1. MỞ ĐẦU
1. 1. Lý do chọn đề tài:
Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện là một vấn đề cấp thiết hiện nay
được cả xã hội và toàn ngành giáo dục đặc biệt quan tâm. Để góp phần nâng cao
chất lượng giáo dục toàn diện thì công tác bồi dưỡng học sinh giỏi có vai trò rất
quan trọng. Bồi dưỡng học sinh giỏi là bước đi đầu tiên để đào tạo nhân tài cho đất
nước và là nhiệm vụ quan trọng của ngành giáo dục nói chung và nhà trường nói
riêng.
Bồi dưỡng học sinh giỏi ở bậc Trung học cơ sở (THCS) là một quá trình
mang tính khoa học, nghiêm túc, không thể chỉ một vài tháng thực hiện có hiệu quả,
mà phải có tính chiến lược dài hơi trong suốt cả bốn năm học. Chỉ có quá trình này
mới cung cấp được tương đối đầy đủ các kiến thức cần thiết cho học sinh và phát
hiện chính xác khả năng học tập của các em, từ đó mới có thể thành lập các đội tuyển
tham dự kỳ thi HSG các cấp đạt kết quả cao.
Về nhận công tác tại trường THCS Hoa Lộc là một ngôi trường có bề dày về
truyền thống chất lượng mũi nhọn. Nhưng trong 8 năm vừa qua chất lượng mũi nhọn
của nhà trường ngày càng đi xuống, niềm tin về giáo dục trong nhân dân giảm dần,
do đó số học sinh khá giỏi phần lớn chuyển sang các trường khác ở xã lân cận để
học. Niềm trăn trở luôn day dứt trong tôi làm thế nào để tăng được chất lượng mũi
nhọn, tạo được niềm tin cho nhân dân về sự nghiệp giáo dục xã nhà, để thu hút các
học sinh khá giỏi mà đang học ở các trường xã ngoài về trường học.
Với ý nghĩ đó, trong những năm qua bản thân tôi đã luôn quan tâm, tìm tòi,
chỉ đạo công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường cùng với đội ngũ giáo viên
và đã có những bước chuyển mình rõ nét. Vì vậy tôi mạnh dạn đưa ra “Một số giải
pháp nâng cao chất lượng mũi nhọn ở trường THCS Hoa Lộc”.

1


1.2. Mục đích nghiên cứu.
Nhằm đưa ra một số giải pháp có hiệu quả để nâng cao chất lượng mũi nhọn

Bảng thống kê học sinh giỏi các cấp.
Số lớp toàn

HSG cấp

HSG cấp

HSG cấp

Thứ tự thi đua/

trường

trường

huyện

tỉnh

toàn huyện

2011 - 2012

8

27

20

1

giỏi các cấp không cao.

3


Kinh phí bồi dưỡng cho việc bồi dưỡng học sinh giỏi còn hạn chế. Kinh phí
khen thưởng của các tổ chức tại địa phương chưa thực sự khích lệ việc dạy và học
của giáo viên và học sinh.
Phần lớn số học sinh học lực khá giỏi ở xã nhà lại đăng ký học tại các trường ở
các xã lân cận. Chính vì vậy chất lượng chung của toàn trường thấp, do đó số học
sinh để lựa chọn đội tuyển ít và chất lượng không cao.
Với tình hình thực tế như vậy, để nâng cao hiệu quả trong công tác bồi dưỡng
học sinh giỏi tôi mạnh dạn đề ra một số giải pháp như sau:
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề:
Trước hết theo quan điểm của tôi, mục tiêu bồi dưỡng học sinh giỏi là cho
các em: Có kiến thức khoa học cơ bản, hiện đại, tiến tiến; Có tính tự lập và khả
năng nhận thức ở mức độ cao và có kỹ năng vận dụng kiến thức cơ bản vào thực tế;
trong đó việc rèn luyện cho học sinh có tính tự lập và khả năng nhận thức ở mức độ
cao là quan trọng và khó khăn nhất. Để đạt được mục tiêu trên thì quan điểm chỉ
đạo dạy học sinh giỏi phải là:
Dạy bồi dưỡng theo hướng phân hóa đối tượng học sinh: Dạy những kiến
thức học sinh “Cần”, phù hợp theo từng đối tượng, nhằm bổ sung những thiếu sót
trong kiến thức cơ bản cho học sinh, đồng thời phát huy được tính sáng tạo, năng
lực, khả năng tư duy của từng đối tượng học sinh, chứ không phải dạy cái Thầy
“Có”.
2.3.1.Làm tốt công tác chỉ đạo của Hiệu trưởng.
Phân công giáo viên phụ trách các đội tuyển: Từ đầu mỗi năm học Ban giám
hiệu nhà trường lên kế hoạch phân công, bố trí giáo viên giảng dạy hợp lý các khối
lớp. Việc phân công giáo viên phải dựa trên năng lực, kinh nghiệm và khả năng
hoàn thành nhiệm vụ được giao. Đối với trường THCS Hoa Lộc khi phân công các

thể hiện số chuyên đề mà giáo viên sẽ thực hiện, thời gian, thời lượng thực hiện
5


mỗi chuyên đề, các tài liệu tham khảo, kế hoạch kiểm tra đánh giá chất lượng học
sinh qua mỗi chuyên đề. Với giáo viên mới dạy đội tuyển, nhà trường hỗ trợ về
phương pháp, tài liệu. Bằng cách phân công các giáo viên có kinh nghiệm tư vấn,
giúp đỡ. Cụ thể: Đối với tổ tự nhiên ở các môn Toán, Lý các đồng chí trao đổi lẫn
nhau về kinh nghiệm bồi dưỡng, các loại sách tham khảo, các bộ đề lưu cho phù
hợp với từng đối tượng học sinh, để mang lại kết quả cao hơn trong công tác bồi
dưỡng học sinh giỏi ở môn mình phụ trách. Còn đối với tổ xã hội chúng tôi phải
phân công giáo viên có kinh nghiệm bồi dưỡng môn Ngữ văn, Lịch sử khối 9, 8 tư
vấn giúp đỡ cho 2 đồng chí giáo viên phụ trách các môn đó ở khối 6, 7 từng bước
cụ thể cách bồi dưỡng, cách soạn giáo án, xây dựng bộ đề kiểm tra, bộ đề lưu với
hình thức cầm tay chỉ việc.
Tổ chức thực hiện và kiểm tra đánh giá chất lượng đội tuyển: Nhà trường
thường xuyên bám sát, kiểm tra đánh giá chất lượng đội tuyển, việc thực hiện kế
hoạch bồi dưỡng của giáo viên, kịp thời có những biện pháp giúp đỡ và điều chỉnh
để từng bước nâng cao chất lượng dạy của giáo viên. Việc kiểm tra đánh giá cần
được tiến hành thường xuyên qua mỗi chuyên đề. Trong năm học ít nhất nhà trường
cũng phải kiểm tra chung tất cả các đội tuyển từ 2 đến 3 lần, theo hình thức và nội
dung bám sát như yêu cầu của kỳ thi học sinh giỏi. Từ kết quả đó Hiệu trưởng có
được đánh giá chính xác về kết quả dạy và học của mỗi đội tuyển để có những điều
chỉnh trong việc chỉ đạo hoạt động dạy học của giáo viên, học sinh. Sau khi Ban
giám hiệu nhà trường làm tốt công tác duyệt hồ sơ giáo án bồi dưỡng học sinh giỏi
của từng đồng chí giáo viên phụ trách đội tuyển. Thì công tác kiểm tra giám sát của
Ban giám hiệu ở từng buổi là rất quan trọng. Nhà trường quy định các buổi bồi
dưỡng bắt đầu vào từ 13h45'- 16h15', ngoài thời gian trên đồng chí nào cần bồi
dưỡng thêm ở nhà với điều kiện phải được sự đồng ý của phụ huynh và đảm bảo an
toàn trong đi lại cho các em. Đến giờ bắt đầu đánh trống đồng thời cũng là lúc đóng

phòng học các đồng chí giáo viên chấp hành không nghiêm túc. Thấy tôi, giáo viên
7


liền ra báo cáo có lý do, tôi không nói gì mà chỉ nhắc nhở giáo viên về đúng vị trí
của mình đội tuyển đang đợi. Một vài lần như vậy công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
đi vào nền nếp. Hoặc có những đội tuyển học sinh mang quà bánh đi ăn. Ban giám
hiệu trao đổi với giáo viên phụ trách quán triệt tới các em nếu còn tái phạm nhà
trường sẽ thu và hạ hạnh kiểm trong tháng. Đặc biệt những buổi giao ban: Hiệu
trưởng phải nhận xét cho đúng những đội tuyển nào thực hiện tốt những đội tuyển
nào thực hiện chưa tốt về vấn đề gì, vào thời gian nào, địa điểm nào phải nhận xét
đúng người đúng việc. Có như vậy trường lớp mới đi vào nền nếp được. Không báo
trước thời gian mà Ban giám hiệu chúng tôi kiểm tra bất chợt bằng cách thu vở xác
suất của một vài đội tuyển mà chúng ta cảm thấy chưa yên tâm, để biết được thực
tế học sinh học được những gì, có hệ thống, logic theo kế hoạch không. Có khi có
những học sinh không muốn đi học bồi dưỡng nữa ở các bộ môn như: GDCD, Địa,
sau khi nắm bắt được thông tin từ giáo viên. Ban giám hiệu gặp học sinh tâm sự,
tìm hiểu nguyên nhân vì sao lại có quyết định như vậy. Để từ đó có những cách
động viên học sinh đồng thời cũng có những mệnh lệnh kết hợp trao đổi cùng với
giáo viên phụ trách đội tuyển tìm ra phương pháp dạy phù hợp. Sau đó học sinh đã
quay về học bình thường không có vấn đề gì xảy ra. Nhiều khi có những giáo viên
có những lúc cảm thấy mệt mỏi, chán nản vì sợ không có kết quả sau đợt thi học
sinh giỏi. Khi đó Ban giám hiệu là người động viên, chỉ ra những gì làm được,
những gì chưa làm được. Đánh giá một cách khách quan, chỉ ra những con đường
mà giáo viên đang bế tắc, khẳng định cố gắng sẽ có kết quả. Nếu chúng ta tìm ra
cách đi đúng mà giáo viên dạy thống nhất cao thì chắc chắn những giáo viên ấy
cảm thấy tự tin hơn và tiếp tục đi vào nền nếp.
Như vậy trong quá trình dạy học Hiệu trưởng phải nắm bắt đầy đủ thông tin
về việc thực hiện chương trình bồi dưỡng, qua các hình thức dự giờ, thăm lớp, kiểm
tra hồ sơ bồi dưỡng, từ đó có những tư vấn về nội dung, phương pháp bồi dưỡng

những bộ đề tương ứng phù hợp hơn.
9


Việc dạy bồi dưỡng học sinh giỏi không chỉ thực hiện ở các buổi bồi dưỡng
riêng cho các đội tuyển mà phải được chú trọng trong mỗi lớp học đặc biệt ở các
lớp có nhiều học sinh khá giỏi. Muốn vậy trong mỗi tiết chính khóa, giáo viên phải
yêu cầu học sinh cần nắm chắc kiến thức cơ bản của chương trình, vì nó là gốc của
mọi kiến thức, ngoài ra tùy theo trình độ tiếp thu của học sinh mà giáo viên có
những câu hỏi gợi mở để học sinh phát huy năng lực, vận dụng kiến thức, có những
yêu cầu riêng thích hợp cho những cá nhân học sinh của đội tuyển.
Với việc thực hiện bồi dưỡng học sinh giỏi, tổ chuyên môn phân công giáo viên
bồi dưỡng các chuyên đề cụ thể. Giáo viên nghiên cứu chuẩn bị các tài liệu và giáo
án đầy đủ trước khi lên lớp, thường xuyên tham khảo các đề thi từ các năm trước và
khai thác từ internet một cách có chọn lọc phù hợp với năng lực học sinh. Việc dạy
của giáo viên phải luôn bám sát năng lực học sinh. Đối với việc giáo viên nghiên
cứu các tài liệu soạn giáo án, tùy vào từng môn các đồng chí phụ trách mà nghiên
cứu theo đặc thù của môn đó. Nhưng nhất thiết các đồng chí phải nghiên cứu chọn
lọc phân ra các dạng và phương pháp giải từng dạng tương ứng (nếu có) phù hợp
theo từng bộ môn. Còn đối với nhóm các bài tập tổng hợp không có phương pháp
giải chung, giáo viên hướng dẫn học sinh suy luận một cách lôgic dẫn dắt từ các
vấn đề có liên quan kết hợp lại với nhau để tìm ra cách giải. Ví dụ đối với bộ môn
Toán các tài liệu giáo viên cần sử dụng để soạn ra chương trình bồi dưỡng cho học
sinh từ dễ đến khó như sau:
Sách giáo khoa – Sách bài tập – Các chuyên đề - Nâng cao và phát triển – Một số
sách chọn lọc khác. Khi dạy chúng ta dạy cho các em nắm chắc kiến thức cơ bản
trước, sau đó dạy theo chuyên đề và cuối cùng cho học sinh làm đề tổng hợp. Đặc
biệt giáo viên dạy đội tuyển chúng ta lưu ý: Sau mỗi chuyên đề chúng ta để lại một
phần giấy trắng nhất định, để trong quá trình bồi dưỡng nhiều khi có những bài
toán học sinh có những cách giải rất hay. Chúng ta nên lưu lại cách giải ấy vào


11


bồi dưỡng phương pháp tự học, tự nghiên cứu tài liệu cho học sinh, thường xuyên
trao đổi với các em về những khó khăn vướng mắc trong quá trình tự học.
2.3.4 Tạo điều kiện hổ trợ cho giáo viên và học sinh.
Nhà trường luôn xem việc nâng cao chất lượng đội tuyển là một việc làm có
tính chiến lược, việc phát hiện bồi dưỡng học sinh giỏi được tiến hành thường
xuyên, liên tục và là nhiệm vụ của tập thể, từ Ban giám hiệu, tổ chuyên môn đến tất
cả các giáo viên. Chính vì vậy quá trình bồi dưỡng học sinh giỏi của nhà trường
không chỉ nhất thiết trong một thời gian thi xong là thôi. Mà đó là cả một quá trình
dòng rã trong một năm với nhiều nội dung và hình thức khác nhau.
Trong điều kiện vô vàn khó khăn, ban giám hiệu và các tổ chức trong trường
đã huy động mọi nguồn lực để động viên khuyến khích giáo viên học sinh. Cụ thể
hằng năm nhà trường cũng đã huy động được thêm các nguồn lực từ các tổ chức:
Hội khuyến học xã, nhà thầu Tiếp Nam Giang, nhà thầu Hải Tâm… Ngoài ra nhà
trường cũng đã sử dụng hợp lý, có hiệu quả các kinh phí khác cho việc khuyến dạy,
khuyến học. Giới thiệu để các học sinh có hoàn cảnh khó khăn được tiếp cận với sự
giúp đỡ của các nhà hảo tâm, các nguồn tài trợ của các tổ chức nhân đạo, từ thiện
và các chương trình học bổng khác.
Với đội ngũ trẻ, nhiệt tình với tinh thần trách nhiệm hầu hết các giáo viên đã
cố gắng phấn đấu để đạt được thành tích cao nhất, tự đặt ra chỉ tiêu phấn đấu, việc
được tham gia các đội tuyển là vinh dự của mỗi học sinh. Nhà trường cũng đã
thường xuyên gặp gỡ động viên các học sinh tham gia bồi dưỡng học sinh giỏi có
hoàn cảnh khó khăn, kịp thời biểu dương những giáo viên và học sinh có nhiều cố
gắng để có thành tích cao. Trong các năm học vừa qua tuy số học sinh của nhà
trường rất ít nhưng nhà trường vẫn cố gắng tạo điều kiện cho những học sinh nghèo
vượt khó cụ thể: Ngoài những đối tượng miễn, giảm theo quy định. Nhà trường còn
miễn tất cả các khoản đóng góp trong cả năm cho 5 học sinh trong đó khối 6: 2 em,

tỉnh

toàn huyện

2013 - 2014

6

16

22

1

15/28

2014 - 2015

5

24

25

0

12/28

2015-2016


đã mang lại niềm tin cho nhân dân vào sự nghiệp giáo dục xã nhà. Đó là nguồn
động viên khích lệ để bản thân phải cố gắng hơn nữa để tìm ra những giải pháp mới
trong công tác quản lý phù hợp hơn, hiệu quả hơn để đưa chất lượng mũi nhọn của

13


trường THCS Hoa Lộc ngày càng khẳng định được vị trí của mình trong sự nghiệp
giáo dục toàn huyện.
* Với đồng nghiệp:
Giúp cho đồng nghiệp nâng cao về chuyên môn nghiệp vụ, kinh nghiệm
trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi của đội ngũ giáo viên. Tạo hứng thú và say
mê hơn trong công tác bồi dưỡng học sinh giỏi hằng năm.
* Đối với nhà trường:
Đã góp phần nâng cao chất lượng mũi nhọn của trường THCS Hoa Lộc có
những bước chuyển mình rõ rệt so với các năm trước đây. Phần nào đó đã tạo niềm
tin cho nhân dân vào sự nghiệp giáo dục của xã nhà. Thể hiện trong hai năm gần
đây tỉ lệ tuyển mới học tại trường đạt từ 90% trở lên (trong khi các năm về trước tỉ
lệ tuyển mới chỉ đạt 66%). Và đã có học sinh hộ khẩu ở xã ngoài xin về trường học.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ.
- Kết luận:
Để đạt được mục tiêu, chất lượng của công tác bồi dưỡng học sinh giỏi
yếu tố quyết định là đội ngũ giáo viên bồi dưỡng. Người cán bộ quản lí đóng vai
trò quan trọng là người định hướng, là người bạn đồng hành thực sự cùng giáo
viên, luôn thắp sáng ngọn lửa mê say nghề nghiệp cho đội ngũ giáo viên; động
viên kịp thời giáo viên và học sinh. Tạo điều kiện để giáo viên tiếp cận được
phương pháp bồi dưỡng học sinh giỏi một cách tích cực, chủ động. Đồng thời
tạo cơ hội để các em học sinh biến ước mơ thành hiện thực, biết chấp nhận khó
khăn để cố gắng vượt qua, biết rút kinh nghiệm sau những thất bại hay thành
công trong từng giai đoạn mà các em phấn đấu.

ĐƠN VỊ

Hậu Lộc, ngày 10 tháng 3 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
15


người khác

Lường Thị Ngân

16