PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN HẬU LỘC
TRƯỜNG MẦM NON HOA LỘC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ BIỆN PHÁP PHÁT TRIỂN NGÔN NGỮ MẠCH LẠC
THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG VĂN HỌC (THỂ LOẠI KỂ
CHUYỆN) CHO TRẺ 5 – 6 TUỔI TRƯỜNG MẦM NON HOA
LỘC

Người thực hiện:
Vũ Thị Tuyết
Chức vụ:
Giáo Viên
Đơn vị công tác: Trường Mầm Non Hoa Lộc
SKKN thuộc lĩnh vực: Chuyên môn

HẬU LỘC NĂM 2018


MỤC LỤC
Nội dung
1.Mở đầu:
Trang
1.1 Lí do chọn đề tài…………………………………………………… …..1
1.2 Mục đích nghiên cứu…………………………………………………….2
1.3 Đối tượng nghiên cứu……………………………………………………2
1.4 Phương pháp nghiên cứu………………………………………………..2
2. Nội dung:
2.1 Cơ sở lý luận…………………………………………………………….2
2.2 Thực trạng vấn đề………………………………………………………..3

trường mầm non đều đem lại cho trẻ những điều kỳ lạ, thần tiên.
Thông qua hoạt động dạy và học dưới hình thức như tạo hình, hoạt động
với đồ vật, khám phá khoa học… Sẽ giúp trẻ phát triển trí tuệ, óc sáng tạo, nhân
cách con người “Làm quen văn học” là một hoạt động không thể thiếu được đối
với trẻ ở lứa tuổi mầm non, hoạt động làm quen với các tác phẩm văn học là loại
hình nghệ thuật, đặc sắc trong đời sống con người. Đặc biệt nó rất gần gũi với
trẻ thơ, từ buổi đầu thơ ấu trẻ đã sống chan hòa trong lời ru “ầu ơ” đầy yêu
thương của mẹ, bà… và đó cũng là cánh cửa mở ra chân trời nhận thức cho trẻ.
Từ khi lọt lòng mẹ đến lúc chập chững tập đi, tập nói, đến lúc trẻ biết viết,
đọc thì văn học là chiếc cầu nối, là phương tiện dẫn dắt trẻ. Nói những tiếng nói,
đi những bước đi đầu tiên, chuyện kể là tấm gương mẫu mực về lời ăn tiếng nói
cho trẻ học tập là phương tiện hữu hiệu trong việc giáo dục trẻ lòng yêu thiên
nhiên, yêu quê hương, đất nước, tình yêu mến bạn bè, với những người thân,
biết được việc làm tốt, biết yêu cái đẹp, cái thiện, ghét cái ác độc, phê phán
những việc xấu, kính yêu Bác Hồ, thật thà, ngoan ngoãn… Và còn là phương
tiện hình thành các phẩm chất đạo đức trong sáng, mà đặc biệt ở trẻ mẫu giáo thì
vốn từ và ngôn ngữ của trẻ được phát triển mạnh mẽ, trẻ nói mạch lạc, nói diễn
cảm, nói dài, nói đúng câu, đúng từ và đúng ngữ pháp.
Dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ tuổi mầm non có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Ngôn ngữ của trẻ phát triển tốt sẽ giúp cho trẻ nhận thức và giao tiếp tốt góp
phần quan trọng vào việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ. Việc phát
triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ giúp trẻ dễ dàng tiếp cận với
các môn khoa học khác như: Làm quen với khám phá khoa học, làm quen với
toán, âm nhạc, tạo hình...Mà điều tôi muốn nói ở đây đặc biệt là thông qua hoạt
động làm quen văn học trẻ được đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch… Tạo cho trẻ
được hoạt động nhiều, giúp trẻ khả năng phát triển trí nhớ, tư duy và ngôn ngữ,
khả năng cảm thụ cái hay, cái đẹp, cái tốt, cái xấu của mọi vật xung quanh trẻ.
Bởi vì ở lứa tuổi này trẻ được ví như tờ giấy trắng, trẻ đến lớp như mở đầu trang
sách cô giáo in lên những hình ảnh, những vốn từ, những nhân vật, cử chỉ khác
nhau, thông qua những bài thơ, câu chuyện giúp trẻ mở mang kiến thức về xã

- Phương pháp thống kê, tổng hợp và sử lý số liệu.
2.NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận .
Mục tiêu của công tác chăm sóc giáo dục mầm non phát triển và hình thành
nhân cách cho trẻ, việc phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ trong giao tiếp sẽ
giúp cho trẻ dễ dàng tiếp cận với các hoạt động khác như: Toán, tạo hình, chữ
cái,...Đặc biệt cho trẻ làm quen với văn học là cho trẻ hoạt động nhiều để trẻ
phát triển vốn từ luyện phát âm và dạy trẻ nói đúng ngữ pháp.
Đặc điểm vốn từ của trẻ mầm non nói chung và trẻ 5-6 tuổi nói riêng. Trẻ rất
nhạy cảm với ngôn từ, âm điệu, hình tượng của các bài thơ, câu chuyện, sớm đi
vào tuổi thơ của trẻ. Những câu chuyện cổ tích thần thoại đặc biệt hấp dẫn trẻ
chính là hoạt động cho trẻ tiếp xúc với văn học là con đường phát triển ngôn ngữ
mạch lạc cho trẻ tốt nhất, hiệu quả nhất.
Thông qua việc dạy trẻ đóng kịch giúp trẻ phát triển khả năng tư duy, óc
tưởng tượng sáng tạo, biết yêu quý cái đẹp hướng tới cái đẹp. Khi trẻ kể chuyện
ngôn ngữ của trẻ phát triển trẻ phát âm rõ ràng, mạch lạc, vốn từ phong phú. Trẻ
biết bày tỏ ý kiến, suy nghĩ, kể về một sự vật hay, sự kiện nào đó .....Bằng chính
ngôn ngữ của trẻ.
Qua việc dạy trẻ tập kể chuyện sẽ giúp trẻ ở lứa tuổi này phát triển ngôn ngữ
mạch lạc hơn, nói rõ ràng và đầy đủ câu hơn để tạo tiền đề cho trẻ bước vào
trường phổ thông được thuận lợi hơn.
2


- Sự phát triển ngôn ngữ của trẻ là một quá trình từ thấp đến cao với các giai
đoạn mang những đặc trưng khác nhau tùy thuộc vào độ tuổi của trẻ.
- Trẻ 5 - 6 tuổi sự phát triển ngôn ngữ chịu ảnh hưởng lớn của việc tích cực hóa
vốn từ, ngôn ngữ của trẻ đã trở nên được mở rộng hơn, có trật tự hơn mặc dù
cấu trúc câu còn chưa hoàn thiện. Khả năng nói, trình bày ý nghĩa, hiểu ngôn
ngữ hoàn cảnh của trẻ cũng đã bắt đầu phát triển .

- Chưa vận động phụ huynh đóng góp tranh truyện bổ sung vào góc văn học.
- Một số bậc phụ huynh do bận rộn công việc, thiếu kinh nghiệm và khả
năng hỗ trợ giáo dục trẻ ở nhà nên chưa quan tâm đến việc tạo cơ hội cho trẻ rèn
luyện lời nói và diễn đạt mạch lạc của trẻ.
- Khả năng chú ý của trẻ còn yếu, không đồng đều, không ổn định, vì vậy nên
trẻ chưa chú ý đều đến các thành phần trong câu, trong từ, bớt âm khi nói. 70%
kinh nghiệm sống của trẻ còn nghèo nàn, nhận thức hạn chế dẫn đến tình trạng
3


trẻ dùng từ không chính xác, câu lủng củng. 35% trẻ nói, phát âm do ảnh hưởng
ngôn ngữ của người lớn xung quanh trẻ nói tiếng địa phương.
- Đầu năm tôi tiến hành khảo sát chất lượng trên trẻ để có biện pháp giáo dục
tốt hơn. Kết quả của trẻ đầu năm học thể hiện như sau:
* Khảo sát thực trạng
Bảng 1: Khảo sát thực trạng đầu năm
Kết quả
Chưa đạt yêu
Đạt yêu cầu
Số
cầu
Nội dung khảo sát
trẻ
Tốt
Khá
TB
Yếu
Kém
ST % ST % ST % ST % ST %
Phát âm đúng, rõ ràng

- Hình thức tổ chức các hoạt động chưa linh hoạt, chưa kích thích hứng thú
cho trẻ hoạt động.
- Chưa đi sâu rèn luyện ngôn ngữ cho trẻ khi trẻ trả lời câu hỏi.
- Đồ dùng trực quan còn ít, chưa đẹp, chưa hấp dẫn.
Trước thực trạng của lớp, tôi nghiên cứu, tìm ra một số biện pháp phát triển
ngôn ngữ cho trẻ 5-6 tuổi qua thể loại kể chuyện.
2.3.Các giải pháp và biện pháp thực hiện để giải quyết vấn đề.
2.3.1. Các giải pháp.
- Tổ chức hoạt động kể chuyện lấy trẻ làm trung tâm.
- Linh hoạt sử dụng khoa học các đồ dùng trực quan và hệ thống câu hỏi đàm
thoại, tổ chức tốt cho trẻ các hoạt động ngoài giờ, tổ chức các hội thi kể chuyện.
- Tích cực tuyên truyền với phụ huynh.
2.3.2.Các biện pháp.
Biện pháp 1 : Xây dựng môi trường lớp học :
4


Tôi luôn tận dụng diện tích phòng học, chú ý bố trí sắp xếp các học cụ, đội
hình, để tạo môi trường học tốt và thoải mái cho trẻ. Môi trường giáo dục là yếu
tố hấp dẫn đầu tiên với trẻ khi bước vào lớp học, môi trường lớp có nhiều đồ
dùng đẹp mắt là phương pháp sẽ tạo điều kiện cho trẻ được tham gia thực hành
trải ngiệm nhiều hơn từ đó gây hứng thú và giúp trẻ phát triển nhận thức tốt hơn.
Chính vì vậy tôi đã đầu tư xây dựng môi trường trong lớp thay đổi theo các chủ
đề, giúp trẻ đỡ nhàm chán, mặt khác tăng cường nhiều hoạt động giáo dục cho
trẻ như sắp xếp các góc gọn gàng, làm nhiều đồ dùng từ các nguyên vật liệu
khác nhau, nhất là góc chủ đề và góc văn học.
Ví dụ1: Góc văn học.
Chủ đề: Thực vật têt mùa xuân
Tôi trang trí các hình vẽ và hình ảnh chính của các câu chuyện trong chủ đề như
câu chuyên Cây rau của thỏ út” tôi làm các nhân vật rời , sau đó cho trẻ tự ghép

5


Là một giáo viên có khả năng tạo hình, nên việc thiết kế không gian học tập
đặc biệt là góc văn học được tôi rất chú trọng, làm rất đẹp mắt tạo hứng thú cho
trẻ và cho cô.
Ví dụ 1: Làm tranh bằng phế liệu
Chủ đề: Trường mầm non
Đề tài: Truyện “Mời bạn đến chơi ”
*Chuẩn bị : Bìa, hộp bánh, sáp màu
*Cách làm:
Tôi đã dùng nguyên vật liệu từ những phế thải như bìa, hộp bánh . Cắt, vẽ và
tô màu các hình ảnh để thành tranh các nhân vật như Gấu, Cáo, Ong. gây sinh
động tạo hứng thú hơn cho trẻ hoạt động.
Ví dụ 2 : Làm con rối bằng phế liệu
Chủ đề: Động vật
Đề tài: Truyện “Chú Dê Đen ”
*Chuẩn bị: vải vụn, bông
* Cách làm:
Tôi đã dùng nguyên vật liệu từ những phế thải như vải vụn, bông, đã tạo
thành những chú Dê Đen, Dê Trắng, Sói. Gây sinh động tạo hứng thú hơn cho
trẻ hoạt động.
Ví dụ 3 : Làm mô hình bằng phế liệu
Chủ đề: Gia đình
Đề tài: Tích chu
*Chuẩn bị: Bìa, hộp bánh, rơm,rạ, sáp màu
* Cách làm:
Tôi đã dùng nguyên vật liệu từ những phế thải như bìa, hộp bánh vẽ và tô
màu các hình ảnh đã tạo thành các nhân vật như bà, tích chu, bà tiên, còn tôi đã
dùng rơm, rạ để làm nên ngôi nhà của hai bà cháu gây sinh động tạo hứng thú

câu hỏi với trẻ nhằm gây hứng thú và sự chú ý của trẻ đến sự vật hiện tượng, cần
cho trẻ tìm hiểu khám phá hơn gợi tính tò mò ở trẻ. Giúp trẻ tìm hiểu kỹ bản
chất của sự vật hiện tượng xung quanh. Phát triển ngôn ngữ, giúp trẻ nghe hiểu
nghĩa của từng loại câu hỏi, câu trả lời của người khác với câu hỏi trong đời
thường, do đó giáo viên cần chuẩn bị các câu hỏi trước trò chuyện, đàm thoại
cùng với trẻ. Câu hỏi được chuẩn bị trước giúp giáo viên chủ động hỏi trẻ, đưa
ra những câu hỏi chính xác và dể hiểu đối với trẻ.
Ví dụ: Chủ đề: Trường mầm non
Đề tài: Chuyện “Mời bạn đến chơi ”
Sau khi kể chuyện cho trẻ nghe xong tôi đã đưa ra các câu hỏi nhằm giúp trẻ
hiểu sâu về nội dung câu chuyện như sau :
- Các con vừa nghe cô kể câu chuyện gì?
- Trong chuyện có những nhân vật nào?
- Gấu đã mời cáo đi đâu?
- Gấu đợi cáo đến thì ai đã đến thăm trước?
- Thấy ong nhầm gấu đã làm gì?
- Cuối cùng gấu đã vẽ gì?
Trong quá trình trò chuyện, đàm thoại, chúng ta nên sử dụng các dạng câu hỏi
khác nhau.
* Dạng câu hỏi nhận biết
Giúp trẻ tái tạo nội dung truyện, nhớ lại cách có hệ thống các sự việc diễn ra,
loại câu hỏi này dùng cho những trẻ yếu, trung bình trong lớp.
Ví dụ: Chủ đề “Gia đình”
Đề tài: Truyện “Tích chu”
Trong câu chuyện Tích Chu tôi sử dụng các câu hỏi
- Các con vừa nghe cô kể chuyên gì?
- Trong câu chuyện cô vừa kể có những ai?
- Bà Tích Chu thương Tích Chu như thế nào?
- Khi bà bị ốm Tích Chu đã làm gì.?
Ngoài ra tôi còn dùng dạng câu hỏi nhận biết nâng cao để buộc trẻ phải suy

+ Các con nghĩ thế nào về bạn Thỏ em?
+ Thỏ anh nhắc nhở em điều gi? Tại sao?
+ Các bé có biết vì sao thỏ anh lại về muộn không?
* Dạng câu hỏi giải thích và phỏng đoán suy luận nâng cao
Đây là loại câu hỏi đòi hỏi khó, có tính chất khai thác trẻ.
Ví dụ: Chủ đề: Thực vật tết mùa xuân.
Đề tài : Chuyện” Sự tích hoa hồng”
+ Hoa hồng có ước mơ gì?
+ Ai đã nghe được câu truyện của những bông hoa hồng?
+ Nàng Tiên thầm nghĩ gì?
+ Nàng Tiên đến gặp những ai?
+ Nàng Tiên nói gì với Thần Mặt Trời?
+ Thần Mặt Trời tỏ thái độ thế nào?
+ Nữ Thần Mặt trăng như thế nào?
+ Những bông hoa hồng thế nào các con?
+ Hoa hồng băn khoăn điều gì?....
Do nhận thức các cháu trong lớp không đều, khi đưa ra hệ thống câu hỏi, tôi
sẽ đưa ra cả 3 dạng câu hỏi, từ câu hỏi nhận biết, đến câu hỏi vận dụng kinh
nghiệm, rồi đến câu hỏi giải thích và phỏng đoán suy luận. Làm sao cho tất cả
trẻ trong lớp đều có thể trả lời câu hỏi tùy theo khả năng trẻ một cách rõ ràng,
mạch lạc nhất.
8


Ngoài ra trong giờ kể chuyện, tôi luôn tạo bầu không khí vui tươi giúp cho
trẻ có tâm trạng thoải mái, từ đó trẻ tích cực tham gia trả lời câu hỏi tôi đưa ra.
Khi trẻ trả lời câu hỏi, tôi không bao giờ áp đặt trẻ mà tôi để trẻ tự trả lời theo ý
trẻ tự diễn đạt bằng ngôn ngữ của mình, tạo cho trẻ tự tin, mạnh dạn khi diễn
đạt. Sau đó giáo viên hướng cho trẻ vào nội dung nhất định
Qua việc sử dụng hệ thống câu hỏi từ đơn giản đến phức tạp, từ thấp đến

+ Chúng mình vừa hát bài hát gì các con?
+ Bài hát nhắc tới điều gì?
+ Những con vật đó sống ở đâu?
+ Để những con vật đó mau lớn khỏe mạnh chúng mình phải làm gì?
- Cô có một câu chuyện nói về một chú Gà trống có một bộ lông tuyệt đẹp và
tiếng gáy vừa dõng dạc vừa âm vang chuyện gì đã xảy ra với chú Gà trống mời
các con cùng lắng nghe cô kể câu chuyện “Chú Gà trống kiêu căng”
* Hoạt động 2: Cô kể cho trẻ nghe câu chuyện “Chú gà trống kiêu căng”
9


- Cô kể chuyện lần 1 kết hợp bằng cử chỉ điệu bộ minh họa .
+ Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện gì?
- Để hiểu rõ hơn về nội dung câu chuyện cô mời chúng mình cùng đến nhà của
bạn Gà Trống xem chú Gà trống này thế nào nhé. (Úm ba la nào mình cùng mở)
Tôi mở chiếc khăn che mô hình và mở ra trước mắt trẻ là cảnh về câu chuyện
của chú Gà Trống và kể cho trẻ nghe.
Tiếp theo kể lần tôi kể bằng máy chiếu, với những hình động trên máy trẻ chăm
chú nghe một cách rất hứng thú.
* Đàm thoại về nội dung câu chuyện.
+ Gà Trống có bộ lông và tiếng gáy như thế nào?
+ Vì vậy mà Gà Trống trở nên như thế nào?
- Chúng mình hiểu như thế nào là kiêu căng?
Cô giải thích từ kiêu căng: Có nghĩa là kiêu ngạo lúc nào cũng coi thường mọi
người không chơi với ai lúc nào cũng cho mình là nhất.
+ Gà Trống đã khoe gì vớí mèo vàng?
+ Gà Tồ đã trả lời Gà trống như thế nào?
+ Mèo vàng đã nói gì với GàTồ và Gà Trống?
+ Gà Trống đã nghĩ gì?
- Sáng hôm sau khi nghe tiếng gáy của Gà Trống thì mọi vật như thế nào?

- Lần 2: Cô kể bằng tranh chữ.
* Giảng nội dung
Cô trích dẫn nội dung: Câu chuyện kể về hai bạn nhỏ một bạn là Thỏ con và
một bạn là Chó con. Bạn Thỏ thì luôn ghi nhớ lời mẹ dặn dò trước khi đến lớp
còn bạn Chó vì ham chơi nên đã quên mất lời mẹ dặn nên đã không chấp hành
đúng nên đã va phải bác Gấu, may mà Bác gấu phanh xe lại kịp nên Chó con chỉ
bị xưng đầu gối
- Cô đố các con ai biết được “ Trầy đầu gối” là thế nào, mời một số trẻ trả lời
theo ý hiểu và cô giảng lại cho cả lớp nghe “Trầy đầu gối” là sứt da không chảy
máu có thể bị thâm tím da.
- Cô kể chuyện lần 3: Kể truyện bằng máy chiếu.
* Đàm thoại về nội dung câu chuyện
- Cô vừa kể cho các con nghe câu chuyện gì?
- Trong câu chuyện có những ai?
- Tại sao Thỏ con lại xin phép được đi học một mình?
- Ai có thể nhớ được lời dặn dò của Thỏ mẹ với Thỏ con trước khi đi học? (Cô
trích dẫn lời dặn dò của Thỏ mẹ với Thỏ con trước khi đi học)
- Trên đường đi học Thỏ con gặp ai?
- Chó con đã rủ Thỏ con làm gì?
- Thỏ đã nói như thế nào?
-Tại sao Thỏ lại không đồng ý?
- Và rồi sau đó chuyện gì đã sảy ra với Chó con ?
- Bác Gấu đã nói gì với Chó con?
- Giờ học ở lớp hôm đó cô giáo Hươu sao đã dạy bài gì?
- Bạn nào nhắc lại được câu hỏi của cô giáo?
- Bạn Thỏ đã trả lời cô giáo như thế nào?
- Sau khi được Bác Gấu nhắc nhở và bài học ở lớp bạn Chó con đã nhận ra điều
gì?
- Qua thái độ và lời nói của Chó con chúng mình thấy Chó con đã nhận ra lỗi
của mình như thế nào? (Cô trích dẫn lời nói của Chó con với Thỏ con lúc ra sân

hiệu quả đối với việc giúp trẻ tiếp nhận kiến thức một cách tích cực.
Biện pháp 5 : Sử dụng đồ dùng trực quan sinh động gây hứng thú cho trẻ
nhằm phát triển ngôn ngữ.
Như chúng ta đã biết đưa một tác phẩm trọn vẹn đi vào lòng trẻ thơ để giáo
dục trẻ còn rất nhiều yếu tố khác, mà sử dụng đồ dùng trực quan là yếu tố không
thể thiếu trong hoạt động kể chuyện cho trẻ nghe, nó xuất phát từ đặc điểm nhận
thức của trẻ, từ tư duy trực quan cụ thể đến tư duy trừu tượng, từ cảm tính đến lý
tính và khả năng chú ý của trẻ thiếu bền vững dễ phân tán, chóng chán, mệt mỏi.
Sử dụng đồ dùng trực quan sẽ khắc sâu tác phẩm một cách dễ dàng. Đồ dùng
trực quan phong phú có thể là tranh ảnh, các con rối, mô hình minh họa và phù
hợp mới gây hứng thú cho trẻ và khơi dậy những rung cảm thẩm mỹ ở trẻ. Tuỳ
vào từng câu chuyện mà tôi sử dụng đồ dùng trực quan như thế nào cho hợp lý.
* Sử dụng đồ dùng trực quan là tranh ảnh minh họa cho câu chuyện.
Đây là một loại đồ dùng trực quan truyền thống. Trước đây khi kể truyện cho
trẻ nghe chủ yếu chỉ xoay quanh tranh minh họa là chính, do vậy trẻ xem đi xem
lại mấy bức tranh thường rất nhàm chán. Tuy nhiên tranh minh họa đối với các
giờ kể chuyện không thể thiếu được, chỉ là do cô giáo sử dụng như thế nào để
đem lại hiệu quả cao mà thôi, sử dụng vào lúc nào cho hợp lí gây hứng thú cho
trẻ thì mới tăng hiệu quả giờ dạy. Giúp trẻ chú ý và khắc sâu lời đối thoại của
nhân vật.
Ví dụ 1: Chủ đề: Thế giới động vật
Đề tài: Truyện: “Chú Dê đen”
Chuẩn bị:Tranh 1: Chú Dê trắng đang ăn cỏ và uống nước
Tranh 2: Chú Dê trắng và chó sói
Tranh 3: Chú Dê đen đi ăn nhởn nhơ.
Tranh 4: Chú Dê đen và chó sói
Cách tiến hành khi sử dụng tranh ảnh như sau:
Đoạn từ “Trong khu rừng nọ…nước suối mát để uống” Tôi đưa tranh 1 ra.
Đoạn từ “ Bỗng … hôm nay ta sẽ được một bữa no”.Tôi đưa tranh 2 ra.
Đoạn từ “Một chú Dê đen … chiếc lộc non tơ”. Tôi đưa tranh 3 ra.

* Đồ dùng trực quan từ công nghệ thông tin.
Đổi mới hình thức và phương pháp dạy học là trách nhiệm của mỗi giáo viên
nhằm đem lại chất lượng giáo dục cao hơn. Ngoài việc dùng tranh minh họa cô
giáo có thể dùng các đồ dùng trực quan khác làm tăng thêm phần sinh động và
hấp dẫn cho câu chuyện. Hiện nay việc ứng dụng công nghệ thông tin cùng các
bài giảng điện tử đã tăng thêm hiệu quả rất cao cho các hoạt động giáo dục. Biện
pháp này luôn gây sự chú ý, tò mò cho trẻ. Hình ảnh những nhân vật ngộ
nghĩnh, những bông hoa biết cử động đủ màu sắc, những hàng chữ biết đi và
những con số biết nhảy theo nhạc hiện ngay ra với hiệu ứng của những âm thanh
sống động, ngay lập tức thu hút được sự chú ý và kích thích hứng thú của học
sinh, vì trẻ được chủ động hoạt động nhiều hơn để khám phá nội dung bài học
tuy vậy, nhiều giáo viên còn rất ngại khi tìm tòi thiết kế các bài giảng điện tử.
Nhận thấy hiệu quả của công tác sử dụng bài giảng điện tử tôi đã không ngừng
nghiên cứu và tìm tòi để thiết kế ra nhiều bài dạy có ứng dụng công nghệ thông
tin.
Ví dụ1:.Chủ đề “Thực vật tết mùa xuân”
Đề tài : Truyện “Cây rau của Thỏ út”
13


Với câu chuyện “Cây rau của Thỏ út” tôi đã xây dựng đoạn phim hoạt hình
về nội dung câu chuyện sau đó tôi trình chiếu cho trẻ xem. Ngoài ra tôi còn làm
đoạn phim về các con vật kết hợp với nhạc đệm rất hứng thú làm cho trẻ dễ nhớ
nội dung chuyện và thấy được nét đặc trưng của các nhân vật.
Ví dụ 2: Câu chuyện "Cô bé quàng khăn đỏ" Cảnh cô bé đi vào rừng trong tranh
chỉ có hình ảnh: Cô bé quàng chiếc khăn đỏ, các cây cổ thụ, cây hoa rừng hai
bên đường. Nhưng khi tôi thiết kế bằng trình chiếu, tôi đã đưa thêm các chi tiết,
hình ảnh động như bướm đang bay, chim đang hót trên cành, cô bé đang nhảy
nhót hát ca và một số hình ảnh con vật sống trong rừng như Hươu, Nai, Sóc. Trẻ
đã biết kể thêm các chi tiết nhỏ làm cho câu chuyện thêm hấp dẫn.Trẻ kể: Cô bé

Ví dụ1: Chủ đề “Gia đình”
Đề tài: Truyện “Tích chu”
Với câu chuyện này tôi sẽ mời 1 trẻ lên đóng vai bà (thể hiện được sự ốm
yếu của bà và giọng nói phải trầm ấm và nhẹ nhàng), 1 trẻ khác sẽ đóng vai cháu
14


(thể hiện được sự ham chơi và hốt hoảng, lo sợ), 1 trẻ sẽ đóng vai cô tiên (thể
hiện được sự hiền lành và điềm đạm, giọng nói ấm và vang). Và tôi sẽ giúp trẻ
nhớ từng lời thoại của các nhân vật và cách thể hiện tính cách, trạng thái của các
nhân vật trong chuyện đó.
Trò chơi đóng kịch là dạng hoạt động luôn được trẻ mẫu giáo ưa chuộng.
Đó là một hình thức đặc biệt giúp nhập vai thành nhân vật của câu chuyện. Khi
chơi trò chơi đóng kịch, trẻ được đóng vai các nhân vật trong Truyện trẻ được
trải nghiệm những xúc cảm, thấm thía hơn những gì xảy ra với các nhân vật
trong tác phẩm, trẻ dễ dàng nắm được sự phát triển và ức chế của các sự kiện…
Tất cả những điều đó phần đẩy mạnh sự phát triển tư duy, cảm thụ câu
truyện một cách sâu sắc hơn, việc luyện tập của trẻ được tiến hành theo cách
trình tự:
Phân vai cho trẻ theo các nhân vật trong tác phẩm, có thể phân cho nhiều trẻ
cùng đóng một vai.
Giúp trẻ ghi nhớ ngôn ngữ nhân vật, giáo viên cho trẻ đòng thanh lời thoại
của các nhân vật truyện theo kịch bản. Sau đó cho từng trẻ nhắc lại lời thoại của
các vai diễn đã được phân theo tiến trình của kịch bản, rồi đổi vai thoại giữa các
trẻ. Điều này giúp trẻ ghi nhớ được ngôn ngữ truyện theo kịch bản và có thể
đóng được các vai diễn khác nhau.
Giúp trẻ biểu hiện nhân vật vai mình đóng bằng cách lần lượt cho từng nhóm
trẻ tập đóng kịch một câu chuyện cụ thể phối hợp giữa lời nói và cử chỉ, điệu bộ
của các vai diễn. Trẻ được tự thể hiện các hành động, cử chỉ điệu bộ của các
nhân vật trong truyện theo trí tưởng tượng của mình thông qua sự phân tích, gợi

đua với các bạn ở tổ khác.
Trò chơi đóng kịch không đơn thuần chỉ là trò chơi mà còn là nghệ thuật
kịch vừa mang tính chất thực, vừa mang tính chất chơi. Vì vậy sân khấu và hóa
trang là những điều kiện không thể thiếu trong trò chơi đóng kịch chúng làm cho
cuộc chơi thêm phần hấp dẫn và làm tăng cảm xúc chân thực của trẻ khi thể hiện
vai. Thành công của các cuộc chơi phụ thuộc một phần không nhỏ vào sân khấu,
đạo cụ và hóa trang. Tổ chức cho trẻ chơi đóng kịch được thành công thì chất
lượng giáo dục nâng lên rất cao. Ở lớp tôi do đã tổ chức thường xuyên nên các
cháu nhớ hết các câu chuyện cô đã kể và kể lại được chuyện rất tốt, những hành
vi của trẻ giờ đã văn minh và tự giác hơn do trẻ đã cảm thụ rất tốt các câu
chuyện có tính giáo dục cao.
Ví dụ3: Chủ đề : Gia đình,
Đề tài: Truyện “Tích chu”. Cháu Thùy Dương đóng vai Tích Chu (lúc
đầu ham chơi, thái độ không vâng lời), sau biết lỗi (Tỏ thái độ biết nhận lỗi,
giọng trầm): “Bà ơi bà ở đâu? Bà ở lại vớ cháu, Cháu sẽ đem nước cho bà, bà
ơi!”
- Cháu Thu Hà đóng vai bà (Giọng run run, dứt khoát): Bà đi đây! Bà không
về nữa đâu!
- Cháu Phương Anh đóng vai Bà Tiên (Tính cách hay giúp đỡ mọi người,
giọng nói dịu dàng, nhỏ nhẹ): Nếu cháu muốn bà cháu trở lại thì cháu phải đi lấy
nước suối tiên cho bà cháu uống, đường lên suối tiên xa lắm, cháu có đi được
không…
Ngoài việc tổ chức trò chơi đóng kịch thì việc tổ chức hội thi bé kể chuyện
hay cũng góp phần phát triển ngôn ngữ cho trẻ
Tổ chức cho trẻ chơi đóng kịch là một phương pháp tốt để phát triển ngôn
ngữ đối thoại cho trẻ. Nội dung kịch được chuyển thể từ tác phẩm văn học mà
trẻ đã được làm quen. Trẻ làm quen với các mẫu câu văn học đã được gọt giũa
chọn lọc. Khi đóng trẻ cố gắng thể hiện đúng ngữ điệu, tính cách nhân vật mà trẻ
đóng, giúp cho ngôn ngữ của trẻ mang sắc thái biểu cảm rõ rệt
Cứ mỗi chủ để tôi thường tổ chức cuộc thi kể chuyện tại lớp:

+ Rừng xanh bị cháy do đâu?
+ Khi rừng xanh bị phá ảnh hưởng như thế nào đến môi trường sống?
+ Vào những ngày thời tiết nóng bức oi ả bé cần làm gì ?
+ Rừng xanh bị phá còn gây ra những ảnh hưởng gì nữa?
+ Chúng ta cần làm gì để bảo vệ môi trường?
+ Các con làm gì để góp phần bảo vệ môi trường? (giữ gìn vệ sinh thân thể sạch
sẽ, giữ gìn vệ sinh trường lớp, bảo vệ chăm sóc cây trồng- vật nuôi, tiết kiệm
nước…)
Qua câu truyện này tôi muốn trẻ phát triển ngôn ngữ về các suy nghĩ và hành
động đúng củả mình góp phần bảo vệ môi trường.
Ví dụ 2: Đối với chuyên đề giáo dục dinh dưỡng và vệ sinh qua câu chuyện:
“Giấc mơ kỳ lạ” Vào những lời đàm thoại.Cô đàm thoại cùng trẻ.
+ Trong giấc mơ cô bé đã thấy gì nào?
+ Anh Tay nói gì với anh Chân?
+ Anh Chân đã nói gì?
+ Ai cho cô biết bác Tai đã nói gì?
+ Bạn Miệng đã hỏi gì vậy?
+ Cô Mắt đã trả lời như thế nào?
+Để cơ thể khỏe mạnh theo con phải như thế nào? ( Ăn đầy đủ các chất dinh
dưỡng)
Ví dụ3: Ở câu chuyện: “ Qua đường” tôi lồng ghép chuyên đề an toàn giao thông
vào những lời đàm thoại. Cô đàm thoại cùng trẻ: Khi đi ra đường thì các con
phải như thế nào? Mỗi khi sang đường thì các con phải làm sao?Khi đi đường
các con phải quan sát gì? Khi có tín hiệu đèn đỏ thì các con phải làm sao?
17


Qua câu chuyện thì tôi giúp trẻ phát triển ngôn ngữ nói lên được những hành
vi đúng sai khi đi ra đường phải cẩn thận ,quan sát các phương tiện giao thông,
các tín hiệu đèn báo và khi đi qua đường phải có người lớn dẫn dắt,để tránh

thì mới đạt hiệu quả trong công tác vân động phụ huynh tham gia tạo môi trường
cho trẻ kể truyện sáng tạo.
2. 4. Hiệu quả:
Qua quá trình thực hiện các biện pháp phát triển ngôn ngữ mạch lạc thông
qua hoạt động văn học(Thể loại kể chuyện) Tôi nhận thấy trẻ có những chuyển
biến rõ rệt phần lớn trẻ trong lớp đã nói rõ ràng mạch lạc, đủ câu từ, biết cách
diễn đạt lời nói tự tin trong giao tiếp.
Phụ huynh đã hiểu được ý nghĩa của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ và quan
tâm hơn đến việc trong việc chăm sóc giáo dục trẻ.
Sau đây là kết quả sau khi áp dụng các biện pháp.
Bảng 2: Kết quả khảo sát sau khi áp dụng biện pháp.
18


Kết quả
Nội dung khảo sát

Số
trẻ

Đạt yêu cầu
Tốt
ST %
ST %

Khá
ST %
ST %

Chưa đạt yêu

lượng cao hơn hẳn so với thực trạng. Như vậy việc cung cấp và phát triển kỹ
năng phát triển ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ 5-6 tuổi là việc làm cần thiết và cấp
bách vì nó phát triển trí tuệ, sự linh hoạt, sáng tạo, năng động để hoàn thiện nhân
cách trẻ.
Chính vì thế mà cô cần trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về văn
học, nghiên cứu kĩ nội dung chương trình, nắm được tâm sinh lí theo từng độ
tuổi đặc biệt là sử dụng các phương pháp, biện pháp giáo dục phù hợp để khơi
dạy lòng ham mê văn học kể chuyện của trẻ. Đây chính là hành trang vững chắc
để giúp trẻ tham gia tốt hoạt động văn học trong thể loại kể chuyện.
3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận:
Ngành giáo dục mầm non là ngành học đặc biệt quan trọng trong sự nghiệp
đào tạo con người mới, là cơ sở hình thành và phát triển con người. Chính vì vậy
là một giáo viên mầm non luôn cần có phẩm chất đạo đức, lối sống, tư tưởng,
lập trường vững vàng. Luôn bồi dưỡng, trau dồi kiến thức, rèn luyện kỹ năng
phát âm chuẩn, ngôn ngữ mạch lạc cho trẻ, vì kỹ năng này đóng một vị trí rất
quan trọng trong cuộc sống hàng ngày của trẻ, giúp trẻ có thêm nhiều vốn từ
mới làm giàu cho kho tàng kiến thức của trẻ.
Trong thời gian học tập và nghiên cứu tôi đã rút ra những kinh nghiệm như
sau:
- Xây dựng môi trường lớp học
- Sử dụng linh hoạt hệ thống câu hỏi đàm thoại
- Tổ chức hoạt động kể chuyện lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ phát triển ngôn
ngữ.

19


- Sử dụng đồ dùng trực quan sinh động gây hứng thú cho trẻ nhằm phát triển
ngôn ngữ..