh mô phỏng tiếng động tự nhiên được nhà báo ghi âm sử
dụng trong tác phẩm phát thanh làm tăng hiệu quả thông tin của mỗi một tác
phẩm,chương trình phát thanh.
2.2 Phân lọai các dạng tiếng động báo phát thanh
a, Dạng tiếng động phân chia theo nguồn gốc,xuất xứ
Dựa theo tiêu chí về nguồn gốc,xuất xứ có thể phân chia thành tiếng động tự
nhiên và tiếng động nhân tạo.
-Tiếng động tự nhiên: Là tiếng động do người,vật tạo ra trong quá trình vận
động phát triển.
Ví dụ như tiếng tàu chạy,tiếng nước suối chảy róc rách,tiếng mưa rào,tiếng
chó sủa…
-Tiếng động nhân tạo: Là tiếng động do nhà báo tạo ra bằng cách mô phỏng
tiếng động từ tự nhiên.
Ví dụ như huýt sáo để tạo tiếng chim hot,tạo tiếng vó ngựa bằng cách lấy hai
gáo dừa khô gõ vào nhau hay lấy ống nước thổi vào thau nước để mô tả
tiếng nước sôi…
5
b, Dạng tiếng động được phân chia theo cách thức sử dụng tiếng động của
nhà báo
Theo tiêu chí này,tiếng động được phân chia thành hai dạng tiếng động đồng
thời và tiếng độc lập
-Tiếng động đồng thời là dạng tiếng động được xuất hiện đồng thời cùng với

4.Lễ hội Kim Pang Then của người Thái-Lễ cúng cầu an,cầu phúc.
(22/1/2015)
5.Trò chơi dân gian: Nét đẹp vùng cao Tây Băc. (26/1/2015)
6.Lễ hội Cầu Ngư-Trao truyền những giá trị văn hóa. (28/12014)
7.Múa dân gian: Những giá trị bản làn. (6/2/2015)
8.Tết Khu Cù Tê của Đồng báo La Chí (Hà Giang)-Tết sum họp gia đình.
(10/2/2015)
9.Đặc sản Văn hóa ẩm thực các vùng miền. (19/2/2015)
10.Đàn dây-Những linh hồn quê. (23/2/2105)
11.Bếp lửa-Không gian linh thiêng và kỳ diệu (28/2/2105)
12.Trống hội-Âm vang bản làng. (3/3/2015)
7
13.Người Mông và những khúc ca dân tộc độc đáo. (9/3/2015)
14.Lễ hội Xăng Khan-Kết nối bản làng. (17/3/2015)
15.Lễ hội xuống đồng Bủng Kham-Cầu mùa,cầu phúc. (24/3/2015)
Dạng tiếng động Đầu tác phẩm Giữa tác phẩm Cuổi tác phẩm
Tiếng động độc lập 2 2 1
Tiếng động đồng thời 1 9

Kết quả khảo sát:
Trong 15 chương trình phát thanh được khảo sát thì chỉ có 3 tác phẩm sử
dụng tiếng động ngay từ đầu tác phẩm (chiếm 20 %), 11 tác phẩm không sử
dụng tiếng động xuất hiện đầu tác phẩm mà xuất hiện từ giữa tác phẩm dưới
hình thức trải dài theo lời dẫn của phóng viên và lời nói của nhân chứng
(chiếm 73 %), Có 1 tác phẩm sử dụng tiếng động độc lập ở cuối chương
trình (chiếm 7 %).
Từ kết qủa khảo sát nêu trên,chúng ta có thể nhận thấy rõ tiếng động thường
xuất hiện nhiều ở phần giữa nội dung của tác phẩm,giúp cho người nghe dễ
dàng cảm nhận được nội dung,cũng như dòng chảy của câu truyện mà mỗi
một tác giả muốn truyền đạt thông qua tác phẩm của mình.,một số tác phẩm

phẩm,chương trình phát thanh có chất lượng cao,đáp ứng nhu cầu của thính
giả nghe đài.
9
1.Những yêu cầu cơ bản về tiếng động được sử dụng trong Báo
Phát thanh.
1.1 Tiếng động Phát thanh(tiếng động tự nhiên) khi được sử dụng trong
các tác phẩm,chương trình phát thanh phải là “tiếng động thật,giống
như thật”.
Tiếng động được sử dụng để truyền tải thông tin phải là những tiếng
động,âm thanh tự nhiên hoặc âm thanh,tiếng động đó cũng phải là bản sao
của tiếng động tự nhiên.Đó là những tiếng động được nhà báo ghi âm lại
trong quá trình sự kiện,câu chuyện đó diễn ra.
Đối với phần âm thanh tiếng động này thì đòi hỏi tác giả cần phải chọn
lọc,thêm bớt,cắt xén và sửa chữa sao cho tiếng động đó đảm bảo yêu cầu tự
nhiên giống như thật.Nếu không cẩn thận chú ý đến yêu cầu này mà khiến
cho tiếng động tự nhiên trong tác phẩm không giống so với tiếng động thực
ngoài đời thì sẽ dễ gây phản cảm,phản tác dụng làm mất đi giá trị chân
thực,khách quan của tác phẩm.
Ví dụ: Trong một trương trình phóng sự viết về đề tài giao thông,thì nhất
định nhà báo cần phải tiến hành ghi âm tiếng động-âm thanh đường
phố(tiếng động cơ,tiếng còi của các phương tiện giao thông,tiếng người nói
chuyện…) trong một khoảng thời gian cần thiết,sau đó về chỉnh sử,cắt ghép
để sao cho khi đưa vào tác phẩm thì thính giả sẽ hình dung ra được cảnh
lưu thông trên đường phố.
10
-Trong Phát thanh nhất là các tác phẩm chương trình thực tế,nên hạn chế sử
dụng các tiếng động nhân tạo.Chỉ trừ các trường hợp tác giả không thể thu
được tiếng động để đưa vào trong tác phẩm.Mà tác phẩm này nếu không có
tiếng động thì sẽ làm giảm đi sự hấp dẫn của tác phâm đó thì tác giả có thể
sử dụng những tiếng động lưu trữ có sẵn,sau đó lắp ghép chỉnh sửa rồi đưa

lập) cần phải đủ dài,đủ rộng đủ sâu để diễn đạt trọn vẹn một thông tin nào
đó,đem đến một sự hình dung,liên tưởng phù hợp cho người nghe.
Còn nếu chúng ta không đáp ứng đúng yêu cầu này đối với tiếng động thì sẽ
làm mất đi giá trị của tác phẩm,khi mà người nghe họ phải tiếp nhận những
âm thanh,tiếng động mà họ không hiểu đó là những âm thanh tiếng động gì.
1.4 Tiếng động mang tính đặc trưng
Tiếng động mang tính đặc trưng là những tiếng động giúp cho nhà báo phản
ánh đúng ý đồ,giúp cho người nghe không nhầm lẫn với bất kỳ một tiếng
động nào khác.
12
Có những tiếng động đặc trưng sau:
-Một lễ hội mùa xuân thì thường có tiếng trống vật,tiếng khấn lần rần trong
những ngôi chùa,tiếng loa phát thanh phát những bài hát về mùa xuân về quê
hương đất nước.Tiếng người cười nói.
-Buổi đêm ở một thôn quê vào hè đó là tiếng ếch kêu,tiếng dế gáy và đôi khi
có tiếng gà gáy.
-Đường phố chính là tiếng động cơ xe lưu thông trên đường
-Bữa tiệc đó là tiếng người nói chuyện vui vẻ,tiếng của những bản nhạc của
những cái cụm ly
-Vào vụ gặt ngoài đồng là tiếng người gọi nhau í ới,tiếng của lưỡi liềm cắt
lúa,tiếng của những chiếc máy phụt lúa vang khắp cánh đồng.
1.5 Tiếng động phải rõ ràng,chung thực,chính xác
Yêu cầu này đòi hỏi về vấn đề đảm bảo chất lượng tiếng động.Vì nhiều khi
tiếng động này sau khi đưa vào tác phẩm để truyền tải đến người nghe thì
người nghe lại nghe thành một tiếng động khác.Nó giống như tạp âm.
Điều này thì mỗi một nhà báo cần phải lưu ý trong quá trình ghi âm,từ việc
chọn thiết bị ghi âm,đặt điểm máy ghi âm sao cho âm thanh được ghi lại rõ
nét không pha tạp.Tránh âm thanh tiếng động khi ghi lại bị rè,vỡ gây ảnh
hưởng đến nội dung của tác phẩm.
13

phẩm có thời lượng là 5’50s.Tác giả đã sử dụng tiếng động từ tiếng động
độc lập đầu tác phẩm cho đến tiếng động đồng thời được sử dụng làm nền
cho lời dẫn của phóng viên và lời nói của nhân vật là 5’30s.Điều này giúp
cho tác phẩm chở nên chân thực và sinh động rất nhiều.
Hay trong phóng sự: “Trạm Tấu:Khi người nghèo xuất ngoại” phát ngày
20/3/2015.Mở đầu tác giả sử dụng tiếng động đó chính là tiếng loa của xe
tuyên truyền lưu động giới thiệu chính sách thúc đẩy xuất khẩu lao động của
Đảng và nhà nước được trung tâm văn hóa thông tin huyện Trạm Tấu tuyên
truyền đến từng xã trong huyện.Tuy tiếng động chỉ được sử dụng với thời
lượng rất ngắn là 28s nhưng cũng đã đủ để giúp cho người nghe cảm nhận
rõ hơn không khí của vùng quê nghèo Trạm Tấu lúc này.
1.8 Âm lượng của tiếng động trong tác phẩm phát thanh cần phải linh
hoạt
Âm lượng của tiếng động trong báo phát thanh luôn phải linh hoạt,lúc to,lúc
nhỏ phụ thuộc vào chính nội dung của tác phẩm.Cùng trong một tác phẩm,có
đoạn tiếng động có âm lượng to được vang lên một cách rõ ràng,nổi bật,
15
tạo điểm nhấn,gây ấn tượng cho người nghe.Nhưng cũng có những đoạn
tiếng động được cho âm lượng giảm dần,nhỏ dần xuống để hỗ trợ cho thông
tin bài viết.
Trong quá trình sử dụng tiếng động thì một điều rất đáng để lưu ý đó chính
là cần phải phân biệt đúng đâu là tiếng động,đâu là lời nói của nhân chứng.
Thực tế thì nhiều người,trong đó có cả một số phóng viên nhầm lẫn tiếng
động chính là lời nói của nhân chứng.
Lời nói trên sóng phát thanh bao gồm lời nói của phát thanh viên,biên tập
viên và cả lời nói của nhân chứng.Cả nhà báo và nhân chứng đều phải dùng
ngôn từ để có thể truyền đạt thông tin,thể hiện cảm xúc,thái độ.Như vậy lời
nói của nhân chứng không phải là tiếng động mặc dù trong quá trình được
phóng viên nhà báo phỏng vấn thì đi kèm với lời nói của nhân chứng là
những tiếng động của môi trường xung quanh.

phần như đã nêu trên trong phóng sự này
1,Tiếng xe cộ trên những tuyến đường có cây xanh đang bị chặt hạ.
2,Tiếng nói của những người công nhân có nhiệm vụ chặt hạ cây xanh.
3,Tiếng cưa máy.Tiếng dao chặt những cành cây nhỏ.
4,Tiếng ồn do người nói chuyện,tiếng máy ảnh trong một cuộc họp báo chất
vấn các nhà lãnh đạo của các cơ quan ngành có liên quan để tìm câu trả lời
xác đáng cho vụ việc này.
17
Theo nội dung từng phần nhà báo có thể đưa tiếng động vào sử dụng như
sau:
Phần 1: Có thể đưa toàn bộ những tiếng động 1,2,3 nêu trên làm tiếng động
độc lập tiếp sau đó sẽ dẫn lời của phóng viên,nhà báo.
Phần2: Đưa những tiếng động cùng câu trả lời của những nhà lãnh đạo có
liên quan trong cuộc họp báo để làm phần lý giải nguyên nhân của vụ việc
này
Phần 3: Bên cạnh những phần trả lời phóng vẩn của người dân về vụ việc
này,tác giả cũng có thể sử dụng những tiếng động 1,2,3 đưa nó trở thành
tiếng động nền,giúp cho tác phẩm trở nên sinh động,chân thực.
Phần 4:Lấy ý kiến của các chuyên gia để đưa vào tác phẩm không cần phải
sử dụng tiếng động.
Phần cuối: Kết thúc phóng sự này có thể đưa tiếng cưa máy,tiếng những
cái cây sau cưa bị đổ xuống cùng với lời nói của phóng viên hiện trường.
2.2 Thu âm tiếng động tại hiên trường
Đây là một công đoạn hết sức quan trọng vì nó sẽ quyết định tới nội dung
của tác phẩm,chương trình phát thanh mà một nhà báo thực hiện.
Chính vì vậy khi đến hiện trường nhà báo cần phải:
a.Quan sát hiện trường để đưa ra quyết định chọn lựa tiếng động cho phù
hợp với nôi dung tác phẩm.Trong nhiều trường hợp,khi nhà báo nhận thấy
không thể thu được những tiếng động phù hợp như hình dung ban đầu trước
khi tiếp cận hiện trường ,nhà báo sẽ cần phải đưa ra những ý tưởng về sử

Nhà báo cần phải thật chú ý tới quá trình thu những tiếng động mà thính giả
dễ nhầm lấn khi nghe như:
+Tiếng các phương tiện giao thông trên phố với tiếng máy móc trong công
trường xây dựng
+Tiếng mưa rơi với tiếng nước suối chảy
Nhà báo cần phải lựa chọn điểm và góc đặt mic sao cho phù hợp.
d. Khi đến hiện trường nhà báo cần phải thu thật nhiều tiếng động để khi về
sản xuất chương trình có thể có nhiều cơ hội lựa chọn những tiếng động phù
hợp cho mỗi một chi tiết trong tác phẩm( tránh thu tràn lan những tiếng động
không phù hợp mà ngay từ đầu đã không có trong ý tưởng thu thập tiếng
động của nhà báo)
-Nên dùng lời để đánh dấu từng phần tiếng động khác nhau,hoặc với loại
máy ghi âm hiên đại,nhà báo có thể dùng marker để đánh dấu.Việc đánh dấu
này sẽ giúp cho nhà báo dễ dàng trong quá trình chỉnh sửa lựa chọn tiếng
động,từ đó tránh tình trạng quên hoặc nhầm lẫn.
e. Sử dụng máy ghi âm chuyên dụng để đảm bảo chất lượng âm thanh
tốt,chân thực,rõ nét từ đó tránh bị nhầm lẫn với tạp âm.
Một số máy ghi âm chuyên dụng,có chất lượng ghi âm tốt giúp cho nhà báo
có thể thu được những âm thanh tiếng động một cách trung thực sắc nét như:
f.Bước cuối cùng là phóng viên,nhà báo cần phải nghe lại qua toàn bộ những
phần tiếng động mà mình vừa thu.Và sẵn sàng thu lại,nếu những tiếng động
vừa thu được không đảm bảo chất lượng âm thanh phục vụ cho bài viết.
20
2.3 Một số thiết bị máy ghi âm xách tay và những đặc điểm kỹ thuật cần
lưu ý.
a. Zoom H4n
Đặc điểm kỹ thuật:
Loại thẻ nhớ: SD (16MB-2GB); SDHC (4GB-32GB)
Khả năng thu đa kênh
Đầu vào: Analogue

Thời gian sử dụng pin: 5h
c.HHb FlashMic DRM-8523
Đặc điểm kỹ thuật:
Chỉ có thẻ nhớ trong (1Gb)
Khả năng thu: Stereo,mono
Đầu vào: Analogue
Chỉ có micro trong
Định dạng ghi âm:
-WAV: 16 bit; fs: 44,1/48 KHz
MPEG 2: Bit Rate 128 kb/s; fs: 44,1/48/32 KHz
Battery: AA (2 pin)
Thời gian sử dụng pin : 10h
2.4 Lựa chọn biên tập tiếng động.
Sau quá trình thu thập tiếng động tại hiện trường và có được những file âm
thanh tiếng động ở dạng “thô”.Lúc này nhà báo tiến hành công đoạn lựa
chọn và biên tập tiếng động.Kỹ năng này đòi hỏi nhà báo cần phải dành một
lượng thời gian nhất định,đồng thời nhà báo cũng phải có khả năng cảm thụ
để có thể nhận biết được những sắc thái của mỗi một tiếng động.Từ đó lựa
chọn ra được những âm thanh tốt,chất lượng.
Để lựa chọn được những âm thanh tốt nhà báo cần phải có những ký năng cơ
bản sau:
-Nghe nhanh,nghe lướt lại toàn bộ những tiếng động mà mình thu được
trong suốt quá trình tiếp cận hiện trường.Và ngay trong lần nghe đầu tiên
này,nhà báo nên lựa chọn luôn những đoạn tiếng động cảm thấy cần thiết
nên sử dụng trong tác phẩm thì nhà báo cần phải đánh dấu marker trên các
phần mềm Adobe audition hoặc coppy các đoạn âm thanh đó để sau này có
thể dễ dàng nghe lại và chọn lựa.