Phần A. MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Nhà trường không chỉ là nơi giáo dục nhân cách, trau dồi tri thức mà còn
là nơi giúp các em ngày một nâng cao kĩ năng sống. Đây là một việc làm có tính
nhân văn. Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh rất quan trọng và cần thiết. Điều
đó giúp cho học sinh, đặc biệt là học sinh phổ thông, trong đó có học sinh THPT
chuẩn bị bước vào đời tự tin, chủ động xử lí linh hoạt các tình huống trong cuộc
sống. Vì vậy, ngoài việc tăng cường quản lí học sinh, thì việc rèn luyện, bồi
dưỡng những kĩ năng cơ bản cho cuộc sống là điều hết sức cần thiết trong mỗi
nhà trường nói chung và trường THPT Triệu Sơn 2 nói riêng. Một trong những
kĩ năng được các nhà trường đang đặc biệt chú trọng là phòng tránh tai nạn đuối
nước cho học sinh.
Trong những năm gần đây, trên khắp mọi miền đất nước, những vụ đuối
nước thương tâm đã cướp đi sinh mạng của nhiều trẻ em, tập trung chủ yếu ở
các vùng nông thôn, miền núi và đối tượng chủ yếu là các em học sinh, đặc biệt
là học sinh phổ thông. Theo thống kê của cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế, tỉ lệ tai
nạn chết đuối nước ở trẻ em Việt Nam rất cao, chiếm 22,6%, cao gấp 10 lần so
với các nước phát triển.
Nguy cơ đuối nước rình rập các em ở khắp mọi nơi, nhất là về mùa hè,
trời nắng nóng, các em được nghỉ học, tham gia vào nhiều hoạt động vui chơi tự
do, tự phát. Mặt khác, hệ thống sông, suối, ao, hồ chằng chịt ở khắp mọi nơi,
nhất là ở nông thôn luôn tiềm ẩn những nguy cơ không an toàn cho các em. Có
rất nhiều nguyên nhân dẫn đến tai nạn đuối nước ở các em, nhưng phần lớn chủ
yếu vẫn là do sực lơ là, chủ quan của các bậc phụ huynh, chưa giám sát chặt chẽ,
để các em tham gia vào các cuộc vui chơi, picnic, đi biển, tắm sông, suối,…
Bên cạnh đó kĩ năng phòng chống đuối nước của các em còn yếu, việc trang bị
cho các em những kĩ năng ứng phó khi gặp sự cố, đặc biệt là các em ở vùng
nông thôn, miền núi, điều kiện kinh tế khó khăn vẫn chưa được quan tâm đúng
mức. Công tác tuyên truyền ở các trường học còn chưa được đáp ứng thường
xuyên,… Vì vậy, ngoài việc tăng cường quản lí học sinh, thì việc rèn luyện, bồi
dưỡng những kĩ năng cơ bản cho cuộc sống là điều hết sức cần thiết trong mỗi

thông.
IV. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA ĐỀ TÀI
- Nghiên cứu lí luận về công tác tuyên truyền của nhà trường, của tất cả giáo
viên nói chung và giáo viên chủ nhiệm lớp nói riêng trong công tác giáo dục kĩ
năng phòng chống tai nạn đuối nước.
- Nghiên cứu lí luận, các tài liệu về thông tin, tuyên truyền, giáo dục kĩ năng
phòng, chống đuối nước cho học sinh, để các em trang bị cho mình, cho người
thân xung quanh những kĩ năng cần thiết để phòng, chống những rủi ro bất
thường dưới nước được tốt hơn.
- Khảo sát, điều tra, tổng hợp.

2


Phần B. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN
1. Vai trò, nhiệm vụ của nhà trường và giáo viên trong việc giáo dục kĩ năng
sống cho học sinh nói chung và kĩ năng phòng chống đuối nước nói riêng
1.1. Vai trò của nhà trường
Hiện nay, tai nạn đuối nước, các vụ tử vong do đuối nước bởi thiếu kĩ
năng cũng như hiểu biết đang là vấn đề bức bối và nhận được sự quan tâm rất
lớn từ xã hội. Sở dĩ vậy, bởi điều đó ảnh hưởng đến chính tính mạng con người.
Nhiệm vụ phòng, chống tai nạn đuối nước không phải của riêng ai, mà nó là
trách nhiệm của toàn xã hội. Trong công tác phòng, chống đuối nước đó, vai trò
của nhà trường cũng như vai trò của giáo viên là không thể thiếu để góp phần
giảm thiếu tai nạn này. Ngăn chặn tai nạn đuối nước tất nhiên không chỉ là trách
nhiệm của riêng nhà trường mà còn là trách nhiệm của gia đình và xã hội.
Nhưng có thể nói, trong một môi trường mang tính giáo dục và phát triển con
người toàn diện như trường học thì nhà trường lại có vai trò tiên quyết.
Nhà trường không chỉ dạy cho học sinh lý thuyết đơn thuần mà còn nên

biện pháp phòng, tránh tai nạn thương tích và đuối nước cho trẻ em, học sinh
trong các trường.
Theo đó, nội dung công văn nêu rõ tích cực triển khai các hoạt động
phòng chống tai nạn đuối nước cho học sinh, đặc biệt là triển khai các mô hình
thí điểm dạy bơi trong các nhà trường. Điều đó cho thấy các cấp lãnh đạo đã bắt
đầu có hướng nhìn kịp thời và đúng đắn. Đây sẽ là cơ sở để đưa môn bơi thành
một môn học được đầu tư quan tâm đúng mức trong giáo dục.
Tiếp theo đó, các trường cần tăng cường các biện pháp nhằm đẩy mạnh
công tác phòng chống tai nạn đuối nước, giảm nhẹ thảm họa rủi ro thường xảy
ra trên sông nước. Chú trọng nâng cao chất lượng công tác bảo hiểm y tế cho
học sinh.
1.2. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác tuyên truyền phòng,
chống đuối nước cho học sinh
- Trong nhà trường THPT, vai trò của người GVCN không hoàn toàn
giống với các cấp học dưới.
- GVCN là người sát cánh cùng những thăng trầm của học sinh, phát triển
con người cả về thể chất lẫn tâm hồn, kĩ năng sống, định hướng các em hướng
tới tương lai. Cũng chính vì vậy mà vai trò, trách nhiệm của người GVCN trong
việc giáo dục kĩ năng sống nói chung, và kĩ năng phòng chống đuối nước nói
riêng cần được thường xuyên lồng ghép vào các buổi sinh hoạt lớp, sinh hoạt 15
phút đầu giờ. Tăng cường cung cấp thông tin về tai nạn đuối nước giúp các em
nắm bắt được tình hình để ý thức sâu sắc được mối hiểm họa này.
- Thường xuyên tổ chức các phong trào thi đua, tìm hiểu, thu thập kiến
thức về phòng, chống đuối nước cho học sinh.
- Tổ chức các cuộc thi tìm hiểu dành cho HS, giúp các em tự tìm tòi, thu
thập thông tin sẽ giúp các em nhớ lâu, ý thức sâu sắc hơn tầm quan trọng của
vấn đề. Góp phần củng cố kiến thức về phòng, chống đuối nước và kĩ năng xử lí
khi gặp tai nạn này. Thực hành kĩ năng sống hẳn là công việc không thể thiếu
nhất là đối với việc rèn luyện một kĩ năng sống còn như phòng, chống tai nạn
đuối nước.

có trên 2300km con sông và kênh, rạch, mật độ vào khoảng 0,6km. Điều này dù
mang lại nhiều lợi thế nhưng là nguy cơ tiềm ẩn những rủi ro đuối nước cao cho
người dân, nhất là học sinh khi di chuyển qua sông đi học.
Các điều kiện tự nhiên từ môi trường sinh sống, đặc điểm thời tiết đặc
trưng ở Việt Nam chịu ảnh hưởng của bão, thiên tai lũ lụt cũng là mối hiểm hoạ
lớn cho học sinh,…
2.2.2. Nguyên nhân chủ quan
Học sinh không biết bơi, chưa được rèn luyện các kĩ năng, chơi ở những
khu vực nguy hiểm như: có ao hồ, sông suối, chơi ở những hố nước các công
trình xây dựng, bể, giếng có thành quá thấp, không có nắp đậy, tập bơi những
nơi không có biển báo an toàn, tập bơi quá nhiều khi sức khoẻ không đảm bảo,
đi ra đường khi ngập nước bị sa chân xuống hố sâu,… Thậm chí nhiều em biết
bơi, bơi giỏi vẫn có nguy cơ đuối nước nếu như lơ là, chủ quan.
Ngoài ra, do nhận thức, hiểu biết chung của học sinh cũng như gia đình và
cộng đồng về phòng, chống tai nạn đuối nước còn thấp. Điều này không chỉ phổ
biến ở nông thôn, vùng sâu, vùng xa mà nguy cơ ở các vùng thành thị thì tai nạn
đuối nước đối với học sinh phổ thông cũng thường xuyên xảy ra. Người dân vẫn
thường chủ quan trước sự nguy hiểm có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Gia đình còn
chủ quan, chưa đủ nhận thức về sự nguy hiểm của nó để cảnh báo học sinh là
con em của mình. Khi gặp nguy hiểm lại không có cách để tự cứu mình nên dễ
dẫn đến tử vong.
Do học sinh thiếu sự quan tâm, giám sát đầy đủ của phụ huynh, giáo viên,
… cũng là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tỉ lệ đuối nước cao ở
các em. Nhất là vào các dịp hè, các em được nghỉ hè hoặc lớp 12 kết thúc khoá
học,… các em thường hay rủ nhau tắm sông, hồ hoặc đi chơi picnic, rủ nhau ra
bãi sông, ven biển chụp ảnh kỉ yếu,… không may trượt chân xuống nước hoặc kì
nghỉ hè cũng là dịp vào mùa gặt lúa ở nông thôn các em có cơ hội phụ giúp việc
đồng áng cùng với bố mẹ, làm việc trong thời tiết nắng nóng của mùa hè thường
5


ngày có hàng chục người bị nạn đuối nước, trong đó số học sinh chết đuối luôn
chiếm phần lớn. Trung tâm nghiên cứu chính sách và phòng chống chấn thương
của trường Đại học Y Tế công cộng cũng đã cho biết; đuối nước là nguyên nhân
gây tử vong hàng đầu cho học sinh từ 18 tuổi trở xuống, nam có nguy cơ chết
đuối cao gấp 1,4 lần nữ do tính cách hiếu động, tò mò, ham chơi, vui chơi bóng
đá rồi tắm sông, suối…
Đặc biệt gần đây vào ngày 15/4/2016, tại sông Trà Khúc, thuộc thôn
Thanh Khiết, Nghĩa Hà, Quãng Ngãi có 9 học sinh đã bỏ mạng vì bị đuối nước,
ngày 16/4/2016, em Trần Văn Minh (17 tuổi, xã Nghĩa Điền, huyện Tư Nghĩa,
Quãng Ngãi) bị tử vong khi tắm suối ở xã Ba Đông,… Những vụ việc này đã lên
tiếng báo động cho tai nạn đuối nước, tang thương nối tiếp tang thương, sự việc
đã khiến mọi người ai cũng không khỏi xót xa, thương tiếc.
Thực tế đuối nước ở học sinh không chỉ mới xảy ra gần đây, mà đó là vấn
đề nhức nhối, đau lòng xảy ra liên tục, hàng ngày, hàng tháng, hàng năm. Nó đã
6


khiến cho Nhà trường và các bậc cha mẹ đau lòng, đã làm chấn động cả nước và
sự quan tâm của Cha mẹ cũng như của cộng đồng xã hội, kèm theo câu hỏi “
Năm nào con em chúng ta cũng chết vậy sao?” Như một quy luật “đến hẹn lại
lên” của “tử thần”. Hình ảnh cả xóm nghèo nhuộm màu tang tóc, những dải
khăn trắng làm nao lòng mọi người, cha mẹ ngất xỉu bên quan tài của những
thiên thần áo trắng.
Ở trường THPT Triệu Sơn 2, năm 2013 sau kì thi đại học kết thúc em
Hoàng Tùng Giang (Sinh năm 1995, trú xóm 11, xã Nông Trường, Triệu Sơn,
Thanh Hoá) là học sinh lớp 12C4 cũng đã bị chết đuối sau khi cùng bạn bè tổ
chức đá bóng nhân dịp mới thi đại học xong, Khi đá bóng xong, thấy trời quá
nóng nên các em đã nhảy xuống sông để tắm thì gặp bất thường dưới nước (bản
thân em là một người bơi rất giỏi), em đã ra đi trong sự đau khổ tột cùng của
người mẹ tần tảo, lặn lội mưu sinh lo cho em ăn học chỉ chờ giấy báo kết quả

7


quan là do thiên tai, như lũ lụt vào hàng năm, đặc biệt là vùng sông nước.
Qua những thực trạng đau lòng đó, vịêc “đuối nước” đã gây ra những tổn
thất nặng nề cho chúng ta, nó làm nhức lòng cả xã hội từ gia đình, nhà trường,
những nhà quản lý. Những học sinh, thế hệ tương lai của đất nước đang ngày
một mất đi, đây là một tổn thất vô cùng nặng nề.
2. Một số những khó khăn, hạn chế trong công tác tuyên truyền phòng,
chống tai nạn đuối nước của nhà trường hiện nay
2.1. Công tác tuyên truyền của nhà trường
Mỗi dịp năm học sắp kết thúc và kì nghỉ hè sắp đến, học sinh thường có
những dự định tham gia vào nhiều hoạt động vui chơi tự do, nghỉ hè luôn là thời
điểm được học sinh, sinh viên háo hức chờ đợi, bởi đây là thời gian các em tạm
gác lại chuyện đèn sách để vui chơi thoả thích, tự thưởng cho mình bằng những
chuyến du lịch khám phá thiên nhiên, học hỏi cuộc sống thực tế qua các chuyến
tham quan dã ngoại…sau một năm phấn đấu nỗ lực học tập. Còn gì sảng khoái
cho bằng khi được tắm và ngâm mình trong dòng nước mát lạnh vào những buổi
trưa hè nóng nực để quên đi những lo toan, muộn phiền trong cuộc sống. Đối
với học sinh lớp 12 chuẩn bị kết thúc khoá học, chia tay mái trường, thầy cô, bạn
bè, các em thường hay có dự định đưa nhau đi chụp ảnh kỉ yếu, có thể tự ý tổ
chức chụp ảnh ở một số địa điểm như: ven biển, sông, suối,… Tuy vậy, đôi lúc
vì quá mải mê vui chơi hoặc thiếu trang bị kiến thức về đuối nước có thể dẫn
đến một số tai nạn đáng tiếc.
Đối mặt với vấn đề này, nhà trường, địa phương và toàn xã hội cần phải
có những biện pháp hữu ích để ngăn chặn tình trạng đuối nước xảy ra. Trong đó,
công tác tuyên truyền giáo dục nhằm nâng cao kĩ năng, ý thức phòng chống tai
nạn đuối nước ở các trường phổ thông là một biện pháp quan trọng không thể
thiếu. Một thực tế đáng buồn là; công tác tuyên truyền giáo dục về phòng chống
tai nạn đuối nước cho học sinh cũng như kĩ năng cứu đuối đã chưa nhận được sự

Vì những hạn chế, khó khăn trên mà tình trạng đuối nước ở học sinh
không hề giảm mà còn có xu hướng tăng. Thực tế, ngày càng nhiều em học sinh
bị đuối nước, những cái chết thương tâm đã để lại cho gia đình, nhà trường và xã
hội những nỗi đau, mất mát không gì bù đắp được.
2.3. Nguyên nhân
- Công tác giáo dục, giảng dạy kĩ năng sống, kĩ năng về vấn đề sông nước
cho học sinh còn hạn chế. Có thể thấy rằng đa số học sinh bây giờ khi được hỏi
về kĩ năng bơi lội, phòng, chống đuối nước sẽ không biết gì, hoặc chỉ biết một
cách qua loa, sơ sài, đại khái,… Đó cũng bởi một phần là do công tác giáo dục
các kĩ năng này ở các trường phổ thông vẫn còn chưa được chú trọng đúng mức,
dẫn đến học sinh không được trang bị những kiến thức quan trọng cần có về
phòng, chống tai nạn đuối nước.
- Chương trình giáo dục phổ thông lẫn công tác tuyên truyền của nước ta
vẫn có một khoảng trống về những nội dung, bài học lí thuyết, kĩ năng bơi lội, kĩ
năng phòng, chống – cứu đuối,…, cũng như tuyên truyền nâng cao nhận thức về
tình trạng đuối nước ở học sinh. Đó là một lỗ hổng lớn mà nghành giáo dục
nước ta cần có những biện pháp cấp thiết và hữu hiệu để nhanh chóng bù đắp,
cải thiện.
Thực trạng ấy khiến vấn đề tuyên truyền, giáo dục nâng cao kĩ năng, ý
thức phòng, chống tai nạn đuối nước ở các trường phổ thông trở nên bức thiết
hơn bao giờ hết. Trong đó trách nhiệm giáo dục của nhà trường, của giáo viên
chủ nhiệm, đội ngũ cán bộ giáo viên chính là khâu quan trọng nhất.
III. CÁC GIẢI PHÁP GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1. Giải pháp 1. Tăng cường vai trò của BGH nhà trường trong công tác
tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức, kĩ năng phòng, chống tai nạn đuối
nước cho học sinh
* Tổ chức quán triệt các văn bản chỉ đạo của Bộ giáo dục và Đào tạo về công tác
phòng, tránh đuối nước của nhà trường đến tận giáo viên, học sinh và cha mẹ
học sinh; phối hợp với các cơ quan truyền thông đẩy mạnh công tác tuyên
truyền, phổ biến các biện pháp phòng, tránh đuối nước trên các phương tiện

về nguy cơ đuối nước đang rình rập đến sức khoẻ, tính mạng con người. Giáo
dục các kĩ năng và kiến thức về phòng, chống đuối nước cho học sinh, tự đề
phòng, cảnh giác, bảo vệ bản thân. Phối hợp tổ chức các lớp dạy bơi chính khoá
và ngoại khoá nhằm nâng cao kĩ thuật bơi, kĩ năng phòng, chống đuối nước.
* Về lâu dài, trong chương trình giảng dạy trên lớp ở các nhà trường cần đưa
môn bơi lội vào chương trình giáo dục thể chất thường xuyên để xoá “mù bơi”
cho HS, cách phòng tránh tai nạn đuối nước, kĩ năng xử lí đuối nước để tăng
thêm kiến thức và hoàn thiện kĩ năng. Đồng thời, ngoài công tác giảng dạy,
trường nên thường xuyên mở các cuộc thi tìm hiểu để HS tự tìm tòi, thu thập
thông tin tìm hiểu kiến thức kĩ năng sống cho mình. Kích thích sự khám phá, tự
học, tự nâng cao ý thức của mình để phòng chống tai Đặc biệt, trong giai đoạn
trước kì nghỉ hè, thời gian mà học sinh có khả năng xảy ra tai nạn liên quan đến
đuối nước, nhà trường nên tăng cường công tác trang bị kĩ năng cho HS .
* Ngoài dạy phương pháp phòng, chống đuối nước, nhà trường nên chú trọng
vào việc dạy học sinh các phương pháp, kĩ năng cứu người chết đuối. Bởi chúng
ta học kĩ năng chống đuối nước không chỉ là để bảo vệ bản thân mà còn để bảo
vệ người xung quanh.
* Truyền thông và tuyên truyền luôn là một phương pháp hiệu quả. Vì thế, nhà
10


trường cũng nên chú trọng về mảng thông tin tuyên truyền được rộng rãi,
thường xuyên hơn tới giáo viên và học sinh. Nhà trường nên phối hợp chặt chẽ
với các cấp chính quyền địa phương để thực hiện tốt công tác tuyên truyền, giáo
dục. Có thể thành lập các tổ chức thanh niên, học sinh để phục vụ tốt cho công
tác bảo vệ, tuyên truyền.
* Phối hợp với các cơ quan truyền thông đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ
biến trên các phương tiện thông tin các biện pháp phòng, chống tai nạn đuối
nước ở học sinh.
2. Giải pháp 2. Giáo viên chủ nhiệm đóng vai trò quan trọng trong công tác

cao hiệu quả tuyên truyền cho học sinh
Vấn đề đuối nước ở học sinh năm nào cũng được nhắc đến nhưng vẫn
không hề giảm. Chính vì vậy, chúng ta cần có các giải pháp phòng chống tai nạn
đuối nước thiết thực và hiệu quả hơn bằng cách nâng cao nhận thức của phụ
11


huynh về phòng, chống đuối nước.
Cần khẳng định rằng, vấn đề quan trọng nhất để giảm nguy cơ đuối nước
ở học sinh chính là ở các bậc làm cha, làm mẹ, bởi lơ là đối với các em đồng
nghĩa với thảm họa đuối nước có thể xảy ra bất cứ lúc nào. Các gia đình cần tạo
môi trường an toàn, cần quan tâm sát sao tới các em trong các cuộc vui chơi,
tham quan, picnic vào các dịp nghỉ hè hay tham gia giúp bố mẹ việc đồng áng
trong thời tiết oi bức vào mùa hè, hoặc tổ chức vui chơi bóng đá các em sẽ rủ
nhau tắm sông, hồ, ao, suối dễ bị chuột rút kể cả biết bơi hay không biết bơi,
hoặc kể cả những nơi nước cạn,.... Khi cho các em tham gia các cuộc vui chơi
picnic phải có sự giám sát của người lớn. Ngoài việc thường xuyên giám sát con
cái, cha mẹ cần chủ động dạy cho các em biết bơi và giải quyết các tình huống
nguy hiểm có thể gặp phải khi tiếp xúc với nước. Vì thế, tôi thường trao đổi nội
dung này với phụ huynh học sinh để kết hợp giáo dục các em.
Bên cạnh đó, cần từng bước đưa môn bơi an toàn vào trong trường học
một cách rộng rãi, đẩy mạnh xã hội hoá công tác dạy bơi. Trong cộng đồng cần
đẩy mạnh công tác truyền thông phòng, chống đuối nước ở học sinh với nhiều
hình thức đa dạng, phong phú, phù hợp với cha mẹ học sinh.
Mọi người trong cộng đồng xã hội cũng cần tìm hiểu kiến thức, kĩ năng sơ
cứu người bị đuối nước đúng cách để áp dụng kịp thời khi xảy ra.
5. Giải pháp 5. GVCN kết hợp với các tổ chức Đoàn thể trong nhà trường
để trang bị cho học sinh một số kĩ năng xử lí khi gặp tai nạn đuối nước
trong các buổi sinh hoạt ngoại khoá
5.1. Hướng dẫn kĩ năng bơi trong trường học

Để tập bơi thì quan trọng nhất là phải chiến thắng được nỗi lo sợ nước.
(Xem cụ thể ở phụ lục 2)
5.2. Sáu bước tập bơi cụ thể như sau
5.2.1. Bước 1. Trước tiên bạn phải tạo cho mình cảm giác thoải mái trong nước.
Chọn một địa điểm mà không có sóng và có độ sâu kha khá. Đây có thể là nơi
an toàn nhất để bắt đầu tập bơi. Nếu như bạn có 1 người hướng dẫn giỏi đi kèm
thì còn gì bằng, người này sẽ thông báo cho bạn biết nếu bạn bơi vào nơi không
an toàn. Và lời khuyên chân thành là bạn nên nhờ 1 người biết bơi đi theo bạn,
đề phòng mọi bất trắc xảy ra.
5.2.2. Bước 2. Đi sâu hơn vào trong nước cho đến khi mực nước gần như là lên
đế đầu của bạn. Điều này cho phép bạn trải nghiệm cách thức cơ thể của bạn làm
việc dưới nước như thế nào, và luôn đảm bảo rằng bạn sẽ cảm thấy an toàn khi
đặt chân xuống. Thực hành đi bộ và di chuyển cơ thể dưới nước bằng nhiều cách
khác nhau.
5.2.3. Bước 3. Đây là bước cần có sự can đảm của bạn. Hãy hít thật sâu trước
khi cho đầu của bạn bị ngập nước, bây giờ là lúc bạn phải nín thở và nhắm mắt
lại và bắt đầu hụp xuống nước. Đeo kính có thể giúp cho nước không vào mắt
khi bạn mở mắt và bạn sẽ cảm thấy thoải mái hơn. Điều quan trọng là bạn không
được để nước vào mũi. Khi bạn cảm thấy thoải mái và thuận tiện với thao tác
này, hãy uốn cong đầu gối của bạn và nhún đầu vào nước. Bạn có thể thở ra
trong khi đang bơi trong nước và hít thở khi nhô lên khỏi mặt nước.
5.2.4. Bước 4. Tập nổi trên mặt nước: cơ thể của chúng ta luôn nổi trên nước, vì
thế bạn có thể thực hành điều này bằng cách giữ hơi thở của bạn và thư giãn cơ
thể. Chân của bạn có thể sẽ nổi lên và đầu của bạn sẽ uốn cong xuống vào trong
nước, nhưng cơ thể của bạn sẽ không chìm. Đây là một cách tuyệt vời để thực
hành bởi vì bạn có thể nổi trên mặt nước một thời gian khá dài, mà không cần
phải bơi. Chỉ cần nghỉ ngơi, và thực hành làm cách nào để di chuyển khuôn mặt
của bạn lên khỏi mặt nước bất cứ khi nào bạn cần phải thở (cố gắng làm điều
này mà không cần đặt chân xuống, để bạn biết rằng bạn có thể thực hiện điều
này ở một nơi khác có mực nước sâu hơn).

trong miệng, mũi, có dị vật cần móc ra ngay, rồi nghiêng người nạn nhân để cho
dịch thoát khỏi đường thở. Nếu nạn nhân ngừng thở, ngừng tim, cần hồi sức tim,
phổi bằng cách: Đặt nạn nhân nằm ngửa, hồi sức hô hấp bằng cáchlấy tay bịt
mũi nạn nhân, hít một hơi thật sâu rồi ngậm kín mệng nạn nhân thổi một hơi dài
rồi buông ra. Tiếp tục làm thêm hai lần như vậy. Sau đó tiến hành ép tim lồng
ngực bằng cách đan hai tây vào nhau, đặt lên vị trí 1/3 xương ức về phía ngực
trái và ép liên tục khoảng 30 lần. Luân phiên hai lần hồi sức hô hấp – 30 lần ép
tim như vậy cho đến khi có nhân viên y tế hoặc người đưa đi cấp cứu ở các cơ
sở y tế. Và thực hiện các việc làm sau:
5.3.1. Vớt người
- Mặc dù có biết bơi hay không, khi gặp một người bị té xuống nước sâu, ta phải
biết kêu gọi những người xung quanh tới trợ giúp. Nhưng luôn luôn phải để ý tới
nạn nhân và cố gắng với sáng kiến và khả năng của mình tìm tòi mọi cách để vớt
họ lên.
- Trong trường hợp nạn nhân ở gần bờ, không phải lúc nào cũng có sẵn phao cứu
hộ bên mình, ta có thể tận dụng một chiếc gậy, một cây sào... hoặc xa hơn một
chút thì dùng một cuộn dây buộc một đầu vào một vật gì đó nổi lên được trên
mặt nước như can nhựa, thùng nhựa, chai nước suối, thùng dầu ăn... đều có thể
dùng cứu họ được. Ta hãy thực hiện bằng cách níu chặt lấy một thân cây, một
mô đất hoặc một vật gì chắc chắn rồi ném hoặc đưa vật hiện có cho nạn
14


nhân nắm lấy và lôi vào bờ.
- Nếu có nhiều người, ta giăng một hàng người nắm tay để kéo nạn nhân vào bờ.
- Nếu có thuyền, ta chèo thuyền đến chỗ nạn nhân, ghé mạn thuyền cho nạn
nhân bám vào, cũng có thể đưa tay hoặc mái chèo ra cho nạn nhân nắm lấy, hoặc
trong trường hợp khẩn thiết, ta buộc dây bám vào người và nhảy xuống nước
cứu họ và dìu lên thuyền.
- Khi không có vật gì nơi tay mà một đứa bé đang bị ngộp ở chỗ không sâu lắm,

máu, gây ra buồn ngủ, thậm chí bị choáng váng. Hãy cố gắng nghỉ ngơi ít nhất
là 2 giờ sau khi ăn rồi mới được xuống nước bơi.
* Phương pháp hai: Nâng cằm nạn nhân cho nằm ngửa hẳn mặt lên, như thế
mũi (cơ quan hô hấp) của nạn nhân sẽ được thoát ra khỏi mặt nước. Phương
pháp này dùng cho những nạn nhân có cơ thể hơi mập. Người cứu hộ có thể
dùng tay còn lại để bơi vào bờ cho nhanh.
15


* Phương pháp ba: Từ phía sau, người cứu hộ dùng tay nắm ngay chùm tóc
phía trên trán, giựt ngửa đầu nạn nhân ra đằng sau. Phương pháp này dùng để
cứu các bạn nữ rất có lợi.
* Phương pháp bốn: Nắm cổ áo, nếu nạn nhân còn mặc đầy đủ quần áo mà ta
lại không có thời gian cởi ra kịp dưới nước.
* Phương pháp năm: Nếu nạn nhân đã bất tỉnh thật sự, ta có thể dùng hai tay ta
nâng đầu nạn nhân nổi lên mặt nước, bơi ngửa bằng hai chân và kéo vào bờ.
* Phương pháp sáu: Nếu nạn nhân có trọng lượng nhẹ hơn ta và đã bất tỉnh. Ta
có thể bơi ngửa, dùng ngực để đỡ đầu nạn nhân nổi lên mặt nước, bơi ngửa bằng
hai chân và kéo vào bờ.
5.3.2. Xóc nước - Hô hấp nhân tạo
* Xóc nước. Khi chúng ta đưa được nạn nhân vào bờ mà nạn nhân đã bị bất
tỉnh, thì hãy xem thử họ có còn thở hay không. Nếu như họ còn thở thì chỉ cần
xóc nước. Nếu hết thở thì làm hô hấp nhân tạo ngay. Muốn xóc nước thì ta làm
như sau: : Đưa nạn nhân lên cao rồi xóc vài cái cho nước trào ra, dùng tay móc
những vật lạ mà họ đã nuốt phải ra khỏi miệng để tránh bị nghẽn đường hô hấp.
* Hô hấp nhân tạo
+ Phương pháp thổi ngạt qua miệng
Cách xử trí: Đặt nạn nhân ở nơi thoáng mát, nới lỏng quần áo, dây nịt, cà
vạt . . . Nếu có thể thì đặt nạn nhân nằm ngửa trên một mô đất cao, hay bàn ghế,
giường . . . , để chúng ta đỡ cúi gập người khi thao tác. Nếu trong miệng và cổ

- Dùng tay hoặc chân làm mái chèo, quạt nước đẩy đầu nhô khỏi mặt
nước hoặc cũng có thể quạt nước xiên, đẩy người bơi đi dễ dàng bởi trong nước
người trở nên nhẹ hơn so với trên cạn.
- Khi chuyển động lên xuống, tới trước hãy nhớ trên mặt nước, há miệng
to thở vào nhanh và sâu, dưới mặt nước ngậm miệng, thở ra từ từ bằng mũi,
hoặc bằng mồm.
Khi thực hiện ngoại khóa HS rất chú ý, có nhiều câu hỏi thú vị; các em
nhiệt tình tham gia và thực hành một số kĩ năng cơ bản.
IV. HIỆU QUẢ CỦA SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
1. Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng
nghiệp và nhà trường.
1.1. Đối với hoạt động giáo dục
Góp phần đổi mới trong công tác giáo dục, giáo dục kĩ năng bơi cho học
sinh. Có thể chưa có điều kiện để dạy bơi trực tiếp cho học sinh, nhưng học sinh
sẽ có thêm kiến thức và kĩ năng bơi lội.
Chất lượng hoạt động giáo dục được nâng cao, học sinh được rèn luyện
nhiều kĩ năng bổ ích, trong đó có kĩ năng bơi lội, phòng - chống tai nạn đuối
nước và kĩ năng cứu đuối.
Thúc đẩy hoạt động giáo dục lên một tiến trình mới và làm phong phú
thêm hoạt động giáo dục của nhà trường cũng như hiểu biết của học sinh và giáo
viên về những vấn đề quan trọng liên quan đến đuối nước.
1.2. Đối với bản thân
Bản thân là một giáo viên chủ nhiệm tôi luôn ý thức được vai trò trách
nhiệm của mình trong công tác giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, trong đó đặc
biệt chú trọng giáo dục nhằm nâng cao kĩ năng, ý thức phòng chống tai nạn đuối
nước cho các em nhất là trong mùa mưa bão qua những buổi sinh hoạt lớp, sinh
hoạt 15 phút đầu giờ. Không những là một giáo viên chủ nhiệm mà bản thân tôi
là một giáo viên giảng dạy ở các lớp tôi ý thức được vấn đề cấp thiết trong công
tác tuyên truyền phòng chống những tai nạn rủi ro trên sông nước có thể xảy ra
vào các kì nghỉ hè hằng năm đối với học sinh của mình. Trong những tiết tự

tắm sông, suối đã giảm rõ rệt. Các em đã có ý thức tốt đối với sự nguy hiểm do
đuối nước khi không đủ kiến thức về bơi lội.
Tôi đã thực hiện một cuộc khảo sát nhỏ bằng hình thức là chọn ba lớp
10B7, 11A1 và 12C2, (trong đó lớp 11A1 và 12C2 đã được tuyên truyền một số
kĩ năng phòng, chống tai nạn đuối nước, còn lớp 10B7 thì chưa được tuyên
truyền) để kiểm tra, so sánh mức độ nhận biết kĩ năng và phòng, chống tai nạn
đuối ở các em đến đâu thông qua một số câu hỏi như sau:
Câu hỏi 1. Đuối nước là gì?
Câu hỏi 2. Tại sao vấn đề đuối nước là vấn đề quan trọng cần được quan tâm?
Câu hỏi 3. Nguyên nhân dẫn đến đuối nước?
Câu hỏi 4. Thực trạng của tai nạn đuối nước đang ở mức độ nào?
Câu hỏi 5. Chúng ta cần phải là gì để phòng, tránh tai nạn này?
Câu hỏi 6. Cách xử lí khi gặp tai nạn đuối nước?
Câu hỏi 7. Các kĩ năng cần trang bị để bảo vệ an toàn của bản thân khỏi tai nạn
đuối nước?
Câu hỏi 8. Phương pháp cứu người khi bị đuối nước?
Câu hỏi 9. Trong trường hợp nếu bạn của bạn bị đuối nước mà xung quanh
không có người thì bạn cần phải làm gì?
* Kết quả thu được:
Tỉ lệ học sinh đạt được điểm
STT Lớp Sĩ số
Giỏi
Khá
TB
Yếu
Kém
1 12C2 39
89,7%
10,3%
0%

lòng của gia đình, nhà trường và xã hội.
- Tuyên truyền, giáo dục kĩ năng sống nói chung và kĩ năng phòng, chống tai
nạn đuối nước nói riêng còn tạo được mối quan hệ thân thiện, cởi mở giữa Thầy
và trò, giữa gia đình - nhà trường và xà hội, góp phần tạo được sự hứng thú, tự
tin, chủ động, sáng tạo trong học tâp, nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục.
Học sinh được giáo dục kĩ năng sống trên đây sẽ xác định được bổn phận và
nghĩa vụ của mình đối với bản thân, gia đình và xã hôi.
- Tuyên truyền, giáo dục kĩ năng sống nói chung và kĩ năng phòng, chống tai
nạn đuối nước nói riêng cần cho suốt cả cuộc đời và luôn luôn được bổ sung
nâng cấp, rút kinh nghiệm để phù hợp với sự thay đổi của cuộc sống biến động
mà người trưởng thành cũng cần phải học.
- Tuyên truyền, giáo dục kĩ năng sống trên đây cho học sinh phải thường xuyên,
cập nhật kịp thời để các em có kĩ năng tự tin ứng phó hay cứu giúp người thân
nếu chẳng may có bất thường xảy ra khi gặp đuối nước, trước hết là để tự cứu
bản thân, sau là biết cách xử lí tình huống khi người thân bị tai nạn đuối nước ở
mọi lúc, mọi nơi, thực hiện càng thường xuyên càng tốt đối với học sinh, đặc
biệt là kì nghỉ hè sắp đến, và vào mùa mưa lũ hằng năm.
II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
* GVCN nên kết hợp lồng ghép hoạt động phòng tránh đuối nước vào các
hoạt động ngoại khoá của nhà trường, đặc biệt là trước khi học sinh được nghỉ
hè để nâng cao nhận thức, tập huấn, phát triển kĩ năng bơi cho học sinh, đặc biệt
là những địa bàn hay bị ngập lụt, nhiều sông suối, ao hồ. Mỗi học sinh sẽ được
trang bị kiến thức về cách phòng, chống tai nạn đuối nước. Ví dụ như; chúng ta
có thể học kĩ thuật bơi tự cứu. Người ta vốn nghĩ bị chết đuối là do không biết
bơi, nếu không muốn chết đuối phải học bất kì một kiểu bơi nào đó như bơi ếch,
nơi sải, bơi ngửa,…Nhưng trên thực tế, nhiều người biết bơi, kể cả người bơi
giỏi nhưng chỉ vì chủ quan, hoặc chuột rút, hay mắc bệnh về tim mạch,…vẫn có
thể bị đuối nước. Vì vậy ngoài giáo dục tuyên truyền nâng cao với phương châm
“phòng bệnh hơn chữa bệnh”, cần một cách khác để phòng chống đuối nước. Kĩ
19

nghành Giáo dục. Rất mong nhận được những ý kiến đóng ghóp của quý thầy cô
và các bạn bè, đồng nghiệp.
Tôi xin trân trọng cảm ơn.
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ Thanh Hóa, ngày 25 tháng 5 năm 2016.

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
tôi, không sao chép nội dung của
người khác.
Người viết đề tài

Nguyễn Thị Thức
20


MỤC LỤC
Trang
MỞ
1

Phần
A.
ĐẦU.........................................................................................
I.
LÍ
DO
CHỌN
ĐỀ
TÀI...............................................................................
II.
MỤC

năng sống cho học sinh nói chung và kĩ năng phòng chống đuối nước
nói
riêng...........................................................................................................
....
1.1.
Vai
trò
của
nhà
trường............................................................................
1.2. Vai trò của giáo viên chủ nhiệm trong công tác tuyên truyền phòng,
chống
đuối
nước
cho
học
sinh.......................................................................
2. Đuối nước và một số nguyên nhân dẫn đến tai nạn đuối nước
2.1.
Đuối
nước
là
gì ?.....................................................................................
2.2.
Nguyên
nhân
dẫn
đến
tình
trạng

trường....................................................
2.2.
Khó

1
2
2
2
3
3

3
3
4
4
4
5
6
6
8
8
8
21


khăn.................................................................................................
2.3.
Nguyên
nhân...........................................................................................
III.

trường để trang bị cho học sinh một số kĩ năng xử lí khi gặp tai nạn đuối
nước
trong
các
buổi
sinh
hoạt
ngoại
khoá..............................................................
5.1.
Hướng
dẫn
kĩ
năng
bơi
trong
trường
học...............................................
5.2.
Sáu
bước
tập
bơi
cụ
thể ..........................................................................
5.3.
Một
số
kỹ
năng

và
nhà
trường.....................................................................................
2.
Hiệu
quả
của
SKKN
đối
với
học
18
sinh........................................................
Phần C. KẾT LUẬN VÀ KIẾN
19
NGHỊ.........................................................
I.
KẾT
19
LUẬN................................................................................................
II.
BÀI
HỌC
KINH
19
NGHIỆM......................................................................
III.
KIẾN
NGHỊ,
ĐỀ

MỘT SỐ TỪ VIẾT TẮT
THPT
BGH
HS
GVCN
GVBM
SKKN

Trung học phổ thông
Ban giám hiệu
Học sinh
Giáo viên chủ nhiệm
Giáo viên bộ môn
Sáng kiến kinh nghiệm
PHỤ LỤC

1. Phụ lục 1: Một số kĩ năng cần biết để phòng ngừa xử lý tai nạn đuối
nước
Không nên nhảy xuống vùng nước mà không biết nơi đó nông hay sâu, có
lối thoát khi gặp nguy hiểm không.
Để phòng ngừa đuối nước, học sinh cần phải học bơi, tham gia các lớp
học bơi thường tổ chức vào mùa hè, rèn luyện kĩ năng bơi lội và rèn luyện kĩ
năng phòng chống đuối nước.
Nên khởi động trước khi xuống nước để tránh các trường hợp như chuột
rút,…sẽ dẫn đến đuối nước.
Không chỉ kĩ năng phòng ngừa tai nạn đuối nước mà cách xử lí tai nạn
đuối nước cũng rất cần thiết. Bước sơ cứu tại chỗ và đúng kĩ thuật là những yếu
tố quan trọng nhất, quyết định đến sự sống còn và khả năng bị di chứng của
người bị nạn.
Gặp một trường hợp đuối nước, cần biết một số kĩ năng sau:

2.1. Bước 1: Tập thăng bằng trong nước.
Hãy đững dưới hồ cạn nước ngang ngực của mình, nín thở từ từ ngả
người tới phía trước, trườn lên nằm sấp lên mặt nước tay đưa ra phía trước,
chân duỗi thẳng giữ nguyên tư thế.
Đừng lo lắng vì mình đang ở chỗ rất cạn, cứ để cơ thể thả lỏng nín thở đến
khi hết hơi thì đứng lên. Cứ như vậy làm nhiều lần sẽ thấy cơ thể nổi lên trên
mặt nước, không ngả nghiêng tròng trành là thành công hãy tiếp tục thực hành
trong 15 phút.
2.2. Bước 2: Tập động tác tay.
Vẫn đứng ở vị trí nước cạn, hơi rùn chân xuống cho nước ngập ngang vai,
tay chắp trước ngực đưa tới quạt ngang một góc 45 độ hướng xuống phía dưới
chân sau đó tay lại về vị trí chắp trước ngực quạt xuống tiếp chu kỳ tay khoảng 2
giây một lần.
Mục đích của tay là để cho thân người nổi lên, đồng thời tiến tới, hãy thực
hành trong 15 phút.
Lưu ý khi quạt tay hãy khép các ngón tay để tạo lực nước nhiều hơn.
2.3. Bước 3: Tập động tác chân.
Vẫn chọn vị trí nước cạn ngang ngực, tay vịn thành hồ để tập động tác
chân như sau: Tay đu thành hồ sao cho người sấp nổi, chân rời đáy hồ đạp ra
phía sau chữ V một góc rộng gấp đôi vai, khi chân thẳng khép hai bàn chân

25