4

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Sự hình thành và phát triển ý thức quốc phòng và nền quốc phòng luôn
gắn liền với lịch sử tồn tại và phát triển của dân tộc ta. Trong quá trình xây
dựng và bảo vệ Tổ quốc ông cha ta luôn chăm lo phòng giữ từ khi nước chưa
nguy, lo trị nước từ khi chưa loạn, luôn có phương án tốt để gìn giữ đất nước
yên bình. Đó là truyền thống tốt đẹp của dân tộc ta. Đảng ta và Chủ tịch Hồ
Chí Minh đã kế thừa phát huy truyền thống đó. Khi nước nhà độc lập, ngày
02 tháng 9 năm 1945 chủ tịch Hồ Chí Minh đã tuyên bố trước thế giới: “Toàn
thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và
của cải để giữ vững quyền tự do và độc lập ấy”. Trong bất cứ điều kiện hoàn
cảnh nào, Quân đội nhân dân Việt Nam trong đó có đội ngũ sĩ quan phân đội
phải nhận thức và thực hiện tốt tư tưởng quốc phòng của Chủ tịch Hồ Chí
Minh và của Đảng ta.
Hiện nay, trước những tình hình diễn biến phức tạp của bối cảnh quốc
tế, cuộc đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc đang diễn ra gay go, phức tạp,
đặt ra nhiều yêu cầu, nội dung mới về xây dựng Quân đội và củng cố quốc
phòng. Quân đội là lực lượng nòng cốt của nền quốc phòng toàn dân và chiến
tranh nhân dân bảo vệ Tổ quốc. Nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội
chủ nghĩa có sự phát triển mới về đặc điểm, nội dung so với trước đây. Nhiệm
vụ này đòi hỏi chúng ta phải tăng cường giáo dục YTQP, xây dựng trên thực
tế một nền quốc phòng toàn dân vững mạnh để bảo vệ Tổ quốc trong bất kỳ
tình huống nào. Đội ngũ sĩ quan phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam vừa là
đối tượng, vừa là chủ thể có vai trò nòng cốt trong thực hiện nhiệm vụ quan
trọng này.
Những năm gần đây, việc phát triển YTQP của sĩ quan phân đội trong
Quân đội ta đã ngày càng được quan tâm và đem lại chất lượng hiệu quả thiết




6

bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa ngày nay” của Tiến sĩ Đồng Xuân Quách,
Tạp chí giáo dục lý luận chính trị quân sự số 11(2003). Bộ tài liệu “Bồi dưỡng
kiến thức quốcphòng” của Bộ tổng tham mưu (5010) Nhà xuất bản QĐND –
2001; Đề tài KX - 07 - 19 của Bộ quốc phòng “Xây dựng ý thức bảo vệ Tổ
quốc trong giáo dục con người Việt Nam ngày nay”, chương trình khoa học
công nghệ cấp nhà nước - Hà Nội 1995 v.v.
Tuy nhiên các công trình đã công bố chưa có công trình nào đi vào
nghiên cứu khái niệm YTQP dưới góc độ triết học. Cũng chưa có công trình
nào nghiên cứu cơ bản và hệ thống vấn đề : “Phát triển YTQP của sĩ quan
phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay”. Do vậy tác giả đã lựa
chọn vấn đề này làm đề tài luận văn cao học triết học.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
Mục đích:
Luận giải những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển YTQP của đội
ngũ sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam, từ đó đề xuất những
định hướng và một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển YTQP của đội ngũ sĩ
quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
Nhiệm vụ :
Luận giải thực chất và đặc điểm phát triển YTQP của đội ngũ sĩ quan
phân đội Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
Nghiên cứu đánh giá thực trạng và đề ra giải pháp phát triển YTQP của
sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
Đề xuất một số giải pháp cơ bản nhằm phát triển YTQP của sĩ quan
phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.
4. Cơ sở lý luận - thực tiễn và phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận của luận văn:




8

nay, đồng thời góp phần vào xây dựng củng cố nền quốc phòng toàn dân ở
nước ta trong thời kỳ mới.
- Luận văn có thể dùng làm tài liệu tham khảo, nghiên cứu vận dụng
vào giảng dạy, học tập ở các học viện, nhà trường cũng như ở các đơn vị cơ
sở trong quân đội về giáo dục YTQP, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân.
6. Kết cấu của luận văn
Gồm phần mở đầu, hai chương (4 tiết) kết luận, danh mục tài liệu tham
khảo và phụ lục.

Chương 1
THỰC CHẤT PHÁT TRIỂN Ý THỨC QUỐC PHÒNG
CỦA SĨ QUAN PHÂN ĐỘI TRONG QUÂN ĐỘI NHÂN DÂN VIỆT
NAM
1.1. Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội
nhân dân Việt Nam - Khái niệm và vai trò
1.1.1 Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội
nhân dân Việt Nam
* Quan niệm về ý thức quốc phòng :
Quan niệm về ý thức quốc phòng đã có trong lý luận chủ nghĩa Mác- Lê
Nin và tư tưởng Hồ Chí Minh. Lê Nin đã từng chỉ rõ : “Một cuộc cách mạng
chỉ có giá trị khi nào nó biết tự bảo vệ” [14, tr 320]. Đó là bài học lịch sử được
rút ra trong các cuộc cách mạng diễn ra trên thế giới. Kế thừa lịch sử tư tưởng
nhân loại về bảo vệ thành quả cách mạng, kế thừa truyền thống quý báu của


9

10

đời này qua đời khác, trở thành giá trị tư tưởng chính trị tinh thần văn hoá đạo
đức nhân văn, khoa học nghệ thuật và còn mang cả ý nghĩa giá trị về mặt kinh
tế. Quan niệm về YTQP ở nước ta có rất nhiều nét độc đáo và chứa đựng
những yếu tố hiện đại mang bản sắc riêng của nền quốc phòng Việt Nam đó là
nền quốc phòng toàn dân .
Ý thức quốc phòng là một bộ phận thuộc về ý thức xã hội, bao gồm
những quan điểm, tư tưởng và tình cảm, tâm trạng truyền thống tập quán thói
quen về nhiệm vụ phòng thủ bảo vệ đất nước, được hình thành và phát triển
trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc ta từ xưa tới nay.
Ý thức quốc phòng được biểu hiện tập trung ở ý thức về chủ quyền
quốc gia dân tộc, ý thức tự tôn dân tộc, với tinh thần tích cực chủ động chuẩn
bị sẵn sàng cảnh giác, sẵn sàng đẩy lùi và đánh bại mọi sự xâm phạm lãnh
thổ, xâm phạm chế độ XHCN ở nước ta hiện nay.
Ý thức quốc phòng của người dân Việt Nam trước hết được thể hiện ở
tinh thần yêu nước nồng nàn, lòng tự tôn dân tộc, bản lĩnh kiên cường, không
chịu khuất phục trước mọi kẻ thù. Đó là tinh thần tự lực tự cường, tự chủ,
thường xuyên nâng cao cảnh giác trước mọi âm mưu thủ đoạn của các thế lực
thù địch. Là sự phản ánh những tri thức và nghệ thuật phòng thủ quốc gia phù
hợp với từng thời kỳ lịch sử, được dựa trên những quan điểm nhất quán về
một nền quốc phòng toàn dân toàn diện tổng hợp . Nền quốc phòng đó là sức
mạnh tổng hợp của tiềm năng kinh tế, chính trị ,văn hoá khoa học và quân sự.
Ý thức quốc phòng còn là ý thức về sự giác ngộ quyền lợi nghĩa vụ,
trách nhiệm của mỗi người đối với sự vinh nhục, an nguy, thịnh suy, tồn vong
của quốc gia dân tộc.
Trong mỗi triều đại và từng thời kỳ lịch sử những nét trên được biểu
hiện cụ thể khác nhau. Song, nhìn chung từ sau Cách mạng Tháng 8 năm
1945 đến nay thì ý thức quốc phòng của dân tộc Việt Nam là ý thức về một




12

tham gia sự nghiệp quốc phòng toàn dân của dân tộc. Lực lượng này phải
được rèn luyện giáo dục và quán triệt một cách đầy đủ chi tiết nhất những
kiến thức về quốc phòng, đặc biệt là việc xây dựng ý thức quốc phòng. Vì có
nhận thức được một cách đầy đủ đúng đắn nhất thì tổ chức hoạt động mới có
hiệu quả được. Do đó việc xây dựng và phát triển ý thức quốc phòng cho lực
lượng vũ trang nói chung, cho đội ngũ cán bộ phân đội trong Quân đội nhân
dân Việt Nam nói riêng là một yêu cầu cấp thiết. Đây là một nhiệm vụ hết sức
nặng nề đòi hỏi phải có sự quan tâm đồng bộ và thiết thực. Mặt khác, quá
trình xây dựng và phát triển ý thức quốc phòng cho lực lượng vũ trang phải
được đặt trong môi trường, điều kiện hoàn cảnh toàn dân đều phải được nâng
cao, được phát triển ý thức quốc phòng.
Ý thức quốc phòng là một bộ phận của ý thức của xã hội, nó thuộc đời
sống tinh thần nội tâm của con người, nó tồn tại một cách hiện thực thông qua
các hoạt động nhận thức và thực tiễn hoạt động của con người về vấn đề quốc
phòng. Do vậy ý thức quốc phòng của một quốc gia dân tộc nó không phải là
những khái niệm chung chung trừu tượng mà nó chính là hiện thân của sự
phản ánh hoạt động quốc phòng cụ thể của quốc gia dân tộc đó. Cũng như ý
thức là sự phản ánh hiện thực khách quan thì ý thức quốc phòng chính là sự
phản ánh hiện thực hoạt động quốc phòng.
Xét về bản chất, ý thức quốc phòng của một quốc gia dân tộc chính là
sự phản ánh hiện thực những hoạt động cụ thể về quốc phòng và có vai trò chỉ
đạo các hoạt động đó. Sự phản ánh đó là kết quả tổng hợp của các chủ thể. Do
đó mà quốc gia dân tộc nào có sự quan tâm chú ý đúng đắn tới hoạt động
nhận thức và thực tiễn về quốc phòng thì ở đó sẽ xây dựng cho các thành viên
trong quốc gia dân tộc đó có được ý thức quốc phòng đúng đắn và mới thực
sự bảo đảm giữ vững được chủ quyền quốc gia dân tộc, toàn vẹn lãnh thổ, bảo

Theo quy luật chung về bản chất của ý thức xã hội thì ý thức quốc
phòng bao giờ cũng mang tính giai cấp sâu sắc. ý thức quốc phòng của sĩ


14

quan phân đội mang bản chất ý thức quốc phòng của Đảng cộng sản Việt
Nam, của Nhà nước cộng hoã xã hội chủ nghĩa Việt Nam, của giai cấp công
nhân Việt Nam. Xét ở góc độ này, ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội
chủ yếu thuộc về hình thái ý thức chính trị xã hội chủ nghĩa, nó có quan hệ
biện chứng với các hình thái ý thức xã hội khác mà trước hết là ý thức pháp
luật và ý thức đạo đức.
Nội dung chi phối quyết định bản chất ý thức quốc phòng của sĩ quan
phân đội là những quan điểm tư tưởng của họ về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc xã
hội chủ nghĩa, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân trên nền tảng tư tưởng
Hồ Chí Minh và đường lối của Đảng ta. Tình cảm trách nhiệm, niềm tin về
nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và xây dựng nền quốc phòng toàn dân của sĩ quan
phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam chịu sự định hướng của những
quan điểm tư tưởng đó. Tuy vậy, trong quá trình tồn tại phát triển thì những
tình cảm trách nhiệm niềm tin nó có tác động rất to lớn tới củng cố, tăng
cường hoặc làm suy giảm bản chất ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội
trong Quân đội nhân dân Việt Nam ở những mức độ nhất định .
Ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội có tính lịch sử cụ thể. Tuỳ
theo sự vận động biến đổi của tình hình nhiệm vụ quốc phòng, nhiệm vụ bảo
vệ Tổ quốc và sự phát triển của sĩ quan phân đội mà nội dung ý thức quốc
phòng của sĩ quan phân đội có sự vận động biến đổi cho phù hợp.
Để có được ý thức quốc phòng một cách đúng đắn người sĩ quan phân
đội phải được tiếp thu những thông tin đầy đủ chính xác nhất về nội dung đặc
điểm, vai trò nền quốc phòng toàn dân từ trước tới nay đối với sự tồn tại phát
triển của đất nước. Do đó, việc tiếp nhận hệ thống tri thức này là rất quan

chứng giữa biến đổi của những điều kiện khách quan và vai trò năng động chủ
quan của đội ngũ sĩ quan phân đội.
Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong Quân đội
nhân dân Việt Nam là quá trình không ngừng giáo dục, bồi dưỡng để nâng


16

cao sự hiểu biết, trau dồi tình cảm, củng cố ý chí và niềm tin vững chắc của
đội ngũ này về nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Việt Nam, về xây dựng nền quốc
phòng toàn dân đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng trong từng thời
kỳ..
Biểu hiện cụ thể về phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội
trong Quân đội nhân dân Việt Nam rất phong phú, không chỉ trong ý thức mà
qua các hoạt động thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng của đội ngũ này ở đơn
vị cơ sở.
Trước hết, sự phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội trong
Quân đội nhân dân Việt Nam được thể hiện ở nhận thức ngày càng sâu sắc
những luận điểm cơ bản của chủ tịch Hồ Chí Minh và đường lối cùa Đảng ta
về bảo vệ Tổ quốc, về xây dựng nền quốc phòng toàn dân. Đây là vấn đề có ý
nghĩa quan trọng để đánh giá sự phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan
phân đội trong Quân đội ta.
Phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội còn được thể hiện ở
sự giác ngộ chính trị ngày càng cao về trách nhiệm, nghĩa vụ quyền lợi của họ
đối với thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của đơn vị mà họ phụ trách; ở niềm
tin vào sự tất thắng của sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
trong bất kỳ tình huống nào.
Đội ngũ sĩ quan phân đội trong Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời
gian qua đã được trang bị khá đầy đủ những tri thức quốc phòng về nội dung,
đặc điểm, vai trò nền quốc phòng toàn dân. Nhưng, nếu chỉ dừng lại ở tri thức

sống tinh thần của người sĩ quan phân đội. Tức là, nó phải luôn là kiến thức
thường trực, dù ở cương vị, nhiệm vụ nào thì người sĩ quan phân đội khi đề
cập tới nội dung quốc phòng cũng không cần phải lục tìm trong sổ sách mà nó
phải luôn là niềm tự hào, kiêu hãnh về sự đúng đắn phù hợp của những luận
điểm quốc phòng mà Đảng nêu ra như sự phù hợp của nền quốc phòng toàn
dân, của đường lối vũ trang nhân dân ...


18

Kết quả hoàn thành nhiệm vụ quốc phòng của người sĩ quan phân đội
chính là sự hiện thực ý thức quốc phòng của họ, là sự thể hiện tri thức tình
cảm của họ về sự nghiệp quốc phòng của Đảng, của dân tộc.
1.1.2 Vai trò phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội nhân
dân Việt Nam
* Phát triển ý thức quốc phòng góp phần to lớn vào nâng cao hơn nữa
giác ngộ chính trị xã hội chủ nghĩa, củng cố lập trường giai cấp công nhân
và hiệu quả chất lượng thực hiện nhiệm vụ quốc phòng của đội ngũ sĩ quan
phân đội.
Đội ngũ sĩ quan quân đội nói chung và đội ngũ sĩ quan phân đội nói riêng có
vị trí vai trò rất quan trọng trong sự nghiệp xây dựng, chiến đấu và trưởng
thành của Quân đội ta. Ở đơn vị cơ sở đội ngũ sĩ quan phân đội là những cán
bộ được giao nhiệm vụ trực tiếp tổ chức, chỉ huy, quản lý bộ đội thực hiện các
nhiệm vụ trên giao. Do đó, kết quả hoàn thành nhiệm vụ ở đơn vị cũng như
tình hình chính trị tư tưởng của bộ đội phụ thuộc rất lớn vào chất lượng công
tác của đội ngũ sĩ quan này.
Bước vào thời kỳ mới, thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH, Đảng ta tiếp tục
khẳng định xây dựng quân đội theo hướng cách mạng , chính quy, từng bước
hiện đại, trong đó lấy xây dựng chính trị làm cơ sở nhằm nâng cao chất lượng
và sức chiến đấu của quân đội. Để đạt được yêu cầu trên đội ngũ sĩ quan phân

quả quá trình phát triển ý thức quốc phòng làm cho tư tưởng người sĩ quan
phân đội không còn dao động, bản thân họ tin họ sẽ tuyên truyền giáo dục cho
đội ngũ cán bộ chiến sĩ thuộc quyền tin tưởng hơn, bản thân họ có trách
nhiệm sẽ làm gương cho mọi người cũng trách nhiệm theo. Do đó, phát triển
ý thức quốc phòng có một vai trò rất quan trọng nhằm nâng cao chất lượng
công tác tư tưởng của đội ngũ cán bộ là sĩ quan phân đội.
* Phát triển ý thức quốc phòng góp phần vào việc củng cố cơ sở nền
tảng cho quá trình nhận thức và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng với


20

cương vị cao hơn mà sau này đội ngũ sĩ quan phân đội đảm nhiệm.
Thông qua việc phát triển ý thức quốc phòng của đội ngũ sĩ quan phân
đội, bản thân đội ngũ sĩ quan này luôn có ý thức trách nhiệm tìm tòi khám phá
nhận thức ngày càng tiếp cận đầy đủ đúng đắn hơn những tri thức về quan
điểm đường lối quốc phòng của Đảng, về nghệ thuật chiến tranh nhân dân, về
xây dựng lực lượng vũ trang...
Nhờ có kết quả của quá trình phát triển ý thức quốc phòng mà trong
nhận thức cũng như phương pháp tư duy về quốc phòng đội ngũ này luôn có
được một phương pháp tư duy mang tính hệ thống chặt chẽ, tránh được cách
tư duy rời rạc, thiếu đồng bộ, phiến diện. Quá trình phát triển tư duy ý thức
nói chung đòi hỏi chủ thể phải có phương pháp tư duy tích cực, hệ thống đồng
bộ, đặc biệt là trong tư duy về vấn đề quốc phòng thì sự đòi hỏi hệ thống đồng
bộ càng phải cao bởi vì nó liên quan tới sự mất còn, sự tồn vong, sự an nguy,
thịnh suy của một quốc gia dân tộc và nhất là trong đó có lĩnh vực quân sự thì
sự liên quan tới tính mệnh của những con người cụ thể là vấn đề trực tiếp đặt
ra. Vì thế mà những người ở cương vị chức vụ nhỏ thì sự liên quan ảnh hưởng
ở phạm vi hẹp, còn những người ở cương vị chức vụ càng cao thì ảnh hưởng
phạm vi càng rộng. Do đó mà kết quả của quá trình phát triển ý thức quốc

chiến đấu bảo đảm giành thắng lợi trong mọi tình huống, là tư tưởng đánh
sớm, đánh thắng. Ngày nay chúng ta thực hiện xây dựng phát triển đất nước
trong thời kỳ mới, trong bối cảnh quốc tế và khu vực vô cùng phức tạp, luôn
những tiềm ẩn bất ngờ có thể xảy ra, đặc biệt là trước những âm mưu thủ
đoạn xảo quyệt của kẻ thù thì đỏi hỏi tư duy mới về quốc phòng không dừng
lại ở đánh sớm, đánh thắng mà phải tích cực chủ động cả về con người và cơ
sở vật chất, kỹ thuật, phải chủ động cả vật chất lẫn tinh thần. Có thực hiện
được tính năng động, chủ động tích cực mới bảo đảm thắng lợi và thực hiện
được nhiệm vụ quốc phòng.
Nhờ có quá trình phát triển ý thức quốc phòng, người cán bộ phân đội


22

luôn ý thức được vai trò trách nhiệm của mình đối với sự nghiệp quốc phòng
toàn dân của dân tộc. Họ tích cực chủ động định liệu mọi hoạt động trong các
tình huống, tích cực tuyên truyền vận động nhân dân, làm cho mọi người hiểu
rằng sự nghiệp quốc phòng, công tác quốc phòng không phải chỉ riêng là
nhiệm vụ quân sự. Phải làm cho mọi người thấy rõ hoạt động quân sự chỉ là
một mặt của hoạt động quốc phòng mà thôi. Sự nghiệp quốc phòng hiện đại
phải là sự nghiệp quốc phòng toàn dân, trách nhiệm thực hiện nhiệm vụ quốc
phòng phải là của tất cả mọi người, mọi cấp, mọi ngành, mọi lực lượng, thời
gian tiến hành sự nghiệp quốc phòng phải được xác định gắn với sự tồn vong
thịnh suy của quốc gia dân tộc. Quốc gia còn tồn tại ngày nào thì giáo dục
quốc phòng và ý thức quốc phòng phải được tiến hành ngày đó. Phải thấy rõ
sức mạnh quốc phòng của một quốc gia không chỉ quyết định bởi sức mạnh
quân sự mà nó còn phụ thuộc vào sức mạnh kinh tế, sức mạnh chính trị, tinh
thần dân tộc, trình độ văn hoá khoa học kỹ thuật và đặc biệt là yếu tố sức
mạnh con người, do vậy phải có tư duy hiện đại phù hợp với yêu cầu đòi hỏi
của sự nghiệp quốc phòng trong thời kỳ mới.

nước nên bạn - thù của nước ta hiện nay đang tồn tại đan xen phức tạp ở các
cấp độ khác nhau. Có thế lực vừa là đối tượng, vừa là đối tác, có thế lực trong
quan hệ này là đối tượng, trong quan hệ khác lại là đối tác. Phân tích nhận rõ
kẻ thù hiện nay đòi hỏi phải có tinh thần biện chứng khoa học, không tả
không hữu, đòi hỏi phải có tinh thần tích cực tiến công, tinh thần tự lực tự
cường, phải có sự nỗ lực chủ quan cao độ của toàn Đảng, toàn quân toàn dân
ta, vừa phát huy nội lực, vừa tận dụng được những điều kiện thuận lợi của
nhân tố thời đại để tạo ra sức mạnh tổng hợp lớn nhất cho sự nghiệp bảo vệ
XHCN và sự nghiệp quốc phòng.
Đồng thời phải quán triệt, nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược và thấy rõ
mối quan hệ biện chứng giữa hai nhiệm vụ chiến lược đó. Mặc dù hai nhiệm
vụ chiến lược, hai lĩnh vực hoạt động có tính độc lập tương đối, song đó là hai


24

mặt của một quá trình chúng thống nhất với nhau, xâm nhập vào nhau chuyển
hoá lẫn nhau làm điều kiện tồn tại của nhau. Kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ
chiến lược sẽ tạo ra sức mạnh tổng hợp lớn nhất để hoàn thành cả hai nhiệm
vụ, đồng thời đó cũng là sức mạnh tổng hợp lớn nhất bảo đảm cho sự bền
vững và phát triển của đất nước. Phải quán triệt quan điểm đường lối của
Đảng trong lĩnh vực quốc phòng phải vận dụng tổng hợp nhiều biện pháp, kết
hợp chặt chẽ biện pháp vũ trang và phi vũ trang để bảo vệ tổ quốc, phải có
quan điểm sức mạnh tổng hợp cả kinh tế - chính trị - văn hoá ngoại giao khoa
học kỹ thuật chứ không chỉ riêng lĩnh vực quân sự.
1.2. Đặc điểm phát triển ý thức quốc phòng của sĩ quan phân đội
trong Quân đội nhân dân Việt Nam
Sự phát triển YTQP của sĩ quan phân đội diễn ra trong điều kiện môi
trường hoạt động quốc phòng của cả dân tộc, của quân đội ngày càng phát
triển, và hoạt động nỗ lực chủ quan của sĩ quan phân đội đối với nhiệm vụ

trước kia mà ngày nay theo tư duy mới nhiệm vụ quốc phòng là nhằm để
chống chiến tranh xâm lược, bảo vệ độc lập toàn vẹn lãnh thổ chủ quyền quốc
gia, gắn chặt với yêu cầu thường xuyên bảo vệ an ninh trên tất cả các linh vực
chính trị - kinh tế - đối ngọi - khoa học công nghệ - văn hoá xã hội. Bảo vệ tổ
quốc phải gắn chặt với bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ XHCN.
Từ sự nhận thức đó mà Đảng ta đã lãnh đạo xác định đường lối chiến
sách lược trong giai đoạn cách mạng mới đó là: “Trong khi đặt trọng tâm vào
nhiệm vụ xây dựng chủ nghĩa xã hội, chúng ta khong một phút lơi lỏng nhiệm
vụ bảo vệ tổ quốc, luôn luôn coi trọng quốc phòng an ninh, coi đó là hai
nhiệm vụ gắn bó chặt chẽ quan hệ khăng khít với nhau.” [9, tr 117].
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng đã xác định: “...Xây
dựng cơ sở chính trị xã hội, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân và an ninh
nhân dân, coi trọng xây dựng thế trận trên các địa bàn trọng yếu, xây dựng lực
lượng dân quân tự vệ và công an, bảo vệ cơ sơ. Hoàn thiện hệ thống pháp luật


26

về nhiệm vụ bảo vệ tổ quốc, tăng cường quản lý nhà nước về quốc phòng và
an ninh trên phạm vi cả nước và từng địa phương, cơ sở, đưa nhiệm vụ đó vào
chương trình chính khoá đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công chức “ [9, tr 118].
Sau khi đã có đường lối chiến lược về vấn đề quốc phòng Nhà nước đã
triển khai tổ chức thực hiện một cách đồng bộ rộng khắp. Cụ thể là các tỉnh
thành đều có trung tâm bồi dưỡng giáo dục quốc phòng. Giáo dục quốc phòng
đã được Đảng, Nhà nước quan tâm coi đây là nhiệm vụ phải được xã hội hoá
và là một nội dung quan trọng trong chiến lược bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ chế độ
XHCN hiện nay cũng như lâu dài.
Hoạt động quốc phòng và giáo dục quốc phòng bước đầu đã đi vào nề
nếp có hiệu quả, các trung tâm giáo dục quốc phòng của các tỉnh, thành phố,
quân khu và Học viện Quốc phòng là những nơi bồi dưỡng kiến thức quốc

khai hoặc triển khai chậm, chưa đồng bộ, còn mang tính chất hình thức.
Trong quản lý kinh tế xã hội và trong làm ăn liên doanh liên kết giao dịch
với người nước ngoài còn nhiều sơ hở. Nhìn chung, ý thức quốc phòng, cũng
như hoạt động quốc phòng còn một số điểm hạn chế, vì thế còn lúng túng bị
động trong xử lý các tình huống phức tạp.
Trong khi các thế lực thù địch đang ráo riết thực hiện chiến lược “Diễn
biến hoà bình” kết hợp với “bạo loạn lật đổ” và “răn đe quân sự” nhằm thủ
tiêu chế độ XHCN của nhân dân ta, thì những thiếu sót ngày đã tác động tiêu
cực đến hình thành phát triển ý thức quốc phòng của nhiều đối tượng trong đó
có đội ngũ sĩ quan phân đội trong Quân đội ta.
Cùng với việc thực hiện xã hội hoá giáo dục quốc phòng, Nhà nước ta đã ra
các quy định, chỉ thị bắt buộc tạo hành lang pháp lý bảo đảm cho các tổ chức,
cá nhân thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình đối với hoạt động quốc phòng.
Các bí thư từ cấp huyện, tỉnh, Trung ương đồng thời là Chủ tịch Hội đồng
Quốc phòng. Việc giáo dục bồi dưỡng kiến thức quốc phòng đã đặt ra yêu cầu
bắt buộc các đối tượng trong quá trình đào tạo học tập của mình đều phải


28

được tiến hành học tập bồi dưỡng kiến thức quốc phòng coi đây là nội dung
học chính khoá. Nhà nước đã có sự quan tâm đầu tư sức người sức của cho
hoạt động quốc phòng kết hợp chặt chẽ giữa quốc phòng với an ninh, quốc
phòng với kinh tế. Các khu vực, các địa phương chịu trách nhiệm về bảo đảm
an toàn trật tự xã hội, giữ vững địa bàn kể cả khi có các tình huống xấu nhất
xảy ra.
Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng nòng cốt của sự nghiệp quốc
phòng đã thực hiện tốt các nhiệm vụ quốc phòng thông qua các chức năng và
nhiệm vụ cụ thể được giao phó. Hoạt động quốc phòng trong quân đội không
chỉ thể hiện ở chức năng chiến đấu, sẵn sàng chiến đấu chống xâm lược. Với