Header Page 1 of 166.
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ HÙNG DUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017

Footer Page 1 of 166.


Header Page 2 of 166.
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC GIÁO DỤC

TẠ HÙNG DUYÊN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG NĂNG LỰC
DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN CÁC TRƢỜNG
TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN HẠ HÒA, TỈNH PHÚ THỌ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Hạ Hòa, tháng 01 năm 2017
TÁC GIẢ

Tạ Hùng Duyên

Footer Page 3 of 166.

i


Header Page 4 of 166.
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

CBQL

Cán bộ quản lý

CĐ

Cao đẳ ng

CNH

Công nghiệp hóa

CNTT


KHCN

Khoa học công nghệ

KHKT

Khoa học kỹ thuật

KTĐG

Kiểm tra đánh giá

NLDH

Năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c

PPDH

Phƣơng pháp dạy học

SL

Số lƣợng

TB

Trung biǹ h

TC



Header Page 5 of 166.
MỤC LỤC
Lời cảm ơn ......................................................................................................... i
Danh mục các chữ viết tắt ................................................................................. ii
Danh mục các bảng ......................................................................................... vii
Danh mục biểu đồ .......................................................................................... viii
MỞ ĐẦU .......................................................................................................... 9
CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI
DƢỠNG NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC
CƠ SỞ THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP .................................................. 15
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ............................................................... 15
1.1.1. Trên thế giới ...................................................................................... 15
1.1.2. Ở Việt Nam ........................................................................................ 17
1.2. Một số khái niệm cơ bản trong đề tài ................................................... 19
1.2.1. Quản lý .............................................................................................. 19
1.2.2. Quản lý giáo dục ............................................................................... 20
1.2.3. Năng lực và năng lực dạy học của giáo viên.................................... 22
1.2.4. Bồi dưỡng và bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên ................ 27
1.2.5. Quản lý hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên
theo Chuẩn nghề nghiệp ............................................................................. 29
1.3. Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học .............................................. 29
1.3.1. Mục đích ban hành Quy định Chuẩn nghề nghiệp giáo viên
trung học ..................................................................................................... 29
1.3.2. Nội dung Chuẩn nghề nghiệp của giáo viên trung học .................... 30
1.3.3. Chuẩn nghề nghiê ̣p về năng lực dạy học của giáo viên THCS ........ 31
1.4. Mô ̣t số vấ n đề về quản lý hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c
cho giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp............................................ 32
1.4.1. Những vấ n đề về họat động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp................................................... 32

2.1.2. Tình hình về giáo dục ở huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú ThọError! Bookmark not def
2.2. Mô tả quá trình khảo sát thực trạng .... Error! Bookmark not defined.
2.3. Thực trạng hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng năng lƣc̣ da ̣y ho ̣c cho giáo viên

tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩ n nghề nghiêpError!
Bookmark not d
̣
2.3.1. Thực trạng về nhận thức của cán bộ

, giáo viên các trường

THCS huyê ̣n Hạ Hòa về hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên theo chuẩn nghề nghiê ̣p............... Error! Bookmark not defined.

2.3.2. Thực trạng về nhu cầu bồi dưỡng năng lực dạy họcError! Bookmark not defin

2.3.3. Thực trạng thực hiện mục tiêu hoạt động bồi dưỡng NLDHError! Bookmark n

2.3.4. Thực trạng thực hiện nội dung hoạt động bồi dưỡng NLDHError! Bookmark n

2.3.5. Thực trạng về hình thức tổ chức hoạt động bồ i dưỡng NLDHError! Bookmark

2.3.6. Thực trạng KTĐG kế t quả bồi dưỡng năng lực dạy học giáo nError!
viê
Bookmark
2.4. Thực trạng quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣc̣ da ̣y ho ̣c theo

Chuẩ n nghề nghiêp̣ các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa hiện nayError! Bookmark no
2.4.1. Thực trạng về lập kế hoạch bồi dưỡng năng lực dạy học cho


3.1.2. Nguyên tắc đảm bảo tính toàn diện .. Error! Bookmark not defined.
3.1.3. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi ...... Error! Bookmark not defined.
3.1.4. Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa ..... Error! Bookmark not defined.
3.2. Các biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y hocho
̣c

giáo viên các trƣờng THCS huyêṇ Ha ̣ Hòa theo Chuẩn nghề nghiệp
Error! Bookmark n
3.2.1. Tổ chức nâng cao nhận thức của cán bộ , giáo viên các trường
THCS huyê ̣n Hạ Hòa về hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp.............. Error! Bookmark not defined.
3.2.2. Chỉ đạo xây dựng kế hoạch hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy
học cho giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp Error! Bookmark not defined.
3.2.3. Thực hiê ̣n tổ chức hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp.............. Error! Bookmark not defined.

Footer Page 7 of 166.

v


Header Page 8 of 166.
3.2.4. Thực hiê ̣n chỉ đạo hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho
giáo viên theo Chuẩn nghề nghiệp.............. Error! Bookmark not defined.
3.2.5. Thực hiện kiểm tra , đánh giá hoạt động bồ i dưỡng năng lực
dạy học cho giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung họcError! Bookmark
3.2.6. Huy động các nguồ n lực và chuẩn bi ̣ đầ y đủ các điều kiện cần
thiết phục vụ hoạt động bồ i dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên tại

các trường THCS huyện Hạ Hòa theo chuẩn nghề nghiệpError! Bookmark not defin

Bảng 3.2.

Quy mô phát triển GD THCS huyện Hạ HòaError! Bookmark not define
Kết quả xếp loại giáo du ̣c cấp THCS trong 5 năm gần đâyError! Bookmar
Kế t quả đánh giá đội ngũ GV các trƣờng THCS huyện Hạ
Hòa theo chuẩ n nghề nghiê ̣p cuối năm học 2015-2016Error! Bookmark n
Nhâ ̣n thƣ́c về hoa ̣t đô ̣ng bồ i dƣỡng NLDH cho giáo viên
THCS theo chuẩ n nghề nghiê ̣p . Error! Bookmark not defined.
Đánh giá về nhu cầu bồi dƣỡng các nội dung về năng lƣ̣c
dạy học của GV theo chuẩn nghề nghiệpError! Bookmark not defined.
Thực trạng thực hiện mục tiêu hoạt động bồi dƣỡng NLDHError! Bookma
Thực trạng thực hiện nội dung của hoạt động bồ i dƣỡng NLD
HError! Bookma
Thực trạng về hình thức tổ chức hoạt động bồ i dƣỡng NLDH
Error! Bookmar
Thực trạng KTĐG bồ i dƣỡng NLDH giáo viênError! Bookmark not defin
Thực trạng công tác lập kế hoạch hoạt động bồi dƣỡng NLDHError! Bookma
Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động bồ i dƣỡng NLDHError! Bookmar
Thƣ̣c tra ̣ng chỉ đạo thực hiện hoạt động bồ i dƣỡng NLDHError! Bookmar
Thực trạng kiểm tra, đánh giá hoạt động bồi dƣỡng NLDHError! Bookma
Mức độ ảnh hƣởng của các yếu tố đến hoạt động bồi
dƣỡng NLDH ............................ Error! Bookmark not defined.
Kết quả khảo sát tính cấp thiết và tính khả thi của các
biện pháp ................................... Error! Bookmark not defined.
Xác định hệ số tƣơng quan giữa tính cần thiết và tính khả
thi của các biện pháp ................. Error! Bookmark not defined.

Footer Page 9 of 166.

vii

năm 2020, nền giáo du ̣c nƣớc ta đƣợc đổi mới căn bản và toàn diện theo
hƣớng chuẩn hóa, hiê ̣n đa ̣i hóa , xã hội hóa, dân chủ hóa và hội nhập quốc tế;
chất lƣợng giáo dục đƣợc nâng cao một cách toàn diện, gồm: giáo dục đạo
đức, kỹ năng sống, năng lực sáng tạo, năng lực thực hành, năng lực ngoại ngữ
và tin học; đáp ứng nhu cầu nhân lực, nhất là nhân lực chất lƣợng cao phục vụ
sự nghiệp CNH, HĐH đất nƣớc và xây dựng nền kinh tế tri thức; đảm bảo
công bằng xã hội trong giáo du ̣c

và cơ hội học tập suốt đời cho mỗi ngƣời

dân, từng bƣớc hình thành xã hội học tập” [9, tr. 5]. Thực hiện mục tiêu tổ ng
quát trên, giáo dục phổ thông nƣớc ta đang từng bƣớc có những chuyển đổi
quá trình dạy học từ tiếp cận nội dung sang tiếp cận phát triển năng lực của
ngƣời học, từ chỗ quan tâm đến việc học sinh học đƣợc cái gì, đến chỗ quan
tâm học sinh vận dụng đƣợc cái gì qua việc học. Để đảm bảo đƣợc điều đó và
nâng cao chất lƣợng , hiệu quả giáo du ̣c , đội ngũ giáo viên đóng vai trò lực
lƣợng nòng cốt và giữ vai trò quyết định, trong đó năng lƣ̣c dạy học của
ngƣời giáo viên là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu.

Footer Page 11 of 166.

9


Header Page 12 of 166.
Bên cạnh đó, những yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay, cấp học THCS
có vai trò đặc biệt quan trọng trong việc hình thành nhân cách, hình thành
năng lực, phẩm chất và góp phần phân luồng học sinh sau THCS. Trong quá
trình dạy học, đối tƣợng chính của giáo viên cấp THCS là ho ̣c sinh từ 11 đến
14 tuổi, đang có sự phát triển không ngừng cả về thể lực và tâm lý. Đặc biệt

Header Page 13 of 166.
này, đòi hỏi phải đánh giá đƣợc thực trạng công tác quản lý

hoạt động bồ i

dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa
theo Chuẩn nghề nghiệp, tăng cƣờng các biê ̣n pháp quản lý hoạt động bồ i
dƣỡng và tự bồ i dƣỡng thƣờng xuyên năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên , mỗi
cán bộ quản lý trong các Nhà trƣờng cần xác định rõ mục tiêu, nội dung, hình
thức, phƣơng pháp bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên của đơn
vị mình một cách cần thiết, phù hợp và khả thi nhằm nâng cao và phát triển
năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời
kỳ CNH, HĐH đất nƣớc và hội nhập quốc tế.
Xuất phát từ nhƣ̃ng lí do nêu trên, chúng tôi chọn nghiên cứu đề tài
“Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường
trung học cơ sở huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn nghề nghiệp”,
với mong muốn đề xuất một số biện pháp nhằm quản lý tốt hoạt động bồ i
dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên tại các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa,
tỉnh Phú Thọ đáp ứng Chuẩn nghề nghiệp trƣớc yêu cầu đổi mới giáo dục
trong thời kì CNH, HĐH đất nƣớc và hội nhập quốc tế.
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo
Chuẩn nghề nghiệp nhằ m nâng cao và phát triển năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đô ̣i
ngũ giáo viên đáp ƣ́ng yêu cầ u thời kỳ đổ i mới GD &ĐT.
3. Đối tƣợng, khách thể nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho đội ngũ giáo viên
các trƣờng THCS trên địa bàn huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo chuẩn nghề
nghiệp.

THCS đáp ứng yêu cầu chuẩ n nghề nghiê ̣p.
7. Nhiệm vụ nghiên cứu
7.1. Hệ thống hóa những vấn đề lý luận về bồ i dƣỡng và quản lý hoạt
động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên THCS đáp ứng yêu cầu Chuẩn
nghề nghiệp.
7.2. Khảo sát thực trạng hoạt động bồi dƣỡng và quản lý hoạt động bồ i
dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh
Phú Thọ theo Chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học.
7.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho GV các trƣờng THCS, huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn nghề

Footer Page 14 of 166.

12


Header Page 15 of 166.
nghiệp nhằ m nâng cao hiê ̣u quả quản lý , góp phần nâng cao năng lực dạy học
cho đô ̣i ngũ giáo viên các trƣờng THCS huyê ̣n Ha ̣ Hòa, tỉnh Phú Thọ.
8. Phƣơng pháp nghiên cứu
8.1. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận
Thu thập các tài liệu liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, đặc biệt về
quản lí các hoạt động chuyên môn nhà trƣờng; phân tích, phân loại, xác định
các khái niệm cơ bản; đọc sách, tham khảo các công trình nghiên cứu có liên
quan để hình thành cơ sở lý luận cho đề tài.
8.2. Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
Phƣơng pháp quan sát, phỏng vấn, khảo sát bằng phiếu hỏi nhằm thu
thập thông tin về thực trạng hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c và thực
trạng quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên các trƣờng
THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ hiện nay.

Ngoài phần mở đầu, kết luận khuyến nghị, mục lục, tài liệu tham khảo
và phần phụ lục, nội dung luận văn đƣợc trình bày trong 3 chƣơng.
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y
học cho giáo viên THCS theo Chuẩn nghề nghiệp.
Chương 2: Thực trạng quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c
cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn
nghề nghiệp.
Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động bồ i dƣỡng năng lƣ̣c dạy học
cho giáo viên các trƣờng THCS huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ theo Chuẩn
nghề nghiệp.

Footer Page 16 of 166.

14


Header Page 17 of 166.
CHƢƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG BỒI DƢỠNG
NĂNG LỰC DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ
THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
Giáo viên đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc quyết định chất
lƣợng và hiệu quả giáo dục. Để đáp ứng yêu cầu đổi mới , giáo viên cần phải
thƣờng xuyên đƣợc bồ i dƣỡng và tự bồ i dƣỡng để cập nhật kiến thức, nâng
cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao năng lực nghề nghiệp, tu
dƣỡng đạo đức nghề nghiệp, nhằm đáp ứng yêu cầu của xã hội và nâng cao
chất lƣợng giáo dục . Vì vậy vấn đề bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp nói
chung và bồ i dƣỡng năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c nói riêng cho đội ngũ giáo viên đã thu
hút đƣợc sự quan tâm của nhiều tác giả trong và ngoài nƣớc.

của giáo viên ” bao gồm các thành tố sau đây: 1) Tính cách, thái độ và niềm
tin; 2) Kỹ năng sƣ phạm và kiến thức sƣ phạm (Kiến thức môn học, Kiến thức
và hiể u biết về ngƣời học, phƣơng pháp giảng dạy, Kiến thức về chƣơng trình
giảng dạy); 3) Hiể u biết về bối cảnh xã hội ; 4) Hiể u biết về bản thân vầ về
khoa học nói chung. [28, tr.7].
Dự án Việt – Bỉ (hỗ trợ học từ xa), tác giả Michei Develay trong cuốn
“Một số vấn đề về đào tạo giáo viên” đã nhấn mạnh việc đào tạo giáo viên
bao gồm nhiều vấn đề nhƣ: quan niệm, nội dung, phƣơng thức đào tạo, tính
chất và bản sắc nghề nghiệp…”[12, tr.45]. Đó là cuốn sách nhằm góp phần
đổi mới sự nghiệp đào tạo, bồ i dƣỡng giáo viên ngày càng tốt hơn.
Tác giả Fiedeich Wiliam Taylor (1856-1915); Henri Fayol (1841-1925)
và Max Weber (1864-1920) chia sẻ quan điểm: Quản lý là khoa học đồng thời
là nghệ thuật thúc đẩy của xã hội. Trong bất cứ lĩnh vực nào của xã hội thì
quản lý luôn giữ vai trò trong việc điều hành và phát triển . Trong lĩnh vực
GD&ĐT, quản lý là nhân tố giữ vai trò then chốt trong việc đảm bảo nâng cao
chất lƣợng giáo du ̣c [14, tr.6].
Rất nhiều nhà nghiên cứu đã quan tâm đến vấn đề quản lý

nhà

trƣờng, tuy nhiên hiện chƣa có nhiều công trình nghiên cứu về quản lý hoạt
động bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp tại một cấp học cụ thể. Mặc dù vậy
vấn đề bồ i dƣỡng năng lực nghề nghiệp cho giáo viên đƣợc các nhà khoa
học giáo dục rất quan tâm và ngày càng đƣợc thực tế khẳng định hoạt động
này rất cần thiết. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng
nâng cao năng lực giáo viên

, phát triể n chuyên môn ,

là một trong những trọng tâm đƣợc chú ý để

Xét ở góc độ nghiên cứu lý luận quản lý giáo dục , các nhà khoa học
nƣớc ta đã tiếp cận quản lý giáo dục và quản lý trƣờng học để đề cập đến việc
phát triển công tác quản lý trƣờng học; các tác phẩm tiêu biểu nhƣ: Phƣơng
pháp luận khoa học giáo dục của Phạm Minh Hạc ; Khoa học Quản lý giáo
dục - Một số vấn đề lý luận và thực tiễn của Trần Kiểm; Quản lý Giáo dục –
Một số vấn đề lí luận và thực tiễn do các tác giả Nguyễn Thị Mỹ Lộc (chủ
biên), Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Trọng Hậu, Nguyễn Quốc Chí, Nguyễn Sỹ
Thƣ... Trong các nghiên cứu của mình, một số nhà khoa học nhƣ: Phạm Minh
Hạc, Nguyễn Ngọc Quang, Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Thị Mỹ Lộc, Nguyễn
Trọng Hậu… đã nêu lên những nguyên tắc chung của quản lý giáo dục , quản
lý nhà trƣờng, trình bày những vấn đề lý luận cơ bản về khoa học quản lý
nhƣ: khái niệm, bản chất, chƣ́c năng và các giai đoạn của hoạt động quản lý ,
cũng nhƣ đề ra một số giải pháp chung trong quản nhà trƣờng các bậc học…

Footer Page 19 of 166.

17


Header Page 20 of 166.
Trong các luân ̣văn thạc sỹ những nă

m gần đây cũng đã có những

nghiên cƣ́u liên quan đế n vấ n đề này nhƣ luân văn

“Biện pháp quản lý bồ i

dưỡng năng lực dạy học của giáo viên trường Trung học phổ thông Hải An
thành phố Hải Phòng đáp ứng chuẩn nghề nghiệp” của tác giả Vũ Văn Huy


Header Page 21 of 166.
nghiên cứu thực trạng, xác lập các biện pháp quản lý

hoạt động bồ i dƣỡng

năng lƣ̣c da ̣y ho ̣c cho giáo viên theo C huẩn nghề nghiệp ở các trƣờng THCS
huyện Hạ Hòa, tỉnh Phú Thọ là cần thiết, nó góp phần nâng cao chất lƣợng
dạy - học trong nhà trƣờng, đáp ứng đƣợc yêu cầu giáo dục cấ p THCS của
tỉnh Phú Thọ nói chung và mục tiêu giáo du ̣c THCS huyê ̣n Ha ̣ Hòa nói riêng.
1.2. Một số khái niệm cơ bản trong đề tài
1.2.1. Quản lý
Từ khi xã hô ̣i loài ngƣời có tổ chức, có sự phân công, hợp tác lao động
thì cũng từ đó xuất hiện hoạt động quản lý . Quản lý bắt nguồn từ sự phân
công, hợp tác lao động trong một tổ chức nhất định nhằm đạt đƣợc hiệu quả
lao động cao hơn. Vì vậy, quản lý mang tính lịch sử, nó thay đổi theo sự phát
triển của xã hội loài ngƣời.
Theo Từ điển tiếng Việt thông dụng: Quản lý là tổ chức, điều khiển
hoạt động của một đơn vị, cơ quan.
Theo Từ điể n Giáo du ̣c học: Quản lý là tác động có định hƣớng, có
chủ đích của chủ thể quản lý

(ngƣời quản l ý) tới khách thể quản lý (ngƣời

bị quản lý ) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt đƣợc mục
đích của tổ chức.
Harold Koontz, ngƣời đƣợc coi là cha đẻ của lý luận quản lý

hiện đại


1.2.2. Quản lý giáo dục
Giáo dục là một dạng hoạt động đặc biệt có nguồn gốc từ xã hội. Bản
chất của hoạt động giáo dục là quá trình truyền đạt và lĩnh hội các kinh
nghiệm lịch sử - xã hội của các thế hệ loài ngƣời, nhờ có giáo dục mà các thế
hệ nối tiếp nhau phát triển, tinh hoa văn hóa dân tộc, nhân loại đƣợc kế thừa,
bổ sung, hoàn thiện và không ngừng phát triển.
Trong Việt ngữ, Quản lý giáo dục đƣợc hiểu nhƣ việc thực hiện đầy đủ
các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm tra trên toàn bộ các hoạt
động giáo dục và tất nhiên cả những cấu phần tài chính và vật chất của các
hoạt động đó nữa. Do đó, Quản lý giáo dục là quá trình thực hiện có định
hƣớng và hợp qui luật các chức năng kế hoạch hóa, tổ chức, lãnh đạo, kiểm
tra nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục đã đề ra.
Quản lý giáo dục là gì cũng đã đƣợc các nhà nghiên cứu đƣa ra dƣới
góc độ khác nhau:
Theo tác giả Phạm Minh Hạc: “Quản lý nhà trƣờng hay nói rộng ra
quản lý giáo dục là quản lý hoạt động dạy và học nhằm đƣa nhà trƣờng từ
trạng thái này sang trạng thái khác và dần đạt tới mục tiêu giáo du ̣c

đã xác

định” [16, tr.61]. Nhƣ vậy theo tác giả hoạt động quản lý nhà trƣờng thực chất
là quản lý dạy và học, gắn với dạy và học.

Footer Page 22 of 166.

20


Header Page 23 of 166.
Theo Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống những tác

công cụ quản lý giáo dục (hệ thống văn bản qui phạm pháp luật).

Footer Page 23 of 166.

21


Header Page 24 of 166.
Có thể tóm lƣợc chung: Quản lý giáo dục là tập hợp các tác động có
mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý ở các cấp khác nhau
trong hệ thống lên các đối tượng quản lý trực thuộc, thông qua việc thực hiện
các chức năng quản lý và việc sử dụng hợp lý các tiềm năng, cơ hội nhằm làm
cho hệ thống giáo dục vận hành, đảm bảo được các tính chất và nguyên lý
của nền giáo dục Việt Nam đạt được mục tiêu giáo dục.
1.2.3. Năng lực và năng lực daỵ học của giáo viên
1.2.3.1. Năng lực
Năng lực là một khái niệm thu hút đƣợc sự quan tâm của nhiều nhà
khoa học thuộc các lĩnh vực khác nhau. Quan điểm về năng lực nhận đƣợc sự
đồng tình hơn cả là coi năng lực là các kiến thức, kỹ năng, khả năng, kinh
nghiệm, phẩm chất, động lực hoặc các đặc điểm cá nhân có vai trò thiết yếu
để hoàn thành công việ c hiệu quả. Năng lực cá nhân đƣợc thê hiện thông qua
các hành vi quan sát đƣợc theo cách hiểu thông thƣờng, năng lực là sự kết hợp
của tƣ duy, kĩ năng và thái độ có sẵn hoặc ở dạng tiềm năng có thể học hỏi
đƣợc của một cá nhân hoặc tổ chức để thực hiện thành công nhiệm vụ
(DeSeCo, 2002). Mức độ và chất lƣợng hoàn thành nhiệm vụ với mỗi hoạt
động cụ thể sẽ phản ánh năng lực của cá nhân trong lĩnh vực hoạt động đó.
Chính bởi cách hiểu có phần mang tính mô tả nhƣ vậy dẫn đến thuật ngữ
“năng lực” khó có thể định nghĩa đƣợc một cách chính xác.
Do các nhiệm vụ cần phải giải quyết trong cuộc sống cũng nhƣ công
việc và học tập hàng ngày là các nhiệm vụ đòi hỏi phải có sự kết hợp của các

con ngƣời, đáp ứng những yêu cầu của hoạt động và đảm bảo cho hoạt động
đạt đƣợc những kết quả cao, và đây cũng là khái niệm công cụ chúng tôi
thống nhất sử dụng làm công cụ nghiên cứu.
1.2.3.2. Năng lực dạy học của giáo viên
Năng lực nghề nghiệp là sự tƣơng ứng giữa những thuộc tính tâm, sinh
lý của con ngƣời với những yêu cầu do nghề nghiệp đặt ra. Ở mỗi một nghề
nghiệp khác nhau sẽ có những yêu cầu cụ thể khác nhau , nhƣng tựu trung lại
thì năng lực nghề nghiệp nói chung và năng lực dạy học nói riêng đƣợc cấu
thành bởi các thành tố: tri thức chuyên môn và kỹ năng hành nghề.
Có thể nói: Năng lực dạy học của giáo viên là tổ hợp những thuộc tính
tâm, sinh lý của giáo viên (tư duy, tình cảm, xúc cảm, sự sáng tạo…) và các
tri thức chuyên môn nghiệp vụ, kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp của giáo viên
trong quá trình dạy học đáp ứng những yêu cầu do nghề nghiệp dạy học đặt
ra, giúp giáo viên dạy học có hiệu quả.

Footer Page 25 of 166.

23