ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

BÙI THU TRÀ

HÌNH TƢỢNG NGƢỜI PHỤ NỮ TRONG THƠ
CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
(KHU VỰC PHÍA BẮC)

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA SĨ NGỮ VĂN

THÁI NGUYÊN - 2011

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

BÙI THU TRÀ

HÌNH TƢỢNG NGƢỜI PHỤ NỮ TRONG THƠ
CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
(KHU VỰC PHÍA BẮC)
Chuyên ngành: VĂN HỌC VIỆT NAM
Mã số: 60.22.34

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA SĨ NGỮ VĂN


học - trƣờng Đại học sƣ phạm Thái Nguyên, các thầy cô giáo công tác tại
Viện Văn học, các thầy cô giáo trƣờng Đại học sƣ phạm I - Hà Nội, các thầy
cô giáo trƣờng Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn, đã giúp em hoàn thành
khóa học.
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành tới BGH, bạn bè, đồng nghiệp
trƣờng THPT Cảm Ân, sở GD & ĐT tỉnh Yên Bái, cùng những ngƣời thân
yêu trong gia đình đã luôn giúp đỡ, quan tâm, động viên, chia sẻ và tạo mọi
điều kiện giúp tôi hoàn thành tốt khóa học.
Thái Nguyên, tháng 09 năm 2011
Tác giả

Bùi Thu Trà

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




i

MỤC LỤC
Trang
Trang bìa phụ
Lời cam đoan
Lời cảm ơn
Mục lục......................................................................................................................... i

PHẦN MỞ ĐẦU .............................................................................................. 1
PHẦN NỘI DUNG ........................................................................................ 12
CHƢƠNG 1: VÀI NÉT VỀ THƠ CÁC DÂN TỘC THIỂU SỐ VIỆT

3.2.1 Hệ thống từ vựng giàu tính tạo hình............................................... 83
3.2.2 Các phƣơng tiện và biện pháp tu từ................................................ 92
PHẦN KẾT LUẬN ...................................................................................... 112
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 115
PHẦN PHỤ LỤC......................................................................................... 121

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




1

PHẦN MỞ ĐẦU
1- Lý do chọn đề tài
1.1 Nhƣ chúng ta đã biết, ngƣời phụ nữ có một vai trò vô cùng quan
trọng trong cuộc sống của con ngƣời. Chiếm một nửa nhân loại, chính họ là
ngƣời bảo tồn, tái sinh và luân chuyển sự sống. Trong đời sống văn hóa của
dân tộc ta, với sự tồn tại của chế độ Mẫu hệ, với tục thờ Mẫu...từ xa xƣa,
ngƣời phụ nữ đã tạo cho mình một vị thế quan trọng. Còn trong lĩnh vực nghệ
thuật, ngƣời phụ nữ luôn là biểu tƣợng cho cái Thiện, cái Mỹ. Nhƣng trong xã
hội Việt Nam xƣa – một xã hội phong kiến chịu ảnh hƣởng nặng nề của đạo
Nho với quan điểm “trọng nam, khinh nữ” - ngƣời phụ nữ đã phải chịu bao
cay đắng, thiệt thòi. Họ bị đè nén bởi nhiều tầng áp bức, bị khoác lên đầu bao
thứ lễ nghi, tập tục nặng nề, lạc hậu, bị xếp vào bậc thang cuối cùng của xã
hội... Có lẽ vì vậy mà con ngƣời và số phận của họ luôn là nguồn cảm hứng
vô tận cho các nghệ sĩ sáng tạo nên những tác phẩm nghệ thuật mang giá trị
nhân văn, nhân bản sâu sắc, làm rung động lòng ngƣời.
Trong lĩnh vực văn chƣơng, đặc biệt trong lĩnh vực thơ ca - hình tƣợng
ngƣời phụ nữ luôn là hình tƣợng trung tâm. Họ luôn là đối tƣợng thẩm mỹ

quan trọng trong sáng tác của các nhà thơ, nó có ý nghĩa lớn về tƣ tƣởng nghệ
thuật và phong cách nghệ thuật của các nhà thơ. Do đó, nghiên cứu về hình
tƣợng ngƣời phụ nữ dân tộc thiểu số trong thơ các dân tộc thiểu số Việt Nam
hiện đại cũng chính là nghiên cứu phần thành tựu tiêu biểu, nét đặc sắc của
thơ ca dân tộc, nghiên cứu một phần chân dung, nhân cách con ngƣời và đặc
điểm văn hóa của dân tộc ta trong quá trình tồn tại và phát triển của mình.
1.3 Việc nghiên cứu thơ các dân tộc thiểu số nói chung, trong đó có
việc nghiên cứu về hình tƣợng ngƣời phụ nữ trong thơ các dân tộc thiểu số
nói riêng - cho tới nay có thể thấy: vẫn chƣa thực sự thu hút đƣợc sự chú ý
xứng đáng của giới nghiên cứu, phê bình và cả của đông đảo bạn đọc. Cho
nên, mặc dù đã có hàng chục cuốn sách nghiên cứu về thơ các dân tộc thiểu
số nhƣng vẫn chƣa đáp ứng đƣợc yêu cầu cũng nhƣ chƣa xứng với tầm, với
vai trò quan trọng của nó cũng nhƣ với những thành tựu mà nó đã đạt đƣợc.
Các công trình nghiên cứu nói chung về vấn đề này mới chỉ dừng lại ở một số
nhận định, đánh giá ở những phƣơng diện nhất định về hình tƣợng quan trọng
này. Vì vậy, việc nghiên cứu, chỉ ra và khẳng định những giá trị to lớn của

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




3

hình tƣợng văn học đặc sắc này trong văn học dân tộc thiểu số là một vấn đề
vừa có tính cấp thiết, vừa có ý nghĩa khoa học và vừa có ý nghĩa về mặt lý
luận và thực tiễn.
Với những lý do trên, chúng tôi chọn đề tài: “Hình tƣợng ngƣời phụ
nữ trong thơ các dân tộc thiểu số Việt Nam hiện đại” (khu vực phía Bắc
Việt Nam) để nghiên cứu. Thực hiện đề tài này, chúng tôi sẽ cố gắng chỉ ra

dân tộc thiểu số Việt Nam thế kỷ XX” (Nxb Văn hóa dân tộc, 2000); “Tinh
tuyển văn học Việt Nam” (Nxb KHXH, 2002); “Tuyển tập văn học dân tộc
và miền núi”(Nxb Giáo dục, 2007)…Bên cạnh đó có một số các công trình
nghiên cứu, đánh giá về văn học các dân tộc thiểu số trong đó có hình tƣợng
ngƣời phụ nữ dân tộc nhƣ: “Một vƣờn hoa nhiều hƣơng sắc” (Nxb Văn hóa,
1977); “40 năm văn hóa nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam (19451985) (Nxb văn hóa,1985) của GS Phong Lê; “Văn hóa các dân tộc - từ một
diễn đàn(1999) của hội văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam;
“Văn học các dân tộc thiểu số Việt Nam hiện đại” (Nxb Văn hóa dân tộc,
1995); “Văn hóa các dân tộc thiểu số Việt Nam” (NXb Văn hóa dân tộc,
1997”; “Về một mảng văn hóa dân tộc” (Nxb Văn hóa dân tộc, 1999);
“Tiếp cận văn học dân tộc thiểu số” (Nxb Thanh niên, 2011) của Lâm Tiến;
“Bản sắc dân tộc trong thơ ca Việt Nam hiện đại” (Nguyễn Duy Bắc,
1998) “Vấn đề đặt ra với các nhà thơ dân tộc thiểu số” (Lò Ngân Sủn,
2002); “Nhà văn các dân tộc thiểu số Việt Nam – Đời và văn” (2003,
2004); “Văn hóa các dân tộc thiểu số - Từ một góc nhìn” (Nxb Văn hóa
dân tộc,2004) của Vi Hồng Nhân; “Gƣơng mặt các văn nghệ sĩ dân tộc
thiểu số” (Nxb Văn hóa dân tộc, 2007) “Bản sắc dân tộc trong thơ các dân
tộc thiểu số Việt Nam hiện đại” (Trần Thị Việt Trung, 2010)…Ngoài ra còn
phải nhắc tới một số các bài nghiên cứu in trên các tạp chí, các báo văn nghệ
trung ƣơng và địa phƣơng nhƣ: “Văn học thiểu số trƣớc thềm thế kỷ XXI”
của Mai Liễu; “Bản sắc dân tộc - nỗi lo của ngƣời cầm bút” của Triệu Kim
Văn; “Nét mới của văn học các dân tộc thiểu số” của Dƣơng Thuấn; “Nhìn
lại văn nghệ các dân tộc thiểu số” của Nông Quốc Bình...
Có thể nói rằng, văn học các dân tộc thiểu số Việt Nam hiện đại cũng
đã thu hút đƣợc sự quan tâm nhất định của các nhà nghiên cứu, phê bình văn

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu – Đại học Thái Nguyên




data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not
read....


data error !!! can't not
read....

data error !!! can't not