PHẦN I

ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Vấn đề biến đổi khí hậu hiện nay đang được toàn thế giới quan tâm đồng thời tìm
mọi biện pháp để ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng tránh thiên tai do biến đổi
khí hậu gây ra. Những trận lũ lụt, hạn hán, những trận bão, những trận động đất,
sóng thần kinh hoàng mà Việt Nam và các nước trên thế giới phải hứng chịu trong
thời gian vừa qua là những thách thức của tự nhiên đối với những tác động của sự
biến đổi khí hậu
Thực hiện việc dạy học lồng ghép kiến thức ứng phó với biến đổi khí hậu phòng
,chống thiên tai vào mót số bài môn công nghệ 10 , qua tham khảo một số tài liệu,
chương trình thời sự của đài phát thanh, truyền hình Việt nam và xem video về sự
biến đổi khí hậu tôi thấy biến đổi khí hậu đã làm thay đổi một phần khí hậu ở các
vùng miền , ta có thể cảm nhận được hiện tương biến đổi khí hậu: như mực nước
biển dâng cao hơn, mùa đông có những ngày thời tiết nóng như mùa hè, có hôm giá
lạnh nước đóng băng, các cơn bão và lũ lụt sảy ra không theo quy luật hàng năm
,hạn hán ,lũ lụt gia tăng,cường độ bão, lũ mạnh hơn …, gây khó khăn cho việc dự
báo thời tiết và nông vụ dẫn đến hậu quả thiên tai,mất mùa gây thiệt hại về con
người và vật chất, theo thống kê của Ủy ban Quốc gia phòng chống thiên tai mỗi
năm nước ta có đến hàng trăm người chết do thiên tai bão lụt, thiệt hại vật chất
hàng trăm tỉ đồng ,trên Thế giới có những nước thiệt hại còn lớn hơn nhiều ví dụ Ở
Phi-Lip-Pin siêu bão HAIYAN tháng 8 năm 2013 đã làm cho hàng trăm người chết
hàng nghìn người mất nhà cửa, san phẳng hoàn toàn thành phố Tacloben của PhiLip-Pin, Ở Nhật Bản đợt sóng thần ngày 11/3/2011 đã làm chết hơn 19000, người
tàn phá gàn hết một thành phố.Gần đây nhất đợt hạn hán kéo dài đầu mùa hè năm
2015 nhiệt độ có nơi tăng xấp sỉ 50 0C như ở Ấn độ nhiệt độ duy trì 47 0C đến 490C
trong thời gian dài tính đến ngày 25/ 5/ 2015 đã làm cho 1800 người chết , Ở Việt
nam cũng đã chịu cảnh nắng nóng kéo dài nhiệt độ nhiều hôm lên tới trên 40 0C ,
hạn hán trên diện rộng, hầu như toàn bộ Miền Trung và Miền Bắc đang chịu ảnh
hưởng của biến đổi khí hậu, theo lời phát biểu của tiến sĩ Bùi Minh Đăng chuyên
gia dự báo khí tượng thủy văn trên sóng đài tiếng nói Việt Nam thì hiện tượng hạn

lồng ghép một số kiến thức ứng phó với biến đổi khí hậu phòng ,chống thiên tai
vào dạy Bài 9,‘ Cải tạo và sử dụng đất bạc màu,đất dốc cao xói mòn mạnh’ Năm
học 2016 – 2017 tôi mới áp dụng vào dạy ở một số lớp nhất định như lớp 10A,
10B, 10C tôi thấy các em đã có ý thức và hứng thú tiếp thu kiến thức ứng phó với
biến đổi khí hậu thông qua bài học đồng thời tiếp thu bài học mới một cách linh
hoạt, không làm tăng thời gian nhưng vẫn bảo đảm truyền tải hết nội dung bài học ,
so sánh với các lớp khác thì học sinh được day tích hợp ứng phó với biến đổi khí
2


hậu các em tiếp thu bài một cách linh hoạt, chủ động và sang tạo hơn. Xuất phát từ
những lý do trên, tôi chọn đề tài: “ Lồng ghép ứng phó với biến đổi khí hậu vào
dạy bài Cải tạo và sử dụng đất bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá – Công
Nghệ 10’ để làm đề tài áp dụng cho các năm học tiếp theo cũng như chia sẻ với
đồng nghiệp để cùng nhau giáo dục học sinh có ý ứng phó với biến đổi khí hậu
ngay từ khi còn ngồi trong ghế nhà trường
II. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
2.1. Mục tiêu nghiên cứu
- Nghiên cứu cách khai thác nội dung và địa chỉ lồng ghép vào bài‘ Cải tạo và sử
dụng đất bạc màu,đất đồi dốc xói mòn mạnh’.
- Nghiên cứu phương pháp dạy học tích hợp lồng ghép sao cho vừa gây được
hứng thú học tập cho học sinh vừa bảo đảm đủ nội dung bài lên lớp, đủ thời gian 1
tiết học và phát huy được tính tích cực của học sinh.
2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở khoa học của phương pháp tích hợp ứng phó với biến đổi khí
hậu vào các bài công nghệ 10
- Nghiên cứu những kiến thức trong từng bài có liên quan đến biến đổi khí hậu và
kiến thức cần tích hợp
- Nghiên cứu cách tổ chức dạy học tích hợp phù hợp với nội dung kiến thức tích
hợp nhằm phát huy tính tích cực, hứng thú của học sinh.

4


NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
Chương I: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
1.1. Một số khái niệm
1.1.1.Khí hậu
Khí hậu là mức độ trung bình của thời tiết trong một không gian nhất định,
trong khoảng thời gian dài có thể hàng chục năm, hàng trăm năm
VD:Khí hậu miền bắc nước ta thuộc khí hậu nhiệt đới gió mùa, mùa đông giá
lạnh có các đợt gió mùa đông bấc , mùa hạ thời tiết nắng nóng, có gió tây khô nóng
1.1.2. Biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu là hiện tượng thay đổi khí hậu một cách bất thường, không
theo chu kỳ nhất định và gây ra những hiện tượng thời tiết bất thường như xuất
hiên số cơn bão ở một vùng năm nhiều năm ít, không theo các thời điểm cố định
trước đó hoặc nhiệt độ trung bình của trái đất tăng, mực nước biển dâng cao, ví dụ
miền bắc nước ta mùa đông vẫn có ngày thời tiết nắng nóng như mùa hạ, hoặc ở
miền bắc nước ta trước đây chưa bao giờ có hiện tượng băng giá sảy ra nhưng hiện
nay đã xuất hiện băng giá vào mùa đông ở sapa,
1.1.3. Ứng phó với biến đổi khí hậu
Ứng phó với biến đổi khí hậu là làm giảm tốc độ biến đổi khí hậu bằng suy
nghĩ và hành động của mỗi người như có ý thức bảo vệ cây xanh, trồng thêm cây
xanh, tiết kiệm năng lượng, sử dụng năng lượng sạch,.hoặc sống chung với biến đổi
khí hậu, rèn luyện cho con người thích nghi với môi trường khí hậu mới, sống
chung với lũ, sống chung với mực nước biển dâng,
1.2. Nguyên nhân và tác hại của biến đổi khí hậu
1.2.1 Nguyên nhân biến đổi khí hậu
- Sự gia tăng dân số kéo theo nhu cầu nhà ở, xây dựng nhà máy trường học,
đường giao thông làm mất điện tích đất trồng cây

khu vực từ Cà Mau đến kiên Giang (khoảng 62 – 82cm), thấp nhất ở Móng Cái
(khoảng 49 – 64cm) (theo tài liệu giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu Bộ Giáo
dục và Đào tạo năm 2014 - trang 9)
- Ngoài ra biến đổi khí hậu còn làm gia tăng các thiên tai bão lụt, động đất sóng
thần… Chính vì vậy, ứng phó với biến đổi khí hậu là vấn đề sống còn của nhân loại
và của mỗi Quốc gia.
Nguyên nhân cơ bản của biến đổi khí hậu là do sự thiếu hiểu biết, thiếu ý thức
của con người, nếu con người hiểu biết và có ý thức thì có thể làm giảm tốc độ
biến đổi khí hậu
Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu là một trong những biện pháp hữu hiệu
nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững trong các biện pháp để thực hiện mục tiêu
làm giảm sự biến đổi khí hậu của mỗi quốc gia
1.3. Mục tiêu tích hơp ứng phó với biến đổi khí hậu ở trường THPT
6


* Kiến thức: Giúp HS hiểu biết cơ bản về biến đổi khí hậu, nguyên nhân của biến
đổi khí hậu, những tác hại của biến đổi khí hậu gây ra cho con người
* Kĩ năng: Giúp HS có được các kĩ năng trong việc xác định và giải quyết các vấn
đề về biến đổi khí hậu
* Thái độ : Giúp HS hình thành ý thức quan tâm đến biến đổi khí hậu có động cơ
suy nghĩ,hành động ứng phó với biến đổi khí hậu
1.4. Nguyên tắc tích hợp giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu ở môn CN 10
- Nội dung tích hợp phải nằm trong khuôn khổ nội dung bài học
-Kiến thức tích hợp phải phù hợp với khả năng tiếp thu của học sinh khối 10
- Bảo đảm đủ thời lượng tiết lên lớp không tăng thêm thời gian vượt quá 45 phút
- Trang bị cho học sinh một hệ thống kiến thức tương đối đầy đủ về biến đổi khí
hậu và ứng phó với biến đổi khí hậu
- Hệ thống kiến thức và kĩ năng được triển khai qua các bài học và các hoạt động
theo hướng tích hợp, thông qua. chương trình dạy học chính khóa và các hoạt động

hiện tại của các em, mà có thể thế hệ sau của các em mới chịu ảnh hưởng nên các
em chưa cảm nhận được

CHƯƠNG II
C¬ së thùc tiÔn cña ĐỀ TÀI
I. nguyªn t¾c DẠY HỌC LỒNG GHÉP (TÍCH HỢP)
Tích hợp là lồng ghép một lượng kiến thức có liên quan đến kiến thức trong bài
dạy giúp cho học sinh hiểu thêm những kiến thức mới không được biên soạn trong sách
giáo khoa do đó khi sử dụng kiến thức tích hợp cần phải đảm bảo các nguyên tắc sau :
1.1. Bám sát mục tiêu dạy học
Mục tiêu dạy học được hiểu là cái đích mà yêu cầu phải đạt được của quá trình
dạy học. Đó là các phẩm chất của học sinh về kiến thức, kỹ năng, thái độ.
Nội dung tích hợp phải nằm trong khuôn khổ nội dung bài học, quá trình dạy học
phải hướng vào mục tiêu bài học. Tiến trình tổ chức học sinh khai thác kiến thức tích
hợp đồng thời là quá trình thực hiện mục tiêu bài học đã đề ra.
1.2. Nguyên tắc khoa học
Nội dung kiến thức tích hợp phải chính xác, rõ ràng, phản ánh đúng nội dung bài
học và phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh.
1.3. Nguyên tắc sư phạm
Kiến thức tích hợp được bổ sung để phục vụ cho quá trình dạy học, do đó nội
dung kiến thức phải ngắn gọn, rõ ràng, dễ hiểu phù hợp với ý đồ sư phạm.không kéo dài
thời gian lên lớp

8


1.4. Đảm bảo phát huy tính tích cực của học sinh
-Ngày nay, việc dạy học không dừng lại ở dạy kiến thức mà quan trọng hơn là dạy cách
học cho học sinh để các em tự chiếm lĩnh tri thức, hình thành năng lực tự học, tự nghiên
cứu suốt đời, từ đó trở thành con người tự chủ, năng động. do đó phải đổi mới phương

cho học sinh xem thêm các băng video về lũ lụt do chặt phá rừng gây ra
- Dựa vào cách trình bày nội dung sách giáo khoa theo hướng gợi mở, nêu vấn đề,
cung cấp thông tin qua hình ảnh. Cơ sở này đã tạo thuận lợi cho giáo viên sử dụng hình
ảnh để tổ chức học sinh lĩnh hội tri thức.
- Dựa vào trình độ nhận thức của học sinh: Nhìn chung trình độ nhận thức của học sinh
lớp 10 đã hình thành và phát triển. Cùng với đặc điểm tâm lý lứa tuổi các em rất hứng
thú khi tự mình khám phá kiến thức mới. Đây là điều kiện thuận lợi để, lồng ghép kiến
thức theo hướng phát huy tính tích cực của học sinh.
III. QUY TRÌNH LỒNG GHÉP KIẾN THỨC
3.1. Nghiên cứu bài dạy giáo khoa
Trong các môn học ở trường THPT, sách giáo khoa được xem như là “pháp
lệnh”, là “kim chỉ nam” là nền tảng nội dung để giáo viên và học sinh đồng thời tác
động trong quá trình tổ chức dạy học hướng dẫn học sinh lĩnh hội tri thức. Nghiên cứu
bài dạy trong sách giáo khoa, giáo viên sẽ xác định được những kiến thức cơ bản;
những kiến thức cần bổ sung, mở rộng, cập nhật… từ đó định hướng cho việc tìm kiếm,
bổ sung kiến thức lồng ghép
Ví dụ: Nghiên cứu bài 9, phần II.2. Tính chất của đất xói mòn mạnh – trơ sỏi đá. Sách
giáo khoa chỉ trình bày các tính chất,nhưng chưa nêu được tác hại của việc chặt phá
rừng bừa bãi sẽ gây sạt lở đất, gây lũ quét, lũ ống ở miền núi gây ngập úng ở hạ lưu,mặt
khác chặt phá rừng còn làm mất một lượng lớn cây xanh, góp phần làm tăng khí nhà
kính, vậy cần bổ xung cho học sinh biết chặt phá rừng là kích thích cho biến đổi khí
hậu nhanh
3.2. Phân tích nhu cầu
Trên cơ sở nghiên cứu sách giáo khoa và phân tích mối quan hệ giữa các thành tố
của quá trình dạy học (nội dung - mục tiêu – phương pháp – phương tiện – hình thức tổ
chức dạy học - kiểm tra, đánh giá…), tuỳ nội dung bài học cụ thể mà xác định nguồn tư
liệu lồng ghép phù hợp. Như vậy quá trình phân tích nhu cầu là trả lời cho các câu hỏi:
“có nên sử dụng kiến lồng ghép hay không nên sử dụng vào bài dạy này ”;

10

Nguyên
Lồng
nhân hình
ghép hình
thành đất
ảnh
bạc màu
Nguyên
Lồng
nhân hình
ghép hình
thành đất
ảnh
xói mòn trơ
sỏi đá

Nội dung tích hợp

Tác hại của đất bạc màu làm cho cây
cối không phát triển làm cho lượng oxi
bị thiếu
-Cho học sinh xem video những nơi
đất chống đồi núi chọc dễ bị mưa lơn
xói mòn còn trơ sỏi đá

11


Tác hại của
đất xói mòn

Bài 9: Biện pháp cải tạo và sử dụng đất bạc màu, đất xói mòn mạnh trơ sỏi đá
Kiến thức lồng ghép
- Một nguyên nhân của biến đổi khí hậu là do rừng bị tàn phá từ bàn tay con người như
chặt phá rừng, đốt rừng làm nương … gây nên xói mòn sạt lở đất, mât rừng, mất cây
xanh làm cho nồng độ khí CO2 tăng gây hiệu ứng nhà kính. Trong sử dụng đất dốc xói
mòn mạnh cần:
- Trồng và bảo vệ rừng đầu nguồn
- Thường xuyên duy trì số lượng cây nhất định trong rừng, không khai thác trắng
- Không làm nhà gần chân núi có khả năng sạt lở
- Không nên trồng cây nông nghiệp trên đất có độ dốc cao vì khi thu hoạch sẽ làm
đất trống gây xói mòn , lũ quyét

12


PHẦN III : PHỤ LỤC
MỘT SỐ HÌNH ẢNH BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
H1:Các chú gấu Bắc cực đang kêu cứu vì lãnh địa mất dần do băng tan

13


H2.Những cánh đồng màu mỡ trước đây giờ trở thành sa mạc do hạn hán kéo dài

H3:Mưa nắng bất thường làm cho lũ lụt gia tăng

14


HÀNH ĐỘNG ỨNG PHÓ VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU



phần cùng cộng đồng làm giảm biến đổi khí hậu toàn cầu hiện nay và rèn luyên cho
học sinh thích nghi với bién đổi khí hậu
- Các ban ngành chức năng có những biện pháp cụ thể trong việc trang bị thiết bị dạy
học cho bộ môn, nhất là những thiết bị, những công nghệ thông tin tiên tiến hiện nay.
- Do khả năng và thời gian có hạn, nhiều vấn đề chưa được đi sâu, không thể tránh
khỏi những thiếu sót. Đề tài cần được tiếp tục nghiên cứu sâu hơn.vµ ¸p dông cho
nhiÒu bµi kh¸c trong ch¬ng tr×nh c«ng nghÖ -10

TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.Giáo dục ứng phó với biến đổi khí hậu và phòng chống thiên tai ở trường THPT
Bộ Giáo dục và Đào tạo năm 2014 - Tác giả: Đặng Văn Nghĩa - Nguyễn Tất Thắng
( Tài liệu tập huấn )
2. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu đến sản xuất nông nghiệp ( theo VTV16 Đài truyền hình
Việt Nam)
3.Biến đổi khí hậu và sinh kế ven biển NXB Giao Thông vận tải – 2012
GSTS:Trần Thọ Đạt- Tiến sỹ Vũ Thị Hoài Thu
4. Đề án xây dựng nhà nổi cho nông dân đồng bằng sông cửu long sống chung với lũ
( theo nguồn intenet)
5. Sách giáo khoa công nghệ 10 – NXB Giáo Dục và Đào tạo 2007
6. TS Bùi Minh Đăng chuyên gia dự báo khí tượng thủy văn – Đài tiếng nói Việt nam

XÁC NHẬN CỦA HIỆU TRƯỞNG

Vĩnh Lộc ngày 25 tháng 5 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết sáng kiến