NGHIÊN CU CÁC NHÂN T TỄCăNGăN S
HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG I VI SN PHM
GAS DÂN DNG PETROVIETNAM TI TH
TRNG TP.HCM
LUN VN THC S KINH T
Thành Ph H Chí Minh – Nm 2013
B GIÁO DCăVẨăẨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP. H CHÍ MINH
TRN TH MINH HÀ
NGHIÊN CU CÁC NHÂN T TỄCăNGăN S
HÀI LÒNG CAăKHỄCHăHẨNGăI VI SN PHM
GAS DÂN DNG PETROVIETNAM TI TH TRNG
TP.HCM
CHUYÊN NGÀNH: KINH DOANH THNG MI
MÃ S: 60340121 LUN VN THC S KINH T
MC LC
Trang bìa ph
Li cam đoan
Danh mc hình v, biu đ và bng biu
Danh mc ch vit tt
CHNGăI:ăPHN M U 1
1.1 Xác đnh vn đ nghiên cu 1
1.2 Mc tiêu nghiên cu 2
1.3 Ý ngha thc tin ca đ tài 2
1.4 i tng nghiên cu 3
1.5 Phm vi nghiên cu 3
1.6 B cc lun vn 3
CHNGăII:ăCăs lý lun và mô hình nghiên cu 4
2.1 S hài lòng ca khách hàng 4
2.1.1 nh ngha 4
2.1.2 Ti sao phi làm hài lòng khách hàng 5
2.1.3 Phân loi s hài lòng ca khách hàng 6
2.2 Ch s hài lòng ca khách hàng (CSI) 8
2.2.1 Ngun gc ra đi ch s hài lòng ca khách hàng 8
2.2.2 Mc tiêu ca vic s dng ch s hài lòng khách hàng 9
4.2.2 Phân tích nhân t khám phá EFA 48
4.3 Phân tích hi quy và phân tích tng quan 51
4.3.1 Phân tích tng quan 51
4.3.2 Phân tích hi quy 54
4.4 Kim đnh các gi thuyt trong mô hình nghiên cu 55
4.5 ánh giá v s hài lòng ca khách hàng 57
CHNGăV:ăKt lun và kin ngh 57
5.1 Kt lun 57
5.1.1 óng góp ca đ tài 57
5.1.2 Hn ch ca đ tài 58
5.2 xut gii pháp đi vi hot dng kinh doanh ca PV Gas South 59
Tài liu tham kho
Ph lc
Bng 4.5 Thang đo nhóm cht lng cm nhn 46
Bng 4.6 Thang đo nhóm giá tr cm nhn 47
Bng 4.7 Thang đo s hài lòng 48
Bng 4.8: Kt qu phân tích nhân t các thanh đo thƠnh phn sau khi xoay 49
Bng 4.9: bng phân tích EFA s hài lòng ca khách hàng 51
Bng 4.10 : ma trn h s tng quan gia các bin quan sát 51
Bng 4.11: ch tiêu đánh giá đ phù hp ca mô hình 53
Bng 4.12 : h s ca phng trình hi quy 53 DANH MC CH VIT TT
1. LPG (Liquefied Petroleum Gas ): khí hóa lng, gas
2. PV: PetroVietNam
3. PVGas South: Công ty C phn Kinh doanh Khí Hóa Lng min Nam
4. CSI (Customer Satisfaction Index): ch s hài lòng khách hàng
5. TP.HCM: Thành ph H Chí Minh
6. HA: hình nh
7. SM: s mong đi
8. GC: Giá c
9. CLCN: cht lng cm nhn
10. GTCN: Giá tr cm nhn
Nhà nc cng b tht thu ngơn sách. Hn th na, các v vi phm thng hiu,
2
cung cp gas không đ s lng và cht lng din ra ph bin trên th trng đư
làm mt lòng tin ngi tiêu dùng và xã hi.
ng trc thc tin th trng gas, vi li th lƠ đn v cung cp gas hàng
đu Vit Nam, chim gi khong 70% th trng trên toàn quc nhng thi gian
qua Gas Petro VietNam vn chu nhiu nh hng bi tình trng gas gi tràn lan,
cng nh s cnh tranh mnh m t mt s thng hiu gas khác nh Saigon Petro,
Gia dinh Gas, Thu Duc Gas… gi vng th trng và tip tc phát huy sc mnh
ca mình, PetroVietNam Gas xác đnh chin lc kinh doanh hng ti khách hàng
là mt trong nhng chin lc quan trng hƠng đu. Làm th nào đ đem đn cho
khách hàng s hài lòng tt nht luôn là vn đ mà Gas PetroVietNam c gng thc
hin vi tt c kh nng ca mình.
Vì vy, nghiên cu s hài lòng ca khách hàng đi vi sn phm – dch v
ca công ty là mt công vic quan trng phi thc hin thng xuyên và liên tc
đ có th đáp ng kp thi nhu cu ca h. T đó, chúng ta có th phc v khách
hàng tt hn, làm cho h luôn đc tha mãn khi s dng các sn phm dch v
ca mình. tài “Nghiên cu các nhân t tác đng đn s hài lòng ca khách hàng
s dng gas dân dng PetroVietNam Gas ti th trng TP.HCM” đc thc hin
không ngoài mc đích trên và rt mong nhn đc nhiu ý kin đóng góp đ vn
đ nghiên cu đc hoàn thin hn.
1.2 Mc tiêu nghiên cu
- Xác đnh các yu t tác đng đn s hài lòng ca khách hàng (h gia đình)
khi s dng gas dân dng thng hiu PetroVietNam
- o lng mc đ tác đng ca các yu t đn s hài lòng ca khách hàng
1.3 ụănghaăthc tin caăđ tài:
tài nghiên cu xác đnh các yu t tác đng đn mc đ hài lòng ca
khách hàng, đánh giá mt cách khách quan nhu cu khách hàng cng nh cht
4
CHNGăII
CăS LÝ LUN VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CU
2.1 S hài lòng ca khách hàng
2.1.1 ợnhăngha:
Có rt nhiu nghiên cu v đ hƠi lòng vƠ không hƠi lòng, hn 15.000 bƠi báo
v vic nƠy đư xut hin trong vƠi thp niên gn đơy tng ng vi nhng nghiên
cu, đó lƠ s hin din ca nhiu chui lý thuyt v đ hƠi lòng. Các quan đim
khác nhau v s hƠi lòng khách hƠng nh:
Theo Bachelet (1995, p.1)[14]: đnh ngha s hƠi lòng ca khách hƠng nh
mt phn ng mang tính cm xúc ca khách hƠng đáp li vi kinh nghim ca h
vi mt sn phm hay mt dch v.
Levesque & McDougall (1996, p.14)[26] cho rng “đ hƠi lòng lƠ thái đ ca
khách hƠng v nhà cung ng dch v”, trong khi Klaus (1985, p.21) khái quát đ hƠi
lòng nh “s đánh giá ch quan ca khách hƠng v mt kinh nghim tiêu dùng, da
trên các mi quan h gia nhn thc ca khách hƠng v các thuc tính khách quan
ca sn phm”.
Lý thuyt “K vng – xác nhn” đc phát trin bi Oliver (1997)[32] và
đc dùng đ nghiên cu s hƠi lòng ca khách hƠng đi vi cht lng ca các
dch v hay sn phm ca mt c quan. Lý thuyt đó bao gm hai quá trình nh có
tác đng đc lp đn s hƠi lòng ca khách hƠng: k vng v dch v trc khi mua
vƠ cm nhn v dch v sau khi đư tri nghim. Theo lý thuyt nƠy có th hiu s
hƠi lòng ca khách hƠng lƠ quá trình nh sau:
(1) Trc ht, khách hƠng hình thƠnh trong suy ngh ca mình nhng k vng
v nhng yu t cu thƠnh nên cht lng dch v mƠ nhƠ cung cp có th mang li
cho h trc khi các khách hƠng quyt đnh mua.
(2) Sau đó, vic mua dch v vƠ s dng dch v đóng góp vƠo nim tin khách
hƠng v hiu nng thc s ca dch v mƠ h đang s dng.
S hƠi lòng khách hƠng đư tr thành mt yu t quan trng to nên li th
cnh tranh. Mc đ hài lòng cao có th đem li nhiu li ích bao gm:
6
• Lòng trung thành: mt khách hàng có mc đ hài lòng cao là mt khách
hàng trung thành. Mt khách hàng rt hài lòng thì kh nng gp 6 ln có th tr
thành khách hàng trung thành và tip tc mua sn phm và/ hoc gii thiu sn
phm so vi khách hàng ch mc đ hƠi lòng. Lòng trung thƠnh tng 5% có th
lƠm tng li nhun 25%-85%.
• Tip tc mua thêm sn phm: mt khách hàng có mc đ hài lòng cao s
tip tc mua thêm sn phm.
• Gii thiuăchoăngi khác: mt khách hàng có mc đ hài lòng cao s k
cho gia đình vƠ bn bè v sn phm và dch v đó. Mt khách hàng hài lòng s k
cho 5 ngi khác nghe.
• Duy trì s la chn: mt khách hàng có mc đ hài lòng cao ít có kh nng
thay đi nhãn hiu.
• Gim chi phí: mt khách hàng có mc đ hài lòng cao tn ít chi phí đ phc
v hn mt khách hàng mi.
• Giáăcaoăhn: mt khách hàng có mc đ hài lòng cao sn sàng tr nhiu hn
cho sn phm hay dch v đó.
2.1.3 Phân loi s hài lòng ca khách hàng
Theo mt s nhà nghiên cu có th phân loi s hài lòng ca khách hàng
thành ba loi và chúng có s tác đng khác nhau đn nhà cung cp:
• Hài lòng tích cc (Demanding customer satisfaction): đây là s hài lòng
mang tính tích cc và đc phn hi thông qua các nhu cu s dng ngày mt
tng lên đi vi nhà cung cp. i vi nhng khách hàng có s hài lòng tích cc,
h và nhà cung cp s có mi quan h tt đp, tín nhim ln nhau và cm thy hài
lòng khi giao dch. Hn th, h cng hy vng nhà cung cp dch v s có đ kh
nng đáp ng nhu cu ngày càng cao ca mình. Chính vì vy, đây là nhóm
khách hàng d tr thành khách hàng trung thành ca công ty min là h nhn
này s giúp các doanh nghip có nhng bin pháp ci tin cht lng sn phm -
dch v linh hot cho tng nhóm khách hàng khác nhau.
8
2.2 Ch s hài lòng ca khách hàng(CSI)
2.2.1 Ngun gcăraăđi ch s hài lòng ca khách hàng:
Nm 1989, ch s (barometer) đo mc đ hƠi lòng đu tiên đc ra đi ti
Thy in (Swedish Customer Satisfaction Barometer - SCSB) nhm thit lp ch
s hài lòng ca khách hƠng đi vi vic mua và tiêu dùng sn phm - dch v ni
đa.
VƠo nm 1994, Ch s hài lòng khách hàng M (ACSI) là mt ch s kinh t
nhm đo lng s hài lòng ca ngi tiêu dùng trên toàn nn kinh t M đc tin
hành nghiên cu bi các nhà nghiên cu ti Trung tâm Nghiên cu cht lng quc
gia, mt đn v nghiên cu thuc i hc Michigan hp tác vi các đi tác ti Hip
hi cht lng M Milwaukee, Wisconsin, và CFI Group ti Ann Arbor. ACSI
da trên mt mô hình ban đu SCSB Thy in.
C hai phiên bn ca Thy in vƠ ACSI đu đc phát trin bi Claes
Fornell - giáo s Donald C.Cook ca Business Administration ti i hc
Michigan, và là ch tch ca CFI Group.
Nm 2009, ACSI ri trng i hc Michigan hình thƠnh công ty t nhơn
riêng. ACSI s dng hai phng thc liên quan đn nhau đ đo lng s hài lòng
ca khách hàng là phng vn và lp mô hình kinh t.
Sau đó, các nhóm nghiên cu, các hip hi cht lng vƠ các trng đi hc
mt s nc đư áp dng mô hình ACSI đ to ra các ch s hài lòng ca khách hàng
đi vi các nn kinh t ca quc gia h. B sung gn đơy vƠo danh sách ca các
nc đư áp dng mô hình ACSI bao gm Anh, Indonesia, Barbados, Th Nh K,
Singapore, Mexico và Colombia. S phát trin ca mt h thng quc t chung
nhm đo lng s hài lòng ca khách hàng da trên mt phng cho phép đo đim
chun s hài lòng toàn din gia các quc gia s là s phát trin tin b toàn cu
hóa kinh t.
Vic lƠm khách hƠng hƠi lòng đư tr thành mt tài sn quan trng đi vi các
khác; xác đnh mc đ hài lòng ti thi đim nghiên cu ca khách hàng, so sánh
đánh giá ca khách hàng trên tng tiêu chí vi đi th cnh tranh hay vi chính
10
mình trong quá kh (mc tiêu này th hin rõ hn khi CSI đc trin khai cp đ
toƠn ngƠnh vƠ đa ngƠnh), lng hóa mi liên h gia mc đ hài lòng vi các đi
lng tip th khác (lòng trung thành, phn ca khách hàng); so sánh cu trúc s hài
lòng, mc đ hƠi lòng vƠ tác đng ca s hài lòng gia các nhóm khách hàng khác
nhau ca công ty. Ngoài ra, các doanh nghip cn coi CSI nh mt hình thc kim
toán hng nm vi tài sn vô hình lƠ uy tín, thng hiu, tình cm mà khách hàng
dành cho mình, các thông tin ca CSI cn đc liên tc cp nht vào h thng thông
tin ca doanh nghip đ lƠm c s trong vic hoch đnh các chin lc trong tng
lai.
2.2.3ăcăđim chung ca các mô hình ch s hài lòng:
Ch s hài lòng ca khách hàng bao gm các nhân t (bin), mi nhân t đc
cu thành t nhiu yu t c th (indicators, items) đc trng ca sn phm hoc
dch v. S hƠi lòng khách hƠng (customer satisfaction) đc đnh ngha nh lƠ mt
s đánh giá toƠn din v vic s dng mt dch v hoc hot đng ca doanh nghip
vƠ đơy chính lƠ đim ct lõi ca mô hình CSI.
Xung quanh bin s này là h thng các mi quan h nhân qu (cause and
effect) xut phát t nhng bin s khi to nh s mongăđi (expectations) ca
khách hàng, hình nh (image) doanh nghip và sn phm, chtălng cm nhn
(perceived quality) và giá tr cm nhn (perceived value) v sn phm hoc dch
v kèm theo đn các bin s kt qu ca s hƠi lòng nh s trung thành (customer
loyalty) hay s than phin ca khách hàng (customer complaints).
Các mô hình CSI v c bn tng t nh nhau trong cu trúc mô hình đo
lng (tc là quan h nhân qu mô hình), nó có mt s khác bit rõ ràng trong cu
trúc ca mô hình và cách la chn ca bin do đó kt qu ca nó không th so sánh
vi nhau.
Tt c các mô hình có mt cu trúc, quan h nhân qu hc/ khoa hc. Mc
đích ca mi cu trúc mt mô hình CSI lƠ phng trình cu trúc tiêu chun đo
mô hình s hài lòng ca khách hàng (Martensen et al., 2000). Ngi ta cho rng
hình nh s có mt tác đng tích cc trên s hài lòng ca khách hàng và lòng trung
thành.
12
Mô hình ECSI phát trin t mô hình trc đó, vi vic kt hp hình nh công
ty nh lƠ mt bin tim n trong mô hình, trong đó hình nh công ty đc quy đnh
c th có tác đng trc tip trên mong đi ca khách hàng, s hài lòng và lòng trung
thành.
Nhiu nghiên cu khác cho thy hình nh thng hiu có nh hng tích cc
đn lòng trung thành ca ngi tiêu dùng (Zeithaml, 1998; Zins, 2001; Cretu và
Brodie, 2007)[36][10][17]. Ngoài ra, Nandan (2005)[30] tin rng mt công ty có th
lƠm tng lòng trung thƠnh thng hiu ca ngi tiêu dùng bng cách đm bo rng
hình nh thng hiu ca mình và nhn din thng hiu là phù hp. Trong th
trng kinh doanh gas, vi đc thù đòi hi s đm bo an toàn, hình nh đóng vai
trò rt quan trng trong vic la chn thng hiu tiêu dùng, đòi hi các công ty
cn phi đnh v và xây dng hình nh ca mình trên c s nhng thuc tính quan
trng nhm thit lp mt s cm nhn tt nht đi vi đi th cnh tranh, giúp
khách hàng d dàng nhn din đc thng hiu.
2.3.2 S mongăđi ca khách hàng
S mong đi ca khách hàng th hin mc đ cht lng mà khách hàng
mong đi nhn đc, các thông s đo lng s mong đi gn lin vi nhng thông
s ca hình nh và cht lng cm nhn ca sn phm và dch v. ơy lƠ kt qu
ca kinh nghim mua hàng trong quá kh, thông tin ming t gia đình, bn bè và
đng nghip vƠ thông tin đc chuyn giao thông qua các hot đng marketing,
nh qung cáo hoc quan h công chúng. Nu s mong đi ca khách hàng không
đc đáp ng, h s không hài lòng và rt có th h s k nhng ngi khác nghe
v điu đó. Trung bình khách hƠng gp s c s k cho 9 ngi khác nghe v s c
này và ch 4% khách hàng không hài lòng s phàn nàn.
v có cht lng cao nht mà h s mua nhng sn phm, dch v đem li cho h
s hài lòng nhiu nht. Chính vì vy, nhng nhân t nh cm nhn ca khách hàng
v giá và chi phí (chi phí s dng) không nh hng đn cht lng sn phm
nhng s tác đng đn s hài lòng ca khách hàng.
Trong nhiu nghiên cu v s hài lòng ca khách hàng trc đây, tác đng
14
ca yu t giá c ít đc chú ý đn so vi các tiêu chí khác. Tuy nhiên, cùng vi s
cnh tranh ngày càng mnh m ca th trng và các thay đi trong nhn đnh
ca khách hàng v sn phm dch v, các nhà nghiên cu đã xác đnh rng giá c
và s hài lòng ca khách hàng có mi quan h sâu sc vi nhau. Do đó, nu
không xét đn nhân t này thì vic nghiên cu v s hài lòng ca khách hàng
s thiu tính chính xác.
Khi mua sn phm dch v khách hàng phi tr mt chi phí nào đó đ đi li
giá tr s dng mà mình cn. Nh vy, chi phí đó đc gi là cái phi đánh đi đ
có đc giá tr mong mun t sn phm dch v. Nu đem lng hóa giá c trong
tng quan giá tr có đc thì khách hàng s có cm nhn v tính cnh tranh
ca giá c là tha đáng hay không. Ch khi nào khách hàng cm nhn cht lng
v sn phm, dch v có đc nhiu hn so vi chi phí s dng thì giá c đc
xem là cnh tranh và khách hàng s hài lòng. Ngc li, khách hàng s t ra
không hài lòng vì cm thy mình phi tr nhiu hn so vi nhng gì nhn đc
và giá c trong trng hp này s tác đng tiêu cc đn s hài lòng ca khách
hàng. ây là mi quan h gia lng giá c, giá tr và giá tr cm nhn. Tuy
nhiên, chính giá c cm nhn mi là nhân t tác đng đn s hài lòng ca khách
hàng. Có th lng giá c b ra nhiu hn so vi giá tr nhn đc nhng khách
hàng cm nhn nh th là hp lý thì h vn s hài lòng và ngc li. Hai yu t
này tác đng qua li ln nhau tùy vào đ nhy ca khách hàng đi vi giá cng
nh mi quan h gia ngi s dng dch v vi nhà cung cp dch v. Ngoài
ra, đ đánh giá tác đng ca nhân t giá c đn s hài lòng khách hàng, chúng ta
cn xem xét đy đ hn ba khía cnh sau:
•
ích lý tính, hu ht các nghiên cu s cho thy cm nhn v nhng li ích này có
liên h mt thit vi cht lng cm nhn. Khi cht lng cm nhn đc ci thin,
các thành t khác trong cm nhn ca khách hàng v thng hiu cng đc nâng
cao.
Cht lng cm nhn là mt trong nhng yu t c bn mà mt k mô hình
nghiên cu ch s hài lòng ca khách hƠng đu đc đ ngh và chng minh s tác
đng ca nó. Ngay t mô hình ban đu SCSB ca Thy đin lúc ban đu cho ti các
mô hình sau này ti các quc gia khác nh M, EU, Hong Kong…
16
S tha mãn và cht lng cm nhn có tng quan cao vi nhau (Olsen,
2002, 2005)[33]. ôi khi s tng quan nƠy lƠ cao đn mc nhiu nhà nghiên cu
đt câu hi rng liu cht lng và s tha mãn phi chng lƠ cùng mt khái nim
(Churchill & Surprenant, 1982)[16]. Nghiên cu ca Cronin & Taylor (2002)[18]
đư tìm thy s tng quan dng gia cht lng dch v và s tha mãn. Olsen
(2002)[33] đư chng t đc s phân bit vƠ tng quan dng gia cht lng
cm nhn và s tha mưn trong lnh vc thu sn và cho rng nu cht lng là mt
s đánh giá v vic thc hin thuc tính và s tha mãn phn nh tác đng ca vic
thc hin lên tình trng cm nhn giác quan ca con ngi, thì cht lng có th
đc s dng đ d báo s tha mãn hoc hành vi mua hàng.
Mt nghiên cu kéo dƠi trong 5 nm tin hành cho 77 công ty ti Thy in,
đc thc hin bi Claes Fornell vƠ các đng nghip ti Trung tâm Nghiên cu
Cht lng Quc gia ti trng i hc Michigan đư tit l rng cht lng cm
nhn là nhân t chính chi phi s hài lòng ca khách hƠng, đ trên c s đó tác
đng lên li tc đu t.
i vi sn phm gas dân dng, cht lng cm nhn đc xem xét trong
trng hp này là cht lng v bình, màu sc ngn la, cht lng ph kin kèm
theo, hng dn s dng, thi gian giao hàng, dch v sa cha bo trì, các chng
trình khuyn mãi, phong cách phc v ca nhơn viên, thái đ vi khách hàng.
2.3.5 Giá tr cm nhn ca khách hàng
s hài lòng. Mô hình ca ông cng liên kt cht lng trc tip đn giá tr, th hin
cht lng là mt thành phn ca giá tr. S hài lòng ca khách hƠng đc to thành
trên c s cht lng cm nhn, s mong đi và giá tr cm nhn, nu cht lng và
giá tr cm nhn cao hn s mong đi s to nên lòng trung thƠnh đi vi khách
hƠng, trng hp ngc li, đy là s phàn nàn hay s than phin v sn phm mà
h tiêu dùng.
S hài lòng ca khách hàng đc đnh ngha lƠ mt cm giác tích cc hay tiêu
cc tng th v giá tr thc ca dch v nhn đc t mt nhà cung cp (Woodruff ,