BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

TẠ ĐĂNG KHOA

QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP TẠI
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TIỀN PHONG
HUYỆN MÊ LINH THEO HƢỚNG PHÁT HUY
TÍNH TỰ QUẢN CỦA HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

HÀ NỘI, 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM HÀ NỘI 2

TẠ ĐĂNG KHOA

QUẢN LÝ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP TẠI
TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TIỀN PHONG
HUYỆN MÊ LINH THEO HƢỚNG PHÁT HUY
TÍNH TỰ QUẢN CỦA HỌC SINH
Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học:
PGS. TS. Nguyễn Vũ Bích Hiền

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này
đã đƣợc cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã đƣợc chỉ rõ
nguồn gốc. Học viên thực hiện Luận văn.
Hà Nội, tháng 11 năm 2016
Tác giả

Tạ Đăng Khoa


DANH MỤC KÝ HIỆU VIẾT TẮT

CBQL

Cán bộ quản lý

CMHS

Cha mẹ học sinh

CNL

Chủ nhiệm lớp

ĐT

Đào tạo

GD

Giáo dục


Kĩ năng

KNS

Kỹ năng sống

QL

Quản lý

QLGD

Quản lý giáo dục

THPT

Trung học phổ thông


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
1. Lý do chọn đề tài ........................................................................................ 1
2. Mục tiêu nghiên cứu .................................................................................. 3
3. Nhiệm vụ nghiên cứu ................................................................................. 3
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu ........................................................... 3
5. Phạm vi nghiên cứu.................................................................................... 3
6. Phƣơng pháp nghiên cứu ........................................................................... 4
7. Giả thuyết khoa học ................................................................................... 5
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài ................................................... 5

Chƣơng 2. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP VÀ QUẢN LÝ
CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP TẠI TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ
THÔNG TIỀN PHONG HUYỆN MÊ LINH ................................................. 42
2.1. Vài nét về trƣờng THPT Tiền Phong huyện Mê Linh .......................... 42
2.1.1. Sự hình thành và phát triển............................................................. 42
2.1.2. Đặc điểm giáo viên và học sinh ....................................................... 43
2.1.3. Chất lượng giáo dục ....................................................................... 44
2.2. Thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ...................................................... 46
2.2.1. Tổ chức nghiên cứu thực trạng ....................................................... 46
2.2.2. Thực trạng về năng lực của giáo viên chủ nhiệm lớp .................... 48
2.2.3. Thực trạng giáo viên phát huy tính tự quản của học sinh thông qua
công tác chủ nhiệm lớp ............................................................................. 52
2.2.4. Mức độ tự quản của học sinh.......................................................... 55
2.3 Thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp tại trƣờng THPT Tiền Phong
huyện Mê Linh ............................................................................................. 58


2.3.1 Vai trò của Hiệu trưởng trong việc định hướng cho giáo viên chủ
nhiệm lớp phát huy tính tự quản cho học sinh. ......................................... 58
2.3.2. Hiệu trưởng hỗ trợ, tạo điều kiện cho giáo viên chủ nhiệm lớp trong
giáo dục và phát huy tính tự quản của học sinh. ...................................... 63
2.3.3. Hiệu trưởng theo dõi, đánh giá tác động của công tác chủ nhiệm
lớp tới tính tự quản của học sinh. ............................................................. 65
2.3.4 Thực trạng sử dụng kết quả đánh giá để đề ra chính sách. ............ 67
2.4. Thực trạng các yếu tố ảnh hƣởng .......................................................... 71
2.5. Đánh giá thực trạng công tác giáo viên chủ nhiệm lớp và quản lý công
tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở trƣờng Trung học phổ thông Tiền Phong
huyện Mê Linh. ............................................................................................ 72
2.5.1. Đánh giá thực trạng công tác chủ nhiệm lớp ................................. 72
2.5.2. Đánh giá thực trạng quản lý công tác chủ nhiệm lớp .................... 75



DANH MỤC CÁC BẢNG
Tên bảng

Trang

Bảng 2.1. Kết quả xếp loại hạnh kiểm năm học 2015 – 2016 ........................ 45
Bảng 2.2: Kết quả xếp loại học lực năm học 2015 – 2016 ............................. 46
Bảng 2.3: Tổng hợp số lƣợng CBQL, GVCNL và GV, cán bộ nhân viên trong
nhà trƣờng ....................................................................................... 47
Bảng 2.4: Bảng khảo sát về năng lực của GVCN ........................................... 51
Bảng 2.5: Bảng khảo sát thực trạng theo dõi đánh giá của GVCN lớp đối với
học sinh nhằm phát huy tính tự quản của học sinh ......................... 53
Bảng 2.6: Bảng khảo sát thực trạng mức tự quản của học sinh ............................ 56
Bảng 2.7: Bảng khảo sát vai trò của Hiệu trƣởng trong việc định hƣớng cho giáo
viên chủ nhiệm lớp phát huy tính tự quản cho học sinh ......................... 59

Bảng 2.8: Bảng khảo sát về thực trạng lựa chọn các tiêu chí trong việc phân công
GVCNL................................................................................................... 61

Bảng 2.9: Bảng khảo sát về thực trạng bồi dƣỡng tăng cƣờng kỹ năng tự quản của học
sinh cho GVCN .............................................................................................. 64

Bảng 2.10: Bảng khảo sát về thực trạng Hiệu trƣởng theo dõi, đánh giá tác động của
công tác chủ nhiệm tới tính tự quản của học sinh ........................................ 66

Bảng 2.11: Thực trạng tính hiệu quả các chính sách đối với công tác chủ nhiệm
theo hƣớng phát huy tính tự quản của học sinh ...................................... 68


tới sự phát triển chung của xã hội và sự phát triển nhân cách của thế hệ trẻ.
Học sinh đƣợc sống trong môi trƣờng xã hội, môi trƣờng khoa học công nghệ
đang phát triển mạnh mẽ. Học sinh thƣờng xuyên tiếp xúc với nhiều nguồn
thông tin đa dạng, phong phú từ các phƣơng tiện truyền thông khác nhau.
Thêm nữa, học sinh luôn chịu ảnh hƣởng, tác động từ nhiều phía, nhiều mối
quan hệ. Do đó, trong quá trình hoạt động, giao lƣu, bản thân các em tích lũy
ngày càng nhiều vốn sống và kinh nghiệm hoạt động, các em có năng lực
nhận thức phát triển hơn, thông minh hơn, mạnh dạn hơn, thích ứng nhanh
hơn với cuộc sống hiện đại, sôi động. Bên cạnh đó, học sinh cũng chịu những
tác động chƣa lành mạnh, làm xuất hiện một bộ phận có thói quen ỷ lại, thích
hƣởng thụ, lƣời học tập, lao động, suy giảm ý trí, nghị lực, nghiện game
online , trò chơi trực truyến ảo v.v... Những ảnh hƣởng tích cực và tiêu cực
này đã làm cho quá trình giáo dục nói chung, công tác chủ nhiệm của ngƣời
giáo viên chủ nhiệm nói riêng càng trở nên phức tạp. Để đảm bảo chất lƣợng
giáo dục, một trong những vấn đề quan trọng cần giải quyết tốt đó là vấn đề
thầy giáo. Rõ ràng giáo viên nói chung, giáo viên chủ nhiệm nói riêng ngày
càng có vị trí, vai trò quan trọng của mình trong sự nghiệp giáo dục thế hệ trẻ
và trong xã hội. Chức năng, nhiệm vụ của họ càng phức tạp, càng nặng nề
trƣớc thách thức của xã hội và đòi hỏi của nhân dân, của ngƣời học.


2

Công tác chủ nhiệm lớp có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giáo dục
toàn diện học sinh. Vì vậy, giáo viên chủ nhiệm lớp không những phải nêu
cao tấm gƣơng sáng về mọi mặt mà còn phải không ngừng nâng cao trình độ
tổ chức, quản lý, giáo dục của mình, đảm bảo cho kế hoạch công tác đƣợc
thực hiện với kết quả cao nhất, góp phần tích cực vào việc hoàn thành mục
tiêu, nhiệm vụ giáo dục của toàn trƣờng. Qua thực tế làm công tác chủ nhiệm,
qua quan sát và tìm hiểu về quản lý công tác giáo viên chủ nhiệm lớp ở các

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận về quản lý công tác chủ nhiệm lớp, thực
tiễn quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng Trung học phổ thông Tiền
Phong huyện Mê Linh theo hƣớng phát huy tính tự quản của học sinh, luận
văn đề xuất các biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo hƣớng phát
huy tính tự quản của học sinh nhằm nâng cao chất lƣợng giáo dục toàn diện
cho học sinh trong nhà trƣờng.
3. Nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của vấn đề nghiên cứu.
3.2. Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng công tác chủ nhiệm lớp và quản
lý công tác chủ nhiệm lớp của giáo viên ở trƣờng Trung học phổ thông Tiền
Phong huyện Mê Linh.
3.3. Đề xuất một số biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng Trung
học phổ thông Tiền Phong huyện Mê Linh theo hƣớng phát huy tính tự quản
của học sinh.
4. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
4.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng Trung học phổ thông.
4.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng Trung học phổ
thông theo hƣớng phát huy tính tự quản của học sinh.
5. Phạm vi nghiên cứu
- Chủ thể quản lý là Hiệu trƣởng trƣờng trung học phổ thông.


4

- Địa bàn nghiên cứu tại trƣờng Trung học phổ thông Tiền Phong huyện
Mê Linh, thành phố Hà Nội.
- Thời gian: Giai đoạn 2014 – 2016.
- Khách thể khảo sát: 8 cán bộ quản lý (Ban giám hiệu, tổ trƣởng chuyên

sinh nhằm thu thập thông tin và khảo nghiệm nhận thức về các biện pháp
đề xuất.
6.3. Phương pháp hỗ trợ
- Sử dụng phƣơng pháp thống kê toán học và sử dụng phần mềm ứng
dụng trên máy tính để xử lý số liệu các kết quả nghiên cứu.
7. Giả thuyết khoa học
Việc quản lý công tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng THPT Tiền Phong một số
năm gần đây đã có nhiều tiến bộ, song vẫn còn một số tồn tại. Nếu nghiên cứu
cơ sở khoa học của quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo hƣớng phát huy tính
tự quản của học sinh và khảo sát đánh giá thực trạng thì sẽ đề xuất đƣợc các
biện pháp quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo hƣớng phát huy tính tự quản
của hoạc sinh một cách khoa học, phù hợp với điều kiện thực tế của nhà
trƣờng giúp nâng cao hiệu quả công tác này.
8. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
8.1. Ý nghĩa lý luận
Đề tài nghiên cứu góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận của việc quản lý
công tác chủ nhiệm lớp ở trƣờng Trung học phổ thông.
8.2. Ý nghĩa thực tiễn
Đề xuất những biện pháp quản lý phù hợp với thực tế và có tính khả thi
trên cơ sở đúc kết những kinh nghiệm quản lý công tác chủ nhiệm lớp đã có
nhằm nâng cao hiệu quả quản lý nhà trƣờng và góp phần tích cực vào việc
thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện cho học sinh của nhà trƣờng.


6

9. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục tài liệu tham khảo
và các phụ lục, luận văn dự kiến đƣợc trình bày trong 3 chƣơng:
Chƣơng 1: Cơ sở lý luận của quản lý công tác chủ nhiệm lớp theo hƣớng phát

Hà Nhật Thăng trong cuốn Phương pháp công tác của người giáo viên chủ
nhiệm ở trường Trung học phổ thông [24]; nhóm tác giả Hà Nhật Thăng,
Nguyễn Dục Quang, Nguyễn Thị Kỷ với cuốn Công tác giáo viên chủ nhiệm
lớp ở trường phổ thông [25] đã bàn về những vấn đề lý luận cơ bản trong
công tác của ngƣời GVCNL nhƣ: vai trò, chức năng, nhiệm vụ nội dung công
tác chủ nhiệm lớp, những phẩm chất năng lực sƣ phạm cần phải có của ngƣời
GV chủ nhiệm lớp.


8

Đặc biệt trong tác phẩm Tình huống sư phạm trong công tác giáo dục
học sinh trung học phổ thông của Bùi Thị Mùi [20] đã chỉ ra những tình
huống tiêu biểu mà ngƣời GVCNL thƣờng gặp phải trong quá trình làm công
tác CNL; Trong cuốn Công tác chủ nhiệm lớp tác giả Nguyễn Lân [17] đã đề
cập đến mọi mặt của công tác chủ nhiệm lớp và đã cố gắng giải quyết một số
vấn đề khúc mắc trong việc thực hiện nhiệm vụ của công tác chủ nhiệm lớp;
Bộ giáo dục và Đào tạo- Cục nhà giáo và Cán bộ quản lý cơ sở giáo dục, đã
phát hành tài liệu Bồi dƣỡng phát triển năng lực nghề nghiệp giáo viên dành
cho GV THPT của Nguyễn Việt Hùng – Hà Thế truyền [12] trong đó đã đi
sâu vào các module lập kế hoạch công tác chủ nhiệm, hoạt động của giáo viên
chủ nhiệm, giải quyết tình huống sƣ phạm trong công tác chủ nhiệm .
Ngoài những cuốn giáo trình, sách tham khảo tài liệu bồi dƣỡng về công
tác CNL mang tính lý luận cao thì nhiều đề tài khoa học các cấp nhƣ: Công tác
chủ nhiệm lớp ở trường THPT đề tài mã số SPHN - 09 - 465 NCSP, 2010
Nguyễn Thanh Bình [3]; Một số vấn đề trong công tác chủ nhiệm lớp ở trường
THPT hiện nay - Nhà xuất bản ĐHSP, 2011. Ở đây các tác giả đề cập đến
những vấn đề cơ bản của công tác CNL và những nội dung trong công tác CNL
ở trƣờng THPT hiện nay từ góc nhìn của chuẩn nghề nghiệp GV trung học.
Bên cạnh đó đã có nhiều luận văn Quản lý của Hiệu trƣởng các trƣờng

trên cơ sở nhận thức và vận dụng đúng đắn những qui luật khách quan vốn có
của nó nhằm đảm bảo cho nó hoạt động và phát triển tối ƣu theo mục đích đặt
ra. (Lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin)
- Quản lý là nghệ thuật biết rõ ràng, chính xác cái gì cần làm và làm cái
đó nhƣ thế nào, bằng phƣơng pháp tốt nhất, rẻ nhất. (William - Taylor)
- Tác giả Nguyễn Quốc Chí và Nguyễn Thị Mỹ Lộc: “Quản lý là sự tác
động có định hƣớng, có chủ đích của chủ thể quản lý (ngƣời quản lý) đến
khách thể quản lý (ngƣời bị quản lý) trong tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận
hành và đạt đƣợc mục đích của tổ chức”. Cũng theo đó các tác giả còn phân


10

định rõ hơn về hoạt động QL: là quá trình đạt đến mục tiêu của tổ chức bằng
cách vận dụng các hoạt động (chức năng) kế hoạch hoá, tổ chức, chỉ đạo (lãnh
đạo) và kiểm tra [6]
Nhƣ vậy có thể khái quát: Quản lý là cách thức tác động (sự tác động có
tổ chức, có mục đích…) của chủ thể quản lý lên chủ thể bị quản lý bằng các
chế định xã hội, bằng tổ chức và nhân lực, tài lực và vật lực, phẩm chất, uy
tín của cơ quan quản lý hay người quản lý nhằm sử dụng có hiệu quả nhất
các tiềm năng, các cơ hội của tổ chức để đạt được mục đích trong điều kiện
môi trường luôn biến động.
Các nhà nghiên cứu về QL đã đƣa ra nhiều đề xuất về nội dung của các
chức năng QL chung:
- F.W.Taylor (1856-1915) và Henrry Fayol (1841-1925) đƣa ra năm
chức năng QL: kế hoạch hoá - tổ chức - chỉ huy - phối hợp - kiểm tra.
- Theo sách giáo khoa của trƣờng Đảng cao cấp Liên Xô (cũ) có nêu ra 6
chức năng QL chung: soạn thảo mục tiêu - kế hoạch hoá - tổ chức - phối hợp động viên - kiểm tra.
- Theo tài liệu tập huấn CBQL GD của UNESCO đề ra 7 chức năng: kế
hoạch hoá - tổ chức - bố trí biên chế - chỉ đạo - phối hợp - tổng kết - quyết

Quản lý

Tổ chức

Chỉ đạo

Sơ đồ 1.1: Chu trình quản lý
1.2.1.2. Khái niệm Quản lý nhà trường
Giáo dục là một bộ phận quan trọng của xã hội, vì vậy QLGD là một bộ
phận không thể tách rời của hệ thống QL xã hội, nó có vai trò hết sức quan


12

trọng trong việc nâng cao chất lƣợng, hiệu quả của GD. QLGD là QL mọi hoạt
động GD trong xã hội và nhƣ vậy GD sẽ đƣợc hiểu theo nghĩa rộng nhất, tuy
nhiên các nhà nghiên cứu về GD và QLGD đã đƣa ra nhiều định nghĩa nhƣ sau:
- Đối với cấp vĩ mô:
+ QLGD theo nghĩa tổng quát là “hoạt động điển hình phối hợp các
lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh hoạt động đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu
phát triển xã hội”. Ngày nay, hoạt động GD không chỉ giới hạn ở thế hệ trẻ
cho nên QLGD đƣợc hiểu là sự điều hành các cơ sở GD&ĐT trong hệ thống
GD quốc dân.
+ QLGD là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lƣợng xã hội nhằm
đẩy mạnh công tác giáo dục theo yêu cầu phát triển xã hội.
+ Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: “Quản lý giáo dục là hệ thống
những tác động có mục đích, có kế hoạch hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhằm làm cho hệ vận hành theo đƣờng lối và nguyên lý giáo dục của Đảng,
thực hiện đƣợc các tính chất của nhà trƣờng Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà
tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học, giáo dục thế hệ trẻ, đƣa giáo dục tới mục

2. Quản lý giáo viên, cán bộ, nhân viên theo quy định của pháp luật.
3. Tuyển sinh và tiếp nhận học sinh; vận động học sinh đến trƣờng; quản
lý học sinh theo quy định của Bộ GD&ĐT.
4. Thực hiện kế hoạch phổ cập giáo dục trong phạm vi đƣợc phân công.
5. Huy động, quản lý, sử dụng các nguồn lực cho hoạt động giáo dục.
Phối hợp với gia đình học sinh, tổ chức và cá nhân trong hoạt động giáo dục.
6. Quản lý, sử dụng và bảo quản cơ sở vật chất, trang thiết bị theo quy
định của Nhà nƣớc.
7. Tổ chức cho giáo viên, nhân viên, học sinh tham gia hoạt động xã hội.
8. Thực hiện các hoạt động về kiểm định chất lƣợng giáo dục.
9. Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của pháp luật.


14

1.2.3. Vai trò của Hiệu trưởng trong quản lý trường trung học phổ thông
- Các vai trò lãnh đạo của Hiệu trƣởng trƣờng THPT với ý nghĩa định
hƣớng cho nhà trƣờng luôn luôn thay đổi để phát triển bền vững. Đó là các
vai trò:
+ Hoạch định sự phát triển nhà trƣờng (vạch ra tầm nhìn, sứ mạng,
mục tiêu, các giá trị và các giải pháp chiến lƣợc để phát triển nhà trƣờng);
+ Đề xƣớng sự thay đổi của nhà trƣờng (chỉ ra các lĩnh vực cần thay
đổi để phát triển nhà trƣờng nhằm đạt tới mục tiêu giáo dục);
+ Thu hút và phát triển nguồn lực nhà trƣờng (thu hút và phát triển
nhân lực, huy đông tài chính và cơ sở vật chất phục vụ cho các hoạt động của
trƣờng);
+ Thúc đẩy sự phát triển nhà trƣờng (đánh giá, động viên, phát huy
thành tích để nhà trƣờng phát triển).
+ Duy trì sự phát triển bền vững cho nhà trƣờng (uốn nắn các sai lệch,
đề ra và thực thi các biện pháp củng cố sự thay đổi của nhà trƣờng)