TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
BỘ MÔN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

TIỂU LUẬN
Đề tài: Phân tích mô hình thương mại điện tử của tập đoàn Alibaba
Họ và tên:
Mã sinh viên:
Lớp tín chỉ:
Giảng viên:

Hà Nội, 22/3/2017

Đỗ Đức Anh
1512210007
TMA306(2-1617).3_LT
Ths. Nguyễn Thị Hồng Vân


Mục lục
I. Mở đầu……..……………………………………………………………………………2
II. Tổng quan về thương mại điện tử……………….……...………………………………3

1. Khái niệm thương mại điện tử…...…………………………………………………3
2. Lịch sử thương mại điện tử……………...………………………………………….4
3. Các loại hình thương mại điện tử………..…………………………………………5
III. Phân tích mô hình thương mại điện tử của tập đoàn Alibaba………...………………..2

1. Tổng quan về tập đoàn Alibaba…………...………………………………………..2
2. Các công cụ, phương tiện và dịch vụ mà Alibaba cung cấp……………………….7
3. Tiềm lực tài chính của tập đoàn Alibaba………………………….………………11
4. Bài học từ tập đoàn Alibaba………………………………………………………13

mình vào thực tiễn và rút ra được những bài học kinh nghiệm cho bản thân và áp dụng
cho TMĐT ở nước ta trong tương lai.

3


II. Tổng quan về thương mại điện tử
1. Khái niệm thương mại điện tử
Thương mại điện tử, hay còn gọi là e-commerce, e-comm hay EC, là sự mua bán sản
phẩm hay dịch vụ trên các hệ thống điện tử như Internet và các mạng máy tính. Thương
mại điện tử dựa trên một số công nghệ như chuyển tiền điện tử, quản lý chuỗi dây chuyền
cung ứng, tiếp thị Internet, quá trình giao dịch trực tuyến, trao đổi dữ liệu điện tử (EDI),
các hệ thống quản lý hàng tồn kho, và các hệ thống tự động thu thập dữ liệu. Thương mại
điện tử hiện đại thường sử dụng mạng World Wide Web là một điểm ít nhất phải có trong
chu trình giao dịch, mặc dù nó có thể bao gồm một phạm vi lớn hơn về mặt công nghệ
như email, các thiết bị di động cũng như điện thoại.
Một số khái niệm thương mại điện tử được định nghĩa bởi các tổ chức uy tín thế giới như
sau:
•

Theo Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), "Thương mại điện tử bao gồm việc
sản xuất, quảng cáo, bán hàng và phân phối sản phẩm được mua bán và thanh toán
trên mạng Internet, nhưng được giao nhận một cách hữu hình, cả các sản phẩm giao

•

nhận cũng như những thông tin số hoá thông qua mạng Internet".
Theo Ủy ban Thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình
Dương (APEC) định nghĩa: "Thương mại điện tử liên quan đến các giao dịch thương
mại trao đổi hàng hóa và dịch vụ giữa các nhóm (cá nhân) mang tính điện tử chủ yếu

1994, giao thức mã hóa SSL làm cho các giao dịch bảo mật hơn.
1995: Thứ năm, ngày 27 tháng 4 năm 1995, việc mua sách của ông Paul Stanfield,
Giám đốc sản xuất của công ty CompuServe tại Anh, từ cửa hàng W H Smith trong
trung tâm mua sắm CompuServe là dịch vụ mua hàng trực tuyến đầu tiên ở Anh mang
tính bảo mật. Dịch vu mua sắm trực tuyến bắt đầu từ WH Smith, Tesco, Virgin/Our
Price, Great Universal Stores/GUS, Interflora, Dixons Retail, Past Times, PC World

•

(retailer) và Innovations.
1995: Jeff Bezos ra mắt Amazon.com và thương mại miễn phí 24h, đài phát thanh
trên Internet,

Radio

HK

và

chương

trình

phát

sóng

ngôi

sao NetRadio. Dell và Cisco bắt đầu tích cực sử dụng Internet cho các giao dịch


thành lập, buộc các trang web khác B2B bỏ mô hình "trang vàng".
2005: Yuval Tal sáng lập giải pháp phân phối thanh toán trực tuyến bảo mật.
2007: Business.com mua lại bởi R.H. Donnelley với 345 triệu USD.
2009: Zappos.com mua lại bởi Amazon.com với 928 triệu USD.
2010: Groupon ra báo cáo từ chối một lời đề nghị mua lại trị giá 6 tỷ USD

•

từ Google. Thay vào đó, Groupon có kế hoạch đi trước với IPO vào giữa năm 2011.
2011: Quidsi.com, công ty cha của Diapers.com, được mua lại

•
•
•

bởi Amazon.com với 500 triệu USD tiền mặt cộng với 45 triệu nợ và các nghĩa vụ
khác. GSI Commerce, công ty chuyên tạo ra, phát triển và thực thi trang web mua sắm
trực tuyến cho dịch vụ gạch và vữa trong kinh doanh, được mua lại bởi eBay với 2.4 tỉ
•

USD.
2012: Thương mại điện tử và Doanh số bán lẻ trực tuyến của Mỹ dự kiến đạt 226
tỷ USD, tăng 12% so với năm 2011.
2. Các loại hình thương mại điện tử
TMĐT ngày nay liên quan đến tất cả mọi thứ từ đặt hàng nội dung “kỹ thuật số” cho

đến tiêu dùng trực tuyến tức thời, để đặt hàng và dịch vụ thông thường, các dịch vụ
“meta” đều tạo điều kiện thuận lợi cho các dạng khác của TMĐT. Ở cấp độ tổ chức, các
tập đoàn lớn và các tổ chức tài chính sử dụng Internet để trao đổi dữ liệu tài chính nhằm

thương mại điện tử hoạt động theo mô hình C2C (kết nối người tiêu dùng với nhau) và
B2C (kết nối doanh nghiệp và người tiêu dùng). Khi mới thành lập, Taobao cung cấp một
sân chơi chung cho các doanh nghiệp nhỏ và các cá nhân có thể mở các gian hàng bán lẻ
trực tuyến chủ yếu phục vụ cho người tiêu dùng Trung Quốc, HongKong, Ma Cao và Đài
Loan.
Lịch sử hình thành và phát triển
Alibaba với khẩu hiệu "Global Trade starts here..." là một công ty thương mại điện tử và đấu
giá trực tuyến được thành lập vào năm 1999 bởi Mã Vân, có trụ sở đặt tại Hàng Châu.
Website tiếng Anh alibaba.com chuyên về thương mại B2B, đặc biệt cho các khách
mua quốc tế muốn giao thương với các khách bán Trung Quốc. Website tiếng Trung Quốc
chinese.alibaba.com tập trung vào thị trường B2B nội trong Trung Quốc
và www.taobao.com là một site thương mại C2C cho các khách hàng Trung Quốc.
Ngày 11 tháng 8 năm 2005, Alibaba và Yahoo! tuyên bố một thỏa thuận về việc
thành lập một đối tác chiến lược lâu dài tại Trung Quốc. Theo đó, Yahoo! sẽ đóng góp
phần thương mại của Yahoo! Trung Quốc cho Alibaba và hai bên sẽ làm việc cùng nhau
như các đối tác độc quyền để thúc đẩy chi nhánh Yahoo! ở Trung Quốc. Thêm vào đó,
Yahoo! sẽ đầu tư 1 tỉ USD mua cổ phần của Alibaba, tương đương khoảng 40% cổ

Bộ môn: THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ

phần với 35% quyền biểu quyết, khiến cho Yahoo! trở thành nhà đầu tư chiến lược lớn
nhất của Alibaba.

GVHD: Thầy Trương Minh Hòa
SVTH:
STT:

Phạm Thị Ngọc Huyền
7
11

- Khi người sử dụng cần tìm kiếm thông tin về sản phẩm, về nhà cung cấp hay người
mua, người sử dụng có thể tìm kiếm thông tin mà mình cần theo quốc gia hoặc vùng
lãnh thổ khác nhau
- Khi muốn tìm kiếm thông tin về một vấn đề nào đó
- Khi muốn tìm câu trả lời cho câu hỏi của mình
- Bên cạnh đó website còn hỗ trợ khách hàng có thể tìm kiếm nâng cao. Cũng giống
như trong tìm kiếm nâng cao của google, khách hàng có thể tìm kiếm chính xác hơn

8


đến từng cụm từ và qua đó có thể tìm kiếm được thông tin mà mình cần một cách chính
xác nhất.
* Công cụ cá nhân hóa thông tin người dùng
- Những người sử dụng công cụ này là những người đã đăng ký thành viên trên
alibaba.com. Họ sử dụng các công cụ này để cá nhân hóa thông tin như chỉnh sửa
thông tin cá nhân, quản lý thông tin…
- Các trường hợp sử dụng công cụ này là khi cần thay đổi thông tin cá nhân hoặc
quản lý các thông tin cá nhân như ảnh, tin nhắn…
* Nhóm các công cụ chia sẻ
- Người sử dụng công cụ này là những người đã đăng ký thành viên trên
alibaba.com
- Công cụ này được dùng trong trường hợp muốn sử dụng và chia sẻ dữ liệu như khi
upload hình ảnh và thông tin về sản phẩm…
* Công cụ mua
+ Chào mua
- Người sử dụng công cụ này là những người là thành viên của alibaba.com trên
phương diện là người mua, họ thông báo cho những nhà cung cấp biết về các sản phẩm
mà họ cần, họ muốn mua. Sử dụng công cụ này người mua có thể thông báo cho nhà
cung cấp biết những thông tin chi tiết về đơn hàng của mình như tên sản phẩm, loại sản


người sử dụng là người mua:
• Cung cấp danh mục sản phẩm: alibaba.com cung cấp danh mục sản phẩm trực
tuyến lớn nhất thế giới với các sản phẩm từ hơn 34 ngành công nghiệp khác
nhau. Với việc phân rõ từng loại sản phẩm website alibaba.com dễ dàng hơn
trong việc kiểm duyệt và thông qua sản phẩm
• Cung cấp hồ sơ công ty: Có thể bạn muốn tìm kiếm một nhà cung cấp xử lý các
đơn đặt hàng OEM? năng suất hàng tháng của họ ra sao? Tìm câu trả lời cho
nhiều câu hỏi quan trọng về một nhà cung cấp từ hồ sơ công ty của họ. Mỗi hồ
sơ có chứa những thông tin quan trọng liên quan đến quản lý, R & D, kiểm soát
chất lượng và nhiều hơn nữa, điều này làm cho việc tìm kiếm các nhà cung cấp
của bạn trở nên dễ dàng hơn nhiều.
• Xác minh kinh doanh: Tìm nguồn cung ứng trực tuyến có những rủi ro của nó,
dù rất thuận tiện để sử dụng, Internet cũng làm cho nó dễ dàng hơn cho các cá
nhân để thực hiện hành vi gian lận. Alibaba.com bảo vệ bạn khỏi những rủi ro

10


này với việc xác minh nhà cung cấp cũng như các biện pháp bảo đảm tài
khoản để giữ cho thông tin của bạn an toàn. Bằng cách đó, bạn có thể tận hưởng
tất cả các lợi ích của việc tìm nguồn cung ứng trực tuyến.
• Chào mua: Tại sao phải tìm kiếm các nhà cung cấp khi bạn có thể có một loạt
các danh sách các nhà cung ứng có thể đáp ứng yêu cầu của bạn ? Là một người
mua, bạn có thể post mua dẫn trên trang web của alibaba.com, mô tả những gì
bạn đang tìm kiếm. Các nhà cung cấp sau đó sẽ liên lạc với bạn dựa trên thông
số kỹ thuật của bạn. Và khi bạn đang tìm nguồn cung ứng nhiều sản phẩm từ
các loại khác nhau, mua dẫn có thể giúp bạn tiết kiệm nhiều thời gian và công
sức.
* Đối với người bán


giá cả thị trường
Ngoài việc cung cấp các chỉ số giá alibaba.com còn cung cấp cho người sử
dụng những thông tin thương mại, những xu hướng mới nhất trên thế giới.

3. Tiềm lực tài chính của Alibaba
Cái tên Alibaba lâu nay đã được biết đến trên toàn cầu, gã khổng lồ trong ngành
thương mại điện tử Trung Quốc đang lớn mạnh không ngừng và vươn mình trở thành một
tập đoàn tầm cỡ thế giới.
Sau đây là sơ đồ thể hiện doanh thu của Alibaba từ năm 2003 đến năm 2012:

Nguồn: Internet
Nếu định giá Alibaba và so sánh cùng với những gã khổng lồ khác trong ngành
thương mại điện tử thế giới là Amazon và eBay hẳn sẽ có nhiều sự khác biệt. Tuy có mô
hình hoạt động tương tự nhưng Amazon có những nhà kho khổng lồ với diện tích của 33
sân vận động cùng với đó là một khối lượng hàng tồn kho “đáng nể”, trong khi đó
Alibaba không hề có đến 1 sản phẩm tồn kho. Nguồn thu chủ yếu của Alibaba đến từ
quảng cáo chứ không phải từ việc thu phí người dùng như eBay.

12


Việc định giá Alibaba thực sự không hề dễ dàng bởi những dịch vụ tập đoàn này
cung cấp vô cùng đa dạng. Thống lĩnh toàn bộ thị trường thương mại điện tử Trung Quốc
(với tổng giá trị thị trường tính đến hết năm 2012 vào khoảng 204 tỷ USD), hiện tại
Alibaba sở hữu một hệ điều hành di động, tài trợ thương mại cho các đại lý và thậm chí
đã bắt đầu cung cấp các khoản vay tiêu dùng. Gã khổng lồ này cũng không che dấu tham
vọng vượt mặt Amazon xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu lớn nhất thế giới.
Con số thứ nhất phải kể đến là doanh thu của Alibaba và khoản tiền mà Alibaba thu
được từ các giao dịch (bao gồm nguồn thu từ quảng cáo, thu phí giao dịch hoặc cả

thực hiện tất cả các giao dịch trực tuyến như:
- Cung cấp các dịch vụ cho khách hàng và thị trường một cách hiệu quả:
Cung cấp các dịch vụ hỗ trợ giao dịch nhằm giúp các công ty mua bán trên thị
trường có thể dễ dàng tìm được hàng hóa, đối tác mình cần., các dịch vụ mà Alibaba
mang lại vô cùng phong phú.
- Alibaba còn cung cấp các dịch vụ thành viên:
Hầu hết việc đăng ký thành viên đều miễn phí, các công việc có thể lựa chọn
không đăng ký thành viên. Tuy nhiên khi trở thành thành viên của Alibaba.com các công
ty có được thêm rất nhiều công cụ tiện ích hỗ trợ
- Cung cấp các thông tin về hàng hoá thị trường:
Lượng hàng hoá, dịch vụ trên Alibaba vô cùng phong phú. Hiện tại, người ta giao
dịch hơn 400.000 mặt hàng, được phân loại trong 27 danh mục. Mỗi danh mục lại được
chia nhỏ thêm thành các tiểu mục rồi mới đến thụng tin về hàng hoá.
- Cung cấp thông tin về các công ty có mặt trên chợ:
Tương tự như hàng hoá, thông tin về các công ty cũng được phân loại trong 27
danh mục và các tiểu mục nhỏ. Giảm được các chi phí về thời gian đi lại cũng như là công
sức của khách hàng và doanh nghiệp
- Tạo cơ hội cho người bán, người mua tìm đối tác kinh doanh mới:
Alibaba.com là một trong những sàn giao dịch thương mại Thế giới lớn nhất và nơi
cung cấp các dịch vụ Marketing trên mạng hàng đầu cho những nhà xuất khẩu và nhập
khẩu. Alibaba.com cũng là điểm đến đầu tiên và cũng là cuối cùng cho những công ty
xuất nhập khẩu muốn tìm cơ hội kinh doanh và xúc tiến việc kinh doanh trên mạng.
Trang web Alibaba cho phép người sử dụng tìm kiếm thông tin và hướng dẫn kinh
doanh thông qua các danh mục của hơn 27 lĩnh vực và hơn 1300 loại sản phẩm từ những
sản phẩm may mặc cho đến những đồ điện tử. Cũng chính vì vậy nên Alibaba mới chính
là cổng thông tin, sàn giao dịch điện tử để kết nối người mua, người bán tìm đối tác kinh
doanh mới cho mình.
- Cắt giảm chi phí quản lý liên quan đến đặt hàng MRO, đẩy nhanh quá trình giao
dịch:
Alibaba thực hiện các giao dịch cung ứng, mua bán nguyên, nhiên vật liệu chính

- Sự thay đổi đột ngột của thị trường
Với sự bùng nổ internet ngày càng cao thì số lượng xuất hiện các sàn giao dịch lớn
là rất nhiều. Vì vậy nên Alibaba không thể không tránh khỏi sự cạnh tranh gay gắt từ các
đối thủ như eBay… Khi có sự biến động của thị trường thì Alibaba sẽ phải đối mặt với rủi
ro về tài chính như mất thời gian và công sức đi tìm các đối tác mới, cũng như là lấy lại
niểm tin của khách hàng.

15