BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------------------

VÕ THỊ NHƯ LỆ

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN
SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI
ĐOẠN 2010 - 2014

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành: Kế toán
Mã số ngành : 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 01 năm 2016


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

------------------------------

VÕ THỊ NHƯ LỆ

CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHẤT
LƯỢNG BÁO CÁO TÀI CHÍNH CỦA
CÁC DOANH NGHIỆP NIÊM YẾT TRÊN
SÀN CHỨNG KHOÁN VIỆT NAM GIAI

hỗ trợ, giúp đỡ dù ít hay nhiều, dù trực tiếp hay gián tiếp của người khác. Trong
suốt thời gian từ khi bắt đầu học tập khoá học cao học tại trường Đại học công
nghệ Tp. HCM đến nay, tôi đã nhận được rất nhiều sự quan tâm, giúp đỡ của quý
Thầy Cô, gia đình và bạn bè.
Với lòng biết ơn sâu sắc nhất, Tôi xin gửi đến quý Thầy Cô ở khoa Kế toán –
Tài chính – Ngân hàng; phòng Quản lý khoa học và đào tạo sau đại học – Trường
Đại học Công nghệ Tp. HCM; tất cả quý Thầy Cô đã cùng với tri thức và tâm huyết
của mình để truyền đạt vốn kiến thức quý báu và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho
chúng tôi trong suốt thời gian học tập tại trường.
Tôi chân thành cảm ơn Thầy PGS.TS Nguyễn Minh Hà đã tận tâm hướng
dẫn tôi trong suốt thời gian thực hiện đề tài luận văn. Nếu không có những
lời hướng dẫn tận tình của thầy thì tôi rất khó hoàn thiện được luận văn này.
Mặc dù, tôi đã cố gắng rất nhiều trong suốt quá trình nghiên cứu và thực
hiện luận văn. Nhưng do hạn chế về mặt thời gian cùng với việc thiếu kinh nghiệm
trong nghiên cứu nên đề tài luận văn chắc chắn còn nhiều hạn chế và thiếu sót. Tôi
rất mong nhận được những ý kiến đóng góp quý báu của quý Thầy Cô để luận văn
của
tôi được hoàn thiện hơn nữa.
Tp. HCM, tháng 01 năm 2016
Tác giả

VÕ THỊ NHƯ LỆ


3

TÓM TẮT

ất lượngbáo cáo tài chính (BCTC)


trực tếp đến các nhân tố nhằm nâng cao chất lượng báo cáo tài chính. Tuy
nhiên, nghiên cứu này còn nhiều hạn chế về thời gian, số lượng mẫu nhỏ nên hạn
chế tnh tổng quát cao của đề tài.


5

ABSTRACT
Informaton stock market is very diverse and rich. Communication is the
key, sensitive and powerful influence on the behavior of all market partcipants.
Informaton will reflect the financial position, the nature of the business, through
which investors can identfy, analyze and invest eficiently. Therefore, to ensure
stock market actvity in a transparent, publicly, the informaton provided by the
companies must implement openly and transparently. The principle of
openness was understood as providing adequate informaton, honest and timely.
In fact, the quality of financial statements (FS) of the listed companies are
being overlooked. Investors have not received adequate informaton about
the businesses that they give money to invest. The disclosure of informaton,
especially accountng informaton provided in the form of financial reporting is
mandatory obligatons they have to publish truthful and complete and timely. To
maintain a system of eficient capital markets, it is essental to have high-quality
financial reportng. A capital market has high liquidity requirement and adequate
availability of transparent informaton to all those involved can make decisions
when they allocate capital. Therefore, in the context of developing fledgling
Vietnam stock market today, demand complete information so companies issuing
financial statements an increasingly urgent and practcal. The study of factors that
afect the quality of financial reportng to help organizatons, the operator can see
the impact this could have prescribed suitable and feasible.
In this study, the author's aim is to study the factors that afect the quality
of financial reportng as well as assessing the current situaton of the quality


vii

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN .......................................................................................................... ii
TÓM TẮT ............................................................................................................... iii
ABSTRACT ............................................................................................................. v
MỤC LỤC.............................................................................................................. vii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................ xi DANH
MỤC BẢNG .............................................................................................. xii DANH
MỤC CÁC HÌNH VẼ............................................................................... xiii DANH
MỤC PHỤ LỤC ....................................................................................... xiv PHẦN
MỞ ĐẦU ..................................................................................................... 1
1. Lý do hình thành đề tài ...................................................................................... 1
2. Mục têu nghiên cứu .......................................................................................... 1
3. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................ 2
4. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu ..................................................... 2
4.1 Đối tượng nghiên cứu .................................................................................. 2
4.2 Phạm vi và thời gian nghiên cứu ................................................................. 2
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................... 3
6. Ý nghĩa khoa học của đề tài .............................................................................. 3
7. Kết cấu của đề tài nghiên cứu............................................................................ 4
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ............................... 5
1.1 Đề tài nghiên cứu nước ngoài ............................................................................ 5
1.2Đề tài nghiên cứu trong nước ............................................................................
11
1.3Nhận xét về các công trình nghiên cứu .............................................................
12
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1..................................................................................... 14

3.4.2Phân tch và xử lý dữ liệu .............................................................................. 31
3.5 Xây dựng thang đo ........................................................................................... 31
3.6 Các giả thuyết nghiên cứu cần kiểm định ........................................................ 35
3.7 Mô hình hồi quy các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC ....................... 35
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3..................................................................................... 37
CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU........................................................... 38
4.1 Phân tích và đánh giá độ tn cậy của thang đo ..................................................38
4.1.1 Đánh giá độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's alpha ...........................38
4.1.1.1 Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Nhà quản trị
công ty” ...............................................................................................39


9

4.1.1.2 Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Lợi ích chi phí
nhằm tăng giá trị công ty” ...................................................................39
4.1.1.3Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Trách nhiệm
của nhân viên kế toán” .......................................................................40
4.1.1.4 Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Thuế” ..........
.............................................................................................................40
4.1.1.5 Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Gia tăng giá
trị công ty” ...........................................................................................41
4.1.1.6Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Rủi ro trong
việc kiểm toán BCTC của công ty kiểm toán đối với Công ty niêm yết”
.............................................................................................................41
4.1.1.7 Kiểm định hệ số tn cậy Cronbach’s alpha cho thang đo biến “Chất lượng
TTKT trình bày trên BCTC của các Công ty niêm yết” .....................42
4.1.2 Phân tch nhân tố khám phá EFA...................................................................43
4.1.2.1 Phân tch khám phá EFA cho biến độc lập .................................................43
4.1.2.2 Phân tch khám phá EFA cho biến phụ thuộc “Chất lượng TTKT trình bày

BCTC

: Báo cáo tài chính

DN

: Doanh nghiệp

EFA

: Exploratory Factor Analysis - phân tch thống kê

GP

: Giá phí

KMO

: Kaiser-Meyer-Olkin - hệ số sự thích hợp của phân tch nhân tố

IFRS

: Chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế

LICP

: Lợi ích chi phí

NQT



VIF

: Variance Inflaton Factor - hệ số phòng đại phương sai


xii

DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Tóm tắt các nghiên cứu đánh giá chất lượng BCTC ..................................7
Bảng 1.2: Đo lường các đặc tnh chất lượng kế toán theo nghiên cứu của Ferdy van
Beest và các cộng sự ..................................................................................9
Bảng 3.1 : Thang đo chính thức của nghiên cứu.......................................................32
Bảng 4.1 : Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Nhà quản trị công ty” .......................39
Bảng 4.2 : Kết quả độ tn cậy thang đo biến “Lợi ích chi phí nhằm tăng giá trị công
ty”.............................................................................................................40
Bảng 4.3: Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Trách nhiệm của nhân viên kế toán” .....
.................................................................................................................40
Bảng 4.4: Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Thuế” .................................................41
Bảng 4.5: Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Gia tăng giá trị công ty” ....................41
Bảng 4.6: Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Rủi ro trong việc kiểm toán BCTC của
công ty kiểm toán đối với Công ty niêm yết”..........................................42
Bảng 4.7: Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Chất lượng TTKT trình bày trên BCTC
của các Công ty niêm yết” .......................................................................42
Bảng 4.9: Hệ số KMO và kiểm định Bartlet các thành phần...................................44
Bảng 4.10: Bảng ma trận xoay ..................................................................................45
Bảng 4.11: Hệ số KMO và kiểm định Bartlet các thành phần.................................46
Bảng 4.12: Phương sai trích ......................................................................................46
Bảng 4.13: Kết quả phân tch tương quan Pearson giữa các biến độc lập và biến phụ
thuộc ........................................................................................................46

Phụ lục PL – 4.3 : Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Trách nhiệm của nhân viên kế
toán”
Phụ lục PL – 4.4 : Kết quả độ tn cậy thang đo biến “Thuế”
Phụ lục PL – 4.5 : Kết quả độ tn cậy thang đo biến “Gia tăng giá trị công ty”
Phụ lục PL – 4.6 : Kết quả độ tin cậy thang đo biến “Rủi ro trong việc kiểm toán
BCTC của công ty kiểm toán đối với Công ty niêm yết”
Phụ lục PL – 4.7 : Kết quả độ tn cậy thang đo biến “Chất lượng TTKT trình bày
trên BCTC của các Công ty niêm yết”
Phụ lục PL – 4.8 : Hệ số KMO và kiểm định Bartlet các thành phần
Phụ lục PL – 4.9 : Bảng phương sai trích
Phụ lục PL – 4.10 : Bảng ma trận xoay
Phụ lục PL – 4.11 : Hệ số KMO và kiểm định Bartlet các thành phần
Phụ lục PL – 4.12 : Phương sai trích
Phụ lục PL – 4.13 : Kết quả phân tch tương quan Pearson giữa các biến độc lập và
biến phụ thuộc
Phụ lục PL – 4.14 : Kiểm tra độ phù hợp của mô hình
Phụ lục PL – 4.15 : Bảng phân tch ANOVA
Phụ lục PL – 4.16 : Bảng kết quả hồi quy
Phụ lục PL – 4.17 : Kết quả phân tch tương quan Spearman giữa các biến độc lập
và biến phụ thuộc
Phụ lục PL – 4.18 : Kết quả chạy Durbin-Watson
Phụ lục PL – 4.19 : Bảng kiểm định giả định phương sai của sai số


1

PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do hình thành đề tài
Nền kinh tế của Việt Nam đang dần phát triển và mức độ hội nhập vào nền
kinh tế thế giới ngày càng sâu rộng thì vai trò của ngành kế toán ngày càng được

chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2010-2014” để làm đề tài nghiên cứu cho luận
văn này.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Nghiên cứu có ba mục têu sau:
(1) Xác định và phân tch các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài
chính của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam giai đoạn
2010-2014.
(2) Nghiên cứu mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến chất lượng báo cáo tài
chính.
(3) Đưa ra các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng báo cáo tài chính.
3. Câu hỏi nghiên cứu
Từ mục têu nghiên cứu, có ba câu hỏi nghiên cứu như sau:
(1) Các yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng báo cáo tài chính của các
doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2010-2014?
(2) Mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này như thế nào?
(3) Những giải pháp nào cần được áp dụng để nâng cao chất lượng một báo
cáo tài chính?
4. Đối tượng, phạm vi và thời gian nghiên cứu
4.1 Đối tượng nghiên cứu
Thông tn kế toán trình bày trên BCTC theo Chuẩn mực kế toán Việt
Nam (VAS), Hội đồng chuẩn mực kế toán quốc tế (IASB/ IFRS), Hội đồng
chuẩn mực kế toán Hoa kỳ (FASB)
Các đặc tính của chất lượng BCTC
Các nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng BCTC
4.2 Phạm vi nghiên cứu và thời gian nghiên cứu
Phạm vi nghiên cứu: Đề tài tập trung vào việc tìm hiểu, xác định các nhân
tố ảnh hưởng tới chất lượng BCTC của các công ty niêm yết ở Việt Nam


3



4

đã qua, giúp cho việc kiểm tra, giám sát tình hình sử dụng vốn và khả năng huy
động nguồn vốn vào SXKD của DN.
BCTC là căn cứ quan trọng trong việc phân tch, nghiên cứu, phát hiện
những khả năng tiềm tàng và là căn cứ quan trọng đề ra các quyết định về quản lý,
điều hành hoạt động SXKD hoặc đầu tư của chủ sở hữu, các nhà đầu tư, các chủ nợ
hiện tại và tương lai của DN.
BCTC còn là những căn cứ quan trọng để xây dựng các kế hoạch kinh tế –
kỹ thuật, tài chính của DN là những căn cứ khoa học để đề ra hệ thống các biện
pháp xác thực nhằm tăng cường quản trị DN không ngừng nâng cao hiệu quả sử
dụng vốn, nâng cao hiệu quả SXKD, tăng lợi nhuận cho DN.
Chính vì vậy, BCTC là đối tượng quan tâm của các nhà đầu tư. Hội đồng
quản trị DN người cho vay, các cơ quan quản lý cấp trên và toàn bộ cán bộ, công
nhân viên của DN.
7. Kết cấu của đề tài nghiên cứu
Luận văn bao gồm 5 chương:
CHƯƠNG 1: Tổng quan, nội dung chương này giới thiệu về lý do chọn đề tài,
mục têu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu và ý nghĩa của
nghiên cứu .
CHƯƠNG 2: Cơ sở lý thuyết, phân tch các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng
báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán, giới
thiệu các nghiên cứu trước đó và mô hình nghiên cứu .
CHƯƠNG 3: Phương pháp nghiên cứu và dữ liệu nghiên cứu. giới thiệu sơ lượt
về quy trình nghiên cứu, thiết kế nghiên cứu, phương pháp thu thập dữ liệu và xây
dựng thang đo.
CHƯƠNG 4: Phân tch kết quả nghiên cứu các yếu tố ảnh hưởng đến chất
lượng báo cáo tài chính của các doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán Việt


1

7
Phát triển thị
trường tài chính

4

6

11

9
Cấu trúc vốn

8

Chủ sở hữu

Hệ thống
thuế

10

Chất lượng BCTC

Kết quả nghiên cứu của mô hình cho thấy:
Hệ thống pháp luật và chính trị là nhân tố ảnh hưởng đến chất lượng TTKT
theo nhiều cách khác nhau, nó có thể tác động trực tếp đến chất lượng TTKT hoặc

nhau, được tóm tắt trong bảng sau:


Bảng 1.1 Tóm tắt các nghiên cứu đánh giá chất lượng BCTC
Mô hìnhdồntích

Mô hình giátrị
thíchhợp

(Accrualmodels)

Mô hìnhcác
yếu tố đặc biệt

Mô hìnhđặc
tính chấtlượng

(Value

trong báocáo

(Qualiative

relevance)

hằngnăm

characteristics)

(Specific

hiện hành

trường chứng

bằng

bằng các đặc

khoán

nghiệm

tính chấtlượng

(giá cổ

kinh

Kiểm tra mức độ

phiếu) để đo
lường tính thích
hợp và đáng tn
cậy của BCTC
Ưu

Dễ dàng thu thập Dễ dàng thu

Tập trung vào


ty


Nhược
điểm

Không cung cấp

Không phân biệt
bằng chứng trực được giữa tính
tiếp và toàn diện thích hợp và độ
liên quan đến việc tin cậy khi xây
chất lượng thông dựng số liệu kế
tin BCTC
toán vàị thị

Chỉ tập trung
vào các yếu
tố đặc biệt
Rất khó đo
lường

Rất khó khăn để
Đo lường