B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHÍ MINH
CHNGăTRỊNHăGING DY KINH T FULBRIGHT

ĨOăDUYăNGC

S THAM GIA CAăNGI DÂN VÀO
XÂY DNG NÔNG THÔN MI
TI HUYN XUÂN LC,ăNG NAI
LUNăVNăTHCăSăCHệNHăSỄCHăCỌNG TP. H Chí Minh,ănmă2015
B GIÁO DCăVĨăĨOăTO
TRNGăI HC KINH T TP.H CHÍ MINH
CHNGăTRỊNHăGING DY KINH T FULBRIGHT

ĨOăDUYăNGC

S THAM GIA CAăNGI DÂN VÀO
XÂY DNG NÔNG THÔN MI
TI HUYN XUÂN LC,ăNG NAI
Chuyên ngành: Chính sách công
Mã s: 60340402
LUNăVNăTHCăSăCHệNHăSỄCHăCỌNG

có mt môi trng tuyt vi cho hc tp và tri nghim.
Tôi xin gi li cm n chơn thƠnh đn thy Phm Duy Ngha v nhng kin thc đƣ truyn
th và nhng li khuyên b ích đ hoàn thành lun vn nƠy.
Tôi xin chân thành cm n quỦ thy cô, các anh ch công tác ti Trng Fulbright đƣ ht
lòng h tr, giúp đ tôi trong thi gian hc tp ti trng.
Tôi cng xin cám n đn anh Võ Thanh Duy MPP5, anh Nguyn Xuân Tuân MPP5 đƣ
hng dn, h tr các tài liu nghiên cu vƠ đa ra nhng li khuyên, chnh sa các li đ
tôi có th hoàn thành lun vn nƠy.
Cui cùng, tôi xin gi li cm n đn các cán b, chuyên viên  S Nông nghip và Phát
trin nông thôn tnh ng Nai, UBND huyn Xuân Lc, Phòng Nông nghip và Phát trin
nông thôn huyn Xuân Lc, UBND xƣ vƠ ngi dân ti các xã vì s giúp đ tn tình trong
vic tr li phng vn và cung cp thông tin cho vic hoàn thành khóa lun này. - iii -

TÓM TT
Chng trình Nông thôn mi (NTM) đc thc hin trin khai trên quy mô rng ln t
trung ng đn đa phng huy đng c h thng chính tr tham gia. Mc dù đƣ có nhng
thành công nht đnh nh tình hung Xuân Lc là đa phng đu tiên trong c nc đc
th tng chính ph ký quyt đnh công nhn danh hiu huyn nông thôn mi. Tuy nhiên
thc t vn có nhng tn ti làm nh hng đn chng và tính bn vng ca chng
trình. Mt trong đim quan trng chính là s tham gia ca cng đng trong các hot đng
xây dng NTM, nhƠ nc ch nên có vai trò h tr, lƠ đng lc đ ngi dân tham gia mt
cách t nguyn.
Tuy nhiên thc trng v s tham gia ca ngi trong kho sát nghiên cu ti huyn Xuân
Lc cho thy ngi dân đc thông tin v chng trình NTM còn thp, thông tin ch dng
li  mc khu hiu, kêu gi. Các hot đng đc quy đnh cn có s tham gia ca ngi
dơn nh: quy hoch, chn vic u tiên lƠm trc… rt ít đc tham vn ý kin ca ngi
dơn, ngi dân hu nh ch bit khi bt đu xây dng hoc đa xung các cuc hp dân,

1.1. Bi cnh nghiên cu 1
1.2. Mc tiêu và câu hi nghiên cu 2
1.3. i tng nghiên cu 2
1.4. Phng pháp nghiên cu 3
1.5. Cu trúc d kin ca đ tài 4
CHNG 2 GII THIU V CHÍNH SÁCH XÂY DNG NTM 5
2.1. Gii thiu v chính sách xây dng NTM 5
2.2. Chng trình NTM ti ng Nai 7
2.3. Vai trò ca ngi dân trong vic xây dng NTM 8
CHNG 3 C S LÝ LUN VÀ THC TIN CA VN  NGHIÊN CU 10
3.1. Các lý thuyt v s tham gia ca ngi dân 10
3.2. Kinh nghim ca các nc 13
3.3. Các nghiên cu v s tham gia ca ngi dơn vƠo các lnh vc 15
CHNG 4 NGHIểN CU V S THAM GIA CA NGI DÂN VÀO XÂY DNG
NTM TI HUYN XUÂN LC, NG NAI 17
4.1. Quá trình thc hin chng trình NTM ti huyn Xuân Lc 17 - v -

4.2. Thc trng tham gia ca ngi dân 19
4.2.1. Thông tin v Chính sách xây dng NTM 19
4.2.2. Ngi dân tham gia bàn, ý kin trong xây dng NTM 23
4.2.3. Ngi dân tham gia thc hin trong xây dng NTM 26
4.2.4. Ngi dân tham gia giám sát, qun lý, vn hành, bo dng các công trình
NTM 33
CHNG 5 KT LUN VÀ KHUYN NGH 38
5.1 Kt lun 38
5.2 Khuyn ngh chính sách 39
5.3 Hn ch ca nghiên cu vƠ đnh hng cho các nghiên cu tip theo 40

OVOP
One Village One Product
Oxfam
Oxford Committee for Famine Relief
Q
Quyt đnh
TNHH
Trách nhim hu hn
TTg
Th tng
TW
Trung ng
UBND
y ban nhân dân
DANH MC HÌNH V
Hình 2.1. B máy ch đo vƠ điu hƠnh Chng trình mc tiêu quc gia xây dng NTM 7
Hình 3.1. Các mc đ tham gia ca ngi dân 11
Hình 3.2. Thang đo v s tham gia ca ngi dân 12
Hình 4.1. T l ngi dân bit v nhng thông tin c bn trong xây dng NTM 20
Hình 4.2. T l ngi dân bit v chng trình NTM 21
Hình 4.3. T l kho sát ngi dơn đc thông báo v các vn đ trong vic xây dng
NTM 22
Hình 4.4. T l kho sát các mc đ ngi dân cn đc tham gia trong xây dng NTM 23
Hình 4.5. T l kho sát các yu t quyt đnh cho vic lp k hoch cho các hot đng
xây dng NTM 24
Hình 4.6. T l ngi dân tham gia vào vic lp k hoch phát trin nông thôn 25
Hình 4.7. S tham gia quyt đnh và vai trò trong vic đa ra các mc đóng góp trong vic
xây dng NTM 25
Hình 4.8. T l ngi dân tham gia vào hot đng xây dng NTM 26


thng ch bit đn khái nim NTM ch cha thc s hiu và ch đng trong các hot
đng, ch yu ch ch có ch trng, h tr ca nhƠ nc đ thc hin. Ngày c khi thc
hin quy hoch, lp đ án vai trò ca ngi dân tham gia nu đc chú Ủ thì đa phn ngi
dân li không hiu bit v quy hoch (Thiên Hng, Thanh Xuơn, 2014).
Ti huyn Xuân Lc tnh ng Nai, t mt vùng đt nghèo nàn, lc hu, mang đy thng
tích ca bom đn chin tranh vƠ cng lƠ huyn nghèo nht tnh, nhng sau gn 40 nm xơy
dng và phát trin, đn nay Xuân Lc là mt huyn có nn kinh t - vn hóa - xã hi phát
trin.
2
Trong 5 nm thc hin NTM, Xuân Lc đƣ huy đng gn 14.000 h dân hin
700.000 m2 đt, vi gn 200.000 lt ngày công thc hin các công trình xây dng NTM.
Theo báo cáo ca huyn Xuân Lc trong công tác xây dng NTM giai đon 2009-2014
huyn có 13/14 xƣ đt chun NTM, đt 92,86% (UBND huyn Xuân Lc, 2014). Vào ngày
24/1/2015, huyn Xuân Lc và th xã Long Khánh tnh ng Nai đc th tng Nguyn
Tn Dng trao danh hiu Nông thôn mi, đơy lƠ hai huyn đu tiên trên c nc đt đc
danh hiu này (Thành Chung, Nht Bc, 2015).
Có th thy NTM ti huyn Xuân Lc là mt mô hình tt đ các đa phng khác có th
thc hin. Tuy nhiên theo cuc điu tra D lun xã hi v công tác tuyên truyn NTM thc
hin theo K hoch s 223 - KH/BTGTU ngày 06/5/2013 ca Ban Tuyên giáo Tnh y trên
đa bàn tnh ng Nai nm 2013 cho thy các hình thc tuyên truyn, t vn và tip nhn

1
Th tng Nguyn Tn Dng d và ch đo Hi ngh s kt 3 nm thc hin chng trình ngƠy 16/5/2014.
2
Thông tin thêm v huyn Xuân Lc ti Ph lc 1.
- 2 -

thông tin v NTM  huyn Xuân Lc còn thp, mc đ tham gia ca ngi dân gim dn
theo thang đo t, bàn, làm, kim tra”.
Nh vy mc dù là huyn đu tiên trong c nc đáp ng đy đ các tiêu chí ca mt

Nông nghip và Phát trin Nông thôn tnh ng Nai, UBND huyn Xuân Lc và Ban Ch
đo xây dng NTM tnh ng Nai
1.4. Phngăphápănghiênăcu
 tài s dng phng pháp nghiên cu đnh tính, nghiên cu ti bàn, nghiên cu thc đa
cùng vi phân tích, so sánh và thng kê mô t s đc s dng đ đt tr li cho các câu
hi nghiên cu đ ra  trên.
 tr li cho câu hi 1 v s tham gia ca ngi dơn, đ tài s gii thiu v chính sách
xây dng NTM vƠ chng trình NTM ti ng Nai. Thông qua lý thuyt v s tham gia
ca ngi dân, ngi vit minh ha bng nghiên cu ca André, Pierre (2012) các thang
đo ca Ladder (Wilcox, 2003) . ng thi, liên h thc t thông qua các nghiên cu v s
tham gia ca ngi dơn trong các lnh vc khác nhau ti Vit Nam và kinh nghim v
NTM ca Hàn Quc và Nht Bn đ lƠm cn c khng đnh vai trò quan trng t s tham
gia ca ngi dân trong vic xây dng NTM.
 câu hi 2, đ đánh giá s tham gia ca ngi dân ti huyn Xuân Lc, ng Nai, tác gi
thc hin kho sát ti đa phng bng cách thu thp ý kin ca ngi dân thông qua bng
hi và thc hin phng vn sâu đi din ca Ban qun lý xây dng NTM cp xã, Ban Ch
đo xây dng NTM cp huyn, tnh. Qua đó, tin hƠnh đi chiu so sánh vi các quy đnh,
quy ch trong các vn bn có liên quan đ xác đnh nhng vn đ còn tn ti cng nh mt
tích cc trong quá trình xây dng NTM ti Xuân Lc.
Câu hi 3 thông qua các phân tích  các chng trc, các quy đnh pháp lut, kinh
nghim trong phát trin nông nghip, nông thôn  mt s nc và các nghiên cu trc, đ
tài s đ xut mt s kin ngh và gii pháp ci thin s tham gia ca ngi dân trong
chính sách xây dng NTM.

3
8 xƣ đc kho sát là: Xuân Hòa, Xuơn Trng, Xuơn nh, Xuân Phú, Xuân Th, Xuân Bc, Sui Cao,
Lang Minh.
- 4 -

1.5. Cu trúc d kin caăđ tài

n nm 2010, Chng trình xơy dng NTM chính thc tr thƠnh Chng trình mc tiêu
quc gia da trên Quyt đnh 800/Q-TTg Phê duyt Chng trình mc tiêu quc gia v
xây dng NTM giai đon 2010 ậ 2020. Khác vi nhng chng trình phát trin nông thôn
trc đơy, Chng trình xơy dng NTM là mt chng trình tng th v phát trin kinh t
- xã hi, chính tr và an ninh quc phòng trên đa bàn nông thôn.
Chng trình gm 11 ni dung, mi ni dung bao gm 1 hoc 1 s tiêu chí ca B tiêu chí
quc gia NTM, gm có 19 tiêu chí phân thành 5 nhóm bao gm:

- 6 -

Nhóm I: Quy hoch (có 01 tiêu chí)
Nhóm II: H tng kinh t - Xã hi (có 08 tiêu chí)
Nhóm III: Kinh t và t chc sn xut (có 04 tiêu chí)
Nhóm IV: Vn hóa - xã hi - môi trng (có 04 tiêu chí)
Nhóm V: H thng chính tr (có 02 tiêu chí)
Thc t vic thc hin các ni dung này tùy thuc vào ngun lc ca đa phng, không
phi đa phng nƠo cng có điu kin đ thc hin ht các tiêu chí. Vic thc hin các ni
dung s u tiên v quy hoch, đƠo to và xây dng c s h tng.
Các đa phng đt chun NTM phi đm bo các điu kin: có đng kỦ xƣ đt chun
NTM vƠ đc UBND cp trên xác nhn và có 100% tiêu chí thc hin trên đa bƠn đt
chun theo quy đnh da theo Quyt đnh 372 Q/TTg (Th tng Chính ph, 2014). Các
tiêu chun này có s thay đi tùy thuc vƠo điu kin kinh t xã hi ca tng đa phng.
Hin nay, b tiêu chí đánh giá NTM cn c trên Quyt đnh 491/Q-TTg ậ Quyt đnh v
vic ban hành B tiêu chí quc gia v NTM và Quyt đnh 342/Q-TTg ậ Quyt đnh sa
đi mt s tiêu chí ca B tiêu chí quc gia v NTM.
Ngoài ra, theo Quyt đnh 800/Q-TTg vƠ Thông t 26/2011/TTLT-BNNPTNT-BKHT-
BTC ậ Hng dn mt s ni dung thc hin Quyt đnh 800/Q-TTg, Chng trình mc
tiêu quc gia xây dng NTM còn bao gm mt s ni dung: Chng trình đc điu hành,
qun lý bi các Ban Ch đo đc thành lp t trung ng đn huyn, Vn phòng điu
phi lƠ c quan giúp vic cho Ban Ch đo cp Trung ng, cp tnh/thành ph, C quan

các ngành công nghip có li th so sánh  đa phng nh: công nghip ch bin nông
sn - thc phm gn vi ngun nguyên liu ti ch. Chính nh đim xut phát sm này,
ng Nai có nhng thun li nht đnh trong vic thc hin chng trình NTM.
Thc hin Quyt đnh 800/Q-TTg ngày 4/6/2010 ca Th tng Chính ph Quyt đnh
phê duyt Chng trình mc tiêu Quc gia v xây dng NTM, tnh ng Nai đƣ ban hƠnh
Quyt đnh s 2418/Q-UBND v Chng trình Mc tiêu Quc gia xây dng NTM trên
đa bàn vùng nông thôn giai đon 2011 - 2015 vƠ đnh hng đn nm 2020. T thi đim
đó đn nay, chính quyn ng Nai tp trung vào mc tiêu xây dng NTM mc đích ci
thin dân sinh, nâng cao dân trí và to ngun lc cho vic phát trin ca tnh.
 c th hóa ni dung Ngh quyt ca Trung ng vƠ K hoch ca Tnh y, các cp y
đng, chính quyn vƠ các đoƠn th chính tr-xã hi t tnh đn huyn, xã trên đa bàn trin
khai, xây dng k hoch thc hin c th hƠng nm vƠ 5 nm. Cn c vào b tiêu chí quc
gia v NTM, tnh ng Nai đƣ xơy dng b tiêu chí NTM tnh ng Nai. So vi Trung
ng, b tiêu chí ca tnh nhiu hn v s lng các tiu tiêu chí: có 54 tiu tiêu chí so vi
trung ng có 39 tiu tiêu chí.
4

2.3. Vai trò caăngi dân trong vic xây dng NTM
Trong các vn bn xây dng NTM đc trin khai t trung ng đn đa phng đu thc
hin theo phng chơm t, dân bàn, dân làm và dân kim traVai trò ca ngi
dân trong vic xây dng NTM đc th hin khác nhau  tng cp vn bn.

4
Xem thêm ti Ph lc 6 v B tiêu chí Quc gia và B tiêu chí ca tnh ng Nai v NTM.
- 9 -

 cp trung ng, tnh, các vn bn t cp trung ng nh pháp lnh thc hin dân ch c
s, Ngh quyt 26-NQ/TW đu khng đnh vai trò ch th ca nông dân trong xây dng,
phát trin NTM, quy đnh v nhng vn đ ngi dơn đc bit, bàn bc, ý kin, thc hin.
Quyt đnh 800/Q-TTg, vi nhng quy đnh v vic ly ý kin cng đng trong quy

CăS LÝ LUN VÀ THC TIN CA VNă NGHIÊN CU
T thc t v chính sách xây dng NTM ti Vit Nam, bi cnh ti huyn Xuân Lc tnh
ng Nai cho thy đ đt đc NTM cn nhiu yu t t chính sách ca chính quyn,
ngân sách thc hin đn s tham gia ca ngi dân. Trong đó vai trò thc s ca ngi
dân trong vic xây dng NTM đang  đơu vƠ ti sao phát trin NTM li cn có s tham gia
ca ngi dân là câu hi s đc tr li thông qua các phân tích t lý thuyt v s tham gia
ca ngi dân, các nghiên cu và kinh nghim ca các nc trong chng nƠy.
3.1. Các lý thuyt v s tham gia caăngi dân
Có nhiu đnh ngha khác nhau v s tham gia ca dân tùy thuc vƠo lnh vc vƠo góc đ
tip cn ca vn đ. Theo Florin, Paul (1990) s tham gia ca ngi dân là "mt quá trình
trong đó các cá nhơn tham gia vƠo vic ra quyt đnh trong các t chc, chng trình vƠ
môi trng nh hng đn h".
Trong mt đnh ngha khác ca Pierre André (2012) ắS tham gia ca ngi dân là mt
quá trình mƠ trong đó nhng ngi dân thng tham gia - trên c s t nguyn hoc bt
buc vƠ hƠnh đng mt mình hoc trong mt nhóm - vi mc tiêu nh hng đn quyt
đnh s tác đng đn cng đng ca h”. S tham gia này có th din ra bên trong hoc
bên ngoài khuôn kh th ch và nó có th đc t chc bi thành viên ca các t chc xã
hi hay ngi ra quyt đnh (André, P; P. Martin và G. Lanmafankpotin, 2012). Tùy thuc
vƠo trình đ nhn thc, vn hóa, điu kin đa lý ca tng vùng min khác nhau, mc đ
tham gia ca ngi dân vào các công vic phát trin cng đng th hin  các cp đ khác
nhau, nh mt tin trình liên tc và chia thành 6 cp đ:
(1) Tham gia th ng (Passive participation): trong các hot đng ngi dơn th đng
tham gia, bo gì lƠm đy, không tham d vƠo quá trình ra quyt đnh.
(2) tin (Participation as contributors): thông
qua vic tr li các cơu hi điu tra ca các nhƠ nghiên cu. Ngi dơn không tham
d vƠo quá trình phơn tích vƠ s dng thông tin.
- 11 -

(3) Tn (Participation as consultants): Tgi dơn đc tham vn
vƠ đa ra Ủ kin v các vn đ ti đa phng.

qun lý mt chng trình. (Wilcox, 2003)
Hình 3.2. Thang đo v s tham gia ca ngi dân

Ngun: Tác gi t v da trên mô t a Ladder (Wilcox, 2003).
- 13 -

Nh vy theo các lý thuyt v s tham gia ca ngi dân thì ngi dơn s tham gia vƠo
nhng hot đng có tác đng đn đi sng cng đng cng nh tng cá nhân, theo nhng
hình thc và mc đ khác nhau. Vì vy, khi xem xét các ni dung ca Chng trình xơy
dng NTM, ta nhn thy 11 ni dung này đu liên quan trc tip hay gián tip đn cng
đng dơn c nông thôn nên đơy lƠ c s cho ngi dân tham gia vào các hot đng xây
dng NTM.
5
C th hn, ngi dơn nông thôn lƠ ngi th hng nhng thành qu trong
xây dng NTM nên ch có h mi lƠ ngi hiu rõ nht nhu cu ca mình. T nhng nhu
cu đó, ngi dân bit cn phi lƠm gì, lƠm nh th nƠo đ đt đc mc tiêu đ ra.
3.2. Kinh nghim caăcácănc
3.2.1. Kinh nghim ca Hàn Quc
Trong mt nghiên cu ca Phm Xuân Liêm (2011), Seamaul theo ngha ting Hàn là s
đi mi ca cng đng vƠ undong có ngha lƠ phong trƠo. Phong trƠo đi mi đc hình
thành t 3 nhân t ắ - T lc  Hp tác”. Chm ch lƠ đng c t nguyn ca
ngi dân, không ngng vt qua khó khn đ tin ti thành công, T lc là ý chí bn
thân, tinh thn làm ch, chu trách nhim v cuc sng và vn mnh ca bn thân và Hp
tác là nhn thc v mong mun phát trin cng đng phi nh vào n lc ca tp th.
Trong hƠnh đng thì phong trào Semaul Undong li phát huy ti đa s tham gia ca ngi
dân, khuyn khích ngi dân tham gia t nhng vic đn gin ri đn nhng vic phc
tp.
T chc phát trin nông thôn đc thành lp cht ch t trung ng đn c s. Mi làng
bu ra "U ban Phát trin Làng mi" gm t 5 đn 10 ngi đ vch k hoch và tin hành
d án phát trin nông thôn.

lúa mch, chanh Kabosu cho thy nhng bài hc sâu sc đúc kt không ch t thành công
mà c s tht bi. Ngi dân sn xut ri t ch bin, t đem đi bán mƠ không phi qua
thng lái. H đc hng toàn b thành qu ch không phi chia s li nhun qua khâu
trung gian nào. Ch tính riêng trong 20 nm k t nm 1979-1999, phong trào ắMi làng,
mt sn phm” ca Nht Bn đƣ to ra 329 sn phm nh nm, cam, cá khô, chè, mng
tre vi cht lng và giá bán rt cao.
So sánh vi ch trng phát trin NTM ca nc ta cng có nhiu đim tng đng, ngi
dân nc ta đu rt ng h công cuc xây dng NTM, tuy nhiên ngi nông dân vn thiu
ý thc ch th, tiêu cc, b đng, trông ch,  li vào chính quyn. Mt nhim v quan
trng trong công cuc xây dng NTM là phi da vào sc mnh ca truyn thông, c ch,
- 15 -

chính sách đ kêu gi, gi m cho ngi nông dân, khích l ngi nông dân phát huy tinh
thn t lc cánh sinh, hình thƠnh nên đng lc ni ti cho công cuc xây dng NTM.
3.3. Các nghiên cu v s tham gia caăngiădơnăvƠoăcácălnhăvc
S tham gia ca ngi dơn đóng mt vai trò vƠ tác đng đn hu ht các lnh vc. Các
nghiên cu v s tham gia ca ngi dân khá nhiu vƠ đa dng t gim nghèo, giao thông,
đt đai, sn xut đn các vn đ v hi nhp và phát trin kinh t. Các nghiên cu ch ra vai
trò ca cng đng nh hng đn s phát trin và các hình thc đóng góp, tham gia ca
ngi dân s nh hng đn s thành công ca chng trình nh th nào.
Mt nghiên cu ca Công ty T vn Mekong Economics (2005) v S tham gia ca Cng
đng trong Giao thông Nông thôn nêu lên nhng vn đ v đóng góp vƠ tham gia ca
ngi dân nhm đánh giá hình thc và mc đ đóng góp ca ngi dân ti hai tnh Vnh
Long và Phú Th cng nh tác đng ca các khon đóng góp đn đi sng ca h.
Trong lnh vc Nông ng nghip, Ngân hàng th gii, B Thy sn, Trung tâm phát trin
và hi nhp, Vin kinh t Vit Nam (2006) thc hin mt nghiên cu v s tham gia ca
cng đng ng dơn nghèo đ xác đnh ngun lc và nhu cu đu t phát trin thy sn
cng ch ra vai trò ca cng đng ng dơn trong vic phát trin.
Mt nghiên cu ca y ban Oxford cho cu tr nn đói (Oxford Committee for Famine
Relief ậ gi tt là Oxfam) v vn đ s dng đt nêu ra s nh hng ca cng đng trong