B GIÁO DC VÀ ÀO TO
TRNG I HC KINH T THÀNH PH H CHÍ MINH NGUYN TH TRÚC MAI
NỂNG CAO S HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG
I VI HOT NG THANH TOÁN QUC T TI
NGÂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM
LUN VN THC S KINH T
NGI HNG DN KHOA HC:
TS: TRN TN LC
THÀNH PH H CHÍ MINH - 2013
LI CAM OAN
Tôi xin cam đoan lun vn thc s: “Nâng cao s hài lòng ca khách hàng
đi vi hot đng thanh toán quc t ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin
Vit Nam” là kt qu ca quá trình hc tp, nghiên cu khoa hc đc lp và làm
vic vi tinh thn nghiêm túc.
Các s liu s dng trong lun vn này đc thu thp t thc t có ngun
gc rõ ràng, đáng tin cy, đc x lý trung thc và khách quan
Tác gi: Nguyn Th Trúc Mai
MC LC
Trang
Trang ph bìa
Li cam đoan
Mc lc
Danh mc các ký hiu, các ch vit tt
trong lnh vc ngân hàng 28
1.3.3 Mô hình nghiên cu ca đ tài 31
KT LUN CHNG 1 32
CHNG 2 – THC TRNG HOT NG THANH TOÁN QUC T TI
NGỂN HÀNG TMCP U T VÀ PHÁT TRIN VIT NAM 33
2.1 Tng quan v quá trình hình thành và phát trin ca BIDV 33
2.1.1 C cu t chc 34
2.1.2 Kt qu hot đng trong thi gian qua 35
2.1.2.1 Tng tài sn 36
2.1.2.2 Huy đng vn 37
2.1.2.3 Hot đng tín dng 39
2.1.2.4 Thu dch v ròng 41
2.1.2.5 Các ch tiêu khác 43
2.2 Gii thiu trung tâm tác nghip và tài tr thng mi 45
2.2.1 Quá trình hình thành 45
2.2.2 Chc nng và nhim v 45
2.2.3 Mi liên h hot đng ti Trung tâm tác nghip và các chi nhánh ca BIDV 47
2.2.4 Nhng li ích khi thc hin tp trung hóa hot đng tài tr thng mi ti
trung tâm tác nghip 49
2.3 Thc trng hot đng thanh toán quc t ti BIDV 50
2.4 Kho sát s hài lòng ca khách hàng đi vi hot đng thanh toán quc t ti
BIDV 58
2.4.1 Quy trình kho sát 58
2.4.2 Xây dng thang đo 60
2.4.3 Kt qu kho sát 62
2.4.3.1 Thông tin mu nghiên cu 62
2.4.3.2 ánh giá các thang đo 65
H s tin cy Cronbach anpha 66
Phân tích nhân t khám phá EFA 68
TFC Trung tâm tác nghip và tài tr thng mi
TMCP Thng mi c phn
TTQT Thanh toán quc t
TTTM Tài tr thng mi
TTR Chuyn tin quc t
TP.HCM Thành ph H Chí Minh
DANH MC CÁC HÌNH V, BIU
VÀ BNG BIU
DANH MC HÌNH V VÀ BIU
Hình 1.1 : Mô hình cht lng dch v.
Hình 1.2 : Mi quan h gia cht lng dch v và s hài lòng ca khách hàng.
Hình 1.3 : Mô hình ch s hài lòng khách hàng ca M.
Hình 1.4 : Mô hình ch s hài lòng khách hàng các quc gia Châu Âu.
Hình 1.5 : Mô hình lí thuyt v ch s hài lòng khách hàng ca các ngân hàng.
Hình 1.6 : Mô hình lý thuyt ca đ tài.
Hình 2.1 : Tng tài sn ca BIDV giai đon nm 2008 đn 2012.
Hình 2.2 : Biu đ huy đng vn ca BIDV giai đon nm 2008 – 2012.
Hình 2.3 : C cu huy đng vn ca BIDV giai đon nm 2010 đn 2012.
Hình 2.4 : Biu đ cht lng tín dng BIDV giai đon nm 2010 – 2012.
Hình 2.5 : T trng thu dch v ròng giai đon nm 2008 đn 2012.
Hình 2.6 : Mô hình x lý giao dch TFC.
Hình 2.7 : Nguyên tc thc hin giao dch ti TFC và chi nhánh.
Hình 2.8 : Chi phí tit kim c tính t vic tp trung các hot đng TTTM.
Hình 2.9 : Quy trình kho sát.
Hình 2.10 : Kt qu kim đnh mô hình lý thuyt.
DANH MC BNG BIU
Bng 2.1 : S liu hot đng kinh doanh ca BIDV giai đon nm 2008 đn 2012.
Ngày 7/11/2006, tr thành thành viên th 150 vi cam kt ca Vit Nam v m ca th
trng nói chung và dch v Ngân hàng nói riêng, đi mt vi s cnh tranh cao trong
quá trình hi nhp các Ngân hàng Vit Nam càng ra sc phát trin sn phm và nâng
cao cht lng dch v. Chin lc hng đn khách hàng luôn là chin lc quan
trng hàng đu ca các Ngân hàng, có th nói Ngân hàng nào đem li cho khách hàng
s hài lòng tt nht, ngân hàng đó s luôn thành công và không ngng phát trin.
Vi t cách là mt nhân t quan trng, không th thiu cho s phát trin ca
thng mi quc t, hot đng thanh toán quc t không ngng đi mi và hoàn thin
vi nhng phng thc an toàn và hiu qu cho các bên tham gia. Nhm nâng cao cht
lng dch v hot đng thanh toán quc t, ngày 12/08/2002 Ngân hàng TMCP u
t và Phát trin Vit Nam đư kỦ quyt đnh s 54/Q-HQT thành lp Trung tâm tác
nghip và tài tr thng mi đ tp trung x lý các giao dch thanh toán quc t ti các
chi nhánh. Cùng vi l trình chung ca toàn h thng, ln lt các chi nhánh ca BIDV
đư thc hin chuyn h s và tp trung x lý các giao dch TTQT ti Trung tâm tác
nghip và tài tr thng mi. K t khi thc hin tp trung ti TFC, hot đng thanh
toán quc t toàn h thng đc vn hành mt cách trôi chy và mang li hiu qu cao
cho ngân hàng cng nh khách hàng.
Nghiên cu s hài lòng ca khách hàng đi vi hot đng thanh toán quc t ti
Ngân hàng là mt vic quan trng phi đc thc hin thng xuyên và liên tc đ
phc v khách hàng ngày càng tt hn. tài “ Nâng cao s hài lòng ca khách hàng
đi vi hot đng TTQT ti Ngân hàng TMCP u t và Phát trin Vit Nam” đc
thc hin nhm đt đc mc đích trên.
2
2. MC TIÊU NGHIÊN CU CA TÀI:
Nghiên cu này nhm mc tiêu khám phá các nhân t chính nh hng đn s
hài lòng ca khách hàng s dng dch v TTQT ti BIDV.
Nghiên cu còn nhm đo lng mc đ nh hng ca các nhân t đó đn s
hài lòng ca khách hàng đi vi hot đng thanh toán quc t ti Ngân hàng TMCP
u t và Phát trin Vit Nam. T đó phát hin ra nhng hn ch trong quá trình đa
Chng 3: GII PHÁP NÂNG CAO S HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG I
VI HOT NG THANH TOÁN QUC T TI BIDV 4
CHNG 1
TNG QUAN V S HÀI LÒNG CA KHÁCH HÀNG
I VI HOT NG THANH TOÁN QUC T
1.1 Tng quan v hot đng thanh toán quc t (TTQT) ca các Ngân hàng
thng mi (NHTM):
1.1.1 Khái nim thanh toán quc t:
Cùng vi xu hng không ngng m rng quan h thng mi và các mi
quan h khác gia các quc gia trên th gii thì hot đng thng mi ngày càng phát
trin, vic mua bán, trao đi kinh t đc din ra gia các ch th kinh t ca các
quc gia khác nhau ngày càng nhiu. Vic trao đi mua bán này đt ra mt vn đ chi
tr bng tin ca các nc này vi nhau. Trong mi quan h chi tr này, các quc gia
cùng nhau quy đnh nhng điu khon cu thành nên c ch thanh toán nh: ch th
tham gia thanh toán, loi tin t, phng thc đòi hoc chi tr tin t. Tng hp các
yu t cu thành c ch đó to thành hot đng TTQT.
Nh vy, TTQT là vic chi tr các ngha v và các yêu cu v tin t phát sinh
t các quan h kinh t, thng mi, tài chính, tín dng gia các t chc kinh t quc
t, gia các doanh nghip, các cá nhân ca các quc gia khác nhau đ kt thúc mt
chu trình hot đng trong lnh vc kinh t đi ngoi bng các hình thc chuyn tin
hay bù tr trên tài khon ti các ngân hàng.
S ra đi và phát trin ca NHTM đư góp phn thúc đy hot đng TTQT gia
các nc din ra nhanh chóng, thun li, chính xác và đm bo đc quyn li ca
các bên tham gia thanh toán. Ngày nay trong xu hng toàn cu hóa nn kinh t và
thng mi quc t ngày càng phát trin, TTQT đư tr thành mt hot đng không th
thiu ca NHTM. Thc hin tt vai trò trung gian thanh toán ca mình trong hot
6
thanh toán. ây cng là mt ngun nâng cao kh nng thanh khon cho ngân hàng
đng thi nâng cao s cnh tranh ca ngân hàng mình so vi các ngân hàng khác.
- Tng cng mi quan h đi ngoi thông qua bo lãnh cho khách hàng trong
nc, thanh toán cho ngân hàng nc ngoài,… các ngân hàng s có quan h đi lý vi
ngân hàng và đi tác nc ngoài. Mi quan h này da trên c s hp tác và tng
tr. Vi thi gian hp tác càng lâu, mi quan h ngày càng bn cht và rng m. T
đó có th khai thác đc ngun vn tài tr ca ngân hàng nc ngoài v ngun vn
trên th trng tài chính quc t đáp ng nhu cu vay vn ca khách hàng.
i vi nn kinh t
- Thanh toán quc t là chic cu ni lin gia các quc gia quan h kinh t đi
ngoi. Khi thit lp mi quan h kinh t đi ngoi, quan h thng mi vi các nc
thì điu kin quan trng không th thiu đc là phi thit lp quan h TTQT.
- Thanh toán quc t thúc đy hot đng kinh t đi ngoi phát trin, nu vic
t chc TTQT đc tin hành nhanh chóng, an toàn chính xác s làm cho các nhà sn
xut kinh doanh yên tâm và đy mnh hot đng xut nhp khu ca mình, nh đó
thúc đy hot đng kinh t đi ngoi phát trin.
- Thanh toán quc t hn ch ri ro trong qúa trình thc hin hp đng kinh t
đi ngoi: Trong hot đng kinh t đi ngoi, do v trí đa lý ca bn hàng cách xa
nhau làm hn ch vic tìm hiu kh nng tài chính, kh nng thanh toán ca ngi
mua, ca con n, đng thi trong điu kin tin t thng xuyên bin đng cng nh
hng xu đn kh nng thanh toán ca ngi nhp khu, hn na trong c ch th
trng tình trng la đo ngày càng nhiu vì vy ri trong vic thc hin hp đng
kinh t đi ngoi ngày càng ln. Nu t chc tt hot đng TTQT s giúp cho các nhà
kinh doanh xut nhp khu hn ch đc ri ro trong quá trình thc hin hp đng.
- Hot đng thanh toán quc t làm tng khi lng thanh toán không dùng
tin mt trong nn kinh t, gim bt các chi phí trung gian, đng thi hot đng TTQT
đư thu hút mt lng ngoi t đáng k vào Vit Nam.
7
Quy trình phng thc tín dng chng t:
(1) Ngi nhp khu làm đn xin m L/C gi đn ngân hàng ca mình.
(2) Ngân hàng phát hành s phát hành mt L/C bng th hoc bng đin và gi
cho ngân hàng thông báo.
(3) Ngân hàng thông báo kim tra tính xác thc ca LC và thông báo đn ngi
th hng.
(4) Ngi xut khu thc hin giao hàng cho ngi nhp khu.
(5) Cn c vào ni dung L/C, ngi xut khu lp và xut trình b chng t cho
ngân hàng ca mình đ yêu cu thanh toán.
(6) Ngân hàng thông báo kim tra b chng t theo L/C (h tr t vn cho ngi
xut khu hoàn thin b chng t) và gi cho Ngân hàng phát hành.
(7) Ngân hàng phát hành kim tra b chng t theo L/C và thông báo tình trng b
chng t cho ngi đ ngh. Trng hp b chng t hp l quy đnh ca L/C thì
ngi đ ngh bt buc phi thanh toán cho ngi th hng trong vòng 5 ngày làm
vic k t ngày ngân hàng phát hành nhn chng t. Trng hp b chng t bt hp
l, ngi đ ngh có quyn t chi nhn b chng t (thanh toán).
(8) B chng t hp l, ngi đ ngh thanh toán cho Ngân hàng phát hành đ ly
b chng t nhn hàng.
(9) Ngân hàng phát hành thanh toán cho ngân hàng thông báo.
(10) Ngân hàng thông báo báo có cho ngi th hng.
Phân loi th tín dng:
Theo quy c quc t, th tín dng đc chia làm nhiu loi và đc phân bit
theo các góc đ khác nhau:
Theo tính cht: th tín dng có th hy ngang ( Revocable L/C), th tín dng
không th hy ngang ( Irrevocable L/C), th tín dng không th hy ngang có xác
nhn (Irrevocable confirmed L/C), th tín dng không th hy ngang có th chuyn
nhng ( Irrevocable Transferable L/C).
9
Theo thi gian thanh toán: th tín dng tr ngay (LC at Sight), th tín dng tr
Phng thc nh thu là mt phng thc thanh toán trong đó ngi bán sau
khi hoàn thành ngha v giao hàng hay cung ng dch v cho khách hàng s y thác
cho ngân hàng ca mình thu h s tin ngi mua trên c s hi phiu ca ngi
bán lp ra.
Hin nay, vn bn pháp lỦ điu chnh phng thc nh thu là: Quy tc thng
nht v nh thu URC 522 (ICC Uniform Rules for Collection, ICC publication 522)
sa đi nm 1995, có hiu lc t 01/01/1996. Mun s dng nguyên tc này, hai bên
mua bán phi thng nht quy đnh trong hp đng, lnh nh thu, th nh thu.
Các bên tham gia gm có: ngi y thác thu tc là ngi hng li
(Principal), ngân hàng nc ngi y thác - Ngân hàng chuyn (Remitting bank),
ngi tr tin (Drawee), ngân hàng đi lý ca ngân hàng chuyn là ngân hàng nc
ngi tr tin- Ngân hàng thu ( Collection bank/ Presenting bank).
Phân loi và quy trình thc hin:
Nh thu trn (Clean Collection):
Nh thu trn là phng thc trong đó ngi bán y thác cho ngân hàng thu h
tin ngi mua cn c vào hi phiu hoc hóa đn do mình lp ra, còn chng t gi
hàng s đc gi thng cho ngi mua không qua ngân hàng.
Trong phng thc thanh toán này, ngân hàng ch đóng vai trò trung gian làm
dch v thu h tin ngi mua, còn trách nhim tr tin hay không là do ngi mua
quyt đnh.
Quy trình nghip v nh thu trn:
(1) Ngi xut khu hoc ngi cung ng dch v giao hàng hoc cung ng dch
v và gi trc tip chng t giao hàng cho ngi nhp khu.
(2) Ngi xut khu ký phát mt hi phiu, mt hóa đn đòi tin nhà nhp khu và
vit lnh nh thu y thác cho ngân hàng nc mình thu tin t ngi nhp khu.
11
(3) Ngân hàng chuyn y thác cho ngân hàng đi lý ca nc mình nc ngi
nhp khu bng th nh thu kèm vi hi phiu hoc hóa đn yêu cu ngân hàng này
thu tin t ngi nhp khu.
(3) Ngân hàng chuyn y thác cho ngân hàng đi lý thu h tin. Ngân hàng chuyn
gi th nh thu kèm chng t đn ngân hàng đi lý thu h.
(4) Ngân hàng thu h xut trình hi phiu đòi tin và yêu cu ngi tr tin thc
hin các điu kin nh thu: tr tin ngay, chp nhn tr tin hoc các điu kin khác
quy đnh trên lnh nh thu.
(5) Ngi tr tin chp nhn hay t chi b chng t (thanh toán).
(6) Ngân hàng thu h thông báo chp nhn hay t chi thanh toán đn ngân hàng chuyn.
(7) Ngân hàng chuyn thông báo chp nhn hay t chi thanh toán đn ngi
hng li.
Có hai loi nh thu kèm chng t:
- Nh thu tr tin đi ly chng t ( DP – Documents Against Payment): ngi
bán yêu cu ngân hàng ch tr chng t cho ngi mua khi ngi mua đư tr tin trên
hi phiu cho ngi ký phát.
- Nh thu chp nhn đi ly chng t ( DA – Documents Against Acceptance ):
ngi bán yêu cu ngân hàng tr chng t cho ngi mua ch khi ngi mua chp
nhn thanh toán s tin trên hi phiu cho ngi ký phát.
u nhc đim ca phng thc nh thu kèm chng t:
- u đim: quyn li ca ngi xut khu đc đm bo hn do có khng ch
ca b chng t.
- Nhc đim: ch mi khng ch đc quyn đnh đot nhn hàng thông qua
vic nhn chng t ca ngi mua, nhng cha khng ch đc vic tr tin ca
ngi mua. Ngi mua có th kéo dài vic tr tin bng cách cha nhn chng t do
hàng hóa cha v hoc do tình hình ca th trng din bin bt li vi h…
13
Tóm li, phng thc thanh toán nh thu khá đn gin nên chi phí thp hn so
vi phng thc thanh toán bng th tín dng do vy phng thc này đc a
chung vi nhng hp đng có giá tr nh, hoc s dng đi vi nhng đi tác truyn
thng đáng tin cy.
1.1.3.3 Phng thc chuyn tin ( Remittance)
ngi bán trong trng hp chuyn tin tr sau. Phng thc này thng đc s
dng trong thanh toán phi thng mi nh chuyn tin đu t, chuyn tin du hc,
kiu hi,…hoc thanh toán thng mi ch yu đi vi khách hàng có mua bán
thng xuyên và đáng tin cy.
1.2 S hài lòng ca khách hàng và các nhân t nh hng:
1.2.1 Khái nim v s hài lòng ca khách hàng:
S hài lòng ca khách hàng là mt trong nhng vn đ đc các t chc và các
nhà nghiên cu quan tâm nht. Mc tiêu chính ca t chc là đt ti đa hóa li nhun
và gim chi phí mc ti thiu. Li nhun ti đa có th đt đc thông qua vic tng
doanh s vi nhng chi phí thp hn. Mt trong nhng yu t có th tng doanh s là
s hài lòng ca khách hàng, bi vì s hài lòng dn đn lòng trung thành ca khách
hàng (Wilson et al., 2008, p.79).
Khi mt ngi tiêu dùng hay khách hàng hài lòng vi sn phm, dch v mà h
nhn đc thì đó là s hài lòng. S hài lòng có th là cm xúc ca mt ngi vi nim
vui hay tht vng khi so sánh kt qu thu đc t sn phm vi k vng ca ngi đó.
(Kotler & Keller, 2009).
Mt s tác gi tuyên b rng không có đnh ngha c th ca s hài lòng khách
hàng, và sau khi nghiên cu mt vài đnh ngha, h xác đnh “s hài lòng ca khách
hàng là xác đnh mt phn ng (nhn thc hoc tình cm) mà liên quan đn vic mua,
s dng sn phm, dch v và xy ra ti mt thi đim nht đnh (sau khi mua hàng,
sau khi s dng)” (Giese & Cote, 2000, p. 15)
15
1.2.2 Phân loi s hài lòng ca khách hàng
Theo Bernd Stauss và Patricia Neuhaus (1997), chúng ta có th phân loi s hài
lòng ca khách hàng thành ba loi và chúng có s tác đng khác nhau đn nhà cung
cp dch v:
Hài lòng tích cc (Demanding customer satisfaction): đây là s hài lòng mang
tính tích cc và đc phn hi thông qua khách hàng có các nhu cu s dng dch v
ca ngân hàng ngày mt tng lên. Nu khách hàng có s hài lòng tích cc, h và ngân
khách hàng trung thành ca ngân hàng. S am hiu này s giúp ngân hàng có nhng
bin pháp ci tin cht lng dch v linh hot cho tng nhóm khách hàng khác nhau.
1.2.3 Các nhân t nh hng đn s hài lòng ca khách hàng:
1.2.3.1 Cht lng dch v:
1.2.3.1.1 Khái nim cht lng dch v:
Cht lng dch v đc đnh ngha bng nhiu cách khác nhau tùy thuc vào
đi tng nghiên cu. Vic tìm hiu cht lng dch v là c s cho vic thc hin
các bin pháp ci thin cht lng dch v ca ngân hàng. Vì vy, nó không ch quan
trng trong vic xây dng mc tiêu phát trin mà còn đnh hng cho ngân hàng phát
huy đc th mnh ca mình mt cách tt nht. Cht lng dch v đc xác đnh da
vào nhn thc hay cm nhn ca khách hàng liên quan đn nhu cu cá nhân ca h.
Bolton and Drew (1991) đnh ngha cht lng dch v là s khác bit gia
dch v thc t khách hàng nhn đc vi nhng k vng ca h.
Tng t nh Bolton and Drew, Parasuraman và nhng cng s (1988;p19)
đnh ngha cht lng dch v nhn đc là mc đ hài lòng và không hài lòng gia
nhn thc và s mong đi ca khách hàng.
Theo Cronin và Taylor (1992), cht lng dch v đc xác đnh là mt hình
thc ca thái đ nhng không phi s hài lòng, và là kt qu ca s so sánh gia mc
đ mong đi dch v và giá tr nhn đc.