SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI:
“MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC KỸ NĂNG PHÒNG TRÁNH
TAI NẠN THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ 24-36 THÁNG”
TaiLieu.VN Page 1
PHẦN A. ĐẶT VẤN ĐỀ
Tên đề tài “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho
trẻ 24-36 tháng”
I/ LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Trong nhiều năm trở lại đây, chúng ta thường thấy tỷ lệ trẻ nhỏ gặp tai nạn thương tích
ngày càng nhiều. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ đặc điểm tâm sinh lý của trẻ. Với
bản chất tò mò, hiếu kỳ và luôn muốn khám phá những điều mới lạ, trẻ hay phải đối mặt
với rất nhiều tình huống nguy hiểm trong cuộc sống mà không phải lúc nào cũng có
người lớn ở bên để giúp đỡ.
Là một giáo viên mầm non, tôi nhận thấy ngoài việc cố gắng bảo vệ trẻ khỏi các nguy
cơ gây rủi ro, ta còn phải dạy cho trẻ kỹ năng phòng tránh các mối nguy hiểm thường
trực trong cuộc sống hàng ngày. Kỹ năng này giúp trẻ tự tin ứng phó với các nguy cơ
không an toàn và hạn chế tối đa những tổn hại đến bản thân mình.
Song trong thực tế, việc dạy kỹ năng sống nói chung, kỹ năng phòng tránh tai nạn
thương tích nói riêng cho trẻ mầm non còn khá mới mẻ và chưa thực sự được chú trọng.
Đặc biệt đối với trẻ 24-36 tháng, khả năng nhận thức của trẻ còn hạn chế nên giáo viên
gặp rất nhiều khó khăn trong quá trình giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích.
Xuất phát từ lý luận và thực tế trên, năm học 2013-2014, tôi đã chọn đề tài “ Một số
biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ 24-36 tháng” để
thực hiện.
II/ MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Qua nghiên cứu và thực hiện đề tài này, tôi muốn giúp trẻ và giáo viên một số vấn đề
sau :
- Đối với trẻ :
+ Hình thành thói quen và kỹ năng cần thiết trong độ tuổi của trẻ , để trẻ có thể tự bảo vệ
bản thân trước những mối nguy hiểm thường trực xung quanh trẻ. Đồng thời trẻ biết được
TaiLieu.VN Page 3
- Nhận được sự quan tâm, ủng hộ của Ban giám hiệu nhà trường về tinh thần cũng
như cơ sở vật chất thiết yếu.
- Bản thân tôi đã tham dự chuyên đề giáo dục kỹ năng sống do phòng giáo dục tổ
chức nên tôi đã có chút kinh nghiệm trong phương pháp dạy kỹ năng sống.
- Đồng nghiệp của tôi nhiệt tình giúp đỡ.
2/Khó khăn
- Trẻ còn quá nhỏ nên nhận thức hạn chế, khả năng diễn đạt bằng lời của trẻ rất kém.
Bên cạnh đó, tuy cùng độ tuổi nhưng nhận thức của trẻ lại không đồng đều (có nhiều trẻ
sinh cuối năm).
- Là năm đầu thực hiện chuyên đề lồng ghép giáo dục kỹ năng sống, nên tôi còn bỡ
ngỡ và lúng túng trong việc truyền tải nội dung giáo dục tới trẻ.
- Nhiều phụ huynh còn chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ
năng bảo vệ bản thân cho trẻ nhỏ nên không tích cực trong việc phối hợp cùng giáo viên
để giáo dục trẻ.
3/ Khảo sát
Trước khi bước vào thực hiện đề tài, tôi tiến hành khảo sát 5 hoạt động học có lồng
ghép giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ với số trẻ là 25 cháu. Mời
ban chất lượng của trường dự và kết quả như sau :
a. Với cô
CHẤT LƯỢNG GIÁO DỤC KỸ
NĂNG PHÒNG TRÁNH TAI NẠN
THƯƠNG TÍCH CHO TRẺ
KẾT QUẢ
Số lượng Tỷ lệ %
Tốt 0 0
Khá 1 20
Đạt yêu cầu 4 80
Không đạt yêu cầu 0 0
TaiLieu.VN Page 4
Đồ vật không
an toàn
TaiLieu.VN Page 5
1 Trường mầm
non của bé
-Chơi đồ chơi không đúng
cách
-Cầu thang
-Nhà vệ sinh
-Vật chứa nước
- Đồ dùng
trong nhà vệ
sinh
2 Bé và các
bạn
-Chơi đồ chơi không đúng
cách
-Đùa nghịch khi ăn
- Kẹp tóc, ghim
tóc của bạn gái
3 Bé và gia
đình
- Lại gần bếp
- Chạy nhảy trong nhà tắm (
nhà vệ sinh)
-Bếp ăn
-Nhà tắm
-Lan can, cửa
sổ
-Đồ vật gây
hồ, ao …
-Quạt điện
- Vật chứa
nước
TaiLieu.VN Page 6
Dựa trên các nguy cơ có thể gây guy hiểm cho trẻ mà mình đã vạch ra ở mỗi chủ đề, tôi
chú trọng việc giúp trẻ nhận ra các mối nguy hiểm đó và ảnh hưởng của nó tới bản thân
mình qua từng bài học.
VD : Chủ đề “ Bé và các bạn”
+ Hoạt động với đồ vật : Xâu vòng tặng bạn
- Qua hoạt động này tôi giúp trẻ biết trẻ có thể bị hóc, nghẹn khi sử dụng hột hạt
không đúng cách ( Ngậm, nuốt, ném nhau…)
Chủ đề “ Bé và gia đình”
+ Tạo hình : Dán mành cửa sổ.
- Bé có thể bị ngã khi leo trèo lên cửa sổ
2/ BIỆN PHÁP 2 : THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG Ở MỌI LÚC, MỌI NƠI
• Hoạt động văn học
VD : Truyện : Chong chóng nhỏ của Đông
Mẹ mới mua cho Đông một cái chong chóng. Đông thích lắm. Đông giơ cao chong
chóng, chạy một vòng quanh nhà. Những cái cánh của chong chóng quay quay, trông
đến là vui mắt. “ Thế này mà gặp lúc gió to, chong chóng quay đẹp phải biết”, Đông
thầm nghĩ.
Chiều hôm sau trời bỗng nổi gió lớn. Đông vội nhảy chân sáo ra khỏi nhà, trên tay giơ
cao chiếc chong chóng đang quay tít. Đột nhiên một trận cuồng phong kéo theo cát bụi
ập đến trước mặt Đông. Bị cát và bụi bay vào mắt, Đông lảo đảo đứng không vững rồi
ngã bịch xuống đất. Đúng lúc ấy, một chậu hoa nhỏ trên lan can nhà cao tầng rơi xuống
cạnh cậu. Chậu hoa vỡ tan thành từng mảnh, suýt nữa thì rơi đúng vào đầu Đông!
Đông sợ hãi nhắm chặt mắt lại. Một lúc lâu sau cậu mới dám mở mắt nhìn quanh. Cậu
thấy chiếc chong chóng nhỏ đã bị chậu hoa làm gãy đôi, cậu bật khóc thút thít.
Lúc ấy, mẹ của Đông chạy đến bên đỡ cậu dậy. Mẹ Đông nhìn từ đầu đến chân con trai
TaiLieu.VN Page 8
tay giơ ra để nghịch… Yêu cầu trẻ chọn hình ảnh hành động mà trẻ nên làm, và hỏi trẻ vì
sao con nên làm như vậy? Nếu con không làm như vậy thì chuyện gì sẽ xảy ra?
Trên cơ sở đó cô củng cố giáo dục trẻ : Khi đi xe máy cùng bố mẹ, các con nên đội mũ
bảo hiểm để bảo vệ phần đầu đỡ bị đau nếu chẳng may con bị ngã xe. Các con cũng nên
ngồi ngay ngắn trên xe, vòng tay ôm chặt người phía trước, có như vậy các con mới giữ
an toàn cho bản thân mình.
Bé nhớ đội mũ bảo hiểm trước khi đi đi xe máy cùng bố, mẹ
• Hoạt động vui chơi
Vui chơi là hoạt động mang tính chủ đạo của trẻ mầm non. Những hành động, việc làm
hay cách xử lý tình huống của người lớn mà trẻ đã thấy đều được trẻ tái hiện lại trong khi
chơi. Việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ thông qua trò chơi sẽ
được trẻ ghi nhớ rất nhanh và định hình ngay trong ý thức, việc làm của trẻ.
VD : + Ở góc phân vai với trò chơi “ gia đình”, tôi giúp trẻ hình thành thói quen pha sữa
cho em bé xong phải cất gọn phích nước, để tránh bị bỏng.
- Trò chơi “ Nấu ăn” tôi nhắc trẻ phải dùng lót tay khi bắc nồi từ trên bếp xuống
+ Ở góc thiên nhiên tôi lưu ý để trẻ biết phải khóa vòi nước sau khi sử dụng , cất dụng cụ
làm vườn cẩn thận để tránh bị chảy máu.
TaiLieu.VN Page 9
+ Khi cho trẻ ra hoạt động ngoài trời, qua việc trò chuyện quan sát đu quay, tôi giúp trẻ
nhận biết được một số nguyên nhân gây ngã, gây tai nạn và biết cách phòng tránh nguy
cơ gây ngã.
- Vì sao mà bé ngã khi ngồi trên đu quay? ( không bám chắc, đùa nghịch, xô đẩy bạn…)
- Khi ngồi trên đu quay chẳng may bị ngã bé cần làm gì?( Nằm yên, chờ đu quay dừng
hẳn mới ngồi dậy để tránh đu quay đập vào đầu, bạn khác chạy đi báo với cô…)
- Bé làm gì để phòng tránh ngã? ( Không xô đẩy bạn khi ngồi trên đu quay, nắm
chắc tay cầm…)
• Hoạt động vệ sinh cá nhân
Khi thực hiện vệ sinh cá nhân cho trẻ, tôi giải thích cho trẻ hiểu nền nhà tắm, nhà vệ
sinh rất trơn, trẻ có thể bị ngã khi chạy nhảy trong nhà vệ sinh, nhà tắm, trẻ có thể bị
huống để trẻ thảo luận và cùng nhau tìm cách giải quyết vấn đề
- “Nếu con đang ngồi chơi một mình mà tự nhiên thấy nhà tối om, con sẽ làm như
thế nào?” .
Việc con nên làm là con ngồi yên tại chỗ, sau đó gọi bố mẹ thật to. Và con không nên đi
lại trong nhà lúc tối tăm, vì như thế con rất dễ bị vấp ngã.
- “Nếu con nhìn thấy ấm điện đun nước đang bốc khói và kêu inh ỏi, con sẽ làm như
thế nào”?
Tuyệt đối không lại gần, con hãy đi tìm người lớn đến giúp. Con không nên lại gần vì
như vậy, con rất dễ bị điện giật, hoặc bị nước nóng tràn ra làm bỏng người.
Việc trẻ suy nghĩ, thảo luận và cùng cô đưa ra phương án tối ưu để xử lý trước những
tình huống cụ thể thường gặp giúp trẻ có sự tư duy logic, phát triển ngôn ngữ và khả năng
diễn đạt bằng lời của mình. Kinh nghiệm ứng phó trước nguy cơ gây nguy hiểm cũng
được trẻ hiểu và tiếp thu dễ dàng.
Ở giờ trả trẻ, tôi thường cùng trẻ quan sát xem các bạn đã ngồi trên xe đạp, xe máy khi
bố mẹ đến đón như thế nào? Ngồi như vậy có an toàn không? Các bạn có đội mũ bảo
hiểm không? Nếu bố mẹ đón con bằng xe đạp hoặc xe máy, thì con sẽ ngồi như thế nào?
Nếu đi bộ cùng bố mẹ thì con nên như thế nào ( Không chạy, nắm chặt tay bố mẹ, đi ở lề
đường…)
Qua mỗi lần quan sát hoặc trò chuyện cùng trẻ, việc lắng nghe ý kiến của trẻ giúp tôi
nhận ra lý do hành động phản ứng của trẻ trong mỗi tình huống. Trên cơ sở đó tôi giải
thích cho trẻ hiểu rõ vấn đề, đồng thời khẳng định với trẻ việc nên làm và không nên làm
trong tình huống đó để có thể bảo vệ bản thân mình an toàn.
Tóm lại, cần giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ mọi lúc mọi nơi,
đảm bảo tính liên tục để trở thành thói quen, phản xạ của trẻ. Tuy nhiên không nên lạm
TaiLieu.VN Page 12
dụng tích hợp quá nhiều sẽ làm ảnh hưởng đến kết quả của hoạt động chính cũng như sẽ
gây tâm lý nặng nề cho trẻ khi tham ra vào các hoạt động đó.
3/ BIỆN PHÁP 3 : PHỐI HỢP VỚI PHỤ HUYNH
Việc hình thành kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ không phải là chuyện
một sớm một chiều mà là cả một quá trình. Chính vì vậy, nếu chỉ dạy trẻ kỹ năng phòng
Trẻ đã xúm lại rồi rủ nhau vào nhà vệ sinh lấy nước để cắm điện…Ngay lập tức, tôi cùng
phụ huynh quay trở lại lớp giải thích cho trẻ hiểu rằng trẻ có thể bị điện giật nếu trẻ tự
mình cắm nước uống, trẻ có thể bị ngã khi vào nhà vệ sinh một mình…
TaiLieu.VN Page 14
Qua một số hình thức tuyên truyền và một vài tình huống thực tế tận mắt chứng kiến đã
làm thay đổi suy nghĩ cơ bản từ phía phụ huynh. Phụ huynh đã nhận thấy sự thiết thực và
tầm quan trọng của việc dạy kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ nên tích cực
phối hợp với giáo viên để giáo dục trẻ.
Bản chất việc hình thành kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích cho trẻ không chỉ
dừng lại ở nhận thức, mà nó còn bao gồm cả việc bắt chước những hành động đúng, nên
làm trong thời điểm nào đó. Đồng tình với quan điểm này của tôi nên dù trong bất cứ
hoàn cảnh nào, tôi và phụ huynh đều cố gắng làm gương cho trẻ từ việc nhỏ nhất.
VD : Dùng lót tay khi bắc xoong nồi trên bếp nóng, đội mũ bảo hiểm khi đi xe máy, rửa
sạch và gọt hoa quả trước khi ăn …
Thay vì la mắng, cấm đoán trẻ như trước, phụ huynh đã giải thích hoặc đưa ra các tình
huống cụ thể trong thực tế giúp trẻ hiểu tại sao không được làm như thế? Nếu xảy ra thì
sẽ phải làm như thế nào ?
Tôi và phụ huynh cũng thường xuyên trao đổi với nhau về những tình huống không an
toàn mà trẻ vô tình gặp phải hoặc những hoàn cảnh được người lớn tạo ra nhằm giúp trẻ
học cách ứng phó. Đồng thời cùng nhau thống nhất cách giáo dục trẻ trong những tình
huống như vậy.
Những chuyển biến tích cực trong nhận thức và sự phối hợp chặt chẽ của phụ huynh đã
tạo điều kiện cho tôi nâng cao hiệu quả giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích
cho trẻ.
Bằng những biện pháp thiết thực trên, việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn cho trẻ
24-36 tháng trong năm học 2013-2014 thực sự đạt kết quả cao ở cô và trẻ.
PHẦN C. KẾT QUẢ THỰC HIỆN – BÀI HỌC KINH NGIỆM
1. Kết quả đối chứng
a. Với cô
TaiLieu.VN Page 15
KẾT QUẢ TRÊN TRẺ
ĐẠT
TĂN
G
%
CHƯA ĐẠT
GIẢ
M
%
ĐẦU
NĂM
CUỐI
NĂM
ĐẦU
NĂM
CUỐI
NĂM
Số
lượng
%
Số
lượng
%
Số
lượng
%
Số
lượng
%
Nhận ra các đồ vật, địa điểm
1. Kết luận
Sau một năm thực hiện đề tài “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn
thương tích cho trẻ 24-36 tháng”, tôi thấy khả năng ứng phó trước các nguy cơ không an
TaiLieu.VN Page 17
toàn của trẻ nâng cao rõ rệt. Ở lớp tôi đã không còn tình trạng trẻ bị ngã do chạy nhảy, va
đập, bị chó cắn, bị đứt tay…Bên cạnh đó ý thức tránh xa các đồ vật, địa điểm không an
toàn của trẻ cũng được hình thành.
Bản thân tôi cũng có thêm những kỹ năng sống và làm việc vô cùng quý giá, điều này
giúp tôi thực hiện tốt hơn việc giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích nói riêng
và kỹ năng sống cho trẻ nói chung.
2. Kiến nghị
Đề nghị các cấp các ngành có liên quan mở những lớp học về kỹ năng sống dành cho
giáo viên, các kỹ năng cần thiết dạy trẻ theo từng độ tuổi và cách lồng ghép vào tiết học
cho tất cả các giáo viên được tham gia học tập.
Đưa ra những tiêu chí cụ thể giúp giáo viên có thể đánh giá được mức độ nhận thức và
khả năng vận dụng kỹ năng sống của trẻ, trên cơ sở đó tìm ra những biện pháp giảng dạy
phù hợp với trẻ
Đầu tư xây dựng những môi trường học tập thân thiện với trẻ, tạo cho trẻ những không
gian vui chơi an toàn ngay tại trường.
Trên đây là “ Một số biện pháp giáo dục kỹ năng phòng tránh tai nạn thương tích
cho trẻ 24-36 tháng” tại trường mầm non Thượng Cốc. Rất mong nhận được sự đóng
góp ý kiến của đồng nghiệp và cơ quan cấp trên.
TaiLieu.VN Page 18