CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập -Tự do-Hạnh phúc

MÔ TẢ SÁNG KIẾN
Mã số …………………………………………
1. Tên sáng kiến: “Giải pháp phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ 5-6
tuổi thông qua các hoạt động trong trường Mầm non”
2. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến
Giáo dục mầm non.
3. Mô tả bản chất của sáng kiến
3.1. Tình trạng giải pháp đã biết
Trước đây việc tổ chức các hoạt động cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi chưa đạt
hiệu quả cao. Trẻ còn thụ động, ít hứng thú tham gia vào các hoạt động. Kiến
thức mà trẻ lĩnh hội được còn mang tính áp đặt, một chiều, trẻ chưa có cơ hội để
hợp tác chia sẻ ý kiến với bạn bè và người lớn. Khi chưa áp dụng giải pháp phát
huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi thông qua các hoạt động
cho trẻ trong trường Mầm non thì: Đồ dùng đồ chơi tranh ảnh minh họa, giáo án
điện tử còn hạn chế, chưa gây hứng thú cho trẻ học. Môi trường trong các hoạt
động chưa thu hút trẻ. Phương pháp còn mang tính áp đặt, rập khuôn theo mẫu,
chưa phát huy khả năng sáng tạo của trẻ;
Từ khi tôi vận dụng giải pháp phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ 5-6
tuổi thông qua các hoạt động trong trường mầm non tại nhóm lớp mình, tôi thấy
trẻ rất hứng thú tham gia vào các hoạt động cùng cô. Kiến thức mà trẻ lĩnh hội
được mang tính mở rộng, tính thực tế, phù hợp với vốn kinh nghiệm của trẻ. Trẻ
có nhiều cơ hội để học bằng nhiều cách khác nhau. Trước tình hình trên tôi ngày
đêm trăn trở suy nghĩ là mình phải làm sao nghiên cứu ra một phương pháp dạy
học vừa đảm bảo tính vừa sức, vừa phát huy tối đa tính tích cực, tự giác chủ


động, sáng tạo của trẻ nhằm giúp trẻ nắm được các kiến thức của các hoạt động

* Khó khăn:
- Số trẻ trong lớp khá đông nên ảnh hưởng đến các hoạt động của trẻ;
- Lớp có nhiều cháu cá biệt, năng động hay chọc phá bạn;
- Bên cạnh trẻ năng động còn có trẻ chậm, thụ động, không mạnh dạn;
- Một số trẻ do ba mẹ đi làm xa, ít được quan tâm, lười tham gia, còn thụ
động;
- Tuy vào học lớp 5-6 tuổi nhưng vẫn còn một số trẻ chưa qua các lớp 4-5
tuổi nên còn bỡ ngỡ, xa lạ, có cháu thì mới chuyển từ lớp hai buổi sang, nên
chưa mạnh dạn, tự tin, còn rụt rè khi tham gia các hoạt động;
- Lớp có trẻ chậm phát triển học hòa nhập;
Từ những thuận lợi và khó khăn trên tôi mạnh dạn đưa ra “Giải pháp phát
huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi thông qua các hoạt động trong trường
Mầm non”.
3.2. Nội dung giải pháp đề nghị công nhận là sáng kiến
3.2.1. Mục đích của giải pháp
- Tìm ra những giải pháp để giúp trẻ năng động hơn, hứng thú hơn trong
các hoạt động, góp phần phát triển toàn diện về nhân cách cho trẻ;
- Tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên cung cấp các kiến thức về các hoạt
động cho trẻ, hoàn thành mục tiêu mà nhà trường đưa ra và góp phần nâng cao
hiệu quả chất lượng giáo dục;
- Phát huy tính tích cực sáng tạo ở trẻ, nhằm tạo cho trẻ hứng thú tham gia
vào các hoạt động, giúp trẻ lĩnh hội kiến thức một cách nhẹ nhàng, sâu sắc
và rộng mở, góp phần phát triển toàn diện cho trẻ.
3.2.2. Nội dung của giải pháp
a) Tính mới của giải pháp
- Muốn trẻ tích cực, sáng tạo, nhanh nhạy trong các hoạt động thì giáo
3


viên cần tổ chức xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, thẩm mĩ để trẻ chủ

dương quan tâm nhắc nhở, động viên hội cho trẻ tự thực hành trải nghiệm;
trẻ;

- Thường giáo viên hay giải
- Tôn trọng quyền quyết định quyết hộ trẻ;

của trẻ;
- Giáo viên cho trẻ lĩnh hội kiến

- Trẻ ít thực hành trải nghiệm

thức và trẻ trải nghiệm nhiều hơn;
4


- Sử dụng nhiều đồ dùng trực
quan, đồ chơi phong phú, hấp dẫn trẻ;
- Trẻ linh hoạt tích cực trong

- Sử dụng đồ dùng chưa phong
phú, trò chơi chưa hấp dẫn;
- Trẻ chưa tự tin còn thụ động

mọi hoạt động, trẻ thông minh hoạt khi tham gia các hoạt động, liên hệ
bát, sáng tạo liên hệ thực tế trong mọi thực tế chưa linh hoạt.
tình huống.
3.2.3. Các giải pháp thực hiện
* Thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm
- Giáo dục lấy trẻ làm trung tâm là dựa trên nhu cầu, hứng thú, khả năng
và thế mạnh của từng trẻ. Tạo nhiều cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác

Ví dụ: Trong giờ chơi tự do ngoài trời, trẻ chơi với nước. Tôi có thể hỏi
trẻ:
- Tại sao nước lại chảy ra từ những chiếc lỗ trên vỏ chai?
- Làm thế nào để chai nước nhẹ đi?
- Con có thể làm thế nào để cho nước chảy nhanh hơn (hoặc chậm hơn)?
- Nước có thể tạo ra âm thanh không?
- Làm thế nào để chúng ta phát hiện được điều đó?
- Nước từ đâu có?...
Trong quá trình giáo dục trẻ, tôi luôn chú ý đến việc giáo dục cá nhân để
trẻ nào cũng được hỗ trợ để tham gia, được khuyến khích để tạo ra sự lựa chọn
giải quyết vấn đề.
Tóm lại: Phương pháp hoạt động giáo dục lấy trẻ làm trung tâm kích thích
cho trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động, đạt hiệu quả cao.
* Xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh
- Môi trường giáo dục thân thiện và thẩm mĩ sẽ gây hứng thú cho trẻ, kích
thích trẻ tham gia vào các hoạt động. Nhận thức được điều này, tôi đã thống nhất
với giáo viên dạy cùng lớp sắp xếp các góc chơi phù hợp với tâm sinh lý trẻ. Các
6


nguyên vật liệu trang trí phòng học thường ở trạng thái mở, dễ gắn, dễ gỡ. Nhiều
học liệu cho trẻ sử dụng bằng nhiều cách khác nhau và sáng tạo. Các đồ dùng đồ
chơi trong các góc được sắp xếp thành những bài tập có mục đích rõ rệt mà khi
cầm vào đồ chơi trẻ có thể tương tác và thực hành kỹ năng;
- Như vậy môi trường giáo dục thân thiện, thẩm mỹ và mang tính tương
tác giữa giáo viên với trẻ; giữa trẻ với trẻ. Có nhiều cơ hội cho trẻ lựa chọn học
liệu và hoạt động để trẻ có thể: chủ động, vui chơi, tìm tòi khám phá, thực hành,
trải nghiệm, sáng tạo, hợp tác với bạn bè, trò chuyện và chia sẻ ý kiến của mình
với bạn.
* Sử dụng đồ dùng đồ chơi trực quan hấp dẫn trẻ trong các hoạt động

trẻ tham gia vào các hoạt động khám phá;
Ví dụ: Về chủ đề “Thế giới thực vật”, tôi cho trẻ biết môi trường sống của
cây là cây sống nhờ có đất, nước, ánh sáng…Tôi cho trẻ ra góc thiên nhiên của
trường, nhổ một cây hoặc một dây nào đó rời khỏi mặt đất. Hôm sau cho trẻ ra
quan sát, trẻ tự nêu nhận xét về những gì trẻ thấy (cây héo lá, chết…). Hoặc cho
trẻ không chăm sóc, tưới nước một cây nào đó, sau một vài tuần thì trẻ thấy cây
đó chết. Hay là cho trẻ gieo hạt cải thành cây, sau đó đem cây vào nơi không có
ánh sáng, khoảng một vài tuần thì trẻ quan sát thấy cây sẽ không có màu xanh
đậm, yếu ớt và chết…. Từ đó trẻ nhận biết rằng cây sống cần có đất, nước, ánh
sáng.
Ví dụ: Khi chơi ngoài trời, muốn cho trẻ biết sự bốc hơi của nước, tôi cho
trẻ dùng cọ vẽ nước lên mặt sân, sau một lát quay lại những hình của trẻ vẽ lúc
nảy, tôi hỏi trẻ: Lúc nảy con vẽ hình lên mặt sân, sau bây giờ cô không thấy gì
hết?
Tại sao vậy?..
Thế là trẻ tự nêu nhận xét (vì có nắng, gió làm cho nước mau bốc hơi…).
Ví dụ: Khi học chủ đề “Thế giới côn trùng”, cho trẻ tìm hiểu về các loại
côn trùng bướm, ong, nhện, tôi chuẩn bị một số con bướm, ong, nhện (đã làm
chết), bắt đầu cho trẻ hoạt động theo nhóm. Mỗi nhóm sẽ quan sát một loại qua
kính hiển vi, sau đó yêu cầu trẻ ghi chép (vẽ lại) những gì trẻ quan sát được về
8


bộ phận của chúng. Kế đến tôi cho trẻ thảo luận, nêu nhận xét, rút ra kết luận
chung dưới sự gợi ý của cô, như thế trẻ sẽ rất hứng thú…
Ví dụ: Về chủ đề: “Bản thân”, tìm hiểu về các giác quan, muốn cho trẻ
biết được chức năng của từng giác quan, tôi tổ chức cho trẻ thực hành trải
nghiệm theo nhóm (5 nhóm). Chẳng hạn, nhóm thứ nhất sẽ nếm vị của chanh,
muối, đường, cà phê… , trẻ nếm và nêu lên nhận xét của mình. Tôi hỏi trẻ: Nhờ
đâu mà con biết được vị của chanh thì chua? (trẻ sẽ nói nhờ lưỡi – cô cho trẻ

Ví dụ: Trong giờ làm quen văn học, tập trẻ kể lại chuyện, để gây sự chú ý
của trẻ vào lời kể của cô (đối với chuyện mà trẻ được nghe kể ở mọi lúc mọi nơi
rồi), tôi cố ý kể sai đi một tình tiết nào đó để trẻ phát hiện ra. Sau đó tôi cho trẻ
kể lại theo tình tiết đúng mà trẻ đã được nghe kể rồi, điều này gây sự tập trung
của các trẻ khác chú ý vào hoạt động hơn. Chẳng hạn như trong câu chuyện“Dê
con nhanh trí” có đoạn: “Con ở nhà cho ngoan! Mẹ đi ra đồng ăn cỏ tươi để có
nhiều sữa ngọt cho con bú. Ai gọi cũng đừng mở cửa nhé! Nếu không thì Sói
vào ăn thịt con đấy!”. Cô kể thế này: “Con ở nhà cho ngoan! Mẹ đi ra đồng ăn
cỏ tươi để có nhiều sữa ngọt cho con bú. Ai gọi cũng đừng mở cửa nhé! Nếu
không thì Voi vào ăn thịt con đấy!”, từ Sói tôi thay bằng Voi, chợt trẻ có ý kiến
phản lại với tôi là không phải thế. Lúc đó tôi mới giả vờ hỏi trẻ lại rằng : Thế thì
như thế nào con kể tiếp cho cô và bạn nghe xem! Thì trẻ bắt đầu kể lại là
“…..Nếu không thì Sói vào ăn thịt con đấy!”
Tóm lại: Tôi thường xuyên thay đổi hình thức tổ chức các hoạt động để
gây sự hứng thú tập trung chú ý của trẻ.
* Đặt câu hỏi mở
- Để phát huy tính tích cực ở trẻ thông qua các hoạt động, tôi cũng rất chú
trọng đến việc đặt câu hỏi với trẻ. Câu hỏi phải mang tính vừa sức, phù hợp với
vốn kinh nghiệm của trẻ. Không đặt câu hỏi quá xa rời thực tế, quá cao đối với
trẻ hoặc câu hỏi quá dễ đối với trẻ. Vì như thế không phát huy được tính tích
cực, tư duy sáng tạo ở trẻ. Không đặt câu hỏi để trẻ trả lời có hoặc không, mà tôi
đặt câu hỏi mở để trẻ trả lời bằng nhiều cách khác nhau, tùy theo vốn sống của
trẻ. Câu hỏi thường bắt đầu: Vì sao…? Làm như thế nào…? Tại sao…? Nếu
như…?
10


Ví dụ: Cho trẻ quan sát con gà trống, tôi đặt câu hỏi:
- Đây là con gì?
- Vì sao con biết đây là con gà trống?

phương một các thiết thực, hấp dẫn và hiệu quả.
Ví dụ: Tổ chức các trò chơi dân gian cho trẻ tại nhà văn hóa của địa
phương do đoàn thanh niên phối hợp với giáo viên mầm non tổ chức; Hoạt động
lao động: các hoạt động thu dọn vệ sinh đường phố, nông thôn gần địa điểm
trường mầm non hoặc trong trường; Hoạt động lễ hội: tổ chức cho trẻ mầm non
tham gia lễ hội, tham quan thắng cảnh, di tích địa phương với sự hỗ trợ của cộng
đồng…
* Tuyên dương, khen ngợi
Bên cạnh tôi cũng không quên sử dụng cách động viên, khuyến khích và
khen ngợi, tuyên dương phù hợp với tính cách của trẻ cũng là biện pháp giúp trẻ
tích cực, hứng thú tham gia vào các hoạt động.
3.3. Khả năng áp dụng của giải pháp
Với đề tài “Giải pháp phát huy tính tích cực, sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi
thông qua các hoạt động trong trường Mầm non” có khả năng ứng dụng cho tất
cả các nhóm lớp ở các độ tuổi khác nhau trong trường mầm non cũng như ở địa
bàn khác. Tùy theo lứa tuổi mà giáo viên xây dựng kế hoạch, điều chỉnh nội
dung, mục tiêu cho phù hợp với khả năng, với nhu cầu cần đáp ứng cho trẻ. Và
tôi mong rằng mỗi giáo viên chúng ta cần phải nghiên cứu tài liệu chuyên môn,
có tri thức, kinh nghiệm luôn luôn tư duy linh hoạt và học tập không ngừng để
hiệu quả chăm sóc giáo dục trẻ đạt cao hơn.
3.4. Hiệu quả, lợi ích thu được do áp dụng giải pháp
Qua một năm nghiên cứu và ứng dụng đề tài “Giải pháp phát huy tính tích
cực, sáng tạo của trẻ 5-6 tuổi thông qua các hoạt động trong trường Mầm non”
12


tôi đã thu được một số kết quả như sau:
* Đối với trẻ: Trẻ hồn nhiên phát huy được tính tích cực mở rộng sự hiểu
biết trong hoạt động chung. Trẻ biết thể hiện ý kiến, ý định của mình với cô giáo
và các bạn trong từng hoạt động. Trẻ được tôn trọng, lợi ích nhu cầu khả năng