ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

LÊ THANH MAI

PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH
QUẢNG BÌNH

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ PHÁT TRIỂN
Mã số: 831.01.05

Đà Nẵng - Năm 2020


Công trình được hoàn thành tại
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Ngƣời hƣớng dẫn khoa học: PGS.TS. Trƣơng Hồng Trình

Phản biện 1: GS. TS. Võ Xuân Tiến
Phản biện 2: PGS. TS. Bùi Đức Tính
.

Luận văn đã được bảo vệ trước Hội đồng chấm Luận văn tốt
nghiệp Thạc sĩ Kinh tế phát triển họp tại Trường Đại học Kinh tế,
Đại học Đà Nẵng vào ngày 22 tháng 02 năm 2020

Có thể tìm hiểu luận văn tại:
- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;
- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

hiểm y tế toàn dân, góp phần đảm bảo sự nghiệp an sinh xã hội trên


2
địa bàn toàn Huyện.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hóa những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát
triển BHYT hộ gia đình;
- Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển BHYT hộ gia đình
tại huyện Bố Trạch giai đoạn 2016 – 2018; chỉ ra những vấn đề tồn
tại và nguyên nhân của những tồn tại đó
- Đề xuất các giải pháp phát triển BHYT hộ gia đình trên địa
bàn Huyện trong thời gian tới.
3. Câu hỏi nghiên cứu
- Nội hàm phát triển BHYT hộ gia đình gồm những vấn đề
gì?
-Thực trạng phát triển BHYT cho hộ gia đình tại huyện Bố
Trạch, tỉnh Quảng Bình trong giai đoạn 2016 - 2018 như thế nào?Có
những tồn tại, hạn chế gì?
- Cần có những giải pháp nào để pháp phát triển BHYT hộ
gia đình tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới?
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển BHYT hộ gia
đình trên địa bàn huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Phạm vi về nội dung: Luận văn nghiên cứu phát triển BHYT
hộ gia đình.
Phạm vi về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn huyện Bố
Trạch, tỉnh Quảng Bình.

6.1. Ý nghĩa khoa học
Nghiên cứu này góp phần kiểm chứng nội dung lý thuyết,
làm sáng tỏ thực trạng và xây dựng được hệ thống các nhóm giải
pháp trong công tác phát triển BHYT hộ gia đình tại huyện Bố Trạch.
6.2. Ý nghĩa thực tiễn
Kết quả nghiên cứu là tài liệu tham khảo hữu ích cho các nhà
quản lý nắm bắt tình hình phát triển BHYT hộ gia đình tại huyện Bố
Trạch trong giai đoạn vừa qua để có các giải pháp can thiệp kịp thời.


4
7. Sơ lƣợc tài liệu nghiên cứu chính sử dụng trong nghiên cứu
- Giáo trình Kinh tế phát triển của Bùi Quang Bình, trường
Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng.
- Giáo trình Bảo hiểm của Hồ Sĩ Sà, trường Đại học kinh tế
quốc dân
8. Sơ lƣợc tổng quan tài liệu
Một số công trình đã được công bố: Đề tài cấp Nhà nước
“Nghiên cứu thực trạng và xây dựng mô hình huy động xã hội thực
hiện xã hội hoá y tế đảm bảo công bằng và hiệu quả trong chăm sóc
sức khoẻ nhân dân” của Bộ Khoa học và Công nghệ;…
9. Kết cấu dự kiến của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và danh mục tài liệu
tham khảo, luận văn được kết cấu gồm 3 chương.
Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển bảo hiểm
y tế
Chương 2: Thực trạng phát triển bảo hiểm y tế hộ gia đình
tại huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.
Chương 3: Giải pháp phát triển bảo hiểm y tế hộ gia đình tại
huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình.



6
Mặc dù việc mua Bảo hiểm y tế hộ gia đình là bắt buộc đối
với tất cả các thành viên trong gia đình nhưng Quy định này không
áp dụng trong trường hợp những đối tượng khác trong hộ gia đình đã
tham gia theo hình thức khác như Bảo hiểm y tế cho học sinh/sinh
viên, bảo hiểm y tế tại đơn vị công tác, bảo hiểm y tế cho những đối
tượng chính sách,...
1.1.3. Nguyên tắc hoạt động của BHYT hộ gia đình
a. Thủ tục gia hạn thẻ, đăng ký tham gia
b. Đăng ký khám, chữa bệnh
c. Thủ tục khám, chữa bệnh
c. Về mức hƣởng bảo hiểm y tế
1.1.4. Vai trò của phát triển bảo hiểm y tế hộ gia đình
Hoạt động BHYT hộ gia đình có tính cộng đồng đoàn kết
cùng chia sẻ rủi ro rất cao. BHYT hộ gia đình góp phần bảo vệ và
chăm sóc sức khỏe cho người dân.
1.2. NỘI DUNG VÀ TIÊU CHÍ ĐÁNH GIÁ PHÁT TRIỂN BẢO
HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
1.2.1. Gia tăng quy mô bảo hiểm y tế hộ gia đình
 Nội dung:

Mở rộng và phát triển đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình quá
trình diễn ra từ ban hành cho đến việc triển khai thực thi cơ chế
chính sách về BHYT cho hộ gia đình của nhà nước.
Tiêu chí đánh giá:
Bao phủ về dân số tham gia BHYT hộ gia đình. Tỷ lệ người
tham gia BHYT hộ gia đình trên tổng dân số là tiêu chí được sử dụng
để theo dõi và đánh giá cụ thể theo từng nhóm đối tượng hoặc theo


Chất lượng BHYT hộ gia đình được hiểu là chất lượng của
quá trình cung cấp dịch vụ BHYT của các tổ chức liên quan (bao
gồm: cơ quan BHXH và cơ sở khám chữa bệnh) cho người tham gia
BHYT hộ gia đình.


8
 Tiêu chí đánh giá:
- Công tác tổ chức quản lý cung ứng dịch vụ, tổ chức hệ
thống KCB BHYT hộ gia đình, công tác quản lý chuyên môn trong
khám chữa bệnh.
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế phục vụ khám chữa bệnh tại
các đơn vị khám chưa bệnh bằng BHYT tại địa phương.
- Năng lực khám chữa bệnh tại các đơn vị khám chữa bệnh
bằng BHYT trên địa bàn: trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, thái độ
phục vụ của đội ngũ y bác sỹ, ...
- Gói quyền lợi vật chất và tinh thần của người tham gia
BHYT hộ gia đình được hưởng đó là tỷ lệ chi phí được BHYT hộ gia
đình chi trả/tổng chi phí khám chữa bệnh.
1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN BẢO
HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH
1.3.1. Điều kiện kinh tế - xã hội của địa phƣơng
1.3.2. Năng lực đội ngũ cán bộ Bảo hiểm y tế
1.3.3. Công tác thông tin tuyên truyền
1.3.4. Nhận thức của ngƣời dân về BHYT hộ gia đình
1.4. KINH NGHIỆM PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA
ĐÌNH CỦA MỘT SỐ ĐỊA PHƯƠNG
1.4.1. Kinh nghiệm tại quận Hải Châu, thành phố Đà
Nẵng

chức các buổi vận động các hộ gia đình đến tận các khu phố.
- Về tổ chức thực hiện: BHXH thành phố mạnh dạn cải cách
thủ tục hành chính bằng cách thực hiện công khai hóa các thủ tục
hành chính theo cơ chế một cửa.


10
CHƢƠNG 2
THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ HỘ GIA
ĐÌNH TẠI HUYỆN BỐ TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH
2.1. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN PHÁT TRIỂN BẢO
HIỂM Y TẾ HỘ GIA ĐÌNH TẠI HUYỆN BỐ TRẠCH
2.1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế- xã hội của huyện Bố
Trạch
a. Điều kiện tự nhiên
Bố Trạch là huyện nằm về phía Bắc thành phố Đồng Hới, có
diện tích tự nhiên 212.417,63 ha chiếm 26,33 % diện tích tự nhiên
của toàn tỉnh, huyện có 30 xã, thị trấn.
b. Điều kiện kinh tế - xã hội
Những năm gần đây, cơ cấu kinh tế của huyện Bố Trạch có
những bước chuyển biến rõ rệt. Huyện Bố Trạch có nhiều tiềm năng
cho sự phát triển các ngành, nghề như du lịch và dịch vụ... nhờ vào
nguồn lực lao động tương đối dồi dào.
2.1.2. Năng lực đội ngũ cán bộ bảo hiểm y tế
BHXH huyện Bố Trạch do Giám đốc quản lý và điều hành,
giúp việc cho giám đốc là 2 phó Giám đốc. BHXH huyện Bố Trạch
không có cơ cấu tổ chức phòng ban mà chỉ được chia thành các tổ
nghiệp vụ (trong tổ có các bộ phận).
Với 14 cán bộ, BHXH huyện Bố Trạch được chia thành 3 tổ
nghiệp vụ có chức năng, nhiệm vụ riêng biệt. Cả 3 tổ nghiệp vụ này

1

Tiêu thức

Năm

Năm

Năm

2016

2017

2018

(SL)

(SL)

(SL)

Đối tƣợng tham 108.611 124.444 141.787
gia BHYT
Đối tượng tham
gia Bảo hiểm y tế

So sánh
2018/2016 ( %)
SL

Đối tượng tham
gia loại BHYT


12
Năm
TT

Tiêu thức

Năm

2016

2017

(SL)

II

khác
Dân số

III

Tỷ lệ dân số
tham gia Bảo

(SL)


Dân số Số BHYT hộ
gia đình
(ngƣời)
(ngƣời)

Chƣa tham
gia
(ngƣời)

Độ bao
phủ (%)

I

Khu vực thị trấn

17.577

5.127

12.450

29,17

1

Hoàn Lão

7.504


16,87

183,611

33.129

150.482

18,04

Tổng cộng

(Nguồn: BHXH huyện Bố Trạch)
Qua số liệu bảng 2.7 cho thấy Bao phủ về dân số tham gia
BHYT giữa các địa bàn của huyện Bố Trạch có sự khác biệt. Khu
vực thị trấn có tỷ lệ bao phủ lớn hơn so với khu vực nông thôn. Cụ


13
thể: vào năm 2018 thì tỷ lệ bao phủ tại khu vực thị trấn là 29,17%,
còn khu vực nông thôn thì tỷ lệ bao phủ chỉ đạt 16,87%.
2.2.2. Thực trạng mở rộng mạng lƣới khám chữa bệnh
Bảo hiểm y tế hộ gia đình
Bảng 2.8. Thực trạng về cơ sở khám chữa bệnh tại
huyện Bố Trạch giai đoạn 2016 – 2018
STT

Tiêu thức

Đơn vị

31

31

SL
0

1
2

Bệnh viện
Trạm y tế xã
phường

đơn vị
đơn vị

1
30

1
30

1
30

0
0

0,00

130

210
130

237
130

47
0

24,74
0,00

III

Số Y Bác sỹ
Số lượng
người tham
gia BHYT

người

170

215

220

50


5

0,78

339

366

386

47

13,86

(Nguồn: BHXH huyện Bố Trạch)


14
Với số lượng và tốc độ tăng về số lượng cơ sở khám chữa
bệnh về BHYT, số lượng giường bệnh, nguồn nhân lực trên địa bàn
huyện Bố Trạch cũng đang tăng nhưng vẫn chưa đáp ứng đủ điều
kiện để phát triển BHYT nói chung cũng như BHYT hộ gia đình nói
riêng trong những năm tới.
2.2.3. Thực trạng phát triển sản phẩm, dịch vụ Bảo hiểm
y tế hộ gia đình
Việc xây dựng các gói Bảo hiểm y tế mới trên cơ sở liên kết
giữa BHYT xã hội và BHYT thương mại. Điều này cũng đồng nghĩa
với việc cơ quan BHXH huyện có thể có phép các công ty bảo hiểm
xã hội tư nhân tham gia vào cung cấp các gói dịch vụ cho các hộ gia

viện
y tế

TT

Tiêu thức

1

Số y bác sỹ
(người)

138

32

178

37

175

45

2

Số giường bệnh
(cái)

186


Thiết bị Xquang
(cái)

1

0

2

0

2

0

5

Thiết bị CT Scan
(cái)

0

0

0

0

0


0

1

0

0

0

0

0

0

0

8

Các thiết bị kỷ
thuật cao khác
(cái)

(Nguồn: BHXH huyện Bố Trạch)
Qua số liệu trên cho thấy, số lượng y bác sĩ tăng qua các năm
trong giai đoạn 2016 – 2018. Không chỉ tăng về số lượng y bác sĩ, số
lượng giường bệnh và các loại thiết bị hiện đại (thiết bị xét nghiệm,


2018

ĐVT: Người
So sánh
2018/2016
(
SL

I

Số lƣợng y
bác sỹ

II

Trình độ
chuyên môn

1
2
3
4

%)
%

170

215


59
2

70
3

24
1

52,17
50,00

(Nguồn: BHXH huyện Bố Trạch)


17
Kết quả ở bảng 2.12 cho thấy số lượng y bác sĩ tại các đơn vị có
khám chữa bệnh bằng BHYT hộ gia đình tăng qua các năm.Tuy
nhiên, số lượng người có trình độ trung cấp và cao đẳng còn nhiều.
Cụ thể: năm 2016 có 170 người, năm 2017 có 215 người và đến năm
2018 có 220 người (tăng 29,41% so với năm 2016). Trình độ chuyên
môn của đội ngũ y bác sĩ còn nhiều hạn chế. Trong đó, số lượng
người có trình độ trung cấp và cao đẳng còn nhiều. Điều này ảnh
hưởng không nhỏ đến chất lượng cũng như sự hài lòng của người
dân khi đến khám ở đây.
2.3. ĐÁNH GIÁ CHUNG VỀ PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ
HỘ GIA ĐÌNH TẠI HUYỆN BỐ TRẠCH
2.3.1. Những thành công
Công tác phát triển đối tượng ngày càng được mở rộng về
quy mô trong giai đoạn 2016 - 2018.

TRIỂN BHYT HỘ GIA ĐÌNH TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BỐ
TRẠCH, TỈNH QUẢNG BÌNH
3.1.1. Quan điểm
Thứ nhất, BHXH và BHYT (trong đó có BHYT hộ gia đình)
là hai chính sách xã hội quan trọng, là trụ cột chính của hệ thống an
sinh xã hội, góp phần thực hiện tiến bộ công bằng xã hội, bảo đảm
ổn định chính trị - xã hội và phát triển kinh tế - xã hội.
Thứ hai, mở rộng và hoàn thiện chế độ, chính sách BHXH,
BHYT (trong đó có BHYT hộ gia đình) có bước đi, lộ trình phù hợp
với phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Thứ ba, BHXH, BHYT (trong đó có BHYT hộ gia đình) phải
tuân theo nguyên tắc có đóng có hưởng, quyền lợi tương ứng với
nghĩa vụ, có sự chia sẻ giữa các thành viên, đảm bảo công bằng và
bền vững của hệ thống BHXH, BHYT.
Thứ tư, thực hiện tốt các chế độ, chính sách BHXH, BHYT
(trong đó có BHYT hộ gia đình) là trách nhiệm của các cấp uỷ đảng,
chính quyền, đoàn thể, tổ chức xã hội, doanh nghiệp và của mỗi
người dân
3.1.2. Mục tiêu và định hƣớng
- Mở rộng phạm vi bao phủ của BHYT hộ gia đình về tỷ lệ
dân số tham gia bảo, về phạm vi dịch vụ y tế được thụ hưởng và
giảm tỷ lệ chi trả từ tiền túi của người sử dụng dịch vụ y tế.
- Bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế.


20
3.2. MỘT SỐ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN BẢO HIỂM Y TẾ
CHO HỘ GIA ĐÌNH TẠI HUYỆN BỐ TRẠCH TRONG THỜI
GIAN ĐẾN
3.2.1. Giải pháp gia tăng quy mô BHYT hộ gia đình

bằng Bảo hiểm y tế hộ gia đình
Thống nhất mô hình chỉ có một Trung tâm y tế đa chức năng
trực thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện, do Sở Y tế và Phòng Y tế cấp
huyện quản lý nhà nước về chuyên môn. Trung tâm y tế cấp huyện trực
tiếp quản lý trạm y tế xã và phòng khám đa khoa khu vực (nếu có). Rà
soát, sắp xếp hợp lý các trạm y tế xã, thị trấn theo hướng đảm bảo cho
mọi người dân đều có thể tiếp cận thuận lợi để khám, chữa bệnh.

3.2.3. Giải pháp phát triển sản phẩm, dịch vụ Bảo hiểm y
tế hộ gia đình
Đa dạng các gói BHYT hộ gia đình và tăng cường liên kết
giữa BHYT xã hội với BHYT thương mại. Cho phép các doanh
nghiệp bảo hiểm thương mại tham gia BHYT xã hội, cung cấp các
sản phẩm ngoài phạm vi quyền lợi của BHYT. Doanh nghiệp BHYT
thương mại có thể triển khai các gói sản phẩm như: chi trả bảo hiểm
cho danh mục thuốc, vật tư ngoài chi trả BHYT; thiết kế gói quyền
lợi bổ sung cho chi phí cùng chi trả, phần chênh lệch khi khám chữa
bệnh theo yêu.
3.2.4. Giải pháp nâng cao chất lƣợng khám chữa bệnh
bằng Bảo hiểm y tế hộ gia đình
- Đổi mới thủ tục hành chính về KCB bảo hiểm y tế.
- Đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, trang thiết bị khám chữa
bệnh.
- Giáo dục y đức, nâng cao tinh thần, thái độ phục vụ của nhân
viên y tế.
- Hoàn thiện chính sách, chế độ đãi ngộ cán bộ ngành y tế.
- Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra.


22

nước nhằm hướng tới công bằng trong chăm sóc sức khỏe, góp phần
đảm bảo an sinh xã hội cho mọi người dân. Qua việc nghiên cứu về
công tác phát triển BHYT hộ gia đình trong thời gian vừa qua tại
huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình, luận văn rút ra được kết luận như
sau:
Trong những năm gần đây, công tác triển khai thực hiện
BHYT hộ gia đình tại huyện Bố Trạch đã đạt được những thành tựu
đáng kể như: Quy mô đối tượng tham gia BHYT hộ gia đình đang
tăng lên qua các năm; Tỷ lệ bao phủ BHYT hộ gia đình trên tổng số
dân của huyện đang được cải thiện đáng kể; chất lượng khám chữa
bệnh tại bệnh viện đa khoa huyện và các trạm y tế tại các xã/thị trấn
được chính quyền địa phương quan tâm hỗ trợ; số lượng đội ngũ y
bác sĩ đang được nâng lên về chất lượng cũng như số lượng; công tác
tuyên truyền được thực hiện một cách nghiêm túc với nhiều hình
thức đổi mới sáng tạo giúp cho việc chia sẻ và giáo dục luật BHYT
đến người dân một cách hiệu quả; BHXH huyện Bố Trạch cũng đang
liên kết với BHYT thương mại để xây dựng thêm một số gói bảo
hiểm y tế mới đem lại lợi ích nhiều hơn có người dân địa phương,...
Bên cạnh những mặt đạt được, công tác phát triển BHYT hộ