HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH
TIỂU LUẬN
Môn học : Hoạch định và phân tích chính sách công
Đề tài:
PHÂN TÍCH MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC TỔ CHỨC TRONG HỆ
THỐNG CHÍNH TRỊ THAM GIA THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH Ở ĐỊA
PHƯƠNG, TỪ THỰC TIỂN HUYỆN AN LÃO TỈNH BÌNH ĐỊNH.
Giáo viên hướng dẫn:
PGS.TS Nguyễn Hữu Hải
Học viên:
…………….
Lớp: Cao học ……
TP Hồ Chí Minh, tháng 12 năm 2011
MỤC LỤC
Trang
Phần mở đầu đầu ........................................................................................3
Phần nội dung..............................................................................................5
I- Cơ sở lý luận............................................................................................5
1- Chính sách và việc thực thi chính sách......................................... ......5
1.1 Chính sách............................................................................ .......5
tế có bước phát triển và tăng trưởng khá; đất nước ta từng bước vượt ra khỏi tình
trạng các nước kém phát triển; chủ động tham gia vào quá trình hội nhập kinh tế
quốc tế. An ninh quốc phòng được giữ vững; chính trị ổn định.Vị thế của nước
ta trên trường quốc tế được nâng cao, góp phần xây dựng một thế giới, hòa bình,
dân chủ và tiến bộ xã hội .
Tuy nhiên, vì nhiều lý do khác nhau, quá trình tổ chức thực thi chính sách
trong thời gian qua vẫn còn nhiều bất cập, chưa đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ
trong tình hình mới. Đảng ta đánh giá “khâu tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu
nhất “ . Vì vậy việc nghiên cứu, phân tích mối quan hệ giữa các tổ chức trong hệ
thống chính trị tham gia vào việc thực hiện chính sách vừa có ý nghĩa lý luận,
vừa có ý nghĩa thực tiển sâu sắc, nhằm khắc phục tình trạng chồng chéo, trùng
lắp, đùn đẩy, giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị , góp phần nâng cao hiệu
quả thực thi chính sách.
Qua kiến thức của bài giảng và được sự hướng dẫn của PGS.TS Nguyễn
Hữu Hải, tôi mạnh dạn chọn đề tài: “ phân tích mối quan hệ giữa các tổ chức
trong hệ thống chính trị tham gia vào việc thực hiện các chính sách ở địa
phương nhìn từ thực tiển huyện An Lão tỉnh Bình Định” làm tiểu luận môn học
phân tích và họach định chính sách.
2- Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
Đề tài nghiên cứu mối quan hệ giữa các tổ chức chính trị tham gia thực
hiện chính sách trên địa bàn huyện An Lão, tỉnh Bình Đinh từ năm 2005 đến
nay.
3- Phương pháp nghiên cứu.
Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi sữ dụng phương pháp duy vật
biện chứng, phương pháp thống kê, phương pháp phân tích và khái quát hóa...
4- Kết cấu tiểu luận.
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tiểu luận gồm có 3 nội dung cơ bản.
- Những vấn đề lý luận về chính sách, hệ thống chính trị và mối quan hệ
là trung tâm kết nối các bước trong chu trình chính sách. So với các khâu khác ,
tổ chức thực thi có vị trí đặc biệt quan trọng trong chu trình chính sách , vì đây
là bước hiện thực hóa chính sách trong đời sống xã hội. Như vậy tổ chức thực
thi chính sách là toàn bộ quá trình chuyển hóa ý chí của chủ thể trong chính sách
thành hiện thực với các đối tượng quản lý nhằm đạt mục tiêu định hướng. Đây là
một quá trình phức tạp, diễn ra trong một thời gian dài và trải qua nhiều bước
khác nhau và đòi hỏi phải có sự tham gia của cả hệ thống chính trị.
2 -Hệ thống chính trị.
Khái niệm hệ thống chính trị lần đầu tiên được ghi nhận trong Hiến pháp
nước ta năm 1992. Theo đó, hệ thống chính trị của nước ta bao gồm các yếu tố
thể chế, tạo thành mô hình tổng thể của nó, đó là : Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ
quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc.
Đảng Cộng sản Việt Nam là một yếu tố cấu thành của hệ thống chính trị,
đồng thời là hạt nhân lãnh đao và là bộ phận quan trọng trong cơ cấu quyền lực
chính trị của đất nước. Đảng liên hệ mật thiết với nhân dân, chịu sự giám sát của
nhân dân, hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật.
Nhà nước là tổ chức thể hiện ý chí, quyền lực của nhân dân. Nhà nước Việt
Nam thống nhất 3 quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp, với sự phân công rành
mạch 3 quyền đó.
Mặt trận Tổ quốc Việt nam là liên minh chính trị của các đòan thể nhân dân
và cá nhân tiêu biểu của giai cấp và tầng lớp xã hội, các dân tộc, tôn giáo, là cơ
sở chính trị của chính quyền nhân dân. Đảng Cộng sản vừa là thành viên, vừa là
người lãnh đạo Mặt trận. Các đoàn thể nhân tùy theo tính chất, tôn chỉ và mục
đích của mình, vừa vận động đòan viên, hội viên giúp nhau chăm lo bảo vệ các
lợi ích thiết thực, vừa giáo dục nâng cao trình độ mọi mặt cho đoàn viên, hội
viên, vừa tham gia quản lý nhà nước.
3- Vai trò và mối quan hệ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị
tham gia thực thi chính sách.
càng sát hợp với với sự phát trỉển của thực tiễn trong từng thời kỳ, góp phần
thực hiện thắng lợi của công cuộc đổi mới đất nước.
Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước pháp quyền xã
hội chủ nghĩa của dân, do dân, vì dân. Tất cả quyền lực nhà nước thuộc về nhân
dân mà nền tảng là liên minh giữa giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và
đội ngũ trí thức. Nhà nước được tổ chức và hoạt động trên cơ sơ Hiến pháp,
pháp luật. Nhà nước luôn chăm lo, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của nhân
dân. Trên cơ sở đường lối đổi mới, và các chủ trương, nghị quyết của Đảng
trong hoạt động đối nội và đối ngoại; Nhà nước thể chế hóa, đề ra những chính
sách, chiến lược, kế họach cụ thể và tổ chức thực hiện thông qua hoạt động ,
quản lý, điều hành, đưa các chủ trương, nghị quyết của Đảng vào cuộc sống. Đó
là tập trung xây dựng, đổi mới thể chế hành chính trên các lĩnh vực, trước hết là
hình thành thể chế kinh tế phù hợp với yêu cầu phát triển nền kinh tế thị trường
định hướng xã hội chủ nghĩa; đẩy mạnh cải cách nền hành chính nhà nước mà
trọng tâm là cải cách thủ tục hành chính; về chiến lược xây dựng và phát triển
đất nước trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế; chiến lược bảo
vệ an ninh quốc gia; chiến lược bảo vệ môi trường; chương trình xóa đói giảm
nghèo, chương trình phát triển kinh tế xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số;
chương trình kiên cố hóa trường học; chương trình trồng mới 5 triệu ha rừng;
chương trình chống suy thoái kinh tế, chương trình an sinh xã hội...
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với tư cách là một bộ phận trong hệ thống
chính trị, là kênh quan trọng trong tổ chức thực hiện các chủ trương của Đảng,
chính sách pháp luật của Nhà nước; phát huy dân chủ, quyền làm chủ của nhân
dân thông qua cơ chế tham gia quản lý lẫn cơ chế tác động vào quản lý nhà nước
bằng các quyền và trách nhiệm cụ thể của Mặt trận. Các quyền và trách nhiệm
này đã được thực hiện trong mối quan hệ gắn bó chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc
với nhân dân và Nhà nước cũng như vai trò cầu nối giữa nhân dân với Đảng và
Nhà nước của Mặt trận Tổ quốc Việt nam, thể hiện trên những mặt sau.
thiểu số, về đào tạo nghề, giải quyết việc làm, xóa đói giảm nghèo... ; UBND
huyện đã cụ thể hóa thành các kế họach và thành lập các ban chỉ đạo triển khai
thực hiện, đồng thời chỉ đạo các xã, thị trấn thành lập ban chỉ đạo của cấp mình.
Mỗi ban chỉ đạo do đ/c Phó chủ tịch UBND huyện làm trưởng ban, trưởng các
phòng chuyên môn làm phó ban, Mặt trận và các tổ chức đoàn thể chính trị xã
hội làm thành viên. Các ban chỉ đạo xây dựng qui chế, nội dung các bước thực
hiện, phân công nhiệm vụ cụ thể cho các thành viên. Theo đó, các phòng chuyên
môn có trách nhiệm hướng dẫn về các quy trình kỹ thuật, Mặt trận và các tổ
chức chính trị xã hội có trách nhiệm tuyên truyền vận động hội, đoàn viên
hưởng ứng tham gia thực hiện. Định kỳ, ban chỉ đạo tổ chức sơ tổng kết và báo
cáo kết quả thực hiện để Ban chấp hành huyện Đảng bộ xem xét cho ý kiến,
định hướng về chủ trương, biện pháp khắc phục những bất cập, hạn chế nhằm
thực hiện thắng lợi các mục tiêu đề ra.
Nhờ có sự phối hợp chặt chẽ giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị trong
quá trình tham gia thực thi chính sách, những năm qua; đặc biệt là từ năm 2005
đến nay huyện đã đạt được những kết quả tích cực trên các mặt của đời sống xã
hội. Kinh tế của huyện có bước tăng trưởng khá và ổn định; cơ cấu kinh tế
chuyển dịch đúng hướng, tỷ trọng công nghiệp và dịch vụ tăng từ 35 % lên 55
%, tỷ trọng nông nghiệp giảm từ 65 % xuống còn 45 %; kết cấu hạ tầng được
đầu tư có trọng điểm và phát huy hiệu quả tốt, 100 % xã, thị trấn có đường ô tô
đến trung tâm xã, 100 % thôn bản được phủ sóng phát thanh và truyền hình. Văn
hóa có nhiều mặt tiến bộ; huyện đã hoàn thành phổ cập giáo dục tiểu học đúng
độ tuổi và phổ cập trung học cơ sở; đời sống của đại bộ phận nhân dân được ổn
định và cải thiện, tỷ lệ hộ nghèo hàng năm giảm 7-8 % ; an ninh quốc phòng
được giữ vững; bộ mặt nông thôn miền núi có nhiều khởi sắc.
Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đạt được, sự phối hợp giữa các tổ chức
trong hệ thống chính trị trong việc thực thi chính sách vẫn còn nhiều mặt hạn
chế bất cập. Một số chương trình hành động của huyện ủy còn rập khuôn, thiếu
quản lý trong điều kiện Đảng duy nhất cầm quyền.
Đảng lãnh đạo nhà nước bằng đường lối, chủ trương, chính sách và định
hướng lớn; Đảng không trực tiếp quyết định xữ lý các vấn đề cụ thể, thuộc chức
năng của nhà nước, không làm thay những công việc thuộc trách nhiệm, thẩm
quyền của Nhà nước.
Đảng lãnh đạo nhà nước thông qua công tác kiểm tra , phát hiện, xử lý để
đảm bảo cho sự quản lý, điều hành của bộ máy nhà nước và chính quyền các cấp
theo đúng đường lối, định hướng của Đảng và theo Hiến pháp, pháp luật.
2- Đổi mới và hoàn thiện nội dung, phương thức hoạt động, lề lối làm việc
của các cấp ủy Đảng phù hợp điều kiện xây dựng nền kinh tế thị trường định
hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và hội
nhập kinh tế quốc tế.
Phương thức lãnh đạo của Đảng có liên quan mật thiết với địa vị của Đảng
trong đời sống chính trị xã hội, liên quan đến sự hưng thịnh của đất nước. Vì
vậy cần phải hoàn thiện phương thức lãnh đạo của Đảng trên tất cả các lĩnh vực :
chính trị, kinh tế, văn hóa-xã hội, an ninh quốc phòng và đối ngoại.
3- Tăng cường trách nhiệm của Nhà nước và chính quyền các cấp trong
việc thể chế hóa, cụ thể hóa các chủ trương của Đảng , hiện thực hóa đi vào cuộc
sống.
Đổi mới cơ cấu tổ chức bộ máy Chính phủ và chính quyền các cấp theo
hướng tinh gọn, có chất lượng cao, với một đội ngũ cán bộ công chức có phẩm
chất chính trị và có năng lực quản lý nhà nước, quản lý kinh tế, quản lý xã hội.
Nâng cao vai trò, trách nhiệm của Nhà nước, phát huy dân chủ vai trò phản
biện của Mặt trận và các tổ chức thành viên tham gia xây dựng và tổ chức thực
thi chính sách.
4- Nâng cao vai trò của Mặt trận và các tổ chức chính trị xã hội trong công
tác phối hợp thực thi các chính sách
Đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận và các tổ chức
sách, thậm chí làm biến dạng chính sách. Mặt trận và các tổ chức thành viên có
vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền phổ biến làm cho hội đoàn viên nhận
thức đầy đủ ý nghĩa và mục tiêu của chính sách cũng như lợi ích mà chính sách
mang lại cho họ; đồng thời vận động hội, đoàn viên chấp hành chính sách, tạo ra
những phong trào thi đua thực hiện chính sách, góp phần đưa chính sách đi vào
cuộc sống.
Như vậy, các yếu tố cấu thành nên hệ thống chính trị có mối liên hệ mật
thiết với nhau, có sự tác động qua lại với nhau. Mỗi yếu tố có vị trí, vai trò, chức
năng nhiệm vụ riêng trong tổ chức, hoạt động nhưng có mối quan hệ chặt chẽ
với nhau trong quá trình thực thi chính sách và có ảnh hưởng quyết định đến
hiệu quả thực thi chính sách. Những thành tựu đạt được cũng như những hạn
chế, bất cập trong quá trình phối hợp thực thi chính sách giữa các tổ chức trong
hệ thống chính trị thời gian qua sẽ là bài học kinh nghiệm quí báu để các cấp ủy
Đảng, chính quyền, Mặt trận và các đoàn thể đổi mới về nội dung, phương thức
hoạt động, đáp ứng yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa,
chủ động hội nhập kinh tế quốc tế, sớm đưa nước ta thoát khỏi tình trạng kém
phát triển, thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1- Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng- NXB
chính trị quốc gia năm 2006.
2- Văn kiện hội nghị lần thứ tư BCH Trung ương khóa X- NXB chính
trị quốc gia năm 2007.
3- GS.VS Nguyễn Duy Quý- Hệ thống chính trị nước ta trong thời kỳ
đổi mới- NXB chính trị quốc gia năm 2008.
4- Nguyễn Khoa Điềm – 20 năm đổi mới thực hiện tiến bộ công bằng