Sáng kiến kinh nghiệm: "Giáo dục đức cho học sinh lớp 5 thông qua bài đạo
đức “Tình bạn”
PHẦN THỨ NHẤT: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG
1. Lí do chọn đề tài:
- Đạo đức là một mặt quan trọng của nhân cách, là “cái gốc” của con người,
là nền tảng cơ bản để mỗi người có được mối quan hệ đúng mực với mọi người
xung quanh, với thiên nhiên, với môi trường…Bác Hồ đã dạy “ Có tài mà không
có đức thì thành người vô dụng”. Việc giáo dục đạo đức phải được thực hiện
ngay từ khi còn bé thơ để làm hành trang để mọi người bước vào cuộc sống. Bác
hồ còn dạy “Hiền dữ phải đâu là tính sẵn, phần nhiều do giáo dục mà nên”. Vì
vậy, giáo dục đạo đức cho học sinh là vấn đề vô cùng quan trọng trong nhà
trường, nhất là trường Tiểu học.
- Trong chương trình tiểu học, Đạo đức là một môn học chính thức cũng như
môn học khác: Toán, Tiếng Việt, TNXH, ….Môn đạo đức có nhiệm vụ tạo dựng
cơ sở ban đầu, giúp hs xây dựng ý thức đạo đức, bồi dưỡng tình cảm, hình thành
những chuẩn mực hành vi phù hợp với các quan hệ: bản thân, gia đình, nhà
trường, cộng đồng xã hội và môi trường tự nhiên.
- Trong xu thế toàn cầu hoá hiện nay, các luồng văn hoá cả tốt và xấu đan xen,
lẫn lộn làm cho một bộ phận học sinh của chúng ta đã nhiễm phải một số lối
sống sai trái nhất là trong cách đối xử với bạn bè. Chúng ta thật đau lòng khi
xem những cảnh một số vụ học sinh trung học cơ sở và học sinh trung học phổ
thông đánh nhau đã được một số học sinh đưa lên mạng và thật đau lòng hơn
còn có nhiều vụ đánh hội đồng, rồi đánh nhau, bạn bè vây quanh xem nhưng
không một em nào vào can bạn ra. Như vậy, tình trạng học sinh đối xử bạo lực
với nhau đã đến lúc báo động, cả xã hội cần phải quan tâm, nhất là các nhà
trường. Mặc dù tình trạng này chưa xuất hiện ở học sinh Tiểu học song chúng ta
1
cũng cần nhìn nhận được nguy cơ để có biện pháp giáo dục học sinh có được
một tình bạn trong sáng ngay từ khi còn nhỏ.
- Trong vài năm nay, Bộ giáo dục và đào tạo đã phát động phong trào “Xây
dựng trường học thân thiện học sinh tích cực” và đưa giáo dục kỹ năng sống

trong học tập, trong vui chơi và trong các hoạt động khác của nhà trường, liên
đội đề ra.
Tóm lại, mục tiêu của đề tài là sau bài học về tình bạn giúp cho học sinh lớp
5 hiểu ý nghĩa của tình bạn trong cuộc sống, sự cần thiết phải có tình bạn và
quan trọng là mỗi học sinh tự nhận ra, đánh giá được các hành vi đúng sai liên
quan đến tình bạn. Từ đó sẽ hình thành được thói quen đối xử tốt, đoàn kết với
bạn bè, góp phần hình thành nhân cách tốt cho học sinh trước khi các em bước
vào cấp học trung học cơ sở.
PHẦN THỨ HAI: NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

1- Thực trạng việc giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các bài học đạo
đức.
1.1- Cơ sở lí luận của đề tài:
- Cơ sở tâm lí lứa tuổi: HS Tiểu học có những hành vi và thói quen hành vi
được hình thành chủ yếu dựa trên sự bắt chước, vốn sống còn nghèo nàn, khả
năng thích ứng với các hoạt động giáo dục được tổ chức một cách chặt chẽ còn
rất hạn chế, năng lực nhận thức còn thấp. Vì vậy trong quá trình giáo dục Tiểu
học đặc biệt là giáo dục đạo đức, cần tăng cường thực hành, vận dụng để học
sinh tự mình giải quyết các tình huống, hành vi đạo đức, từ đó tăng vốn sống,
tăng khả năng nhận thức cho học sinh.
- Cơ sở khoa học: Giáo dục đạo đức cho HS là một nhiệm vụ quan trọng của
nhà trường nói chung và của nhà trường Tiểu học nói riêng nhằm xây dựng ý
thức đạo đức ( tri thức đạo đức và niềm tin đạo đức), bồi dưỡng tình cảm đạo
đức và hình thành những hành vi thói quen đạo đức cho học sinh. Trên cơ đó
hình thành cho các em những phẩm chất đạo đức nhằm giáo dục toàn diện học
sinh. Việc giáo dục đạo đức cho HS được tiến bằng nhiều con đường:
+ Con đường dạy học các môn học như : Tiếng Việt, Khoa học, Lịch sử- địa
lí, Âm nhạc, Trong đó đặc biệt là môn Đạo đức vì nó có khả năng giáo dục đạo
đức cho học sinh một cách trực tiếp và có hệ thống( Ví dụ : môn Đạo đức lớp 5
- bài 5: “ Tình bạn” qua bài này học sinh sẽ hiểu ý nghĩa của tình bạn đối với

Đạo đức, tự khám phá,chiếm lĩnh tri thức mới ,kĩ năng mới.
- Với học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 5 nói riêng việc hiểu và
quan niệm về tình bạn của học sinh còn khá giản đơn, các em chưa hiểu được
tình bạn có ý nghĩa gì với cuộc sống con người, việc thể hiện tình cảm với bạn
4
bè cũng rất đơn giản. VD: cho bạn nhìn bài, làm bài thay cho bạn trong khi bạn
ngồi chơi cũng nhầm tưởng là giúp đỡ bạn. Bên cạnh đó vẫn còn một số học
sinh hay bắt nạt bạn, phá trò chơi của bạn, trêu bạn khi bạn gặp những chuyện
không may…. Với đặc điểm học sinh Tiểu học như vậy, người giáo viên phải
nắm bắt được tình hình thực trạng của học sinh lớp mình, nghiên cứu, tìm tòi
những biện pháp tốt nhất trong quá trình dạy -học Đạo đức để giáo dục tình bạn
cho học sinh . Nhưng trên thực tế dự giờ thao giảng, tôi thấy một số giáo viên
lên lớp còn phụ thuộc vào sách giáo viên, chưa linh hoạt sáng tạo trong việc sử
dụng phương pháp và hình thức dạy học cho từng bài. Dạy học đạo đức đạt
được kết quả khi học sinh hứng thú, tích cực tham gia vào quá trình dạy học. Do
đó giáo viên cần căn cứ vào từng bài cụ thể và đặc biệt là căn cứ vào tình hình
cụ thể của lớp và tình hình địa phương mà thiết kế thành các hoạt động dạy học
cho phù hợp và phải đề ra được mục tiêu giáo dục đạo đức cho học sinh thông
qua từng bài đạo đức cụ thể, như vậy, việc giáo dục đạo đức cho học sinh mới
đạt hiệu quả cao
1.2 Tình hình thực trạng đạo đức học sinh và giáo dục đạo đức học sinh
trong trường Tiểu học QL:
- Học sinh Tiểu học nói chung và học sinh lớp 5A tôi chủ nhiệm năm học
2011-2012 nói riêng quan niệm về tình bạn rất đơn giản, đa số học sinh ngoan,
biết thương yêu bạn bè, không ghét bạn, không trêu chọc bạn, không bắt nạt bạn.
Bên cạnh đó vẫn còn một số học sinh chưa biết thương yêu, đoàn kết với bạn bè,
chưa giúp đỡ bạn, hay trêu chọc bạn, hay phá các trò chơi của bạn, hay cậy mình
khoẻ hơn để bắt nạt bạn, có một số học sinh nam còn hay giật tóc, ném đồ đạc,
sách vở, lấy sách vở, bút của bạn và còn doạ bạn không cho bạn được mách thầy
cô. Đặc biệt đầu năm học còn có học sinh Lê Đình Suốt còn kết giao với một vài

hay đi chơi, kết giao cùng bạn xấu.
- Về tài liệu dạy học: Đối với tài liệu giúp cho việc giảng dạy, giáo dục đạo
đức cho học sinh chỉ có sách giao khoa và sách giáo viên với một số gợi ý thực
hiện các hoạt động dạy học, chưa có phòng chức năng để dạy học sinh thông qua
các băng đĩa, thể hiện tình huống bài học cho sinh động, dễ đi vào tâm thức học
sinh, giúp cho học sinh nhớ lâu và dễ dàng học tập theo
- Về giáo viên: Do nhận thức của một số giáo viên còn hạn chế trong quá
trình thiết kế và giảng dạy nặng vào lí thuyết và các tình huống đã có sẵn trong
bài mà chưa sáng tạo trong việc đưa ra các tình huống học tập gần gũi với học
sinh, để học sinh tự thực hành, vận dụng, từ đó thì việc hình thành chuẩn mực
đạo đức mới bền vững
6
Nắm bắt được thực trạng và nguyên nhân như trên tôi đã thực hiện một số
biện pháp nhằm giáo dục đạo đức cho học sinh lớp 5 thông qua bài đạo đức Tình
bạn
2- Các giải pháp thực hiện giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua bài
đạo đức “Tình bạn”

2.1-Kết hợp giữa gia đình, nhà trường và cộng đồng:
Có sự kết hợp chặt chẽ giữa phụ huynh học sinh, cô giáo chủ nhiệm và
các bạn học cùng lớp tạo ra một môi trường giáo dục khép kín, tạo ra bầu không
khí đạo đức gần gũi, thương yêu bè bạn xung quanh các em, để hình thành và
phát triển tư tưởng, tình cảm, hành vi, thói quen đạo đức tốt về tình bạn. Luôn
tạo ra không khí lớp như gia đình, học sinh có thể chia sẻ những băn khoăn, suy
nghĩ với cô giáo và các bạn. Đồng thời,giáo viên chủ nhiệm chọn và phân công
học sinh thành nhóm “Đôi bạn cùng tiến” để những học sinh ngoan kèm cặp học
sinh chưa ngoan. Hằng ngày giáo viên quan sát học sinh xem có em nào có biểu
hiện gì khác, không gần gũi và chơi cùng bạn, từ đó giáo viên có biện pháp giáo
dục kịp thời. Cùng với đó là phat huy tối đa tác dụng của sổ liên lạc giữa gia
đình và giáo viên chủ nhiệm, những em nào có biểu hiện ích kỉ, không thương

huống bài tập 1 và micrô…
*Bước 3: Chọn mô hình phù hợp với bài dạy, với thực tế của lớp học gồm
những hoạt động sau:
Tiết 1:
- Hoạt động 1: Thảo luận cả lớp dể giúp HS hiểu được ý nghĩa của tình bạn và
quyền được kết giao bạn bè của trẻ em.
- Hoạt động 2: Đóng vai theo truyện “Đôi bạn”. Tìm hiểu truyện “Đôi bạn”.
- Hoạt động 3: Làm bài tập 2(SGK), giúp HS biết cách ứng xử phù hợp trong
các tình huống có liên quan đến bạn bè.
- Hoạt động 4: Củng cố: giúp HS biết được các biểu hiện của tình bạn đẹp.
- Hoạt động nối tiếp: Dặn HS chuẩn bị cho tiết 2.
Tiết 2:
- Hoạt động1: Đóng vai(bài tập 1,SGK), giúp HS biết ứng xử phù hợp trong
những tình huống bạn mình làm điều sai.
- Hoạt động 2: Tự liên hệ, giúp HS thực hành tự liên hệ về cách đối xử với bạn
bè.
- Hoạt động 3: Hát, kể chuyện, đọc thơ, đọc ca dao, tục ngữ về chủ đề Tình
bạn.
8
- Hoạt động kết thúc: Nhắc HS thực hành đối xử tốt với bạn bè xung quanh để
báo các kết quả vào tuần sau.
Mỗi hoạt động đều có mục tiêu (mục tiêu này phải cụ thể hoá mục tiêu
chung của bài). Cách tiến hành (nêu các bước thực hiện và nội dung mà học sinh
cần thực hiện). Kết luận (nêu kết quả đạt được qua hoạt động).
*Bước 4: Thiết kế bài dạy.
Bài 5: Tình bạn (tiết 1và tiết 2).
*Bước 5: (Thực hành dạy theo thiết kế - đối với đối tượng học sinh trường tôi).
Tiết 1 ( Các hoạt động dạy học bài mới )
Hoạt động 1 (6 phút): Thảo luận cả lớp
Mục tiêu: HS biết được ý nghĩa của tình bạn và quyền được kết giao bạn bè của

với bạn bè trong các tình huống tương tự chưa? Hãy kể một trường hợp cụ thể?
GV cho HS liên hệ: Khi em nhìn thấy một bạn đang bị các bạn khác đánh thì em
sẽ làm gì?)
4. GV nhận xét và kết luận về cách ứng xử phù hợp trong mỗi tình huống:
Tình huống (a): Chúc mừng bạn.
Tình huống (b): An ủi, động viên, giúp đỡ bạn.
Tình huống (c): Bênh vực bạn hoặc nhờ người lớn bênh vực bạn.
Tình huống (d): Khuyên ngăn bạn và nhờ bạn bè, thầy cô khuyên bạn không
nên sa vào những việc làm không tốt.
Tình huống (đ): Hiểu ý tốt của bạn, không tự ái, nhận khuyết điểm và sửa
chữa khuyết điểm.
Tình huống (e): Nhờ bạn bè, thầy cô giáo khuyên ngăn bạn để giúp bạn tỉnh
ngộ.
Hoạt động 4: Củng cố (5 phút).
Mục tiêu: Giúp HS hiểu được các biểu hiện của tình bạn đẹp.
Cách tiến hành:
1. GV nêu yêu cầu, gọi mỗi HS nêu một biểu hiện của tình bạn đẹp.
2. GV ghi nhanh các ý kiến lên bảng.
Hoạt động tiếp nối (3 phút)
Trong phần này GV phải chỉ ra các hoạt động HS cần phải tiếp tục thực hiện
để học bài, vận dụng bài học trong thực tiễn và chuẩn bị cho giờ đạo đức sau.
- GV gọi HS nêu hành vi đạo đức chúng ta vừa học.
- GV: Cô mong rằng, sau khi học giờ học này, trong lớp ta sẽ đoàn kết,
thương yêu nhau như anh em trong một nhà.
Vậy là các em vừa được học Bài 5: “ Tình bạn”- Tiết 1.
10
Để tiết 2 các em học được tốt hơn, cô yêu cầu về nhà các em đọc ngiên cứu bài
tập 1, 3 và chuẩn bị tự liên hệ Sau đó các em tập đóng vai theo các tình huống
đó để tuần sau chúng ta học tiếp.
Tiết 2( Các hoạt động dạy học bài mới).

Hoạt động 2: Tự liên hệ.(10phút)
Mục tiêu: HS biết thực hành tự liên hệ về cách đối xử với bạn bè.
Cách tiến hành:
1. GV yêu cầu HS tự liên hệ.
2. HS làm việc cá nhân.
3. HS trao đổi với bạn ngồi cùng bàn.
4. GV yêu cầu một số HS trình bày trước lớp.
5 : GV khen và kết luận: Tình bạn đẹp không phải tự nhiên mà có mà mỗi
người chúng ta cần phải cố gắng vun đắp, giữ gìn.
Hoạt động 3: Hát, kể chuyện, đọc thơ, đọc ca dao, tục ngữ về chủ đề Tình
bạn( bài tập 3-sgk) (6 phút)
Mục tiêu: Củng cố bài.
Cách tiến hành:
GV tổ chức cho HS tự xung phong trình bày theo sự chuẩn bị trước của các
em
GV giới thiệu thêm một số bài thơ, bài hát, câu chuyện…về chủ đề Tình bạn
để giới thiệu thêm cho HS.
Hoạt động kết thúc: Dặn HS thực hành sau bài học (3phút)
Mục tiêu: HS biết mình phải làm gì sau bài học này để xây dựng tình bạn đẹp.
Cách tiến hành:
- GV chốt nội dung bài học, gọi HS đọc lại ghi nhớ ở tiết 1
- Gọi HS đọc phần Thực hành
- GV dặn HS làm tốt phần thực hành, cuối hành tuần sẽ báo cáo kết quả trong
tiết sinh hoạt lớp.
2.3- Quan sát hành vi của HS, động viên, khuyến khích kịp thời:
Có thể nói rằng kết quả quan trọng nhất của quá trình dạy học môn Đạo đức
là hành vi, việc làm được HS thực hiện sau khi học bài đạo đức tương ứng. Và
làm sao để những hành vi việc làm đó được HS thực hiện một cách “bình
thường” trong cuộc sống hàng ngày của các em.
Đối với các hành vi khác trong chương trình Đạo đức, việc kiểm tra đánh giá

- Đặc biệt HS Lê Đình Suốt đầu năm học theo mấy bạn xấu ngoài trườngchơi
bời lêu lổng, chuyên doạ nạt, đánh bạn trong lớp và các lớp khác, thậm chí còn
ăn cắp vặt, nhưng sau bài học đã hiểu ra một phần cùng với việc kiểm tra thực
hành thường xuyên của cô giáo và các bạn nên đến cuối học kì 1 đã tiến bộ rõ
rệt, không còn doạ nạt, đánh bạn nữa, đi học cũng đều hơn và học tập có tiến bộ,
không còn chơi với các bạn xấu ngoài trường.
13
Kết quả thăm dò thực hành về hành vi Tình bạn như sau:
* 30/30HS cho rằng chúng em có quyền chọn cho mình một số bạn để chơi
cùng.
* 30/ 30HS đã biết thể hiện tình đoàn kết, vui chơi hoà thuận cùng bạn, quan
tâm, chúc mừng sinh nhật bạn.
*20HS/30HS đã có quan tâm đến bạn xem bạn có nỗi buồn gì thì chia sẻ, động
viên bạn.
* 20HS/30HS đã dám can ngăn bạn khi thấy bạn làm điều sai trái.
* 25 HS/30HS đã dám báo cáo cô giáo về việc làm sai tráicủa bạn trong lớp.
Về chất lượng HS ( cuối năm) như sau:
- Môn Đạo đức:
A+ : 10 em = 33,3 %
A : 20 em = 66,7%
B : Không có.
- Hạnh kiểm: Thực hiện đầy đủ: 30 em = 100 %
Chưa thực hiện đầy đủ: 0 em
Có kết quả này cũng do sự quan tâm giúp đỡ của BGH nhà trường ,các đồng
nghiệp và sự quan tâm của phụ huynh học sinh. Do GV kết hợp hài hoà với phụ
huynh HS, động viên, nhắc nhở phụ huynh HS động viên quan tâm đến con em
mình thường xuyên, liên tục.
2- Bài học kinh nghiệm:
Qua việc giáo dục hành vi đạo đức, và chất lượng tiết dạy Đạo đức lớp 5
chương trình mới đạt hiệu quả ở trường tôi, tôi rút ra được bài học kinh nghịêm

3- Đề xuất, kiến nghị:
- Đề nghị chuyên môn Phòng Giáo dục và Đào tạo tổ chức các chuyên đề về
đổi mới phương pháp, hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức, đặc biệt là
chuyên đề để tổ chức giáo dục học sinh thông qua từng hành vi đạo đức của
từng bài học để giáo viên được tiếp cận, giúp cho việc dạy học môn đạo đức và
đặc biệt là giáo dục đạo đức đạt kết quả cao hơn trong trường Tiểu học, góp
phần giáo dục toàn diện( cả trí và đức) cho những công dân tương lai của đất
nước Việt Nam.
Tôi xin chân thành cám ơn!
Người thực hiện
15
Phạm Thị Mai
XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG
Thanh Hoá, ngày 10 tháng 4 năm 2013
Tôi xin cam đoan SKKN này là do
tôi tự viết, không sao chép của ai. Tôi
xin chịu trách nhiệm về lời cam đoan
này.

Người viết

Phạm Thị Mai
16