TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI
KHOA LUẬT TÀI CHÍNH
BÀI TẬP LỚN HỌC KỲ
BỘ MÔN: LUẬT TÀI CHÍNH
ĐỀ BÀI TẬP SỐ 9:
Vai trò của pháp luật thuế của nước ta hiện nay – các giải pháp chủ yếu
để phát huy vai trò đó trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và
hội nhập quốc tế.
Họ và tên: Nguyễn Quang Huy
Lớp: N04.TL1
MSSV: 340225
1
A. Đặt vấn đề
Hơn 20 năm qua, Việt Nam thực hiện chính sách đổi mới kinh tế, mở cửa và
hội nhập, hệ thống chính sách thuế đã được cải cách và hoàn thiện không ngừng để
đáp ứng nhu cầu phát triển của đất nước. Việc nghiên cứu vai trò của pháp
luật thuế và tìm ra các giải pháp để nâng cao những vai trò đó đó mang ý nghĩa rất
lớn trong việc nâng cấp hiệu lực của hệ thống pháp luật thuế. Từ đó, phục vụ cho
công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế
trong giai đoạn tới.
B. Nội dung chính
I. Khái quát chung về pháp luật thuế
1. Định nghĩa
Quan niệm thu, nộp thuế giữa nhà nước và dân cư phải được thực hiện dựa
trên những căn cứ pháp lý nhất định, đó chính là pháp luật thuế. Việc đưa ra pháp
luật thuế nhằm phân định ranh giới giữa các nhóm quan hệ, qua đó lựa chọn áp
dụng các quy phạm pháp luật phù hợp, đạt được hiệu quả điều chỉnh cao. Do đó, ta
có định nghĩa về pháp luật thuế như sau: Pháp luật thuế là tổng hợp các quy phạm
pháp luật điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong quá trình thu, nộp thuế giữa
cơ quan nhà nước có thẩm quyền và người nộp thuế nhằm hình thành nguồn thu
ngân sách nhà nước để thực hiện các mục tiêu xác định trước.

máy nhà nước, cho cộng đồng xã hội. Điều này lý giải cơ cấu cân đối ngân sách
nhà nước được pháp luật, thông qua điều 8 Luật ngân sách nhà nước: “Ngân sách
nhà nước được cân đối theo nguyên tắc tổng thu từ thuế, phí, lệ phí phải lớn hơn
tổng số chi thường xuyên và góp phần tích lũy ngày càng cao vào đầu tư phát
triển”. Do đó, mọi thay đổi về cơ cấu hệ thống luật thuế, nội dung từng luật thuế
đều ảnh hưởng trực tiếp đến kết quả thu ngân sách nhà nước từ thuế. Vì vậy có thể
khẳng định vai trò pháp luật thuế trong việc tạo căn cứ pháp luật hình thành nguồn
thu ổn định cho ngân sách nhà nước.
3
2. Pháp luật thuế được sử dụng như một công cụ điều tiết kinh tế, thực
hiện đường lối trong một thời kì nhất định của nhà nước
Bằng hệ thống pháp luật thuế, nhà nước thể hiện ý chí của mình đối với
đường lối phát triển kinh tế một cách gián tiếp, thông qua đó thực hiện công bằng
xã hội. Ngoài việc huy động nguồn thu cho ngân sách nhà nước. pháp luật thuế còn
có vai trò quan trọng trong việc điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế, điều này được
ghi nhận thông qua điều 26 Hiến pháp: “Nhà nước thống nhất quản lý nền kinh tế
quốc dân bằng pháp luật, kế hoạch, chính sách”. Là một bộ phận của pháp luật Việt
Nam, pháp luật thuế đóng vai trò là công cụ điều tiết vĩ mô của nhà nước. Điều tiết
đối với nền kinh tế là yêu cầu khách quan, thường xuyên của nhà nước trong nền
kinh tế thị trường. Thông qua quy định pháp luật thuế, nhà nước chủ động phát huy
vai trò điều tiết nền kinh tế. Điều này thể hiện ở chỗ pháp luật thuế là công cụ tác
động đến tư duy đầu tư, hành vi đầu tư của các chủ thể kinh doanh, hành vi tiêu
dùng của các thành viên trong xã hội. Dựa vào công cụ thuế, Nhà nước có thể thúc
đẩy hoặc hạn chế việc đầu tư, tiêu dùng bằng cách tăng thuế suất giá trị gia tăng,
thuế nhập khẩu… và ngược lại. Trong điều kiện cạnh tranh của nền kinh tế vận
hành theo cơ chế thị trường tất yếu dẫn đến tình trạng suy thoái tài chính ở một số
doanh nghiệp. Đối với những ngành nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh cần
khuyến khích, ngoài các quy định chung, pháp luật thuế còn có quy định ưu đãi
miễn giảm thuế nhằm khác phục suy thoái về tài chính, tạo sự ổn định và phát triển
của các doanh nghiệp.

báo chí, Cục Thuế TP. Hồ Chí Minh đã thành lập đoàn kiểm tra thực hiện rà soát
trên 2000 các doanh nghiệp có dấu hiệu vi phạm. Kết quả, Cục Thuế đã xử lý trên
600 doanh nghiệp, truy thu về cho nhà nước trên 22 tỷ đồng. Trong đó, có không ít
các doanh nghiệp “đại gia” có danh tiếng trong nước như công ty TMDV Phong
Vũ, Công ty CP Thương mại Nguyễn Kim... Có những doanh nghiệp cũng giao
5
“hóa đơn” cho khách hàng nhưng thực chất chỉ là “giấy chứng nhận giao nhận”,
còn hóa đơn thuế VAT thì không có. Qua phản ánh của người tiêu dùng và người
dân trên địa bàn thì hiện nay số doanh nghiệp vi phạm kiểu như thế này là không
đếm xuể, việc chỉ xử phạt 4,5 triệu đồng đối với doanh nghiệp vi phạm là quá nhẹ.
Mặt khác, việc các doanh nghiệp vi phạm được là do người tiêu dùng chẳng quan
tâm lấy hóa đơn vì luật vẫn chưa bổ sung quyền lợi cho họ. Do đó nên chăng Bộ
Tài chính giao quyền cho doanh nghiệp tự in hóa đơn GTGT, khi đó doanh nghiệp
sẽ có trách nhiệm hơn với việc giao hóa đơn cho khách hàng, thay vì lòng vòng
qua nhiều khâu, dễ nảy sinh tiêu cực.
Theo khảo sát của Cục thuế TP. Hồ Chí Minh, hiện nay sau các đợt kiểm tra,
đã có một số doanh nghiệp chấn chỉnh, đã chịu xuất hóa đơn VAT khi bán hàng.
Tuy nhiên, trên thực tế vẫn còn nhiều trung tâm, siêu thị, cửa hàng, nhà hàng vẫn
thực hiện đối phó để qua mặt các cơ quan chức năng. Hiện nay theo quy định,
ngành thuế chỉ có chức năng kiểm tra, không có chức năng thanh tra. Trong khi
theo luật, trước khi đi kiểm tra, ngành thuế phải báo trước 3 ngày cho doanh
nghiệp, thời gian này đủ để doanh nghiệp sắp xếp, do đó rất khó phát hiện sai
phạm. Tuy nhiên, công tác kiểm tra, phát hiện gian lận, hàng giả, hàng nhái là hết
sức khó khăn. Muốn xử lý tận gốc những sai phạm về thuế VAT, Nhà nước cần
điều chỉnh hàng loạt các nghị định liên quan không còn phù hợp với ngành thuế.
Theo luật pháp quy định hiện nay thì người tiêu dùng dù có cầm tờ hóa đơn VAT
trong tay cũng chẳng có giá trị. Nghĩa là họ cũng thờ ơ với việc nhận hóa đơn từ
doanh nghiệp. Do đó luật cũng phải bổ sung thêm vấn đề này để làm sao người tiêu
dùng được lợi từ việc yêu cầu doanh nghiệp thực hiện xuất hóa đơn GTGT.
Đối với luật thuế thu nhập cá nhân cũng có nhiều vấn đề cần quan tâm.